Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

RELIKWIA WYHAFTOWANA OŚCIĄ RYBIĄ

Слово Просвіти, №36 за 2008 рік

Słysząc słowo haft, wyobrażamy sobie różnobarwne nici, igłę w dłoniach, przytulne miejsce do pracy. Tymczasem mieszkanka miasta Dubna, Maria Boryszkewycz, swój haft — wizerunek Zbawiciela — naznaczyła innymi wymiarami. Nici do haftu wyciągała ze starej chusty, za igłę służyła ość rybia, a roboczym zaciszem stało się radzieckie więzienie, dokąd Marię Herasymiwnę w 1948 roku wtrącono za współpracę z UPA. Obecnie jej unikalną wyhaftowaną ikonę można obejrzeć na wystawie w Zamku Dubieńskim. Maria Boryszkewycz jest zakochana w hafcie od trzeciego roku życia — połowę żyletki (nią rozcinano materiał i wyciągano nici). A najciekawiej było z igłą. Nie mogłyśmy jej zdobyć. Pomogła ryba, którą nas karmiono. Więc z rybich ości zrobiono kilka igieł. Najtrudniej było wywiercić w nich oczko. Czasami tymi ośćmi przez kilka dni „wierciłyśmy” otwór, dopóki sprawa nie uwieńczyła się sukcesem. Kiedy brałam się za haftowanie, dziewczyny na zmianę pilnowały przy okienku w drzwiach, żeby nie zauważyła straż. Wszakże, mimo takich warunków, haftowało się nadzwyczaj łatwo. Widocznie sam Pan dodawał natchnienia. A potem haft stał się dla nas swoistą ikoną-amuletem. Na szczęście nie skonfiskowali go, kiedy doczekałam się zwolnienia i zbierałam się do domu. Wtedy strażnicy „przetrzepali” wszystkie rzeczy w walizce. Pamiętam, jak jeden oficer, wziąwszy do rąk haft, zdziwiony zapytał: „Eto szto takoje?” — „Ikonka”, — odpowiadam. On mówi: „Ty znajesz, szto za takoje srok dobawlajut?” — „Dodawajcie, — mówię, — tylko proszę was, niech ikonka zostanie ze mną”. Wyjaśniło się, oficer tylko straszył mnie, a ikonki nie zabrał. W domu, oprawiona w ramkę, zawsze wisiała na widoku, jako przypomnienie o próbach losu i amulet. „JA MU — OBRAZ, A ON MI — OBIETNICĘ” Wyhaftowany wizerunek Zbawiciela nasuwał Marii Herasymiwnie rozmyślania o ciernistej drodze Ukrainy, o tych, którzy nie przestawali nawet na zesłaniu walczyć o jej niepodległość. — Nigdy nie zapomnę Zinaidy Bach, — smuci się Maria Boryszkewycz, — odważnej kobiety, naukowca, mistrzyni, która odbywała wyrok w Kazachstanie. Aby urozmaicić życie obozowe, dopięła swego u władz, uzyskując pozwolenie na otwarcie kursów kroju i szycia. A na tych kursach „kroiła” co innego — wykładała dla nas historię Ukrainy. I nikt ze słuchaczek nie wydał jej. Pamiętam, jak my, pracując w kamieniołomie, w 1953 roku usłyszałyśmy wieść o śmierci Stalina. I zamiast wyrazu smutku dziewczyny zaczęły krzyczeć „Hura!” Mojego męża Mykołę za nacjonalistyczne poglądy, w szczególności za znaleziony poemat o Ukrainie, skazano na dwadzieścia pięć lat. Potem załapał się na amnestię. Kiedy po długiej rozłące spotkaliśmy się, mocno objął mnie i powiedział: „Teraz ciebie niko-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn