Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

U KOGO MYSZY BIEGAJĄ PO GŁOWIE?

Слово Просвіти, №36 за 2008 рік

Plakat Lidii Pińkowskiej dentem budowy „Arsenału Artystycznego”, „stolicy hetmańskiej” czy muzeum w Pyrohowie. Albo stało się już obowiązkowe ciągłe wchodzenie na najwyższą ukraińską górę. To być może jest potrzebne, ale… „Nie carskaja eta dieło”. Co, nie mamy ministra kultury czy wicepremiera do spraw humanitarnych? Gdyby naród miał ojca, to dałby im obu łyżką po czole i powiedział: Siedźcie na tym „Arsenale Artystycznym” czy w „stolicy hetmańskiej”, dopóki… A ja zajmę się wprost krzyczącymi problemami. Gospodarka i kultura wsi na przykład wpadły w taką przepaść, z której nie wyciągną jej ani populistyczne rozmowy o Hołodomorze, ani politykierstwo wobec NATO, ani… Kto będzie zawracał na Ukrainę wiejskich zarobkowiczów, którzy pracują na czarnych podwórkach zagranicy i uważają te podwórka za bardziej atrakcyjne niż ukraińska niepodległość z jej bezdrożami, bezrobociem i wiejskim bytem na poziomie XVII wieku? Czyż tak ciężko doprowadzić do każdej wsi choćby asfaltową ścieżkę? A wieś przecież to główne źródło języka narodowego. Jeśli brakuje talentu, żeby to uświadomić sobie, trzeba jechać na konsultację do amerykańskiego Kongresu; on, nie gadając o żadnych „lokalnych” budżetach, jeszcze nie wiadomo kiedy stworzył warunki, by wyścielić do każdego farmera i drogę, i wszystkie inne oznaki cywilizacji… Sądząc po wszystkim, nikt u nas nawet nie zamierza udawać się na takie konsultacje, bo przecież trzeba w porę zadeklarować własne milionowe aktywa (Prezydent), roczne półtoramilionowe depozyty (minister finansów)… Istnieje opinia, że z językiem ukraińskim problemy będą pozostawać zawsze, bo nie ma, jakoby, bariery między nim a językiem, powiedzmy, Rosjan. Jeśli rozumieć tę „różnicę” tak, jak ironiczny bohater Ostapa Wyszni: „Po rosyjsku — triest i po ukraińsku triest. Syndykat — i po rosyjsku, i po ukraińsku — syndykat. Tantiema — tak samo i po rosyjsku, i po ukraińsku…”, — to rzeczywiście nie ma. A jeśli poważnie… Niepowtarzalność — kręgosłup języka ukraińskiego, Ukraina straciła bodaj najwięcej swoich myślicieli. Żeby wyodrębnić niepowtarzalne, narodowe, Bohdan Chmielnicki odważył się na wyzwolenie swojego narodu spod władzy polskiej; w imię utwierdzenia ukraińskiej niepowtarzalności Iwan Mazepa powstał przeciwko Imperium Rosyjskiemu; za śpiewny język ukraiński Szewczenko cierpiał i męczył się przez całe swoje twórcze życie. Za świadomość narodową komunistyczni oprycznicy niszczyli ukraińską inteligencję… My obecnie zbieramy owoce wszystkich tych porażek, bo my — to dzieci niezniszczonych, najbardziej zadeptanych, tych, którzy ani wtedy nie widzieli, ani teraz nie mogą siebie zidentyfikować. Potrzeba dziesięcioleci, żeby wywietrzała owa imperialna zadeptaność. Wspomniany wyżej „proFFesor” — jest z tej epoki. I on taki nie jest jeden. Akademicki Instytut Języka Ukraińskiego (dyrektor P. Hrycenko, wiodący naukowiec Switłana Jermolenko i in.) niedawno w telewizyjnym eksperymencie zademonstrował, że bakterią „proFFesorstwa” zarażona jest cała kierownicza wierzchołek naszej-nienaszej władzy. Jeśli premier mówi „kaalicja” zamiast „koalicja”, to jest to, według wyrażenia Prezydenta, nie tylko „porte” („psuje”) ich samych, a niweluje cały naród, który powierzył im stery. Zmiany są możliwe wtedy, kiedy pracuje chociaż edukacja. A jaka ona u nas jest? Kiedy w klasycznych uniwersytetach Ukrainy nie ma wydziałów języka narodowego i literatury?! Gdyby takie coś zdarzyło się we Francji, Anglii czy Polsce, to raczej nie miałyby swojego (i jakiego?..) oblicza także ich państwa! To u nas życie „bez oblicza”, bez swojego języka i kultury, jak uważano za normę za caratu czy bolszewizmu, tak i pozostało obecnie… Swoje stanowisko muszą przekazać związki twórcze — pisarze, artyści, muzycy. Ale ich (w walce o język i duchowość narodową) nie słyszy nikt.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn