Strona · s. 6strona oryginału ↗
WAŁUJOWSZCZYZNA PO ZAPOROSKU
Слово Просвіти, №36 за 2008 рік
przeznaczenia do początkowego czytania dla ludu zabronić”. Cyrkularz Wałujewa ma sto czterdzieści pięć lat, a minął już osiemnasty rok niepodległości Ukrainy! Lecz przez lata niepodległego budowania państwa język rdzennego narodu zamiast ideologicznego, jednoczącego, stał się politycznym „problemem” społeczeństwa. „W obronie naszego historycznego dwujęzyczności” napisano książkę A. Żelieznego „Pochodzenie rosyjsko-ukraińskiej dwujęzyczności na Ukrainie (Jak spolszczyli nasz język?)”, która wyszła w wielotysięcznym nakładzie w wydawnictwie jednego z najpotężniejszych zakładów Zaporoża. Swoją drogą, żadnych danych wydawniczych w książce nie znajdziecie, oprócz odnośnika do strony internetowej, bo za taki paszkwil na duchowość narodu — język — jego wydawcy musieliby odpowiadać przed prawem. W rzeczywistości autor, „nie mając oficjalnego wykształcenia filologicznego” (s. 36), jak i wydawcy tego cynicznie kłamliwego i antynaukowego słowotoku, naprowadzają czytelników na myśl, że „najbardziej odpowiednia nazwa dla tego języka to rosyjsko-polski dialekt, chociaż my teraz nazywamy go językiem ukraińskim” (s. 44). W jaki sposób autor dowodzi swoich myśli? „...Mnóstwo polonizmów zostało wprowadzonych... umyślnie, w jedynym celu — pogłębienia różnicy między językiem ukraińskim a rosyjskim. Z mnóstwa takich słów dla przykładu weźmy jedno — „ґума” (guma). Guma została stworzona w czasach, gdy Ukraina już dawno wróciła na łono jednolitego ogólnorosyjskiego państwa, w konsekwencji nowe, pod każdym względem pożyteczne tworzywo, i w rosyjskim, i w ukraińskim języku powinno nazywać się tym samym słowem „rezina”. Pytanie brzmi, w jaki sposób guma zaczęła nazywać się po ukraińsku dokładnie tak samo, jak i po polsku — ґума (guma)? Odpowiedź jest jasna: w rezultacie celowej, umyślnej polityki spolszczania pod fałszywą nazwą „derusyfikacja” (s. 47). W tym, że w języku rosyjskim używa się słowa „rezina”, a w ukraińskim „ґума”, nie ma żadnej celowej polityki spolszczania i derusyfikacji, bo to nie jest słowo rosyjskie, a zapożyczone przez język rosyjski za pośrednictwem francuskiego: résine — „żywica” (zob.: M. Fasmer. „Etymologiczny słownik języka rosyjskiego”). Słowo „ґума” („gorąca żywica”, „kauczuk”) zostało zapożyczone przez język ukraiński, białoruski, bułgarski, macedoński, polski, czeski, słowacki, górnołużycki, serbsko-chorwacki i inne języki ze średniowiecznej łaciny (zob.: „Etymologiczny słownik języka ukraińskiego” w siedmiu tomach). Zatem z czysto ukrainofobicznych pozycji autor „Pochodzenia dwujęzyczności...” podaje słownik porównawczy języków ukraińskiego, polskiego i rosyjskiego, analizować który nie ma potrzeby: każdy chętny może wziąć jeszcze słowniki innych języków słowiańskich i znaleźć w nich odpowiedniki słów. Czego więc domaga się w swoim opusie pan Żeliezny? Tego, co 145 lat temu Wałujew: „nie ma, nie było i być nie może”! Jeszcze inni, zaporoskiego pokroju, „obrońcy Ukrainy” z „Zerkala Nedieli” prorokują: „Sferami realnego funkcjonowania ukraińskiego języka ogólnonarodowego pozostają mowa rodzinno-bytowa i literatura piękna, a także część centralnych i regionalnych mediów. ...Fakt ukraińskojęzyczności naszych mediów ...nie zawsze oznacza, że język ten jest doskonały i wysokokulturowy”. Autorzy utożsamiają rosyjskojęzyczną ludność na Ukrainie z Rosjanami i dlatego w żaden sposób nie chcą uznać się za mniejszość narodową: „My tutaj jesteśmy rdzennym narodem” — tak próbują szowiniści przyzwyczaić nas do tej myśli, ukrywając tezę, że „walka o język jest symbolem walki o władzę” (A. Meillet). Nie inaczej, jak celowym słowotokiem o rozkwicie języka ukraińskiego i jego szerokim zastosowaniu w życiu społecznym za czasów byłego ZSRR, są „pisania” Jaszy Siewiernego, który po „trudach sprawiedliwych w imię Ukrainy” dorabia w lokalnej żółtawej gazetce „Istebliszment”. Oto próbka języka i myśli tego autora: „Nowomodni kijowsko-mohylańscy ideolodzy zaśmiecają mózgi dorastającego pokolenia... (między seksem a piwem) wpychane są podłe myśli o tym, że w prehistorycznym Związku Radzieckim prawa narodów były niesamowicie ograniczane. Przez kogo ograniczane? Oczywiście, że przez Rosjan. Wybaczcie, ale to bzdura. Hipnoza dla banderologów” (Istebliszment, nr 17). Zapał Jaszy Siewiernego co do konieczności „dwujęzyczności” na Ukrainie, podobnie jak innych autorów, został poparty na szczeblu lokalnym: rada miejska Zaporoża nadała status państwowego językowi rosyjskiemu. Godny prezent dla zaporoskich kozaków na 145. rocznicę wałujowszczyzny! Ukraińcy czekają na oficjalną odpowiedź prokuratora miasta Zaporoża w sprawie legalności takiej decyzji rady miejskiej.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
