Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №36 за 2009 рік

16 s. · 49 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

ANKIETA CZYTELNICZYCH UWAG I ŻYCZEŃ DLA GAZETY «SŁOWO PROSWIATY»

ANKIETA CZYTELNICZYCH UWAG I ŻYCZEŃ DLA GAZETY «SŁOWO PROSWIATY» 1. Czytam „Słowo Proswiaty” z _______________ regularnie, od czasu do czasu, w całości, wybiórczo, sam, przekazuję innym (właściwe podkreślić). 2. Podobają mi się publikacje na następujące tematy ___________________ ______________________________________________________, a także autorstwa następujących autorów ________________________________________________. 3. Należy zrezygnować z publikacji, w których _____________________ ______________________________________________________________. 4. Uważam, że „Słowo Proswiaty” powinno wprowadzić dodatkową rubrykę______________________________________________________, w której ________________________________________________________. 5. Czytam także inne gazety ___________________________________________ ______________________________________________________________, ponieważ w „Słowie Proswiaty” nie znajduję materiałów o ________ ______________________________________________________________. 6. W 2009 roku gazeta „Słowo Proswiaty” była dla mnie pożyteczna tym, że __________________________________________________________. 7. Wykorzystuję każdy numer „Słowa Proswiaty” do zapoznawania się z bieżącymi wydarzeniami, szukam odpowiedzi na swoje pytania, robię wycinki do wykorzystania w pracy, zbieram oprawione roczniki, inne _________________________________________________________ (właściwe podkreślić). 8. Na 2010 rok w odniesieniu do „Słowa Proswiaty” mam zamiar: prenumerować i pozostawać w gronie aktywnych czytelników i autorów; prenumerować i być wśród przyjaciół gazety; kupować tygodnik w kiosku; czytać gazetę przypadkowo; nie zamierzam być czytelnikiem, inne _________________________ (właściwe podkreślić). 9. Moje dane osobowe: a) zawód, stanowisko _________________________________________; b) wiek _______, płeć ____________, wykształcenie _____________________; c) imię, nazwisko (według uznania) ______________________________; d) adres lub inne dane kontaktowe (według uznania) _____________________________________________________________.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

MY — Z «SŁOWEM PROSWITY», BO TO NASZA GAZETA!

Kateryna KAZAKOWA, czytelniczka i miłośniczka tygodnika, wieś Horeniczi, obw. kijowski Tygodnik „Słowo Proświty” prenumeruję od dawna. Co czwartek z niecierpliwością czekam na świeży numer, bo to moja gazeta z duchem i treścią. Jest tu literatura, i ekonomia, i historia, i polityka, bo w nasze czasy walki i konfrontacji nie da się przed nimi schować. Wszystko to przedstawiono bezstronnie, demokratycznie, poprawnie i ciekawie. Rozkładam tygodnik i patrzę, czy są moi ulubieni autorzy: Petro Antonenko, Nina Hnatiuk, Ljubow Holota, Nadija Kyrian, Wiktor Baranow, Dmytro Drozdowski i inni. Prawie wszystkich słucham także w Radiu «Kultura» i cieszę się, że są tacy ludzie. Oni podtrzymują moją nadzieję, że Ukraina odrodzi się, wzmocni się, stanie się naprawdę niezależna, a świat będzie ją szanował. Lekcje języka ukraińskiego Iwana Juszczuka, publikacje Ireny Farion, Mychajły Słaboszpyckiego, Wołodymyra Skliara otwierają oczy na to, nad czym wcześniej nie zastanawialiśmy się. Moje dzieciństwo minęło w Rosji, języka ojczystego zapomniałam, a kiedy wróciłam na Ukrainę, w szkole zwolniono mnie z nauki języka ukraińskiego. Jako dziecko się z tego cieszyłam, dopiero teraz zrozumiałam, że była to polityka radzieckiej władzy, ukierunkowana na nasze rusyfikowanie. A dziś, w niepodległej Ukrainie, ta polityka wciąż żyje i działa. Przestrzeń informacyjna jest prawie cała w rękach okupantów: i gazety, i książki, i telewizja, i radio. Dlatego wasza gazeta, Radio «Kultura» i inne patriotyczne media dają nadzieję, że „jeszcze nie wymarła Ukraina”. Ale może wymrzeć, jeśli nie będziemy stawiać oporu. Niech Bóg da siły i zapału nam wszystkim. Wierzę, że zwyciężymy. Sława Ukrainie! Nadija DANYLEWSKA, poetka, folklorystka, nauczycielka ludoznawstwa, miasto Kijów Tygodnik „Słowo Proświty" czytam od dawna. Bardzo dobrze było wtedy, gdy prenumerowano go dla wszystkich pisarzy. W tygodniku drukuje się ciekawe materiały: polityczne, patriotyczne, poetyckie, artystyczne. Obecnie często kupuję gazetę w Domu Pisarzy albo w kioskach. Trzeba, żeby o prenumeracie „Słowa Proświty" dla szkół, bibliotek i uczelni zadbało państwo, bo w tygodniku jest wiele pożytecznego dla pedagogów. W trzydziestym numerze głęboko mnie poruszyło apel Patriarchy Filareta do narodu ukraińskiego w związku z wizytą w Ukrainie Moskiewskiego Patriarchy Cyryla „Nie w sile Bóg, a w prawdzie". Uważam, że walka o Cerkiew jest polityczna. Na świecie istnieje jeden Kościół lokalny. Bóg jest jeden i dzielić Go to grzech. Myślę, że zjednoczeniu wiernych sprzyjać będą przedsięwzięcia artystyczne: festiwale chrześcijańskie, wydawanie literatury chrześcijańskiej, zwłaszcza dziecięcej. Niedawno ukazała się moja książka „Wielkanoc w poezji ukraińskiej". Przejrzawszy utwory literackie od XII wieku, znalazłam ponad 100 wierszy na tematykę wielkanocną. Są to zarówno klasycy — Iwan Franko, Lina Kostenko, jak i młodsi autorzy — Halina Manywa, Zoja Żuk. Oni układają zbiory, redagują, piszą. To bardzo ważna sprawa. Olena ZADWORNA-HALAJ, nauczycielka języka i literatury ukraińskiej Kijowskiego Liceum nr 157

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

„ZA NASZĄ I WASZĄ WOLNOŚĆ!”

Petro Antonenko „Za naszą i waszą wolność! Za nasze wspólne przyszłość!” Tak brzmi nazwa akcji, którą zainicjowali Fundacja „Demokratyczne Inicjatywy” oraz Towarzystwo Lwa (Lwów). Jej prezentacja odbyła się na konferencji prasowej w Ukrinformie. Akcja poświęcona jest 20. rocznicy upadku reżimów komunistycznych w Europie, a w tym kontekście także jubileuszowi powstania Ludowego Ruchu Ukrainy. Uczestnikami konferencji prasowej byli dyrektor Fundacji „Demokratyczne Inicjatywy” Ilko Kuczerow, przewodniczący Towarzystwa Lwa Andrij Niczyporuk, znana działaczka społeczna ukraińskiej diaspory, przewodnicząca Wspólnoty Ukraińców Litwy w latach 1989–1997 Ludmyła Żylcowa-Wusyk, redaktor naczelny czasopisma „EuroAtlantyka” Witalij Dowhycz, znany dziennikarz, konsultant Fundacji „DI” Wachtang Kipiani, ekspert Fundacji Taras Frołow. Bez demokratycznej rewolucji na Ukrainie i bez proklamowania jej niepodległości nie byłyby możliwe również kardynalne zmiany w Europie – podkreślano na konferencji prasowej. Zakończenie zimnej wojny, upadek reżimów komunistycznych stały się historycznym przełomem w życiu Europy. Dla krajów dawnego obozu socjalistycznego był to radykalny przejście do demokracji. Dla nas, Ukraińców, oznaczało to także odrodzenie naszej państwowości. Proces przejścia do demokracji nie jest jednak łatwy. W niektórych krajach Europy Wschodniej i Środkowej, zwłaszcza na przestrzeni postradzieckiej, dochodzi do ograniczania praw i wolności obywatelskich. Dlatego organizatorzy akcji chcą przypomnieć, że te wielkie zmiany, które rozpoczęły się w Europie 20 lat temu, muszą stać się nieodwracalne, a demokracja wymaga umacniania i rozwoju. Akcja ta wyraża także solidarność z tymi ludźmi, organizacjami społecznymi i siłami politycznymi, które nadal walczą o utrwalenie demokratycznych ideałów. Jednym z głównych wydarzeń akcji będzie Międzynarodowa konferencja „Za naszą i waszą wolność! Za nasze wspólne przyszłość!”, która odbędzie się 25–27 października we Lwowie. Nawiasem mówiąc, samo hasło „Za naszą i waszą wolność!” jest znane od ponad 200 lat. Zostało ono sformułowane w Polsce w 1795 roku, gdy patrioci bronili niepodległości. Pod tym hasłem odbyła się także demonstracja w Moskwie, a w 1968 roku, na poparcie Praskiej Wiosny, stało się ono dewizą protestu przeciwko wkroczeniu wojsk radzieckich do Czechosłowacji. Hasło nie straciło aktualności także dziś. Do tego hasła, dobrze znanego wszystkim bojownikom z totalitaryzmem, organizatorzy akcji dodali drugą część, podkreślając, że chodzi o budowanie wspólnego europejskiego domu. Do udziału w Międzynarodowej konferencji we Lwowie zaproszono wybitnych przedstawicieli europejskiego ruchu demokratycznego: Václava Havla, Witautasa Landsbergisa, Adama Michnika. Oczywiście wezmą w niej udział również znani działacze narodowo-demokratycznego ruchu Ukrainy. Z dużym zainteresowaniem dziennikarze wysłuchali wystąpienia Ludmyły Żylcowej-Wusyk. Ona bowiem nie tylko stworzyła i kierowała w tamtych burzliwych latach Wspólnotą Ukraińców Litwy, ale także wraz z podobnie myślącymi wiele robiła dla ruchu demokratycznego na Ukrainie. Wystarczy powiedzieć, że właśnie na Litwie, przede wszystkim w Wilnie, w latach 1989–1990, przy najaktywniejszym wsparciu ukraińskiej społeczności drukowano większość pierwszych niezależnych, a właściwie podziemnych gazet Ukrainy. Takich wydawnictw było setki. Właśnie dzięki pomocy pani Ludmyły i Ukraińców Wilna drukowano także pierwszą niezależną czernihowską gazetę „Hromada”, którą aktywiści Czernihowskiego Ruchu, narażając się na ryzyko, nielegalnie przywozili na Ukrainę. Na początku lat 90. Wspólnota Ukraińców Litwy chętnie przyjmowała chór Czernihowskiej „Proświty” podczas tygodniowej podróży po tym kraju. Zatem nasza współpraca jest dawna i silna. Organizatorzy akcji w jej ramach ogłosili zbieranie materiałów z historii narodowo-demokratycznego ruchu, w tym także o Ludowym Ruchu, dla Państwowego Archiwum Ukrainy. Dlatego zwracają się do wszystkich obywateli, organizacji politycznych i społecznych, instytucji z apelem o gromadzenie takich materiałów. Można je przekazywać do obwodowych oddziałów Państwowego Archiwum Ukrainy, a najciekawsze wysyłać na adres e-mail [kontakt ukryty]. Zostaną one przekazane do Państwowego Archiwum Ukrainy. Informacje pod numerami telefonów Fundacji w Kijowie: 581-33-17; 234-80-46. Rozpoczęła działalność strona internetowa Fundacji „Wolna Europa”, na której umieszczane są teksty, fotografie i materiały wideo poświęcone historii ruchu demokratycznego w Europie, w tym na Ukrainie. Adres strony: vilnaevropa.org.ua.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

NA TRZY MIESIĄCE PRZED NIEPODLEGŁOŚCIĄ W KGB ZNISZCZONO MATERIAŁY O RUCHU NARODOWO-WYZWOLEŃCZYM. ODTAJNIONO DOKUMENTY KGB O LUDOWYM RUCHU UKRAINY

Jewhen BUKET. Znaczącą rolę w wydarzeniach obalenia reżimów komunistycznych w krajach Europy Środkowej i Wschodniej odegrał między innymi ukraiński ruch narodowo-wyzwoleńczy. Mówił o tym, otwierając przesłuchania, Wołodymyr Wiatrowycz. Zaznaczył: „SBU po raz pierwszy odtajnia i publikuje dokumenty, które mają 20 lat. Pokazują one warunki odrodzenia ukraińskiej niepodległości w 1991 roku, opowiadają o powstaniu i działalności Ludowego Ruchu Ukrainy. Od teraz wszystkie one są dostępne w Otwartym Archiwum Elektronicznym SBU”. W. Wiatrowycz poinformował, że w archiwach odnaleziono już 250 dokumentów KGB dotyczących sytuacji na Ukrainie pod koniec lat 80. i na początku lat 90. Pierwszy z nich datowany jest na 6 grudnia 1986 roku, ostatni — na 22 sierpnia 1991 roku. Wiatrowycz potwierdził zniszczenie ogromnej liczby dokumentów z tamtego okresu w ostatnich dniach istnienia Związku. Na wykonanie rozkazu KGB ZSRR nr 0150 z 1990 roku całkowicie zniszczono bezcenne dokumenty dokumentacji operacyjnej — nagrania wideo i filmowe, fotografie najważniejszych wydarzeń, wielotysięcznych akcji i manifestacji. 24 maja 1991 roku niemal jednocześnie zniszczono zbiór materiałów KGB dotyczących I i II zjazdu Ludowego Ruchu oraz najważniejszych akcji Ruchu. Mimo niepowetowanych strat, dokumenty Archiwum świadczą o rozmachu ukraińskiego ruchu narodowo-demokratycznego końca lat 80. i początku lat 90. oraz zaciętej walce z nim radzieckich organów bezpieczeństwa. Pracownik archiwum Ołeksandr Łoszycki zwrócił uwagę na dokumenty z drugiej połowy 1988 roku, w których KGB informowało partię o inicjatywach stworzenia na Ukrainie szerokiego zrzeszenia społecznego, podobnego do bałtyckich frontów ludowych. Komitet obawiał się wpływu na uczestników ruchu narodowo-demokratycznego zagranicznych ośrodków ukraińskich, w szczególności OUN. „Powstanie w 1989 roku Ludowego Ruchu przyjęto z wielkim entuzjazmem na całej Ukrainie — zaznaczył pan Łoszycki. — Dokumenty KGB informują o aktywnej działalności komórek Ruchu w obwodach kijowskim, dniepropetrowskim, czerkaskim, charkowskim, chmielnickim i krymskim”. KGB celowo przeszkadzało w działalności aktywistów Ruchu: „Zgodnie z wytycznymi KGB ZSRR, MSW ZSRR i Prokuratury ZSRR udaremniono próbę Czornowoła, Horynia i Hela wzięcia udziału 10—14 grudnia br. w »seminarium niezależnych organizacji społecznych krajów-uczestników procesu helsińskiego w sprawach humanitarnych« w Moskwie, gdzie Czornowoł miał stanąć na czele »sekcji problemów narodowych« i wystąpić z referatem o treści prowokacyjnej — czytamy w raporcie. — Organy KGB realizują środki mające na celu dalszą kontrolę zachowania Czornowoła, ograniczenie i dokumentowanie jego działalności inspiratorskiej, kompromitację wśród współmyślicieli”. „Ludowych deputowanych Ukrainy, w szczególności Bratunia, Fedoriwa, Soroczyka, a także Czornowoła, Kendziora i braci Horyniów proponowano albo zastraszyć, albo fizycznie zlikwidować — poinformował pan Łoszycki. — Jest tam przykład: »Będziemy ich po kolei wyłapywać i wieszać głową w dół«”. Nie mając możliwości całkowitego przerwania działalności aktywistów ruchu narodowo-demokratycznego, KGB próbowało wpłynąć na jego dalszy rozwój: „Poprzez możliwości operacyjne wywierany jest pozytywny wpływ na inicjatorów stworzenia »Frontu Ludowego« — odczytywał archiwista dokument — w celu skłonienia ich do uzgodnienia dokumentów programowych z organami partyjnymi”. Jednak była to już degradacja systemu komunistycznego i jego organów bezpieczeństwa. 24 sierpnia 1991 roku ukraińska niepodległość dzięki szerokiemu rozwojowi ruchu narodowo-demokratycznego została przywrócona. Pierwszy przewodniczący Ludowego Ruchu Ukrainy na rzecz Przebudowy Iwan Dracz podzielił się wspomnieniami o tamtych czasach: „Sytuacja była okrutna, trzeba było działać wirtuozersko. Wiedziałem, że w dniu przeprowadzenia I zjazdu NRU do Kijowa zmobilizowano 15 tysięcy żołnierzy i milicjantów”. Opowiedział również, jak kiedyś przyszedł do nich podpułkownik KGB, aby ostrzec, że dokumenty są niszczone: „Opowiadał nam, że trzeba coś robić, bo dokumenty wiozą do Obuchowskiego kombinatu celulozowego… Wywożą samochodami z KGB, palą”. Iwan Zajec zauważył, że „te dokumenty można choć do rany przyłożyć, z wyjątkiem niektórych. To notatki pisane na podstawie pewnych doniesień operacyjnych. Bardzo ważne było zobaczenie właśnie tych doniesień operacyjnych, dokumentów niższego szczebla: opracowań konkretnych działań. Ale ich nie ma — zostały zniszczone. Dla nas to bardzo ważne wydarzenie. Przecież można zobaczyć tendencje, coś potwierdzić, coś obalić. W szczególności teraz można obalić mit, że Ruch tworzyło KGB. Słabość systemu objawiła się w tym, że nie uwzględnił on masowości”. Hennadij Boriak wyraził przekonanie, że większość dokumentów z tamtego czasu została utracona, gdyż każdy reżim totalitarny dobrze dba o archiwa. On je albo chowa, albo niszczy. „Tak stało się z dokumentami Rady Ministrów USRR z lat 30., aby ukryć Hołodomor, represje. To samo stało się z dokumentami końca lat 80. i początku lat 90. Jako bazę źródłową nauka akademicka ma obecnie bardzo mało dokumentów pozostawionych przez system radziecki”. Niektóre dokumenty już po ogłoszeniu niepodległości wywożono pociągami do Moskwy. Żywa dyskusja między uczestnikami przesłuchań rozgorzała odnośnie do losów innych dokumentów — archiwów Ludowego Ruchu Ukrainy na rzecz Przebudowy, w szczególności okresu do I zjazdu. Tych dokumentów w pełnym składzie również nie ma, większość z nich odnaleziono w kolekcjach prywatnych. Choć, jak poinformowali uczestnicy przesłuchań, wydano już dwie książki z historii Ruchu, stenogram zjazdu, mnóstwo wspomnień aktywnych uczestników wydarzeń. W przededniu obchodów 20-lecia Ruchu naukowcy i działacze społeczni zwrócili się do liderów partii politycznych i organizacji społecznych z prośbą o przekazanie do archiwów dokumentów dotyczących ważnych wydarzeń historycznych najnowszego okresu historii Ukrainy. Dzięki temu stanie się możliwe ich naukowe opracowanie, dalsza publikacja i wydanie. A z odtajnionymi dokumentami archiwalnymi o działalności Ludowego Ruchu Ukrainy można zapoznać się w systemie Otwartego Archiwum Elektronicznego SBU, który jest w każdym centrum obwodowym Ukrainy. Materiały z archiwum zostaną również zaprezentowane na wystawie 12 września w Pałacu Narodowym „Ukraina”. Oprócz tego SBU wspólnie z Instytutem Historii Ukrainy Narodowej Akademii Nauk Ukrainy przygotowuje do wydania zbiór dokumentów. 3 września w centrum prasowym Służby Bezpieczeństwa odbyły się przesłuchania społeczne poświęcone 20-leciu Ludowego Ruchu Ukrainy. Uczestnikami przesłuchań byli znani działacze społeczno-polityczni Iwan Dracz, Witalij Donczyk, Iwan Zajec, doktor nauk historycznych Hennadij Boriak, dyrektor Centralnego Państwowego Archiwum Organizacji Społecznych Ukrainy Wołodymyr Łozycki, zastępca przewodniczącego Państwowego Komitetu Archiwów Ukrainy Kostiantyn Nowochatskyj, dyrektor Departamentu Zabezpieczenia Archiwalnego Służby Bezpieczeństwa Ukrainy Wołodymyr Wiatrowycz, pracownik Archiwum SBU Ołeksandr Łoszycki i dziennikarz Wachtang Kipiani.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

tej zwycięstwa. Oto dlaczego także teraz te partie polityczne muszą przestać wywyższać się jedna nad drugą i przynajmniej wspomnieć niedaleką historię. Chodzi o takiego przywódcę w Zachodniej Ukrainie jak Augustyn Wołoszyn. Potrafił on ustępować własnymi interesami dla zjednoczenia ukraińskich sił politycznych w imię zwycięstwa w wyborach, które odbyły się na Zakarpaciu. I została proklamowana Karpato-Ukraina. Oto nasza najnowsza historia. Cokolwiek by się dziś nie działo, widzę rozmach. Nie uda się dzisiaj — uda się jutro, pojutrze. Ale w porządku dziennym musi być zasada wspólnego działania. Każdy lider polityczny, nawet najmniejszej partii, powinien powiedzieć: „Pójdę, jeśli trzeba, abyśmy byli zjednoczeni. Postawię siebie na liście wyborczej na sto dwudziestym miejscu, byle była jedność. I nie pretenduję do tego, aby moja partia stała w pierwszym rzędzie”. Wszystko zrobić w imię tego, aby naszą ideę przyjęło społeczeństwo. Rozmawiał Petro ANTONENKO. Jednak nie zwlekała także reakcja opinii publicznej. Mieszkańcy Hołowaniwska, w szczególności krajoznawca S. Piddubnyj, przewodniczący organizacji rejonowych Partii Regionów I. Kuczer i „Jedyny Centr” S. Marczak, duchowny UKP KP W. Hdeszynśkyj, były zastępca przewodniczącego Rejonowej Administracji Państwowej, obecnie emeryt I. Smutok zwrócili się do przewodniczących Hołowaniwskiej rady osiedlowej i rejonowej A. Makoweja i A. Tkaczuka z oświadczeniem, w którym między innymi powiedziano: „Z przykrością i bólem dowiedzieliśmy się o przeniesieniu pomnika światła ukraińskiego narodu T. H. Szewczenki z centralnego placu na podwórze Hołowaniwskiej szkoły, w tym czasie, gdy na centralnym placu osiedla pozostaje stać pomnik kata ukraińskiego narodu W. Lenina. …Na rękach jego krew milionów naszych rodaków, ziomków, dziadów i pradziadów. Uważamy, że utrzymanie pomnika takiego oprawcy na ukraińskiej ziemi, na głównym placu centrum rejonowego jest świadomym hamulcem rozwoju i rozbudowy osiedla. Nie na darmo jest ono tak obficie pokryte śmietnikami, niedokończonymi budowami oraz ruinami. Nie na darmo żadna ulica centrum rejonowego nie jest oświetlona. Nie na darmo w osiedlu i rejonie panuje bezkulturalność, chamstwo i ignorancja. Jako obywatele niepodległej demokratycznej Ukrainy i wasi wyborcy prosimy pilnie rozpatrzyć na sesjach Hołowaniwskiej rady osiedlowej i rejonowej kwestię zburzenia w Hołowaniwsku pomnika symbolu byłego totalitarnego reżimu W. Lenina oraz przemianowania centralnej ulicy imienia Lenina na ulicę Ukraińskich Dostojników”. 3 września te oświadczenia zostały zarejestrowane. Tymczasem od mieszkańców osiedla i rejonu napływają propozycje rozpoczęcia zbierania podpisów za likwidacją pomników bolszewickiego wodza, których w rejonie jest pięć.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Zasada jedności działania

Kontynuujemy dyskusję w związku z 20-leciem utworzenia Ludowego Ruchu Ukrainy. Analizując niedawną przeszłość, zastanawiamy się nad teraźniejszością, a zwłaszcza nad kwestią jedności narodowo-demokratycznych sił. Dziś naszym rozmówcą jest deputowany Rady Najwyższej pierwszej kadencji, jeden z pierwszych działaczy Ruchu, społeczny aktywista Ołeksandr Hudyma. — Panie Ołeksandrze, jaka, według Pana, jest rola Ruchu w najnowszej historii Ukrainy? — W wywalczeniu niepodległości Ukrainy rola Ruchu była decydująca. Dlaczego Ruch nie zdołał dojść do władzy? Prawdopodobnie dlatego, że miał tylko jedno mocne skrzydło — Zachodnią i Centralną Ukrainę. Z jednym skrzydłem nie da się pokonać wielkiej odległości. Często słyszy się porównania z polską „Solidarnością” i litewskim „Sajudisem”. Ale były to ogólnonarodowe organizacje społeczne, oddziaływały na całe społeczeństwo. Czy mogliśmy bardziej wpłynąć na pierwsze wybory prezydenckie? To, co wtedy osiągnęliśmy, przy tej liczbie mandatów, jakie mieliśmy w Radzie Najwyższej pierwszej kadencji — mówię o Radzie Narodowej — to i tak wyskoczyliśmy „ponad głowę”. Osiągnięcie dwóch celów było trudne. Dominował nasz wpływ na przyjęcie Deklaracji o suwerenności państwowej Ukrainy, na proklamowanie niepodległości, referendum. A jednak zdobycie wyboru prezydenta z ramienia nowej siły politycznej — tego już nie udało się osiągnąć. Istotnym niedociągnięciem było to, że kierownictwo nowych sił politycznych nie było gotowe do współpracy. Brakowało jedności w środowisku narodowo-demokratycznych sił, przez co zgłoszono kilka kandydatur ...kandydatów na prezydenta. Gdyby był jeden kandydat, ludzie skonsolidowaliby się i przynajmniej odbyłaby się druga tura. I nadal nie wiadomo, czym by się to wszystko skończyło. Jednak kierownictwo nowych sił politycznych nie widziało perspektywy, myślało nie kategoriami niepodległego państwa ukraińskiego, lecz kategoriami walki o niepodległość. Wydawało się, że walka będzie długotrwała. A tu — niepodległe państwo. Nasi politycy z obozu narodowo-demokratycznego nie mieli zaś wyraźnego programu działania. — Dlaczego zabrakło takiej perspektywy, jak jedność w obozie demokratycznym? — Istnieją interesujące sposoby walki politycznej. Zwłaszcza za tę wielką ideę, z którą przyszedł Ruch Ludowy i którą przeniesiono na partie polityczne, które wyszły ze środowiska Ruchu. Dlaczego zapomina się, że na początku Ruch był jedyną organizacją społeczną i demonstrował ten sposób, dzięki któremu można osiągnąć

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

ZAPRASZAMY RUCHOWCÓW

11 września 2009 roku w Kijowie odbędzie się międzynarodowa konferencja „Ruch w odrodzeniu państwowości ukraińskiej i upadku systemu komunistycznego”. Miejsce obrad: Narodowa Akademia Administracji Państwowej przy Prezydencie Ukrainy (ul. Pugaczowa, 12/2). Początek o 9:30 (rejestracja uczestników od 9:00). Celem konferencji jest uogólnienie doświadczeń budowy państwa i przezwyciężenia spuścizny totalitarnego reżimu komunistycznego, wypracowanie środków, ukierunkowanych na konsolidację społeczeństwa ukraińskiego, rozwój instytucji demokratycznych, zwiększenie efektywności funkcjonowania państwa. Jak wiadomo, we wrześniu 1989 roku na Ukrainie zostało założone masowe organizacja społeczna — Ludowy Ruch Ukrainy na rzecz Przebudowy. Opierając się na zasadach patriotyzmu i demokracji, Ruch postawił przed sobą dwa główne zadania: odbudowę niepodległości państwowej Ukrainy oraz budowę demokratycznego społeczeństwa. Dwadzieścia lat później pojawiła się potrzeba gruntownej analizy zarówno osiągnięć, jak i nierozwiązanych problemów, określenia roli Ruchu w procesie budowy państwa oraz głównych zadań, aktualnych dzisiaj. Tematyka referatów obejmie historię powstania Ruchu i jego źródła, analizę działalności Ruchu w kontekście wydarzeń lat 80. ubiegłego stulecia, związki z ruchami i frontami innych krajów, przegląd współczesnej sytuacji geopolitycznej. Konferencja będzie przebiegać w formie sesji plenarnych i sekcyjnych. Do wystąpień na sesjach plenarnych zaproszono założycieli-organizatorów Ruchu, wybitnych działaczy społecznych i państwowych, naukowców i polityków z Ukrainy i świata. Na konferencji będą pracować cztery sekcje: „Ruch w kształtowaniu ideologii narodowej i ukraińskiego budownictwa państwowego” (kierownik sekcji Iwan Zajec) — historyczne i ideologiczne źródła Ruchu; Ruch jako czynnik demokracji i upadku systemu komunistycznego; Ruch jako siła konsolidująca naród ukraiński; „Ruch i transformacja systemu gospodarczego Ukrainy” (kierownik sekcji Wołodymyr Pyłypczuk) — koncepcja reformowania stosunków własnościowych, demonopolizacji gospodarki i rozwoju konkurencji; problemy tworzenia systemu bankowego, opracowania i realizacji własnej polityki pieniężnej; drogi reformowania systemu budżetowego i podatkowego; optymalne połączenie mechanizmów rynkowych z regulacją państwową; kształtowanie stosunków gospodarczych z zagranicą i integracja ze strukturami międzynarodowymi; dobrobyt narodu i gwarancje socjalne; „Ruch a polityka językowo-kulturalna i informacyjna budowy państwa” (współkierownicy sekcji Mykoła Żulynski i Myrosław Popowycz) — Ruch a kształtowanie koncepcji państwowej polityki kulturalnej Ukrainy; polityka językowa Ukrainy w świetle dokumentów programowych Ruchu; Ruch a mniejszości narodowe na Ukrainie i problemy nowej redakcji ukraińskiej ortografii; problemy nauczania języka ukraińskiego w szkole ogólnokształcącej; kultura narodowa a świat europejski w kontekście dokumentów programowych Ruchu; „Geopolityczny wymiar działalności Ruchu” (kierownik sekcji Wołodymyr Wasylenko) — Ruch a drogi realizacji zasady samostanowienia narodu ukraińskiego; Ruch a problemy Traktatu Unijnego; zasady Ruchu w polityce zagranicznej Ukrainy; Ruch a polityka neutralnego, bezatomowego i pozablokowego statusu Ukrainy; Ruch a świat zewnętrzny. Redakcja „Słowa Proświty” zamierza publikować wybrane materiały z konferencji na łamach tygodnika.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

WOJNA POMNIKÓW?

OSTRZEŻENIE Swietłana OREL, m. Kirowohrad Chyba nie ma w Ukrainie człowieka obojętnego, który nie słyszał by o strasznej śmierci chłopa z rejonu hołowaniwskiego Walerija Olijnyka, w którą zamieszany jest były deputowany Rady Najwyższej Ukrainy z BJuT, a obecnie poszukiwany na całym świecie Wiktor Łozynski. Ta sytuacja obnażyła nie tylko nieludzkie okrucieństwo zabójców, ale i średniowieczny poziom bezprawia mieszkańców ukraińskiej prowincji. Kiedy kierownicy organów ścigania, sądów, szpitali i innych instytucji są powiązani jedną przestępczą nicią, zwykły człowiek nie ma szans odnaleźć prawdy. Przestępcze sieci w Hołowaniwsku do dziś nie zostały doszczętnie zerwane, mimo wszelkich działań. Ale chodzi o coś innego. Jeśli o samym zabójstwie i strasznym poziomie korupcji w tym regionie pisano wiele, to o niektórych działaniach byłego posła wobec ukraińskich symboli wiadomo mniej. A to właśnie z jego inicjatywy hołowaniwska rada osiedlowa niemal w przeddzień zabójstwa chłopa zagłosowała za usunięciem Trójzęba z pomnika „Szczęśliwa rodzina” i zastąpieniem go… sowieckimi sierpem i młotem. Tego samego dnia zbezczeszczono popiersie T. Szewczenki na centralnym placu osiedla. Wkrótce zniknęło ono zupełnie. Te bluźniercze czyny opinia publiczna przypisuje lokalnemu półprzestępczemu otoczeniu byłego deputowanego. Dziś, po głośnych oburzeniach i apelach do deputowanych, przewodniczącego rady osiedlowej, do organów ścigania (a ich kierownictwo w ra- Wiaczesław LEWYCKYJ 4 września odbyło się posiedzenie Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Podczas posiedzenia omawiano m.in. realizację planu działalności oświatowej Sekretariatu Towarzystwa na okres od września do grudnia 2009 r. Rozpatrywano kwestie związane z projektami pedagogicznymi, wydarzeniami upamiętniającymi zwycięstwo w bitwie pod Piławcami oraz uczczeniem pamięci wybitnych twórców (Iwana Kotlarewskiego, Mychajła Kociubynskiego, Pawła Zahrebelnego i Wołodymyra Drozda). Tak więc z inicjatywy przewodniczącego Kijowskiego Miejskiego Zrzeszenia «Proświty» Wasyla Herasymenki Zarząd koncentruje się na aktywnej, systematycznej pracy z młodzieżą uczniowską i studencką(...ni, choćby formalnie, zmieniło się) sierp i młot z pomnika zdjęto, ale Trójzębu na jego miejsce nie przywrócono. Popiersie T. Szewczenki odnaleziono, lecz zamiast ustawić je na dawnym miejscu, postanowiono przenieść je na podwórze szkoły. I już 1 września tę decyzję wykonano.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

POSIEDZENIE CENTRALNEGO ZARZĄDU OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWIATA» IM. TARASA SZEWCZENKI

nazwanych na cześć wybitnych ukraińskich działaczy. W ich ramach przewidziano także konsekwentną współpracę z Kijowskim Miejskim Uniwersytetem Pedagogicznym im. Borysa Hrinczenki. Ponadto czytaniami „Historia ukraińskiej „Prosviry” i jej zadania na obecnym etapie rozwoju ukraińskiej państwowości” rozpocznie się projekt organizacji oświatowej czytelni z udziałem zbiorowych członków Towarzystwa — Domu Nauczyciela oraz wydawnictwa „Pedahohichna presa”. Członkowie zarządu Leonid Mużuk i Jurij Handzioruk będą zapewniać medialne wsparcie imprez. Jednocześnie, jak zaznaczył przewodniczący WUT „Prosvita”, poseł Pawło Mowczan, należy realizować te programy kulturalne WUT, które wygrały przetargi. Są to, na przykład, „Dziecięca kolekcja”, którą wkrótce zaprezentują na Kirowohradzkim Państwowym Uniwersytecie Pedagogicznym im. W. Wynnyczenki. Członkowie zarządu skierowali apel do przewodniczących obwodowych administracji państwowych w sprawie wsparcia imprez. Na czasie — obchody 80-lecia poety, tłumacza i literaturoznawcy Dmytra Pawłyczki w Kijowie, Lwowie, Tarnopolu, w jego rodzinnym obwodzie iwano-frankiwskim. Uwaga uczestników posiedzenia została również skupiona na Lwowskim Forum Wydawców. Postanowiono przygotować apel proświtian do organizatorów i uczestników tego wydarzenia, w którym podkreślono zasadnicze, lecz często przemilczane problemy ukraińskiego wydawnictwa książkowego. Także Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki przystąpiło do udziału w imprezach poświęconych nowemu rokowi szkolnemu w ukraińskiej szkole w mieście Ryga (Łotwa). Osobno rozpatrzono kwestie organizacyjne dotyczące działalności obwodowych związków oraz przygotowania seminariów przewodniczących regionalnych towarzystw w Kijowie i Mikołajowie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ramami. Kontynuacją święta był „Dzień Stepana Rudanśkiego w muzeum Aleksandra Grina”, poświęcony 175. rocznicy urodzin poety. Otworzyła go dyrektor muzeum Switłana Switłyczna. Autorską kompozycję literacko-muzyczną „Gwiezdny wiatr” przygotowała żytomierzanka — poetka, kompozytorka i wykonawczyni Olesia Sinczuk. Jeszcze nie ucichły oklaski, a miejsce prowadzącego zajął laureat nagrody imienia Stepana Rudanśkiego Mykoła Sarachan. Pieśnią do słów Stepana Rudanśkiego „Powij, witre, na Wkrainu” w wykonaniu przewodniczącej teodozyjskiej „Proświty” Wałerii Komarowej rozpoczęła się prezentacja nowej książki dla dzieci „Stepan Rudanśkyj — poeta i lekarz”. Wasyl Folwarocznyj zaprezentował nową powieść „Symon Petlura”. Opowiedział, jak powstał pomysł utworu, jak zbierał materiały o rodowodzie, kształtowaniu się charakteru bohatera, odczytał fragmenty książki. Bibliotekarze szkół Teodozji otrzymali od „Proświty” książki i płyty kompaktowe z serii „Kolekcja dziecięca”. Uczestnicy festiwalu wystąpili na miejskim uroczystym zgromadzeniu, poświęconym Dniu Niepodległości Ukrainy. Wśród wydarzeń festiwalowych były „Dzień komunikacji zawodowej”, wycieczki do muzeów Teodozji, spotkania z czytelnikami i dyskusje o nowych utworach. Prezentację książki „Schodki piłki ręcznej” kijowskich autorów Ołeksija Honczaruka i Andrija Benedisa rozpoczął sędzia kategorii międzynarodowej Ołeksandr Ludowyk: — Znaczenie tej książki dla prawdziwego odtworzenia historii ojczystej piłki ręcznej jest ogromne. Jeszcze nie była wydrukowana, a już miała wielu nieżyczliwych, którzy nie są zainteresowani obiektywnym naświetleniem wydarzeń. Rzecz w tym, że do niedawna datą narodzin piłki ręcznej w ZSRR uważano 1922 rok. Miejsce narodzin — Moskwa. Wtedy w „piłkę ręczną” grano na boisku piłkarskim drużynami po jedenastu graczy. Ołeksij Honczaruk i Andrij Benedis przytaczają oryginały dokumentów i dane statystyczne, które świadczą, że w rzeczywistości piłka ręczna narodziła się w Charkowie w 1909 roku. Ten wariant gry, kiedy w drużynie jest siedmiu graczy, nazwano „ukraińską piłką ręczną”. Co ciekawe, pod względem zasadniczych założeń pokrywa się ona ze współczesną, w którą gra cały świat. Zatem gratulujemy wszystkim 100-lecia ukraińskiej piłki ręcznej! Ołeksij Honczaruk na prośbę obecnych odczytał fragmenty nowej książki. Festiwal zakończył się świętem literacko-artystycznym „I. K. Ajwazowśkyj i Ukraina” w Narodowej Galerii Obrazów jego imienia. Ze słowem wstępnym zwróciła się dyrektor galerii obrazów Tetiana Hajduk. O związkach artysty z Ukrainą i działaczami ukraińskiej kultury opowiedział autor tych słów. Niektórzy szczerze się zdziwili, dowiadując się o mało znanych faktach z biografii malarza. Na przykład, że jego ojciec Geworg Ajwazjan urodził się w Stanisławowie. A sam artysta stworzył około setki obrazów, na których są ukraińskie krajobrazy i sceny z życia Ukraińców. Na święcie wystąpili literaci i muzycy — uczestnicy festiwalu, grała bandura i rozbrzmiewało ukraińskie słowo, odbyło się nagrodzenie zwycięzców konkursu na najlepszą książkę festiwalu dyplomami i prezentami od rady miejskiej oraz Krymskiego komitetu regionalnego ds. informacji. Festiwal zaświadczył, jak wiele robią entuzjaści dla ukraińskiej książki i jak wiele musi zrobić państwo. Następny jubileuszowy festiwal odbędzie się w Teodozji od 18 do 25 sierpnia 2010 roku. Zapraszamy wszystkich miłośników ukraińskiej książki na święto.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

ŚWIĘTO KSIĄŻKI

Jewhen BIŁOUSOW, przewodniczący komitetu organizacyjnego festiwalu, Teodozja. Po raz dziewiąty Teodozja gościnnie witała Ogólnoukraiński festiwal ukraińskiej książki, na który przybyli prozaicy i poeci, wydawcy, bibliotekarze, pedagodzy z Kijowa, Symferopola, Lwowa, Żytomierza, Winnicy, Dniepropietrowska, Teodozji. — Pamiętam, jak w 2001 roku po raz pierwszy zaprosiliśmy do Teodozji kilku pisarzy i wydawców. Od 2004 roku do programu festiwalowego dołączyło Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz Krymski Republikański Komitet ds. Informacji, a przez dwa ostatnie lata wsparł nas także Związek ukraińskich, rosyjskich i białoruskich pisarzy ARK — powiedziała podczas uroczystego otwarcia święta naczelnik Zarządu Kultury Miejskiego Komitetu Wykonawczego w Teodozji Tamara Stebliuk. Kijowska bandurzystka Tetiana Kotyk wykonała pieśń do słów Pawła Mowczana „Oj poszyła nenka…”. Brzmiały sopiłka i drymba. Młodzi literaci z teodozyskiej szkoły średniej nr 17 pod kierunkiem Tetiany Ohiłenko przeczytali własne utwory z nowego zbioru „I uczyliśmy się, i spieraliśmy się”. Po otwarciu wystaw książek rozpoczął się „okrągły stół” pod hasłem „Ukraińska książka dziś i jutro”. Problemów jest wiele, dlatego uczestnicy wspólnie szukali dróg ich rozwiązania. Wystąpienie autora tych słów poświęcone było analizie produkcji książkowej na Ukrainie w 2008 roku. Izba Książki Ukrainy w ubiegłym roku zarejestrowała 24 040 tytułów książek i broszur. Ogólny nakład wyniósł 58 milionów 158 tysięcy egzemplarzy. Na każdego mieszkańca Ukrainy przypada prawie 1,3 książki. W porównaniu z 2007 rokiem wzrasta liczba tytułów wydawniczych. Według danych Izby Książki najwięcej literatury wydaje się w nakładzie do 500 egzemplarzy (44%). W nakładzie powyżej 100 tysięcy wydano tylko 42 jednostki drukowane (0,2%). Literatury politycznej i społeczno-ekonomicznej wydano prawie 25% ogólnej liczby tytułów, 19% — z zakresu edukacji i kultury. Literatury pięknej — prawie 4 tysiące tytułów w nakładzie 10,5 miliona egzemplarzy (16,6%). Jewhen CYMBALIUK, obwód rówieński. Szczodry dar otrzymał Narodowy Uniwersytet „Akademia Ostrogska” od Iryny Kowalskiej-Pawełko, córki Mykoły Kowalskiego, rodowitego mieszkańca Ostroga, znanego ukraińskiego naukowca, założyciela dniepropietrowskiej szkoły źródłoznawców — badaczy źródeł historycznych. W darze dla biblioteki naukowej placówki edukacyjnej przekazano ponad trzy tysiące różnorodnych pod względem tematycznym i retrospektywnym wydawnictw z biblioteki Kowalskiego. W szczególności ukraińskie i zagraniczne monografie, specjalistyczne wydawnictwa periodyczne, materiały konferencji naukowych i naukowo-praktycznych, a także dokumenty metodyczne, podręczniki, materiały prac naukowo-badawczych z zakresu historii, literatury, bibliografie, słowniki, przewodniki, wydawnictwa statystyczne i encyklopedie, kalendarze, broszury popularnonaukowe, wydania klasyków literatury ukraińskiej i zagranicznej — od starodawnych foliantów po współczesne książki. Zatem i po śmierci naukowca (Mykoła Kowalski zmarł trzy lata temu) książki z jego biblioteki nadal służą dobru ukraińskiej nauki. A za życia Mykoła Pawłowycz przez ponad ćwierć wieku działalności naukowej i dydaktycznej na Uniwersytecie Dniepropietrowskim. O wydawnictwach „Proświty” opowiada Wasyl Folwaroczny. W ubiegłym roku dorastające pokolenie otrzymało 1 699 jednostek drukowanych w nakładzie prawie 6,5 miliona egzemplarzy, co stanowi 7,1%. Specjalistyczne państwowe wydawnictwo literatury dziecięcej „Weselka” wydało 13 tytułów książek — po jednej książce na miesiąc. W 2008 roku książek w języku ukraińskim wydrukowano 16 417 tytułów w ogólnym nakładzie 32 miliony 606 tysięcy egzemplarzy. Stanowi to 68% ogólnej liczby tytułów. Nie wychodzi nawet po jednej ukraińskiej książce na każdego obywatela Ukrainy. Wydawnictwa i organizacje wydawnicze o formie własności państwowej wydały 30% tytułów książek. Wniosek jest prosty: bez wsparcia państwa krajowe wydawnictwo książek nie podniesie się z kolan. Obrady kontynuował zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Wasyl Folwaroczny, który zatrzymał się przy temacie tożsamości narodowej na Ukrainie w warunkach wyzwań globalizacyjnych. Od uczestników festiwalu padła propozycja napisania apelu do uczestników przesłuchań parlamentarnych, które mają się odbyć w listopadzie tego roku. Oto fragmenty niektórych wystąpień przy „okrągłym stole”. Zoja Łohwynenko, główny bibliotekarz ds. pracy masowej Centralnego Systemu Bibliotecznego m. Kijowa: — Za problem współczesnego ukraińskiego wydawnictwa książkowego uważam niedostateczną uwagę państwa wobec druku i rozpowszechniania ukraińskiej książki, brak środków na akcje reklamowe. A także zalew komercyjnych, niskiej jakości zagranicznych projektów książkowych, brak merytorycznych narodowych programów wydawniczych. Rozwiązać problemy można, przyjmując państwowy program wsparcia wydawnictwa książek poprzez obniżenie podatków dla wydawców oraz bezpłatne rozpowszechnianie ukraińskich książek w poszczególnych regionach Ukrainy, w szczególności na Krymie. Potrzebne jest finansowanie młodzieżowych projektów humanistycznych, wsparcie młodych pisarzy, działań, które dobrze się sprawdziły. Na przykład festiwalu ukraińskiej książki w Teodozji. Walerija Komarowa, przewodnicząca Teodozyskiego Miejskiego Związku Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”: — Pracując na rosyjskojęzycznym Krymie, aktywiści „Proświty” dokładają starań na rzecz popularyzacji ukraińskiej książki. Organizujemy prenumeratę ukraińskiej prasy, w szczególności „Słowa Proświty”, „Szliachu peremohy”, „Krymskiej switłyci”. Mer Teodozji Ołeksandr Barteniew z uczestnikami festiwalu. Staramy się uzupełniać nasze biblioteki ukraińskimi książkami. Dzięki wydawnictwom „Proświty” mamy wiele potrzebnych książek, a od niedawna — wspaniałą kolekcję płyt kompaktowych, które wypuszcza kijowska firma „Atlantic”. Zrozumiałe, że wydania elektroniczne nie wyprą książek, ale w naszych bibliotekach ustawia się po nie kolejka. Walerija Norczenko, profesjonalna psycholog, pisarka, Teodozja: — Zaniepokojenie budzi tematyka utworów. Nikogo już nie dziwią książki-horrory, thrillery, „utwory”, które propagują okrucieństwo, najgorsze ludzkie cechy. Mężowie stanu od kultury udają, że troszczą się o literaturę. A w rzeczywistości już osiemnaście lat tracimy i tracimy, i to nie tylko kulturę narodową i książkę. Tracimy normalne ludzkie oblicze. Tak będzie dopóty, dopóki u przedstawicieli władzy wszystkich szczebli nie obudzi się dawno utracone sumienie. Zarówno wczoraj, jak i dzisiaj rozmawialiśmy o patriotycznym ukierunkowaniu ukraińskich książek, o stosunku młodzieży do tej kwestii. Patriotyzm — to przede wszystkim miłość do ziemi, na której się urodziłeś, do ludzi, którzy cię otaczają. To pojęcie duchowe. Bez patriotyzmu się nie obejdziemy. Teodozyjski festiwal wypełnia swoją misję. To święto spotykają z radością. Niektórzy pod jego wpływem zaczęli rozmawiać po ukraińsku. Książka zawsze miała i ma przyjaciół. Pomaga ona ludziom pokonać mur wyobcowania, przywrócić radość komunikacji. Przy „okrągłym stole” było wiele nieobojętnych wystąpień. Lubow Staszko z Lwowskiej Obwodowej Biblioteki dla Dzieci podzieliła się doświadczeniem międzynarodowej współpracy jako możliwości popularyzacji czytelnictwa i wychowania tolerancji u dzieci. Dniepropietrowscy bibliotekarze opowiedzieli o nowych formach pracy z ukraińskimi książkami. Wszystkie placówki kultury Teodozji dołączyły do festiwalowego prog

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

BIBLIOTEKA WZBOGACIŁA SIĘ O 3000 WYDAŃ

Rektor Narodowego Uniwersytetu „Akademia Ostrogska”, Bohater Ukrainy Ihor Pasicznyk zapoznaje pisarzy z książkami, które są przechowywane w uczelni, położył solidny fundament pod dalszy rozwój ukraińskiego źródłoznawstwa i badań nad historią Ukrainy XVI–XVIII wieku, stworzył szkołę historyków, którzy poświęcili życie badaniom „nacjonalistycznej” epoki w historii Ukrainy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

stale pisze na tematy polityczne. Zwłaszcza teraz, w przededniu wyborów prezydenckich. Kogo mamy wspierać? Tego, kto jest świadomym Ukraińcem, kto nie słowami, a czynem żyje Ukrainą, walczy o jej siłę, autorytet i wzrost gospodarczy. Doświadczenie galicyjskich prośwician warto wspierać i wprowadzać u siebie. Musi istnieć żywy kontakt między lokalnymi oddziałami, wymiana delegacji, turystyka młodzieżowa. Trzeba stworzyć swoisty pociąg proświciański, który odwiedzałby regiony, angażował do pracy znanych naukowców, artystów, pisarzy, twórczą młodzież. Od rejonu do rejonu, od obwodu do obwodu można by było zawieźć także wystawy o Hołodomorze, działalności UPA oraz szewczenkianę, wszak musimy przygotowywać się do 200-lecia od dnia urodzin T. Szewczenki. Zresztą 140-letnia historia „Proświty” zasługuje na to, aby wiedziano o niej znacznie więcej, zwłaszcza w obwodach wschodnich i południowych Ukrainy, w Republice Autonomicznej Krymu. Lubow Hołota w swoim wystąpieniu zatrzymała się na wielu innych aspektach działalności „Proświty” oraz jej wydania drukowanego, wezwała dobrodziejów do współpracy z gazetą, wspólnych podróży po Ukrainie, co pomoże głębiej poznać siebie i ojczystą ziemię. obwodowe nagrody imienia Łesi Ukrainki grupie artystów. Zaszczytu zostania laureatami dostąpili malarz Łeonid Szełudko, pisarz Hennadij Szklar, reżyser teatralny Petro Suraj, reżyser Ołeksej Zaworotnij z Równego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

POZNAWAĆ SIEBIE I RODZINNĄ ZIEMIĘ

Nina HNATIUK Zdjęcia Jewhena BUKETA W Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki święto: przyjechała galicyjska „Proświta”! Ponad czterdziestu szanownych panów i pań z dziećmi i wnukami podróżuje po Ukrainie. Zawitali także do domu Szewczenki. Nie są tu po raz pierwszy — dobrze znają historię, życie i twórczość Tarasa Szewczenki. Lecz zawsze odkrywają dla siebie coś nowego. I pisarzom, szewczenkoznawcom, działaczom Proświty ze stolicy miło jest spotkać się z tymi, którzy uosabiają siłę ducha, ciernistą drogę narodu ukraińskiego do wolności. Pani Bohdana Pyłypczuk jeszcze od dziecięcych lat podróżuje z „Proświtą”. Chętnie opowiada o dobrych, sławnych czynach swoich dziadów i rodziców. Urodzona w 1922 roku, przeszła przez podziemie OUN, straszną syberyjską niewolę. I teraz, w wieku 87 lat, nie narzeka na ciernisty los, na choroby — nie na darmo miała pseudonim „Krycia”. Pracuje z młodzieżą, opowiada, jak niełatwo przyszła naszemu narodowi niepodległość, jak codzienną niestrudzoną pracą trzeba wzmacniać nasze młode państwo. Scenariuszem na ciekawą książkę może stać się także los Bohusławy Hryniw. Jej ojciec kierował „Proświtą” w Buczaku na Tarnopolszczyźnie, był strzelcem siczowym. Wspólnymi siłami zbudowali cerkiew, dom „Proświty”. Do dziś zbierają się tu ludzie. 27 września 1939 roku ojca aresztowano, wrzucono do więziennych katowni. A w kwietniu 1940 roku całą rodzinę wywieziono do Kazachstanu. Myśleli, że wiozą ich do niewoli, w której przebywa ojciec. Ale jego ślady na długo się zatarły. Dopiero później wyjaśniło się, że Stalin podjął decyzję o zniszczeniu 3 tysięcy więźniów z Zachodniej Ukrainy i 5 tysięcy polskich oficerów, ogłaszając, że zrobili to faszyści. Tak ich ojciec znalazł się wśród ofiar Katynia. Bohusława Hryniw pracuje z młodzieżą w siedzibie płastowej w Karpatach, opowiada młodzieńcom i dziewczętom o najjaśniejszych kartach walk wyzwoleńczych. Młodzież musi wiedzieć, jak drogą cenę zapłaciły starsze pokolenia za to, aby na mapie świata pojawiło się państwo o wymarzonym imieniu — Ukraina. Miłość do niej musi dziś być nie deklaratywna. Czyż ci, którzy niszczą lasy w Karpatach, zanieczyszczają rzeki, zamieniają przytulne skwery i dziecięce place zabaw w śmietniki, naprawdę kochają Ukrainę? Dusza musi boleć także z powodu tego, że w miastach i osiedlach zamykają księgarnie, ukraińskie książki nie docierają do bibliotek, młodzież coraz mniej czyta. Należy myśleć także o wsparciu Ukraińców na świecie. Stało się wiadome, że anulują ostatnią 15-minutową audycję ukraińskich wiadomości w polskiej telewizji. Trzeba zbierać podpisy znanych działaczy ukraińskiej kultury, literatury i sztuki pod odezwą protestacyjną. W programie wielodniowej wycieczki działaczy Proświty były nie tylko zapoznania z muzeami, zabytkami historycznymi, odwiedzenie Połtawy, Myrhorodu, innych miejsc związanych z Gogolem, Jarmarku Soroczyńskiego, ale także spotkania z działaczami kultury, znanymi pisarzami. Ciepło powitali galicyjanie laureatkę Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, redaktor naczelną gazety „Słowo Proświty” Lubow Hołotę. Opowiedziała ona o tym, czym żyje dziś Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”, jak ważne jest skupianie dorastającego pokolenia wokół starszych przedstawicieli tego stowarzyszenia społecznego. Ważne, aby „Proświta” wychowywała i rekomendowała na stanowiska państwowe wyraziste osobowości, które nie bałyby się pełnej poświęcenia pracy w imię Ukrainy. Niemało dla wychowania świadomych Ukraińców, zachowania i pomnażania duchowości może i powinna robić prasa, a zwłaszcza „Słowo Proświty”. Na niedawnym zjeździe zadeklarowano 280 tysięcy członków „Proświty”. Dlaczego więc tak mały nakład gazety? Gdyby choć co piąty działacz Proświty prenumerował nasz tygodnik, żeby był on w każdej szkole, bibliotece, to i ruch proświtański ożywiłby się, i zostałoby zrobione niemało dobrych spraw w kulturze, oświacie, wszak doświadczenie najlepszych przejęliby inni w ośrodkach, miastach i wsiach kraju. A propagować mamy co: Ukraina szczyci się wieloma wyrazistymi osobowościami w literaturze, nauce, sztuce, sporcie. O nich stale piszemy na łamach „Postaci”, „Rodzinny kraj”, „Paleta”, „Wieś na naszej Ukrainie”, „Młody kraj”. Gazeta niemało miejsca poświęca artykułom analitycznym na temat kwestii językowych. …Jestem żywa! Będę wiecznie żyć! Mam w sercu to, co nie umiera! Jej patriotyczne płomienne słowo żyje i wiecznie żyć będzie. Na zakończenie święta wręczono

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Spotyka się dawny Zwiahel…

Światosław WASYLCZUK, przewodniczący Żytomierskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki Miasto nad Słuczem Nowogród-Wołyński, znane w dokumentach historycznych jako Zwiahel, niedawno obchodziło 750-lecie. Szeroko, tłumnie, naukowo, historycznie, folklorystycznie i widowiskowo. Na święto zjechali nie tylko żytomierzanie, ale także goście z całej Ukrainy i zza jej granic. Przybyli przywódcy państwa. I oto znów u zwiahelczan wydarzenie: 23 lata temu zapoczątkowano, a co roku organizuje się obecnie już międzynarodowe święto literatury i sztuki «Źródła Łesi». Impreza rozpoczęła się 22 sierpnia. Pierwszego dnia jej uczestnicy odwiedzili literacko-memorialne muzea Łesi Ukrainki i rodziny Kosaczów, muzeum lnu, wzięli udział w wycieczkach i wystawach. W miejskim parku odsłonięto obelisk chwały kozackiej ku czci kozaków pułku zwiahelskiego, sformowanego w 1648 roku podczas wyprawy wojsk kozackich pod wodzą Bohdana Chmielnickiego na zachód. Pułkiem dowodził miejski wójt Mychajło Tysza. Przed Dniami Lesi Ukrainki otwarto salon-sklep „Ukraińska sztuka”, zaprezentowano wystawę wyrobów mistrzów sztuki dekoracyjno-użytkowej „Perły Polesia”. Nad rzeką w tym czasie odbyło się święto pieśni kupalnej z okazji 115. rocznicy publikacji etnograficznego zapisu Lesi Ukrainki „Kupajło na Wołyniu”. W miejskim Pałacu Kultury Połtawski Akademicki Teatr Muzyczno-Dramatyczny pokazał dramat-feerię „Leśna pieśń”. Drugiego dnia, w Dniu Państwowej Flagi Ukrainy, liczni goście miasta i zwiahelanie wzięli udział w koncercie laureatów obwodowych i regionalnych konkursów wokalistów i wykonawców muzyki ludowej, instrumentalnej i dętej oraz uczestniczyli w wycieczce „Nowograd-Wołyński: od siwej starożytności do dzisiejszych dni”. Uroczyście przeszli ulicami miasta, złożyli kwiaty pod pomnikiem Lesi Ukrainki. Na ulicach i placykach odbywały się różne imprezy: „Poleska wyszywanka”, „Kolektywy pieśni”, „Święto książki”, „Święto choreografii”, „Dziecięcy zorzecwit”, „Zwiahelskie rozrywki”. Zakończenie święta przypadło na Dzień Niepodległości Ukrainy. W cerkwiach miasta odprawiono nabożeństwa modlitewne za Ukrainę, złożono kwiaty pod pomnikiem Tarasa Szewczenki, grupie młodzieży wręczono paszporty. Od muzeum Lesi Ukrainki uczestnicy święta uroczystym pochodem przeszli prawie dwa kilometry do pomnika poetki na Placu Centralnym. Na uroczystości przybyły delegacje z Białorusi, Rosji, Polski, Gruzji (z miasta Surami, gdzie mieszkała Leś Ukrainka), Macedonii. Przyjechali znamienici rodacy: przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy Wołodymyr Łytwyn, posłowie ludowi Borys Tarasiuk, Mykoła Rudczenko. Witali ich miejski głowa Mykoła Boroweć, szef rejonowej administracji państwowej Oleksij Iwaniuk. Na scenie wisiał wielki, przystrojony kwiatami portret Lesi Ukrainki, młodej, pięknej. Przypomniano jej prorocze słowa:

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

protojerej Jurij MYCYK, doktor nauk historycznych, profesor. 21 sierpnia 2009 r. zmarł wybitny ukraiński uczony, historyk-ukrainoznawca, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Jarosław Iwanowycz DZYRA. Jarosław Dzyra urodził się 2 maja 1931 r. w wielodzietnej ukraińskiej rodzinie chłopskiej na Przemyślczyźnie (wieś Truszewicze). W jego pamięci na zawsze pozostały wspomnienia o przedwojennych i powojennych sowieckich represjach, wojnie, wyzwoleńczej walce UPA, niesławnej akcji „Wisła”. Na początku lat 50. ukończył Drohobycki Instytut Nauczycielski i po jego ukończeniu pracował w szkole wieczorowej w karpackim osiedlu Turka. W 1953 roku wstąpił na wydział filologiczny Kijowskiego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, a w 1958 r. ukończył go z wyróżnieniem. Jeśli w dzieciństwie na młodzieńca miał wielki wpływ ojciec — oficer armii ZURL, to na uniwersytecie — znani wykładowcy P. Pluszcz, P. Tymoszenko, N. Tocka, A. Mohyła, a zwłaszcza K. Tkaczenko i I. Browko. Już na studiach Jarosław Dzyra napisał takie prace roczne i pracę dyplomową, że rekomendowano je do druku. Uczony ze światowym imieniem, akademik O. Biłecki, został jego kierownikiem naukowym i wyznaczył temat pracy kandydackiej: „Kronika Samijła Wełyczki jako utwór literacki”. Badania Jarosława Dzyry stały się nowym słowem w ukraińskim szewczenkoznawstwie. Prześledził on wpływ ukraińskich kronik na twórczość Wielkiego Kobziarza, wykrył głębokie korzenie filozofii światopoglądu Tarasa Szewczenki. Według świadectwa O. Biłeckiego, nikt z badaczy przed Dzyrą nie zauważył, jak uważnie Szewczenko czytał kronikę Wełyczki, „co tak wpłynęło na wyobrażenie poety o przeszłości Ukrainy, czerpiąc z Wełyczki także oświetlenie postaci poszczególnych hetmanów i wiele innego, aż do poszczególnych obrazów, porównań i metafor”. Wydawało się, że przed młodym uczonym ściele się prosta droga. Lecz nie tak się stało… Niesławny M. Szamota oskarżał Jarosława Dzyrę o to, że próbuje oderwać Szewczenkę od „szlachetnego wpływu na niego literatury rosyjskiej, związać Kobziarza z przedstawicielami nacjonalistycznej starszyzny kozackiej, mazepińcami”. W rezultacie Dzyrze przez rok nie dawano możliwości zatrudnienia się po ukończeniu aspirantury (od 1962 r. zaczął pracować w Instytucie Historii AN USRR), wyrzucano z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

PRACOWAŁ I ŻYŁ DLA UKRAINY

Kijowa, zabraniano publikować, brać udział w konferencjach, nawet zerwano obronę pracy doktorskiej w 1963 roku, chociaż autoreferat został już rozesłany. Uczony z rodziną (żoną Lilią i synem Iwanem) mieszkał w małym pokoju w akademiku, ale kontynuował niestrudzenie pracować, wziął aktywny udział w przygotowaniu „Szewczenkowskiego słownika”, „Radzieckiej encyklopedii historii Ukrainy”, napisał szereg artykułów poświęconych wybitnym ludziom Ukrainy oraz zabytkom piśmiennictwa. Ujrzała światło dzienne także wielka seria jego artykułów w głównym organie ukraińskich historyków — „Ukraińskim czasopiśmie historycznym”, w rocznikach „Źródła historyczne i ich wykorzystanie”, „Ukraiński zbiór historyczno-geograficzny”, „Badania historiograficzne w Ukraińskiej SRR” (w tym wydaniu J. Dzyra był sekretarzem odpowiedzialnym) i in. Znajdując wsparcie znanych historyków (F. Szewczenko, O. Hurżyj, W. Sarbej oraz niektórych innych), zamierzał rozpocząć wydawanie serii ukraińskich kronik. Prawie wszystkich tych zabytków nie wydawano od czasów przedrewolucyjnych, a niektóre (kronika H. Hrabianki) nawet trafiały do owianych złą sławą „specfunduszy”. Wymarzona seria udanie rozpoczęła się wydaniem w 1971 r. Kroniki Samowydca. Przykryty kurzem wieków zabytek zajaśniał cennym światłem gwiazdy pierwszej wielkości, nieprzypadkowo cały jego nakład rozszedł się bardzo szybko. B. Antonenko-Dawydowycz pisał z tej okazji do ukraińskiego pisarza z Australii Dmytra Czuba (Nytczenki): „W Kijowie nie ma go już w sprzedaży, bo spragniony takiej lektury czytelnik szybko wykupił wydanie, które odznacza się naukowym charakterem z dobrą przedmową młodego utalentowanego uczonego J. Dzyry… To wydanie, z którego możemy w pełni zasadnie być dumni”. Naukowiec opracował własne zasady przekładu staroukraińskich tekstów epoki kozackiej, które dominują we współczesnej praktyce archeograficznej. Jarosław Dzyra zamierzał przygotować do druku kroniki Hustyńską i Meżyhirską, utwory Samijła Wełyczki, Hryhorija Hrabianki i Ołeksandra Riegelmana, wydał artykuły poświęcone tym zabytkom. Jarosław Dzyra był swój w kręgu szistdesiatnykiw, w szczególności przyjaźnił się z dysydentami Borysem Antonenkiem-Dawydowyczem, Jurijem Badziem, Mychajłem Brajczewskim, Iwanem Dziubą, Mychajłyną Kociubynską, Jewhenem Swerstiukiem, Iwanem Switłycznym, Wasylem Stusem, Zinowiją Franko i in., znanymi ukrainistami z Polski (Stefan Kozak, Mychajło Łesiw), Rumunii (Maria Herlan), Czechosłowacji (Mychajło Molnar i Jurij Bacz), brał udział w rozpowszechnianiu „samwydawu”, był aktywnym uczestnikiem lektorium z historii kozactwa i Ukrainy. To nie mogło ujść czujnemu oku KGB, i Dzyra stale odczuwał na sobie nacisk i dyskryminację z powodu poglądów politycznych i pryncypialności. Właśnie dlatego błyskotliwy wzlot twórczości naukowej uczonego, który w wieku 40 lat miał ponad 100 prac drukowanych, został brutalnie przerwany. 12 września 1972 r. zwolniono z pracy w Instytucie Historii czołowych naukowców, którzy badali historię Ukrainy epoki kozackiej (Ołena Apanowycz, Mychajło Brajczewski, Raisa Iwanczenko, Ołena Kompan, Jarosław Dzyra), wykluczono z partii Mariję Dmytrijenko. Ich nie po prostu zwolniono, ale i skazano na bezrobocie i zapomnienie, na ich prace nie można było nawet się powoływać. Najciężej przyszło Jarosławowi Dzyrze, który utrzymywał przyjacielskie stosunki z Wasylem Stusem. Według jego własnego świadectwa: „w ciągu 1965—1971 lat moim duchowym sąsiadem-jednomyślnikiem w Swiatoszynie był Wasyl Stus, który mieszkał niedaleko ode mnie. Mieliśmy wspólnych nieprzyjaciół, widzialnych i niewidzialnych, bo nas brutalnie wygnano z Instytutu Literatury jako „nacjonalistów”. Nastały ciężkie czasy dla uczonego i jego rodziny. Przez 15(!) lat nie wyszedł drukiem żaden (!) wiersz. Jarosławowi Dzyrze nie dawano pracy w zawodzie nawet w szkole, KGB „zalecało” przeprowadzić się do jakiejś prowincjonalnej dziury, żeby łatwiej było kontrolować uczonego i jego kontakty, proponowało wystąpić z „demaskacją”, obiecując złote góry, groziło fizyczną rozprawą w razie odmowy. Ale Dzyra pozostał nieugięty. Jak zaznaczał pisarz Wałerij Szewczuk, Dzyra był człowiekiem niełatwej biografii, ściganym w smutne czasy zastoju. Człowiekiem, który „zdołał zachować swoje czyste ludzkie renomę i własną godność jako uczonego”. W tym ciężkim okresie Jarosław Dzyra pragnął nie stracić kwalifikacji, nie opuszczał wieczorów literackich czy spotkań twórczych, prawie codziennie chodził do Centralnej Biblioteki Naukowej (obecnie Narodowa Biblioteka Ukrainy im. W. Wernadskiego), gdzie nie tylko czytał, ale i komunikował się z wieloma naukowcami, wymieniał się nowinami życia naukowego i społecznego, konsultował aspirantów. Mnie przypadł zaszczyt być znajomym z nim w ciągu prawie 40 lat (od 1972 roku). On nie tylko dawał gruntowne rady naukowe, ale i rozbijał dęte autorytety politruków od nauki, którzy mieli wysokie stopnie i stanowiska, ale byli jałowi jako naukowcy i nie gardzili plagiatem oraz prześladowaniem utalentowanych kolegów. Kiedyś pokazał mi rozreklamowaną książkę, wydaną w Instytucie Historii. Cała ona była gęsto usiana notatkami Jarosława Iwanowycza, który naliczył w niej 4 000 (!) błędów, nie licząc przepisanych fragmentów. Uczony był dla mnie żywą kroniką wydarzeń życia dysydenckiego, wskazywał na krzyczące fakty rusyfikacji Ukrainy, na niszczenie ukraińskich księgozbiorów w Kijowie, Charkowie, Zaporożu i in., oburzał się niszczeniem cerkwi na Zachodniej Ukrainie… Wreszcie zaczęła się gorbaczowowska pieriestrojka… Osłabła cenzura i po raz pierwszy od 15 lat zaczęli drukować artykuły Jarosława Dzyry, który znów stanął w obronie ojczystego słowa i kultury. Uczonego przyjęto do Związku Pisarzy Ukrainy (1990), wybrano go akademikiem Ukraińskiej Akademii Nauk Mohylańsko-Mazepińskiej w Toronto (1991), zastępcą przewodniczącego kijowskiego oddziału Ukraińskiego Towarzystwa Historycznego. Występował z wykładami i referatami w USA, Kanadzie, Polsce, pozostając pryncypialnym, nie przypodobywał się kosmopolitycznie nastawionym doktorom z Harvardu. Dorobkowi naukowemu i odważnej postawie obywatelskiej uczonego oddali należne uznanie czołowi ukrainiści na Ukrainie i poza jej granicami, w szczególności szewczenkoznawcy M. Antonowycz, J. Rudnycki, B. Stebelski. Czytelnicy, autorytatywni pisarze i działacze społeczni, na przykład Mykoła Rudenko, z zachwytem przyjęli nowe artykuły uczonego. Jeden z czytelników z okazji ukazania się szewczenkoznawczego artykułu „Geniusz i komentatorzy jego twórczości naukowej” (seria pięciu dużych artykułów) napisał: „Radość ogarnęła mnie, kiedy zobaczyłem Pana imię na stronach »Literackiej Ukrainy«… Prawda zwyciężyła! Bezgranicznie cieszę się z Pana powodu. Czytam i przeczytuję Pana badania. Piję czystą wodę z czystej studni. Jakże znudziło się prawdopodobne kłamstwo! Pielęgnuję nadzieję, że wkrótce uraczy Pan nowymi pracami!”. Jarosław Dzyra z radością powitał proklamowanie niepodległego państwa ukraińskiego, po czym wreszcie przywrócono go do pracy w Instytucie Historii. Niepokoił się o los Ukrainy, pragnął uczciwą i sumienną pracą przysłużyć się jej rozbudowie. Zdołał jeszcze napisać cenne rozprawy o Tarasie Szewczence, Mykole Hoholu, Mychajle Hruszewskim, Wasylu Stusie, wydał także niektóre artykuły poety-męczennika, które przechowywał u siebie nawet w czasach prześladowań, wydał „Historię Rusów”, cykl artykułów o ukraińskich hetmanach i stolicach hetmańskich, o Rejestrze Wojska Zaporoskiego z 1649 r. i ukraińskich nazwiskach… Dorobek naukowy Jarosława Dzyry składa się z ponad 300 prac drukowanych. Ale w niepodległej Ukrainie uczonemu udało się owocnie popracować tylko przez dziesięć lat. Ciężkie stresy i tułaczka czasów sowieckich podważyły jego zdrowie (zawał, udar). Nie mógł już pisać, w ostatnich latach nie wychodził z domu, ale i w tej ciężkiej godzinie modlił się do Boga za rodzimą Ukrainę. Ziemskie życie Jarosława Dzyry urwało się… Uczonego pochowano na Cmentarzu Północnym w Kijowie. Symboliczne, że jego pogrzeb odbył się w Dniu Niepodległości Ukrainy 24 sierpnia i odprawił go ksiądz Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego. Królestwo Niebieskie słudze Bożemu Jarosławowi. Wieczna mu pamięć!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

ZIOMKOWSKI HOŁD DLA KSIĘCIA ROSY

Nadia HRYHORIW, przewodnicząca komitetu społecznego Rady Miejskiej Iwano-Frankiwska ds. kontroli przestrzegania Konstytucji i ustaw Ukrainy w kwestiach językowych. W dniu urodzin laureata Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, poety, więźnia politycznego, autora książek „Nieśmy miłość planecie”, „Książę rosy”, „Zza krat”, „Czaha” Tarasa Melnyczuka w Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Bibliotece dla Dzieci odbyła się godzina literacko-artystyczna „Zgubny wiatr na ukraińskie słońce”. Wydarzenie zorganizował i prowadził przewodniczący rady Klubu Twórczej Inteligencji Przykarpacia, członek zarządu Iwano-Frankiwskiej „Proświty”, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, pisarz Jarosław Jarosz. Zaznaczył on w szczególności, że Taras Melnyczuk to jeden z najwybitniejszych ukraińskich poetów drugiej połowy XX wieku, niestrudzony bojownik przeciwko radzieckiemu reżimowi komunistycznemu, o niepodległą, samodzielną Ukrainę. I tylko za aktywną działalność literacką kagebiści dwukrotnie wtrącali pochodzącego z Kosowszczyzny poetę do więzień i obozów koncentracyjnych, między innymi na daleki Ural. Za drutami kolczastymi T. Melnyczuk przekonał się, że sędziowie łamią prawo, postępują jak chcą, i tylko w sporcie możliwe jest przestrzeganie elementarnych zasad: „Pojmali mnie, zamknęli w więzieniu, / Ochrzcili za krosnem krat. / W futbolu – sędziego na mydło, / A tu – sędziowie nie ci, nie ta gra…”. Kiedy w kwietniu 1979 roku Tarasa po raz drugi uwięziono, na procesie sądowym sędziowie złośliwie pytali oskarżonego, gdzie pracuje. „Ja piszę wiersze” – odpowiadał Melnyczuk. „Wiemy, że wy tam coś sobie piszecie, ale nas interesuje, gdzie wy pracujecie” – nie ustępowali cyniczni sędziowie. Więc później odpowiedział wierszami: „Idę dzisiaj etapem, / Jak na pewną śmierć szli kiedyś. / Oto ono, moskiewskie gestapo, / „Wo stranie” ze złotych brzóz”. Przed pracownikami kultury i pedagogami Iwano-Frankiwska występowali kierownik działu obwodowej biblioteki Tetiana Nazaruk oraz profesor Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego im. W. Stefanyka, radny miejski, artysta ludowy Ukrainy Mychajło Kryweń. Brzmiały również wiersze z dramatu Jarosława Jarosza „Żelazny Zek – Taras Melnyczuk i Maria”. Oryginalnego poety – Księcia rosy – nie ma już wśród nas od 14 lat. Twórczość T. Melnyczuka coraz bardziej porusza naszych współczesnych, zwłaszcza młodych. Nie wolno nam o nim zapominać, ponieważ mężnie znosił represje totalitarnego systemu i dbał o świetlaną przyszłość rodzinnego kraju, Ukraińskiego Państwa Sobornego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Dobroczyńca

Odszedł w wieczność patriota Ukrainy Ołeh Mykołajowicz Drobiazko, jeden z założycieli Ewpatoryjskiego Zrzeszenia Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz miejskiej organizacji URP „Sobor”. Przez długie lata Ołeh Mykołajowicz swoją nieugiętością, zorganizowaniem i niezachwianą wytrwałością w walce o triumf idei ukraińskiej był przykładem dla wszystkich, którzy go znali. Skazany ciężką chorobą na unieruchomienie w młodych latach, Ołeh nie załamał rąk i do ostatnich dni nie porzucił pracy społecznej. Mieszkanie Ołeha służyło za swoisty sztab ukraińskiej społeczności, a czasem i hotel, gdzie znajdowali schronienie znani ukraińscy działacze. Właśnie w mieszkaniu Ołeha rozstrzygały się losy znanego czasopisma „Krymska Switlycia” — Ołeh zjednoczył jego założycieli. Nie sposób wymienić wszystkich dobrych spraw, których przez te wszystkie lata Ołeh Mykołajowicz dokonał dla Ukrainy, bo kochał swoją Ojczyznę nie tylko do głębi duszy, ale i do głębi własnej kieszeni. Ukraińska społeczność Ewpatorii z wielkim smutkiem przeżywa nieodwracalną, przedwczesną stratę i szczerze współczuje krewnym i bliskim zmarłego. Niech ci ziemia lekką będzie, drogi nasz przyjacielu! Ukraińska społeczność Ewpatorii

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

bezczelność, szydzenie z grobów, sprośność, która kala literaturę, zuchwalstwo wojujących grafomanów, zaśmiecenie języka literackiego wulgaryzmami, przekleństwami i więziennym żargonem — wszystko to, czym tak chętnie zdobywają sobie uznanie młodzi degeneraci (ich własne określenie), okazuje się, że wielu już oburzało, wywoływało w duszach protest, ale dlaczego nikt nie występował? I kierownictwo Związku całe to świństwo przełykało milcząc — dlaczego? Nie znajduję wyjaśnienia” (07.02.1993). Już przywykliśmy do tego, że na plenum Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy w ostatnich latach omawia się kwestie dalekie od twórczych — majątku, ziemi, dzierżawy. Dlatego takie posiedzenia odbywają się przeważnie w trybie zamkniętym, bez mediów. A chciałoby się, aby na jednym z następnych plenów Związku omówiono kwestie twórcze — problemy języka, kultury pisania, głęboko przeanalizowano dorobek takich pisarzy, jak na przykład Uljanenko. Do przygotowania takiego plenum warto byłoby zaangażować Instytut Literatury im. T. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, znanych literaturoznawców, uczonych, pedagogów, twórczą i naukową młodzież, która nie w całości podziela takie poglądy. Jestem przekonana, że taka rozmowa przyciągnęłaby uwagę prasy, radia i telewizji, całej opinii publicznej, przyczyniłaby się do zwrócenia uwagi na bolesne tematy nie tylko w ukraińskim piśmiennictwie, ale i w życiu całego społeczeństwa.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

NIE MAMY PRAWA MILCZEĆ

Nina HNATIUK W nowej książce poety i publicysty Wasyla Heja z Łucka „Wyzwalajmy się od złego” znajdują się artykuły, recenzje, notatki o ważnych wydarzeniach życia literackiego i społecznego naszego kraju; o tych, którzy budują niepodległe państwo ukraińskie i którzy je rozciągają, którzy tworzą i chronią skarby językowe i którzy niszczą ten prastary język; o tym, kto jest patriotą z głębi duszy, a kto z obowiązku służbowego, na czas wykonywania najniezbędniejszych rytuałów świąt państwowych; o drzewach i lesie, o ogromnej biedzie, która zagraża środowisku, całej Ukrainie — śmietnikach, które opanowały ulice i place, leśne polany, a nawet ludzkie dusze. Lecz najbardziej osobiste, najgłębsze, najbardziej serdeczne słowo pisarza dotyczy literatury, współczesnego procesu twórczego, nowych książek swoich braci i sióstr w piórze. Jest w tej książce Wasyla Heja rozdział „Jeżynowe pragnienie życia”. Te niewielkie etiudy, szkice, notatki, zarysy, które przyciągają jasnością, ostrością, umiejętnością dostrzeżenia tego, co często przechodzi obok nas niezauważone. W jednym z takich rozważań „Teksty i protesty” mowa jest o czystości języka ukraińskiego i stanowisku pisarzy wobec tego. Często ci, którzy nazywają siebie mistrzami pióra, oburzają się antyukraińskością poszczególnych urzędników, narzekają na władzę, która mało dba o prestiż państwowości języka ukraińskiego, na deputowanych, których często nawet narodowymi nazwać wstyd, bo w parlamencie reprezentują interesy nie narodu, a swojego klanu. „Sprawiedliwie narzekamy. A sami?” — pyta publicysta. Czy często pisarze, nauczyciele, wykładowcy organizowali akcje protestu przeciwko nielegalnym, antyukraińskim działaniom tego czy innego możnowładcy, oligarchy, czy do końca byli konsekwentni w bronieniu swoich idei, przekonań? Niestety, nie. A i w utworach wielu pisarzy napotykamy tyle brudu, przekleństw, czerni, że chce się umyć ręce po czytaniu takich stron. I tutaj Wasyl Hej zaznacza: „Powiedziane przeze mnie w dyskusji: „Jestem szczęśliwy, że żyłem w epoce Honczara” okazało się, jak przekonałem się później, powtórzeniem wypowiedzi Ostapa Wyszni, utrwalonej w „Dziennikach” Honczara (8 stycznia 1993 r.). I rzeczywiście, gdyby żył dzisiaj Ołes Honczar, nie obserwowałby obojętnie, jak brutalność, wulgaryzmy opanowały nie tylko życie codzienne, komunikację, ale i wiele utworów literackich. Oto tylko dwa zapisy w „Dziennikach” Ołesia Honczara na ten temat: „Słowo — kategoria moralna. Ukraińska pieśń świadczy o czystości i cnotliwości narodu. Wychowałem się w domu, w którym nie było złorzeczenia. Zanieczyściła Ukrainę matactwem Moskwa. Żołdactwo. Obozy-gułagi. Przyszła Ukraina od tego (wierzę!) oczyści się! Literatura nie może pozwolić sobie na bycie grubą, wulgarną. Ma być tworzona językiem czystym, jak Pismo Święte. Rozumieli to nasi klasycy” (02.02.1993). Te wersy chciało się zacytować jeszcze dlatego, że niedawno w czasopiśmie „Kurier Krzywbasu” przeczytałam nową powieść Ołesia Uljanenki „Zofia”. Pisarz nie jest pozbawiony talentu, mógłby stworzyć prozę, która stałaby się ozdobą literatury. Nie przypadkiem i „Małą Szewczenkowską nagrodę” otrzymał nie bez rekomendacji świętej pamięci Pawła Zahrebelnego. Nową powieść czytałam przez kilka nocy. I byłam bardzo rozczarowana — na stronach „Zofii” tyle przekleństw, pornoscen, narkomanii, różnorodnego brudu, że wszystkie pozytywy pisarstwa Ołesia Uljanenki stały się niezauważalne, a pozostała gorycz rozczarowania za zmarnowane na czytanie noce. I znów przypomniały się dziennikowe wersy Ołesia Honczara: „Rozpusta niemoralności, wzrost przestępczości NA PÓŁKĘ NAUCZYCIELOWI”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Uczyć się ciekawie

Nadija Kyrjan Wydawnictwo „Gramota” wydało podręcznik metodyczny dla nauczycieli autorstwa Olgi Sołomonjuk, nauczycielki-metodyczki, zasłużonego nauczyciela Ukrainy, korespondentki naukowej Instytutu Pedagogiki APN Ukrainy, zatytułowany „Zróżnicowane prace domowe z języka ukraińskiego” dla klasy 3, opracowany na podstawie podręcznika „Ojczysta mowa” M. Waszulenki i O. Melniczajko. Podręcznik został zatwierdzony przez Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy do użytku w ogólnokształcących szkołach. Jego osobliwość polega na tym, że do każdego tematu, w przeciwieństwie do ćwiczeń w podręcznikach, dobrano zadania o różnym stopniu trudności (I poziom – początkowy, II – średni, III – wysoki). Dzięki temu każde dziecko będzie mogło wybrać zadanie odpowiadające jego obecnej wiedzy, uwierzyć we własne siły, pokonać strach i niepewność oraz piąć się po szczeblach poznania coraz wyżej. Większość zadań jest ciekawa i ma charakter zabawowy. W recenzji podręcznika Mykoła Waszulenko, główny pracownik naukowy laboratorium edukacji początkowej Instytutu Pedagogiki APN Ukrainy, doktor nauk pedagogicznych, profesor, pisze: „Materiał językowy do ćwiczeń w pełni odpowiada wymogom, jakie się mu stawia z punktu widzenia przestrzegania ogólnodydaktycznych i lingwodydaktycznych zasad. Autorka wyraźnie przestrzega wymagań programowych, a także twórczo wykorzystuje sformułowania, do których uczniowie klasy trzeciej przywykli, pracując z podręcznikiem”. W podręczniku zastosowano różne rodzaje prac: poprawić błędy, opisać rysunek, uzupełnić przysłowia, ułożyć opowiadanie na podstawie podanego początku lub zakończenia, odgadnąć zagadki, rebusy, krzyżówki itp. Dobrane teksty ukraińskich klasyków i najlepszych współczesnych pisarzy są wysokiej wartości artystycznej, wychowują w dziecku miłość do pięknego piśmiennictwa, rozwijają zdolności twórcze. Podręcznik z powodzeniem przeszedł aprobatę w dwóch rocznikach uczniów klasy trzeciej. „Książka Olgi Sołomonjuk to cenny podręcznik dla uczniów klasy trzeciej i nieoceniona pomoc metodyczna dla nauczyciela” – dzieli się wrażeniem Switłana Szejko, nauczycielka najwyższej kategorii kijowskiej szkoły ogólnokształcącej nr 230.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

ODZNACZENI ORDERAMI UKRAIŃSKIEGO KOŚCIOŁA

Ludowa artystka Ukrainy, laureatka Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki Natalia Sumska, znany pisarz Iwan Korsak (Łuck) oraz gleboznawca i ekolog, doktor nauk Eduard Dehodiuk zostali uhonorowani nagrodami Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego. Nagrody w swojej rezydencji wręczył im Jego Świątobliwość Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret. Podkreślił on ich znaczący wkład w sprawę duchowego odrodzenia na Ukrainie. Wnioski o odznaczenie orderem św. Barbary Wielkomęczennicy Natalii Sumskiej, orderem Jerzego Zwycięzcy Iwana Korsaka, orderem św. równego apostołom księcia Włodzimierza Eduarda Dehodiuka złożyła Liga Ukraińskich Mecenasów. I jest w tym prawidłowość, ponieważ wszyscy ci dobroczyńcy ściśle współpracują z dyrekcją wykonawczą Ligi. Powiedzmy, Natalia Sumska od kilku już lat prowadzi w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. I. Franki uroczystości z okazji zakończenia kolejnego Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka i nagradzania jego zwycięzców. W ten sposób dołączyła do licznych wolontariuszy i mecenasów patriotycznego turnieju językowego, którzy dają mu życie. Pisarz Iwan Korsak wraz z rodziną zbudował we wsi na Wołyniu świątynię, która, oczywiście, należy do Patriarchatu Kijowskiego. Tak Korsakowie wpisali swoje imię w historię dobroczynności na Ukrainie. Naukowiec Eduard Dehodiuk niedawno opracował koncepcję bezpieczeństwa narodowego Ukrainy, w której podkreślił: narodowe i duchowe odrodzenie na Ukrainie jest nierozerwalnie związane z rozwiązaniem aktualnych problemów ekologicznych, gdyż chodzi o życie ukraińskiego człowieka w ukraińskiej przestrzeni, o ziemię i wody Ukrainy, które musimy przekazać swoim potomnym. Biuro prasowe Ligi Ukraińskich Mecenasów Tak wygląda oryginał Konstytucji Filipa Orlika (terytorium Mołdawii). Dlatego nazywa się ją czasem także konstytucją benderską. Niedawno odnaleziono wariant ukraińskojęzyczny, napisany staroukraińskim (ruskim) językiem urzędowym, którym posługiwano się na początku XVIII w. W Rosyjskim Państwowym Archiwum Dawnych Aktów odnalazł go kijowski historyk Ołeksandr Alfiorow. Kopię znaleziska przekazano do Muzeum Hetmanatu w Kijowie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

DO UKRAINY SPROWADZONO KONSTYTUCJĘ PYLYPA ORLYKA

Jewhen Cymbaluk, obw. rówieński O Konstytucji Pyłypa Orlyka z 1710 roku w Ukrainie mówiono wiele, ale widziały ją tylko nieliczne jednostki wśród rodaków — miłośników historii, gdyż oryginał dokumentu przechowywany jest w Szwedzkim Archiwum Narodowym. Podczas obchodów 360-lecia podpisania ugody zborowskiej przyjęto wspólne ukraińsko-szwedzkie porozumienie o sprowadzeniu Konstytucji Pyłypa Orlyka na Ukrainę. Jak zaznacza prezes fundacji charytatywnej „Ukraina — święta rodzina” Iwan Matijeszyn, który zajmuje się tą sprawą, trwają negocjacje dotyczące terminu możliwego przybycia Konstytucji na Ukrainę. Planuje się sprowadzić Konstytucję nie na krótki okres, jak to się robi na przykład z dziełami sztuki. Chodzi o długotrwały pobyt dokumentu na naszym terytorium, tak aby zorganizować jego tournée po całym kraju i pokazać go w największych miastach. Pełna nazwa Konstytucji brzmi: „Układ i Ustanowienie praw i wolności Wojska Zaporoskiego oraz całego wolnego narodu Małorosyjskiego między Jaśnie Wielmożnym hetmanem Pyłypem Orlikiem a między Generalną Starszyzną, pułkownikami, a także wspomnianym Wojskiem Zaporoskim, które według dawnego zwyczaju i wojskowych zasad zostało zatwierdzone przez obie strony wolnym głosowaniem i potwierdzone przez najjaśniejszego hetmana uroczystą przysięgą”. Według oceny współczesnych ukraińskich historyków jest to pierwsza europejska konstytucja w dzisiejszym rozumieniu tego słowa. Historia jej powstania jest interesująca. Po klęsce w bitwie pod Połtawą hetman Iwan Mazepa wraz z najbliższymi współpracownikami spośród kozackiej starszyzny oraz z resztkami ukraińsko-szwedzkiej armii, uciekając przed wojskami rosyjskimi, znaleźli się na terytorium Imperium Osmańskiego. Tam, nie wytrzymawszy wstrząsów, Iwan Mazepa zmarł. Najbardziej prawdopodobnym następcą był generalny pisarz, bliski hetmanowi — Pyłyp Orlik. Podczas wyboru na radzie starszyzny przyjęto dokument, który określał prawa i obowiązki hetmana. Tak więc konstytucję przyjęto 5 (16) kwietnia 1710 roku na zebraniu kozactwa pod miasteczkiem Tiażyn na prawym brzegu rzeki Dniestr (turecka nazwa Bendery, obecnie tery-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ballada o słowie

Arkadij MUZYCZUK Zabierano w niewolę ojczystą mowę (i nie ma straszniejszej biedy). Wtedy jedno małe SŁOWO niepokornie stanęło na dybach. I zabrano SŁOWO do żołnierzy, ukrzyżowano SŁOWO na krzyżu… A ono zmartwychwstało… I na egzekucję wtedy poprowadziły je święte litery. Bez łkania, skruchy, bez broni, jakby to nie one były jeńcami, pięcioro jedno obok drugiego stanęło dumnie pod ścianą. I zadrżały ręce u najeźdźców (może przypomnieli sobie własny alfabet). Żeby zabijać litery pojedynczo, takiego jeszcze nie znał biały świat. „Może wysadzić je wszystkie razem? Albo wspólnie utopić w rzece? Spopielić, otruć gazem?” — Kat zgina palce na dłoni. Do tortur przywykli i chętni najeźdźcy radzili się do późna. A kiedy podnieśli oczy na litery, tam stało SŁOWO… jak ściana!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Znowu o języku i polityce

Lesia STAWYCKA doktor nauk filologicznych, profesor, kierownik wydziału socjolingwistyki Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy; Switłana JERMOLENKO członek-korespondent NAN Ukrainy, doktor nauk filologicznych, profesor, kierownik wydziału stylistyki i kultury języka Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy Do zupełnie nie nowego tematu skłoniły nas środki masowego przekazu na Ukrainie. To właśnie one chętnie podchwyciły pretensje wobec Ukrainy w kwestii językowej, wysunięte 11 sierpnia tego roku przez prezydenta Rosji pana Dmitrija Miedwiediewa. W orędziu do Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki prezydent Rosji, wśród innych politycznych i gospodarczych problemów stosunków ukraińsko-rosyjskich, które – jego zdaniem – „wychodzą poza skalę”, zauważył: „Niestety, nie cichną kampanie związane z wypieraniem języka rosyjskiego z ukraińskich środków masowej informacji, ze sfery oświaty, z nauki”. Dziwne, że w ukraińskiej przestrzeni informacyjnej tak często powtarza się taka proimperialna, prorosyjska retoryka. Odpowiedź Prezydenta Ukrainy była wyraźna, konsekwentna, zawierała przekonujące argumenty na wszystkie zarzuty, także na te, które dotyczyły płaszczyzny kulturowo-językowej „trudnych stosunków”: „Jestem przekonany, że kwestie historii obok języka ojczystego, kultury i rodzinnej etyki są fundamentalnymi podstawami kształtowania państwa i identyfikacji narodu ukraińskiego”. Spróbujmy wyjaśnić istotę tej części dialogu, której konfliktowość jest odwieczna. Komentując odpowiedź Prezydenta Ukrainy, nie sposób nie zauważyć, że całkowicie zgodnie z prawem opiera się ona na tekście 10. artykułu Konstytucji Ukrainy, „muzealnym”, który, jak wiadomo, stwierdza, że językiem państwowym na Ukrainie jest język ukraiński, a państwo zapewnia wszechstronny rozwój i funkcjonowanie języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy, a także na treści Ustawy „O językach” z 1989 r., w której stwierdzono, że „język ukraiński jest jednym z decydujących czynników narodowej odrębności narodu ukraińskiego. Ukraińska SRR zapewnia językowi ukraińskiemu status państwowy w celu sprzyjania wszechstronnemu rozwojowi duchowych sił twórczych narodu ukraińskiego, gwarantowania jego suwerennej narodowo-państwowej przyszłości”. Ustawa Ukrainy przewiduje powszechnie znane zasady prawne funkcjonowania języka rosyjskiego: „Na Ukrainie gwarantuje się swobodny rozwój, używanie i ochronę języka rosyjskiego, innych języków mniejszości narodowych Ukrainy”. Warto dokładniej przyjrzeć się zarzutowi dotyczącemu „wypierania” języka rosyjskiego z tych sfer, o których pisze pan Miedwiediew. Jaki więc wygląd mają rzekome ograniczenia języka rosyjskiego w ukraińskich środkach masowego przekazu? W Ustawie „O językach”, która ma dwadzieścia lat, powiedziano: „W Ukraińskiej SRR językiem oficjalnych środków masowego przekazu jest język ukraiński. Językiem oficjalnych środków masowego przekazu mogą być również języki innych narodowości”. Jak kształtuje się sytuacja języka ukraińskiego i języków innych narodowości (mówimy o rosyjskim) w tej sferze? Według danych Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii, w 2005 roku pod względem liczby tytułów wydawanych gazet ukrainojęzyczne stanowiły 51%, a rosyjskojęzyczne — 40%. Na Ukrainie rozpowszechniona jest praktyka, gdy w ukrainojęzycznych za nazw ...w gazetach lub czasopismach zupełnie nie ma materiałów ukraińskojęzycznych. Jeśli przyjąć jednorazowy nakład gazet za 100 %, to na wydania ukraińskojęzyczne przypada 31 %, a na rosyjskojęzyczne 64 %. Przez 10 lat udział nakładu ukraińskojęzycznego malał (w 1995 roku wynosił 47 %), a rosyjskojęzycznego rósł (w 1995 roku 47 %) – dane Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii. Jeśli chodzi o roczny nakład, to w gazetach ukraińskojęzycznych wynosi on 34 %, wobec 63 % w gazetach rosyjskojęzycznych. Przez 10 lat udział ukraińskojęzycznego rocznego nakładu zmniejszał się (z 50 % w 1995 roku), a rosyjskojęzycznego rósł (z 45 % w 1995 roku). Według danych Izby Obrachunkowej, opublikowanych w 2003 roku, na stu Ukraińców przypadało 46 egzemplarzy gazet w języku ojczystym, a na stu Rosjan, którzy mieszkają na Ukrainie, 386 egzemplarzy, czyli 8,4 raza więcej. Na Ukrainie ukazują się tylko dwie ogólnonarodowe dzienniki w języku ukraińskim – „Ukraina Moloda” i „Hazeta Po-Ukrainsky”. Kilka innych dzienników jest dwujęzycznych. Najbardziej nakładowe ogólnonarodowe dzienniki („Siegodnia”, „Fakty”, „Wieczernije Wiesti”, „Komsomolskaja Prawda”) ukazują się wyłącznie w języku rosyjskim. Stosunek rocznego nakładu czasopism (wydawnictw periodycznych), według danych Izby Książkowej Ukrainy im. Iwana Fedorowa, wynosi 70 % do 19 % na korzyść wydań rosyjskojęzycznych. Przez 10 lat udział ukraińskojęzycznego rocznego nakładu czasopism zmniejszył się z 70 % w 1995 roku do 19 % w 2005 roku, a rosyjskojęzycznego – przeciwnie, wzrósł z 18 % w 1995 roku do 70 % w 2005 roku. Jeśli chodzi o segment tzw. czasopism błyszczących, wydawnictw specjalistycznych, to produktów ukraińskojęzycznych jest tu niemal zupełnie brak. Język rosyjski dominuje także w mediach internetowych, które zresztą aktywnie wyznaczają obecnie modę językową; w serwisie Uaportal spośród 150 zarejestrowanych z zarejestrowanych wydań tylko 28 ma wersję ukraińską, a jedynie w 16 ta wersja jest podstawowa, pozostałe są rosyjskojęzyczne. Język ukraiński został „ściśnięty” w ograniczonych kanałach radiowych i telewizyjnych: audycje w języku ukraińskim nadawane z centrum nie docierają do regionów, a ukraińskojęzycznym programom kulturalnym w telewizji przydzielono godziny nocne. Takie środki kształtowania ukraińskiego środowiska językowego, jak środki masowego przekazu, nie są w stanie wypełniać ważnej funkcji komunikacyjnej i funkcji państwotwórczej. Teraz o stosunku języka ukraińskiego i rosyjskiego w dziedzinie oświaty. Ustawa „O językach w Ukraińskiej SRR” jest bardzo lojalna wobec potrzeb edukacyjno-językowych innych narodowości: „W Ukraińskiej SRR nauczanie i wychowanie w szkołach ogólnokształcących prowadzi się w języku ukraińskim. W miejscach zwartego zamieszkania obywateli innych narodowości mogą być tworzone szkoły ogólnokształcące, w których nauczanie i wychowanie prowadzi się w ich ojczystym języku narodowym lub w innym języku”. Z jednej strony praktyka i dane statystyczne przekonują, że oświata jest jedyną sferą życia publicznego, w której istnieją podstawy, by mówić o realnej, a nie mitycznej ukrainizacji. Według danych Ministerstwa Oświaty, na przykład w 2005 roku 84,2% dzieci w przedszkolach wychowywano w języku ukraińskim, a 15,2% – w rosyjskim. A z drugiej strony są wszelkie podstawy, by stwierdzić, że polityka oświatowa państwa ukraińskiego na Krymie i we Wschodniej Ukrainie jest dostatecznie elastyczna i uwzględnia potrzeby ludności rosyjskojęzycznej. W regionach, gdzie mieszka najwięcej etnicznych Rosjan i ludności rosyjskojęzycznej, w sferze wychowania przedszkolnego dominuje lub szeroko jest reprezentowany język rosyjski. Zwłaszcza w Sewastopolu w przedszkolach wychowuje się w języku rosyjskim 98% dzieci, na Krymie – 95,3%, w obwodzie ługańskim – 64,4%, w obwodzie donieckim – 34,1%, w obwodzie charkowskim – 11,3%.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

REALIA CZASU CZY GRA POLITYCZNA?

Od dość dawna w Ukrainie pojęcia „polityka” i „gra polityczna” stały się synonimami. Nawet najokrutniejsza gra ma zasady, tabu i ograniczenia, z wyjątkiem politycznej, gdzie panuje dowolność i brak miary. Obowiązuje zasada: wszystkie sposoby są skuteczne, jeśli prowadzą do celu. Nataliја ANTONIUK Często kwestie, które powinny być kategoryczne, stają się zabawką dla politycznych machinacji. Zarówno nietykalność państwowa, jak i wartości narodowe nie raz stawały się tematami ożywionej dyskusji między politykami. Jednym z takich tematów jest kwestia językowa, która zazwyczaj ożywia się przed wyborami prezydenckimi. W szczególności 5 września podczas uroczystych uroczystości w kompleksie pamiątkowym „Saur-mohyła”, poświęconych 66. rocznicy wyzwolenia Donbasu spod faszystowskich okupantów, lider Partii Regionów Wiktor Janukowycz oświadczył, że zostaną stworzone komfortowe warunki do rozwoju języka rosyjskiego i kultury rosyjskojęzycznej ludności Ukrainy. A wcześniej w eterze Odeskiej Obwodowej Telewizyjno-Radiowej Kompanii poinformował, że w razie wybrania go prezydentem zrobi wszystko, aby język rosyjski stał się drugim językiem państwowym w Ukrainie. Należy zaznaczyć, że Janukowycza popiera znaczna część politycznego środowiska, a co ważne, nasza dobrosąsiedzka Rosja, która aktywnie ingeruje w kwestie narodowe. Świadectwem tego jest apel prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa z 11 sierpnia, w którym oburza się, że w Ukrainie nie ustają „kampanie związane z wypieraniem języka rosyjskiego z ukraińskich mediów, oświaty, kultury, nauki”. Postanowiliśmy zapytać zwykłych Ukraińców, czy popierają ideę oficjalnej dwujęzyczności. Julia, studentka, 20 lat (oburzona): Kategorycznie sprzeciwiam się temu, by rosyjski był drugim językiem państwowym na Ukrainie. Nawet nie chce mi się myśleć o możliwości uchwalenia odpowiedniej ustawy, bo dla wielu szczerych Ukraińców będzie to nie tylko przykra wiadomość, ale i bolesny cios w dumę narodową. Po co nam w Ukrainie rosyjski? Niech będzie językiem urzędowym w Rosji! Nawiasem mówiąc, rosyjskich polityków jakoś szczególnie nie obchodzą problemy Ukraińców, mieszkających na terytorium Federacji Rosyjskiej. Nasz naród ma piękny, melodyjny język ukraiński, który trzeba chronić i rozwijać, bo to nasza duchowa twierdza. Lidia Wasyliwna, 49 lat, cukierniczka (znużona): Pozytywnie. Na Ukrainie mieszka wielu obywateli mówiących po rosyjsku, którzy mają prawo do drugiego języka urzędowego — rosyjskiego. Chociaż ja rozmawiam po ukraińsku, moje codzienne otoczenie w większości mówi po rosyjsku. Wiem, że w wielu szkołach i uniwersytetach również przeważa język rosyjski. Nawiasem mówiąc, niedawno mój wnuk, który od małego przyzwyczajał się mówić po ukraińsku, po przedszkolu zaczął używać rosyjskich słów. Oczywiście to negatywne, jednak realia naszych czasów są takie, że wszędzie rozbrzmiewa język rosyjski i nic z tym nie da się zrobić. Niech więc każdy mówi, jak mu wygodniej — po rosyjsku albo po ukraińsku. Walery, 60 lat, emeryt (aktywnie): Jestem przeciwny wprowadzaniu rosyjskiego jako drugiego języka urzędowego. Język ukraiński to nasza duma. Chociaż skończyłem rosyjską szkołę i przez pewien czas mówiłem wyłącznie po rosyjsku, nie popieram idei dwujęzyczności. Chcę, żeby moje wnuki uczyły się w ojczystym języku i poznawały ukraińską kulturę. Jednak, moim zdaniem, Ukraińcy jeszcze w pełni nie uświadomili sobie potrzeby wspierania własnego języka. Dlatego zadaniem elity kulturalnej jest stopniowo, rozważnie zmieniać obecny stan ukraińskiego języka, nie zwracając uwagi na przeszkody, jakie stawiają mówiący po rosyjsku. Ponadto przyjęcie odpowiedniego projektu ustawy zniweczy wszystkie osiągnięte pozytywne tendencje w rozwoju języka ukraińskiego. Andrij, 48 lat, przedsiębiorca (uparcie): Popieram ideę wprowadzenia języka rosyjskiego jako drugiego języka urzędowego. Bo ci obywatele, którzy posługują się rosyjskim, mają prawo do realizacji własnych interesów. Pochodzę z obwodu ługańskiego, gdzie przeważa ludność rosyjskojęzyczna, i dlatego wyrażam zdanie tych ludzi, którzy od dzieciństwa przyzwyczaili się do innego języka. Rosyjski jest językiem większości obywateli Ukrainy, więc nie widzę nic złego w tym, by zostało to uznane na szczeblu państwowym. Legislacyjne zapisanie dwujęzyczności na Ukrainie to sprawa potrzebna, taka, która obiektywnie odzwierciedla ukraińską współczesność. Oleksij, 18 lat, student (zagubiony): Uważam, że na Ukrainie powinien być tylko jeden język urzędowy — ukraiński. Myślę, że politycy powinni wykorzystać wszystkie siły nie na podsycanie wrogości między rosyjskojęzycznymi a ukrainojęzycznymi, lecz na przezwyciężenie takiego negatywnego zjawiska jak surżyk. Młodzież i tak bardzo ciężko znajduje kompromis między własnymi

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

sąsiadów, co staje się coraz bardziej zauważalne i ostrzejsze. A równolegle należy odradzać zainteresowanie ojczystym językiem ukraińskim: wysokiej jakości nauczaniem w przedszkolach i szkołach, wydawaniem literatury ukraińskojęzycznej, doskonałym tłumaczeniem filmów (nawiasem mówiąc, obecnie ukraiński dubbing przewyższa rosyjski), ciekawymi młodzieżowymi programami telewizyjnymi, jak na przykład show „Fajna Jukrajna”, różnymi akcjami muzyczno-kulturalnymi, podobnymi do festiwalu Ołeha Skrypki „Krajina mrij” i tym podobne. A rozmowy o drugim języku urzędowym to pierwszy krok, by pozbawić Ukrainę własnej przyszłości, narodowego głosu. Mykoła Semenowycz, 74 lata, inżynier (gorączkowo): Czyż rosyjskojęzycznym tak źle żyje się na Ukrainie? Język rosyjski nie ma żadnych ucisków ani ograniczeń. Natomiast nam, Ukraińcom, należy być bardziej wytrwałymi i zdeterminowanymi w publikacjach naukowych, które publikowane są w języku ukraińskim, wykład głównych założeń wyników naukowych podaje się w języku rosyjskim i innych językach. W periodycznych wydawnictwach naukowych, które publikowane są w języku rosyjskim lub innym języku, wykład głównych założeń wyników naukowych podaje się w języku ukraińskim”. Każdemu naukowcowi wiadomo, że w zdecydowanej większości ukraińskich wydawnictw naukowych adnotacje artykułów podają w językach angielskim i rosyjskim. Na koniec warto zaznaczyć, że kwestia językowa w przesłaniu prezydenckim nie powstała na pustym miejscu. Przedstawiciele rosyjskiego establishmentu mają zwyczaj mówić o „uciskach” języka rosyjskiego na Ukrainie. Takie zarzuty brzmią zupełnie komicznie, kiedy na przykład wystąpienia odbywają się w tych regionach Ukrainy, gdzie żadna najbardziej drobiazgowa komisja międzynarodowa nie znajdzie najmniejszych oznak „ukrainizacji”, na przykład wystąpienia moskiewskiego mera p. Łużkowa w Sewastopolu. Nagłaśnianie idei „ucisków” języka rosyjskiego dzisiaj raczej świadczy o lojalności wobec rosyjskiej władzy, tolerancji, niż jest skutkiem obiektywnej analizy sytuacji językowej na Ukrainie. Zrozumiałe jest jedno: skrócenie rosyjskiej przestrzeni językowo-kulturowej na Ukrainie oznaczać będzie jednocześnie zmniejszenie politycznego i ideologicznego wpływu na nasze państwo. Właśnie taka perspektywa wywołała, jak świadczy ostatnie przesłanie p. Miedwiediewa, otwarty nacisk rosyjskiego establishmentu na ukraińskie kierownictwo polityczne. Historia istnienia dwóch sąsiednich państw, obciążona długotrwałym nierównoprawnym istnieniem w totalitarnym, niedemokratycznym państwie, bez wątpienia wymaga zarówno nowego przemyślenia, jak i formowania nowych stosunków dyplomatycznych. Mają one budować się na zasadach tolerancji, wzajemnego szacunku, które formować będą nie obraz wroga, a obraz godnych swojej kulturalnej misji obywateli dwóch suwerennych państw. Harmonizacji takich stosunków dyplomatycznych w żaden sposób nie sprzyja ogólny styl przesłania p. Miedwiediewa do prezydenta suwerennego państwa. kwestiach językowych. Szkoły powinny aktywniej prowadzić edukację językową wśród młodzieży, a elita polityczna — wśród dorosłej populacji. Jednak ten proces odbywa się niezbyt aktywnie. Po to, aby nas nie postrzegano jako „chłopów niezdarnych, uprawiaczy gryki”, musimy stać się duchowo silniejsi. Zatem można powiedzieć, że najbardziej zagrażające dla języka ukraińskiego nie są polityczne hasła przedwyborcze, nie polityka Kremla, a nawet nie rozpowszechnienie języka rosyjskiego w życiu codziennym, lecz to, że idea dwujęzyczności stopniowo, małymi porcjami niszczycielskiej trucizny, trafia do świadomości Ukraińców. To, co powinniśmy przyjmować oburzająco i kategorycznie, często przyjmujemy spokojnie i obojętnie. Jednak pozostają Ukraińcy, którzy gorąco protestują przeciwko bezsensownym oświadczeniom polityków, negatywnie odnoszą się do prób narzucenia nam obcego języka. Oni rozumieją, że wbrew dwulicowym Janusom ukraińskiej polityki, prości Ukraińcy zachowają ojczysty język. Nasz naród wiekami walczył o własny język, a teraz dobrowolnie znów zaprzęga się w jarzmo. Co to jest — świadomy czyn czy niewolnicze instynkty? Czyż naprawdę tak trudno powiedzieć po prostu „nie”, bez podstępów, bez pochlebstw, bez ultimatum, bez politycznej gry?...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

ŚCIEŻKA DO ZOFII RUSOWEJ

Wymowny fakt: w Sewastopolu i na Krymie prawie nie ma szkół ukraińskojęzycznych, a w 16 regionach zachodniej i centralnej Ukrainy nie ma lub prawie nie ma rosyjskojęzycznych. Może ten fakt miał na myśli pan Miedwiediew, mówiąc o wypieraniu języka rosyjskiego z edukacji? Ale przecież i odsetek etnicznych Rosjan jest tam nieznaczny. Nasuwa się logiczne pytanie do prezydenta Rosji o zaspokojenie potrzeb językowo-kulturowych etnicznych Ukraińców, którzy mieszkają na terytorium Rosji. Jakby przewidując takie pytanie, pan Miedwiediew zauważył: „...zawsze będziemy cenić braterskie więzi z narodem ukraińskim, będziemy wzmacniać współpracę humanitarną. Właśnie dlatego będziemy... na wszelkie sposoby wspierać dążenia Ukraińców mieszkających w naszym kraju do rozwijania swojej kultury narodowej”. Tymczasem MSZ Federacji Rosyjskiej twierdzi coś zupełnie przeciwnego: „...pomimo dużej liczebności Ukraińców... wnioski o zakładanie pełnowymiarowych szkół... nie napływają”. Czyż nie świadczy to o ogólnej atmosferze, w której u obywateli nawet nie pojawia się chęć tworzenia ukraińskojęzycznych ośrodków edukacyjnych i kulturalnych? W Rosji nie ma systemu ukraińskiej edukacji, a przyczyny tego są wymowne: 1) podczas pobytu w jednym państwie, oprócz pozytywnego doświadczenia wzajemnego wzbogacania kulturowego, o czym wiadomo z podręczników i o czym mówi pan Miedwiediew, były też skrajnie negatywne zjawiska — celowa polityka imperialna prześladowania języka ukraińskiego, ogłaszanie go jedynie „południowym dialektem języka ogólnorosyjskiego”, co rodziło rusyfikację Ukraińców, powstawanie u nich poczucia niższości, braku własnej wartości; 2) brak w Rosji ukraińskiej przestrzeni informacyjnej. I wreszcie o języku rosyjskim w dziedzinie nauki. Niejednokrotnie wspominana ustawa „O językach” w pełni legitymizuje język rosyjski w tej sferze: „W Ukraińskiej SRR wyniki prac naukowo-badawczych sporządza się w językach ukraińskim lub rosyjskim. Wykonawcy prac naukowo-badawczych mogą wybierać język publikacji wyników naukowych. W periodykach duchowymi przekonaniami i realną sytuacją językową, a w razie zatwierdzenia języka rosyjskiego na oficjalnym poziomie większość zupełnie przestanie porozumiewać się w ojczystym. Wydaje mi się, że język ukraiński, jak dinozaur, wyginie. Anastazja, 34 lata, dziennikarka (argumentując): Jestem kategorycznie przeciwna wprowadzeniu języka rosyjskiego jako drugiego oficjalnego na Ukrainie. Na poziomie codziennym człowiek ma prawo porozumiewać się tak, jak mu wygodnie, ale na oficjalnym nasz język to atrybut ukraińskiej państwowości. Minie czas, wyrośnie nowe pokolenie, które urodziło się już w niepodległej Ukrainie, i kwestia drugiego języka oficjalnego nie będzie już aktualna, a wydawać się będzie bezsensowna i sztuczna. Uważam, że ukraińskie władze muszą wykazać się wytrwałością i pryncypialnością w tej kwestii, pomimo zewnętrznego oporu naszych. Imię wybitnej działaczki Proświty, działaczki ukraińskiego odrodzenia narodowego Zofii Rusowej szanują na jej ojczyźnie — Czernihowszczyźnie. Właśnie tutaj, we wsi Olesznia w rejonie ripkińskim, w rodzinie emerytowanego generała urodziła się Zofia. Tutaj pochowano jej rodziców — Fiodora Lindforsa i Annę Gerve. Petro ANTONENKO Nowy impuls dla inicjatywy społecznej na rzecz uczczenia wybitnej rodaczki nadało utworzenie tego lata w Czernihowie Fundacji Charytatywnej Zofii Rusowej. Założycielem Fundacji został znany na Polesiu biznesmen Iwan Czaus. Prawie dziesięć lat Iwan Pietrowicz był prezesem czernihowskiego klubu piłkarskiego „Desna”, a wcześniej — jednym z czołowych graczy drużyny. On i teraz nie zrywa ze sportem, kieruje klubem „Polissia” w rodzinnej osadzie Dobrianka. Klub wychował już nie jeden tuzin piłkarzy dla drużyn wyższej ligi Ukrainy. Ale zgódźmy się, sfera sportowa, zwłaszcza piłkarska — to dziedzina daleka od narodowych dążeń. Tego nie ukrywa i sam przewodniczący Fundacji. I oto, być może, „w genach coś się poruszyło” za tym, co rodzime, narodowe. „Ja przecież stąd, z tej ziemi — mówi Iwan Pietrowicz. — Oto i poczułem taką potrzebę — odkrywać dla siebie naszą historię, robić coś dla duchowości”. Przyjemnie, że ludzie biznesu, ludzie czynu wracają do duchowości. A w danym przypadku jest to całkiem zrozumiałe. Rodzinna osada Iwana Pietrowicza Dobrianka znana jest jeszcze z czasów książęcych, jak i niemało okolicznych wsi i miasteczek. A wieś Olesznia już nie pierwszy wiek słynie z mistrzów garncarstwa. Więc planów związanych z historią Siewierszczyzny Iwan Pietrowicz ma wiele. Ale obecnie jego głównym zmartwieniem jest Fundacja Charytatywna Zofii Rusowej. I oto pierwsza konkretna sprawa — Fundacja zapoczątkowała szlak turystyczny „Czernihowskie ścieżki Zofii Rusowej”. Niedawno na jego swoistą prezentację do wsi Olesznia przyjechali akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, profesor, dyrektor Instytutu Ukrainoznawstwa Naukowo-Badawczego Instytutu Ukrainoznawstwa Petro Kononenko, pisarz Dmytro Hołowko, ludowy artysta Ukrainy, kobziarz-lirnik Wasyl Neczepa, zastępca przewodniczącego Czernihowskiej Obwodowej Administracji Państwowej Wołodymyr Prychodko. Spotkanie odbyło się przy posiadłości, gdzie urodziła się Zofia Rusowa i gdzie obecnie staraniami założyciela fundacji Iwana Czausa rozpoczęto prace budowlano-rekonstrukcyjne nad stworzeniem kompleksu historyczno-kulturowego „Posiadłość-muzeum Zofii Rusowej”. Goście uczcili pamięć rodziców Zofii Rusowej. Odwiedzili szkołę w Oleszni, której jeszcze w 1993 roku rodacy nadali imię wielkiej oświatowczyni. Organizatorzy Fundacji zwrócili się do deputowanych rady wiejskiej Oleszni z propozycją nazwania placu w centrum wsi (obok posiadłości) placem Zofii Rusowej. 30 września, w Dzień Wiary, Nadziei, Miłości i ich matki Zofii, właśnie tutaj odbędzie się poświęcone Rusowej zgromadzenie z udziałem znanych działaczy państwowych, społecznych, artystów. W programie działalności Fundacji Charytatywnej na lata 2009—2012 jest niemało ciekawych projektów. Wśród nich — zbieranie materiałów do przyszłego muzeum, wręczanie Ogólnoukraińskich nagród imienia Zofii Rusowej działaczom oświaty, kultury, badaczom, postawienie pomnika Rusowej w Oleszni. A na stronę internetową Fundacji już wchodzą liczni odwiedzający nie tylko z Ukrainy, ale i z Niemiec, Rosji, Kanady, USA. * * * Dziedzictwo pedagogiczne wybitnej działaczki Proświty Zofii Rusowej dociera do nas w pełnym zakresie. Zarząd ds. prasy i informacji Czernihowskiej Obwodowej Administracji Państwowej w ramach programu obwodowego „Ukraińska książka” wydał czwarty tom wybranych dzieł pedagogicznych sławnej rodaczki. Redakcję ogólną przeprowadziła profesor Niżyńskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia Mikołaja Gogola Je. Kowalenko. Po raz pierwszy ujrzały światło dzienne dzieła wybitnego pedagoga z teorii i historii pedagogiki. Czwarty tom zawiera prace, w których przedstawiono analizę współczesnych autorce nurtów pedagogiki reformatorskiej Europy i Ameryki oraz niektóre artykuły historyczno-pedagogiczne. Wydanie jest cenne tym, że dziedzictwo pedagogiczne Zofii Rusowej jest aktualne i dziś. Czernihowski oddział Związku Ukrainek odprawił nabożeństwo przy świetlicy im. S. Rusowej, przy prospekcie Myru 74 w centrum obwodowym. Modlono się o odrodzenie tego domu Połtorackiego, znanego działacza społecznego Czernihowa początku XX wieku. W tym domu bywali znani działacze ukraińskiej duchowości, proświcianie: malarz M. Żuk, poeta M. Woronyj. Niejednokrotnie bywała tu także Sofia Rusowa. Sam budynek, który członkinie Związku Ukrainek odrodziły niemal z ruin, władze przekazały im w bezpłatną dzierżawę na 49 lat. Proświcianki — członkinie ZU modliły się, aby jak najszybciej powstało tam muzeum-świetlica Sofii Rusowej, założycielki ukraińskiego demokratycznego ruchu kobiecego, która swego czasu była honorową przewodniczącą Związku Ukrainek i przewodniczącą Narodowej Rady Kobiet i pełnym głosem mówiła o losie kobiety-Ukrainki na światowych forach kobiecych, walczyła o wolność i niepodległość Ukrainy. Nabożeństwo odprawił biskup czernihowski i nieżyński Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego Iłarion. W muzeum-świetlicy Sofii Rusowej będzie działać szkółka niedzielna pod opieką władyki Iłariona. Dzieciom, uważa biskup, ważne jest wpojenie etyki i moralności chrześcijańskiej, pielęgnowanie ojczystego języka ukraińskiego i zwyczajów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

spuściznę Wasyla Stusa. Teraz to archiwum przechowywane jest w dziale rękopisów Instytutu Literatury i jest otwarte dla studiów i badań. Prawdziwa poezja, podkreślił M. Żułynśkyj, ma magiczną siłę. Szkoda tylko, że głębokie, wycierpiane wiersze nie brzmią teraz na koncertach, uroczystościach, w prestiżowych salach. Musimy powrócić do źródeł, do poezji. Wydanie płyty kompaktowej ze słowem Wasyla Stusa to wydarzenie niecodzienne. Lecz obok radości poczułem i smutek. A wszystko dlatego, że, według słów Ołeksandra Bystruszkina, państwu to nie jest potrzebne. Ani Ministerstwo Kultury i Turystyki, ani Ministerstwo Oświaty i Nauki nie odpowiedziały na ten projekt, nie zamówiły płyt kompaktowych dla szkół, bibliotek, wyższych uczelni. Myślało się, że nakład płyty będzie chociaż 20—30 tysięcy, dotrze do szkół Doniecka, Ługańska, Krymu. Lecz wydano tylko tysiąc egzemplarzy. Więc jak zdobyć tę płytę nauczycielom z odległych szkół? I artysta ludowy z bólem powiedział, zwracając się do wszystkich nieobojętnych: “Zróbcie lepiej, nie milczcie! Nie może bez narodowej ideologii żyć państwo!” “Bywajcie. Przychylam wam nieba. Wasz Wasyl”, — to wersy jednego z ostatnich listów poety. Są one adresowane nie tylko do żony Wałentyny Popełiuch i syna Dmytra, ale i do nas wszystkich. Wasyl Stus swoimi zbolałymi rękami i swoim zgorzkniałym sercem przychylał do nas niebo duchowości, czystości i wiary. Nie wypierajmy się go. Żyć bez niebios, samymi ziemskimi kłopotami, — i grzesznie, i ciężko. Posłuchajmy mądrych rad Wasyla Stusa. One nie tylko dla Dmytra — one adresowane są wieczności. “Człowiek — to obowiązek, a nie tytuł (urodził się — i już człowiek). Człowiek tworzy się, samorodzi. Właściwie, kim ty jesteś póki co? Kawałkiem gliny surowej, plastycznej. Bierz ten kawałek w obie garście i mnij — dopóty, póki z niego nie wyjdzie coś twardego, określonego, przemyślanego. Wyobraź sobie, że Bóg, który tworzy ludzi, to Ty jesteś sam. Ty jesteś Bóg. Więc, jak Bóg samego siebie, mnij swoją glinę w rękach, póki nie poczujesz pod modzelami krzemień. Dla tego masz najlepszy czas — Twórzże!” inside (Wielka Brytania), Enric Casasses (Katalonia), Natalka Sniadanko i Ostap Sływynśkyj (Ukraina). Odbędą się też inne dyskusje: “Przekład: naśladownictwo, tłumaczenie czy komentarz?”, “Czy potrzebna Europejczykom wolność?”, “Co potrzebne ukraińskiej literaturze, aby być skuteczną za granicą?” Do udziału zgłoszeni Adam Michnik (Polska), Aleksiej Cwietkow (Rosja/USA), Oksana Pachlowśka (Ukraina/Włochy), inni pisarze. Zatem, Lwowski Forum Wydawców — to nie po prostu kiermasz książek. To możliwość porozmawiać o problemach wydawnictwa, literatury, popularyzować ukraińską książkę na świecie. Nikt nie zaprzeczy, że ukraińska literatura jest ciekawa. Szkoda, że na półkach księgarni często nie znajdujemy tego, co chcielibyśmy, a to przede wszystkim wartościowa współczesna ukraińska literatura, światowa klasyka w ukraińskich przekładach. A i ceny, szczerze przyznać, “kąsają”. Zamiast tego oferują nam rosyjskojęzyczną książkę — dużo i niedrogo. Państwo mało interesuje się problemami wydawców, ale w przyszłości taka pozycja może stać się fatalna. Silny naród — wykształcony, a oświata — to przede wszystkim książka. Dlatego, przyjaciele, czas czytać!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

LISTY DO WIECZNOŚCI

Nina HNATIUK Zdjęcie Ksenii HŁADYSZEWEJ Dwadzieścia cztery lata temu, w nocy z 3 na 4 września, w permskim łagrze Kuczino nie stało Wasyla Stusa. Już dwie dekady tego dnia w wielu wsiach i miastach Ukrainy zapalają świecę pamięci. Przy pomniku rodaka zebrali się wielbiciele twórczości poety w Winnicy. Złożyli kwiaty pod popiersiem najwybitniejszego współmieszkańca w Rachniwce w rejonie hajsyńskim. Świadomi Ukraińcy, krewni i bliscy wspomnieli drogiego człowieka w Doniecku i Gorłówce. W Narodowym Muzeum Literatury od wielu lat z rzędu odbywają się tego dnia prezentacje książek, wieczory literacko-artystyczne, spotkania z tymi, którzy znali Wasyla Stusa, jego towarzyszami broni w walce o wolność i cześć Ukrainy. A w tegorocznym wrześniu w najlepszej sali muzeum kijowianie zebrali się na prezentację płyty „Listy do syna”. Ludowy artysta Ukrainy Ołeksandr Bystruszkin szczerze wyznał: „Książka „Listy do syna” Wasyla Stusa wywarła na mnie niezatarte wrażenie. To unikalne zjawisko gatunku epistolarnego. Dałem ją do przeczytania synom. Zajęci własnymi sprawami i problemami, tak i nie otworzyli jej stron. A jakże dotrze słowo Stusa do chłopaków z Doniecka i Ługańska, jeśli ja nie przekonałem do przeczytania pouczających wersów Stusa swoich synów, którzy mimo wszystko kochają Ukrainę? Dlatego wpadłem na pomysł nagrania listów i wierszy Wasyla Stusa z niewoli. Mam nadzieję, że płytę nasze dzieci wysłuchają”. Literaturoznawca, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Dmytro Stus, który z towarzyszami broni 20 lat temu przewiózł prochy ojca na Górę Bajkową, wyznał, że miał niełatwe relacje z ojcem, lecz mimo to postanowił zająć się jego spuścizną twórczą. I dopiero wtedy, gdy porządkował jego zapiski, studiując i układając rękopisy, pojął, jakiej wielkości był to Człowiek, i postanowił już dla własnych dzieci przygotować książkę „Listy do syna”. Środki na wydanie przekazał fundusz charytatywny Anatolija Matwijenki „Ukraina Inkognita”. A teraz do uczczenia pamięci Stusa dołączył się także Ołeksandr Bystruszkin. Po Halinie Stefanowej i Romanie Semysale to udana próba odczytania. Nie grał roli poety, a pragnął przekazać jego uczucia, myśli. Zdjęcie Ksenii Hładyszewej Ołena Szułha Forum Książki — to festiwal literacki, forum biznesowe i akcja charytatywna jednocześnie. Ale przede wszystkim to największy na świecie jarmark ukraińskiej książki, wszak w tym roku swoją produkcję prezentuje prawie 600 ukraińskich i zagranicznych wydawnictw. Anatolij Murachowski, otwierając konferencję prasową, zaznaczył, że Państwowy Komitet Telewizji i Radia w tym roku po raz pierwszy dołączył do wydarzenia, przekazując na organizację i przeprowadzenie 100 tys. hrywien. Będzie miał osobne stoisko, gdzie zaprezentują książki wydane w ramach programu „Ukraińska książka”. Teraz już stało się zwyczajem wszędzie mówić o kryzysie. Ale dopóki nie uświadomimy sobie znaczenia książki i słowa artystycznego, nie pokonamy przepaści kulturowej, sytuacja nie zmieni się ani w gospodarce, ani w polityce. Jeśli dobrze hartować ducha, to żadna przepaść nie będzie nie do pokonania. Do wydania płyty kompaktowej dołączyła ludowa artystka Ukrainy Marija Mykołajczuk. Była na tym pamiętnym wieczorze 4 września 1965 roku w kijowskim kinie „Ukraina”, kiedy podczas oglądania filmu Serhija Paradżanowa „Cienie zapomnianych przodków” Wasyl Stus wezwał do powstania wszystkich tych, którzy są przeciwko represjom, prześladowaniom ukraińskiej inteligencji. Pieśń ludowa „Głęboka studnia”, głos Marijki jest symbolicznym powrotem Wasyla w dzieciństwo, świętą wodą jego miłości i pamięci, wiary i nadziei w nie daremność swojej walki. A Wasyl Stus wszystkimi siłami swojej duszy, swojego talentu, swojej ludzkiej uczciwości walczył nie tylko przeciwko niemoralnemu społeczeństwu totalitarnemu, ale także przeciwko sztuce i literaturze z bacylami niewolnictwa. W liście datowanym na 4.11.1984 r. pisze: „Przez całą historię 99% twórców było sługami możnowładców: wykonywali ich zachcianki, mając za to możliwość dobrze żyć (czyli pasożytować). Twórcy gubili swoją pryncypialność, dostawali, jak codzienny przydział, to, co z czasem zaczęto nazywać prawidłowością sztuki… Jak mawiał Samijłenko, „Taras Hryhorowycz umarł, Iwan Stepanowycz u nas teraz”. Literatura staje się domeną anemicznych dusz, które nie umieją (czy nie chcą) żyć po ludzku, literatura staje się podobna do sprzedaży syropowej wody, selcerskiej. Czyli w miarę tzw. progresowania literatura staje się coraz bardziej czynnikiem nie tylko niemoralnym, ale i demoralizującym. To, że ona dzisiaj w znacznej mierze stała się zjawiskiem duchowej niemocy, we mnie nie wywołuje (niestety!) wątpliwości”. Choć te wersy „patologicznie uczciwego”, według wyroku psychiatrów, Wasyla Stusa napisane zostały ćwierć wieku temu, nie straciły aktualności i bolą każdego z nas, dzisiaj rzucają światło na przyczyny społecznego upadku i moralnej degradacji znacznej części populacji (nie narodu!) Ukrainy. Do projektu dołączył się także znany grafik Serhij Jakutowycz, tworząc portret niezłomnego poety-więźnia politycznego. Wyrazisty design — Jurija Marusija. A wydano kompakt przy wsparciu finansowym Witalija Kliczki. I to szczególnie cieszy: tak bardzo chce się, aby znani ukraińscy bokserzy, piłkarze, mistrzowie olimpijscy znali i cenili ukraiński język i kulturę. Bo przecież, jak pisał poeta, „ukraiński inteligent — w 95% urzędnik i w 5% — patriota. Jego patriotyzm do niczego nie zobowiązuje. Jesteśmy więźniami historii…”. Choć jak przykro, większość kijowian milcząco zamyka oczy na to, co dzisiaj dzieje się w stolicy. Jedno z najpiękniejszych miast Europy zamienia się w kamienny worek, śmietnik, traci parki i skwery, swoją ukraińską duszę i tajemniczą aurę. I dlatego stosowne jest, że płyta z listami została uzupełniona wrażeniami poety na temat świętowania przez Kijów 1500-lecia (zapis 9-10): „Kijów zamiast żywego miasta zamienia się w maskaradę. Złotogłowy Kijów — żmijowogłowy”. Dyrektor Instytutu Literatury NAN Ukrainy Mykoła Żułynski podkreślił, że struktura obrazowa wierszy Wasyla Stusa jest złożona, tutaj jest maksimum obnażonych uczuć. My jeszcze w pełni nie oceniliśmy poezji tego twórcy. To absolutnie nowatorskie podejście do formy, wyjątkowe samonapełnienie każdego wersu. I przekazać to nie jest tak łatwo. Ołeksandr Bystruszkin nagrał Tarasa Szewczenkę, Iwana Frankę, teraz mamy Wasyla Stusa w jego odczytaniu. Akademik ciepło mówił o swoim dawnym aspirancie, a te Ołeksandr Bystruszkin i Dmytro Stus przed pracownikiem naukowym Instytutu Literatury Dmytrem Stusem. Kto czytał jego monografię „Wasyl Stus: życie jako twórczość”, ten również zauważył szczerość syna, jego niełatwe postrzeganie ojca. Napisał Dmytro o tym z sumieniem, dołożył niemało starań, aby wyrwać z kagebowskich schronów twórczą

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

CZAS CZYTAĆ!

Od 10 do 13 września odbędzie się XVI Międzynarodowe Targi Książki „Forum Wydawców we Lwowie”. Z tej okazji w agencji Ukrinform odbyła się konferencja prasowa, w której udział wzięli pełniący obowiązki przewodniczącego Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii Anatolij Murachowski, prezes stowarzyszenia obywatelskiego „Forum Wydawców” Ołeksandra Kowal oraz prezes „Ukraińskiego Stowarzyszenia Wydawców i Księgarzy” Ołeksandr Afonin. Rośnie, a bez odnowienia polityki kredytowej ukraińskim wydawcom będzie bardzo trudno. Mimo wszystko Forum we Lwowie, według słów Ołeksandry Kowal, nie zmniejszyło się, choć pomieszczenia zostały ograniczone. Przewiduje się, że w tym roku wezmą w nim udział przedsiębiorstwa handlu hurtowego i detalicznego, zakłady poligraficzne, producenci i dystrybutorzy wydawnictw elektronicznych, oprogramowania, produkcji audio i wideo, biblioteki, organizacje społeczne, agencje literackie, stowarzyszenia, centra kultury i fundacje z Ukrainy, Rosji, Polski, Austrii, Francji, Niemiec, Izraela i innych krajów świata. Wśród działań zaplanowanych na Forum — Ogólnoukraiński konkurs „Książka Forum Wydawców—2009”; biznesowe forum „Ukraińskie wydawnictwo książkowe w warunkach kryzysu: czas zmian” z udziałem kierowników Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii oraz lokalnych władz, polityków, kierowników wydawnictw, dziennikarzy, krajowych i zagranicznych ekspertów; Międzynarodowy Festiwal Literacki — czytania literackie-tandemy ukraińskich i zagranicznych pisarzy; dyskusje, „okrągłe stoły”, spotkania z autorami. Planuje się, że w festiwalu weźmie udział niemal 200 pisarzy z Ukrainy i 18 krajów. Ważnym wydarzeniem będzie dyskusja „Współczesna literatura: narodowe versus globalne”. W niej wezmą udział Ihor Stokfiszewski (Polska), Ałgerd Bachariewicz (Białoruś), Roman Simicz (Chorwacja), John Ber…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Nie zgaśnie ognisko rodzinne

Nadija KYRJAN Zdjęcia autorki Historia podobna do bajki zaczęła się w dniu, gdy przedsiębiorca Iwan Susłow z żoną i małymi dziećmi Jewhenem i Saszkiem postanowili odpocząć we wsi Buki w rejonie skwirskim na Kijowszczyźnie. Wzięli namiot i plecaki. Tu, na łonie natury, panował taki spokój, że Iwan Mykołajowycz przespał prawie całą dobę. Uznał, że to znak Boży, że ma tu zostać, żyć i pracować. Zwrócił się do władz wsi z prośbą o przydział działki, gdzie znajdowało się ogromne wysypisko śmieci. Powiedział, że zbuduje tu cerkiew. Propozycja spotkała się ze sceptycyzmem. Jednak ponieważ pieniądze były potrzebne, działkę sprzedano. Duchowni kompleksu świątynnego witają rodzinę Prezenty od dzieci są najdroższe I zaczęły się cuda. Śmieci wywieziono (mówią, że kilkaset kamazów). Obecnie wznosi się tu przepiękny kompleks świątynny św. Jewhenija Wielkomęczennika. Budowa trwa, budynki powstają według indywidualnych projektów, prac jest jeszcze sporo, ale świątynia już działa. Iwan Mykołajowycz to wielki marzyciel, ale, w przeciwieństwie do wielu innych, potrafi wcielać w życie najbardziej fantastyczne projekty. Kiedyś powiedział: „Chcę mieć 50 dzieci”. I założył „Centrum Rozwoju Dziecka” rodzinnego typu. Przewodniczący wsi Buki wspomina: „30 sierpnia 2002 roku przywieziono tu siedmioro małych wróbelków, przestraszonych i nieszczęśliwych. Teraz są wesołe i zadowolone. Dzięki temu nasza wieś stała się znana na cały świat”. Niedawno „Centrum Rozwoju Dziecka” obchodziło znamienną datę — Wołodymyrowi Chomce. Pierwsze kawałki skosztowali korowaj-rekordzista, rówieńskie małżeństwo Kulijiwów, które przeżyło razem 57 lat, następnie nowożeńcy, którzy wzięli ślub tego dnia, i wszyscy chętni. Chętnych okazało się jednak znacznie więcej niż kawałków korowaju. Niedawno na Jarmarku Soroczińskim miejscowi piekarze również upiekli rekordowy korowaj. Jego waga wynosiła 160 kilogramów, zużyto na niego 105 kilogramów mąki i 155 jaj kurzych. Ten rekord utrzymał się jednak tylko tydzień. Ciekawe, jak długo utrzyma się rówieńskie osiągnięcie. siedem lat (siódemka to ulubiona liczba gospodarza). Na święto zjechali się goście, wśród nich ci, którzy wspierali placówkę przy jej zakładaniu, oraz nowi przyjaciele. Każdemu gościowi dzieci wręczały „karteczkę”, na której pisano świąteczne życzenia, a potem przyczepiano je do „drzewa szczęścia”. Na letniej scenie wystąpiły dzieci, których w rodzinie gospodarzy jest już 26. Własnymi siłami przygotowały koncert: śpiewały, tańczyły, dziękowały rodzicom i udzielały głosu gościom. Wspominano też przeszłość: w 2003 roku po raz pierwszy wypoczywali w Jaremczu. Po wypoczynku rodzina się powiększyła. W 2004 roku po raz pierwszy odwiedzili zagranicę. W 2005 roku – na nadmorskim wybrzeżu, w kompleksie rekreacyjno-zdrowotnym „Brygantyna” we wsi Kołobowe na Mikołajowszczyźnie; w 2007 roku oddano do użytku stadion i urządzono plac sportowy. W 2008 roku – pierwsze adoptowane dziecko. Roman Suslow został kursantem Akademii SBU, z czego jest dumna cała wielka rodzina. Każde dziecko ma własną historię przyłączenia się do tego zespołu, ale wszyscy są zadowoleni, że tu trafili. Dziękując rodzicom, Roman powiedział: „Gdyby nie wy, to nie wiem, jak potoczyłby się mój los. Dziękuję, że jesteście, tacy łagodni, wrażliwi, dobrzy”. W tym roku jeszcze czworo wstąpiło do wyższej uczelni. Jak bardzo martwił się ojciec, żeby zostali studentami! Nawiasem mówiąc, dla każdego dziecka buduje on mieszkanie, aby po ukończeniu nauki wróciły do rodzinnej wsi. Przewodniczący Skwyrskiej rady rejonowej Wasyl Tytarczuk powiedział, że w tej rodzinie nie ma własnych i obcych dzieci – wszystkie są bliskie i drogie. Mama, Natalia Mykołajiwna, dyrektorka Centrum, dużo pracuje, bo za tym świętem stoi codzienna, żmudna praca. Oczywiście, jak wszędzie, jest wiele problemów, które trzeba rozwiązywać. W takich domkach będą mieszkania dla dzieci Przewodnicząca Skwirskiej Administracji Rejonowej Tetiana Własiuk zauważyła, że rodzina Suslowych żyje według zasady: podzielony smutek to pół smutku, a podzielona radość to podwójna radość. Jubilatów pozdrawiali przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Młodzieży i Sportu, Białocerkiewskiego Instytutu Ekonomii i Zarządzania, Agropromysłowej Korporacji „Skwira”, Skwirskiego Szpitala Rejonowego oraz wielu innych przyjaciół. Padła opinia, że Iwan Suslow jest prawdziwym Bohaterem Ukrainy, który stworzył „kawałek szczęścia”. Syn Iwana Mykołajowicza, Jewhen Suslow, obecnie posłanka... poseł do Rady Narodowej, który w swoim czasie został najmłodszym burmistrzem w Europie, wspominał: „Kiedy w rodzinie było nas tylko dwóch, marzyłem, żeby miał pan jeszcze chociaż dwóch braci, bo kiedy się bawiliśmy, brakowało dwóch żołnierzy. (Te słowa wywołały u każdego z obecnych szczery, życzliwy uśmiech). Teraz marzenie się spełniło. Życzę braciom i siostrom, żeby Bóg trzymał nad nimi swoją rękę, żeby wyrosły na godnych obywateli państwa”. A Saszko powiedział, że chce podarować rodzicom na złote wesele złoty samochód i że nie może tak długo się ożenić, bo szuka żony podobnej do mamy, a to bardzo trudne. Dzieci Suslowych mają wszystko, czego potrzeba: komputery, książki, sprzęt sportowy i inne. A co najcenniejsze – czułość i miłość rodziców, której starcza dla wszystkich. Nie bez powodu dziecięce piosenki opowiadały o rodzinnym domu, o mamie, tacie, kraju dzieciństwa, ogrzanym słońcem i ciepłem, o tym, że „nic lepszego nie trzeba, gdy zbiera się cała rodzina”. Uroczystość się udała. Na koniec kapłani miejscowego kościoła podarowali dzieciom ikonę Matki Bożej, aby strzegła tego domu i jego mieszkańców.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Sąd bocianów. Opowiastka z Hruzeckiej

Jewhen BUKET Obecnie bociany w Hruzce gnieżdżą się przeważnie na starych słupach elektrycznych, do których ludzie przymocowują obręcze od wozów. A kiedyś gnieździły się na stuletnich pokręconych drzewach, które pamiętały, jeśli nie książąt kijowskich, to na pewno kozaków. Na jednym takim dębie wiosną uwiły gniazdo para bocianów. Dzieci nazwały je Lelem i Ładą. Piękne, dumne ptaki były ich ulubieńcami. Oboje albo powoli chodzili szlakiem brusylowskim, albo nisko krążyli nad wsią i wcale nie bali się ludzi. Maluchy zbudowały dla bocianów nawet gniazdo na dachu. Wkrótce u Lela i Łady pojawiły się pisklęta. Matka siedziała z nimi, a ojciec karmił wszystkie ze swojego wielkiego czerwonego dzioba. Pewnej nocy nad Hruzką rozpętała się wielka burza. Ulewa stała jak ściana, grzmiał grom, a niebo bez przerwy rozdzierały błyskawice. Jedna z nich nagle uderzyła w dąb, na którym gnieździły się bociany. W jednej chwili drzewo rozłupało się, a ogromna gałąź przykryła gniazdo. Rano, gdy burza ustała, dzieci zobaczyły Lela, który krążył wokół starego dębu rozłupanego piorunem i bił skrzydłami o znienawidzoną gałąź. W gnieździe płakały pisklęta… Hruzeccy mężczyźni, jak tylko mogli najszybciej, usunęli z gniazda grubą odłamaną gałąź. Pisklęta ocalały, a ich matka, która najwyraźniej podczas ulewy przykryła je skrzydłami, była już zesztywniała. Gałąź ją zabiła. Mężczyźni zdjęli Ładę i pochowali, a Lel zabrał się do karmienia piskląt… — Szkoda go — powiedział wujek Zachar — będzie przeżywał ostatnie lato przed bocianim sądem. Mówią, że bociany mają tylko jedną parę na całe życie. A jeśli którekolwiek z nich po lecie zostaje samo, to do wyraju się go nie wpuszcza. Na pagórku w Obyrkach jest okrągłe, małe jeziorko, które napełnia się wodą tylko wtedy, gdy topnieją śniegi. A kiedy z drzew zaczyna opadać liść, zapełnia się ono po brzegi bocianami, które zlatują się tu na zjazd. Tu odprawiają „bocianí sąd” — ustalają, kogo zabrać w dalszą drogę do ciepłych krajów, a kogo nie. Lelo stał pokornie, kiedy inne bociany, stukając dziobami, podrzucały go skrzydłami. Z każdym razem ich uderzenia były coraz dotkliwsze, aż w końcu upadł, zabity na śmierć. Nie może polecieć do ciepłych krajów ten, kto nie ustrzegł swojej pary. Taki surowy bocianí sąd.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Rówieński

Jewhen Cymbaluk, obw. rówieński W Równem piekarze i cukiernicy spółki akcyjnej „Polisjachlib” stworzyli największy weselny korowaj. Jego wymiary wpisano do Księgi rekordów Ukrainy. Oficjalnie potwierdzono, że korowaj waży 175 kilogramów i ma 1 metr 30 cm wysokości. Do wykonania takiego okazu użyto 140 kg mąki, 210 jajek i 25 kg cukru. Równieńscy piekarze piekli weselny korowaj przez trzy doby, aby zdążyć na obchody Dnia Miasta. Pokrojenie korowaja powierzono merowi Równego Wo-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

LABIRYNT NA WRZESNIOWEJ WYSPIE

Wiaczesław ŁEWICKYJ Zdjęcia Maksyma KORODENKA Przyjście września, dawnego zwolennika wykładowczych tóg, w tym roku mogłoby zadziwić większość dociekliwych kijowian. Rzecz w tym, że oprócz zwykłych gwarnych klas czy audytoriów, udało mu się w czarujący sposób otworzyć drzwi do jednego z najbardziej legendarnych zakładów edukacyjnych. Chodzi o kolegium Pawła Hałagana, w salach którego Narodowe Muzeum Literatury Ukrainy otworzyło wymowny wernisaż. W jego hemingwayowskim tytule pobrzmiewa coś powściągliwego i jednocześnie wyzwolonego, ale zadziwiająco współmiernego do wypracowanych jesiennych początków. „Święto, które jest zawsze z tobą” — to lakoniczna ekspozycja, w której zbiega się kilka planów Dnia Wiedzy. Kalendarzowo rozpoczęte 1 września, wydarzenie zorganizował zespół wydawnictwa „Pedahohiczna presa” na czele z Jurijem Kuzniecowem, doktorem nauk filologicznych, członkiem korespondentem Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, zasłużonym pracownikiem oświaty Ukrainy. A co najważniejsze — kilka pokoleń zwiedzających do 12 września może zapoznać się z dorobkiem artystów, którzy ilustrowali książki. Andrij Wiksenko, Cezarij Hanuszkewycz, Olha Zernećka, Wołodymyr Łytwynenko, Wałerij Sołowjow — to nie tylko zwycięzcy Ogólnoukraińskiego konkursu podręczników. Ci mistrzowie już z powodzeniem prezentowali prace w Polsce, Niemczech i innych krajach. Wreszcie, właśnie ich wielogłosowość w partyturze malarstwa, grafiki, sztuki fotograficznej może choćby napomknąć o rozwiązaniu zagadki, niepokojącej licznych uczniów, zwłaszcza semper tiro. Oczywiście, bo czyż mało interesujące jest „lustrzane odbicie” zbiorów zadań i podręczników, a zwłaszcza autorów wydań?! Uroczyste otwarcie wystawy rozpoczęła podziękowaniami dla „Pedahohicznej presy” i słowem otuchy do gości zastępczyni dyrektora muzeum literackiego Raisa Siennikowa. Wasyl Kremen, prezydent Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, redaktor naczelny czasopisma „Pedahohika ta psycholohija”, słusznie zauważył: współczesną tradycję podręcznikową zapoczątkowało wydawnictwo, któremu przewodzi Jurij Kuzniecow. A artystyczna oprawa w wychowaniu dziecka jest znacząca przede wszystkim dla przygotowania pozytywnego światopoglądu. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, pisarz, deputowany ludowy Ukrainy Pawło Mowczan podkreślił znamienną aurę Muzeum Literatury. Już niejednokrotnie uczestnicy wystaw w tym pomieszczeniu zdobywali najwyższe państwowe odznaczenie — Narodową Nagrodę Ukrainy im. T. Szewczenki. Zasługują na nią także twórcy tegorocznego święta. Zwłaszcza że zaprezentowane obrazy są prawdziwie „literackie”. W szczególności prace Wołodymyra Łytwynenki przypomniały Pawłowi Mowczanowi symbolizm Maurice’a Maeterlincka i utwierdziły w przekonaniu o zdecydowanym rozwoju rodzimego ukraińskiego szkolnictwa. Akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy Mykoła Żułynskyj, dyrektor Instytutu Literatury, przewodniczący rady redakcyjnej czasopisma „Ukrajinśka mowa j literatura w serednich szkołach, himnazijach, licejach ta kolehiumach”, zauważył, że wrześniowe wydarzenie to być może pierwsza jaskółka w prezentacji nie tylko projektów wydawnictw, ale i życia duchowego ich zespołów. Pozdrowienia uczestnikom skierowała również Kateryna Juszczenko, przewodnicząca rady nadzorczej fundacji „Ukraina—3000”. Do jej szczerych życzeń dołączył Mykoła Berizko, zastępca kierownika departamentu Sekretariatu Prezydenta Ukrainy. Słowo Pawła Mowczana Usprawiedliwił oczekiwania zwiedzających także Jurij Kuzniecow. Jest on nie tylko wymagającym wydawcą, ale i badaczem impresjonizmu. Ponieważ większości artystów przypisane jest echo tego stylu, komentarz naukowca okazał się zdumiewającym „prologiem”. Trzy sale muzealne podpowiadają, że „pozaprogramowa” przestrzeń wrześniowego nauczania przypomina wymyślny labirynt. Poddać się jego zawiłym zakrętom zmusza przejrzysta mglistość prac Andrija Wiksenki już na początku ekspozycji. Milczące rozlewiska i uśpione srebrne ścieżki artysta wynosi na mgliste tło, niczym utopijną wyspę Laputa, odwiedzoną przez bohatera Jonathana Swifta. Cezarijowi Hanuszkewyczowi właściwe jest z najbardziej nieostrożnej odległości chwytać krajobrazy wybuchów lub rwących skalistych wzniesień. Zastygłe zarysy na jego płótnach błyskawicznie przenikają się z matissowską plastyką i stromą nasyceniem palety. Wędrowcowi „odwiecznego święta” pozostaje chyba tylko zgadywać: czy to nie praca nad „Algebrą i początkami analizy” natchnęła Hanuszkewycza napiętą „paraboliczną” formułą? Wydawałoby się, że płótna Wołodymyra Łytwynenki jeszcze istotniej zaostrzają konkret obserwacji. Prawda, dzieje się to nieprzewidywalnie. Artyście — troskliwemu inspiratorowi wystawy — przypisana jest wyrazistość splotu podświadomości. Temu właśnie poświęcono jeden z zaprezentowanych cykli. Autor również urzeczywistnia plany przednie, najstaranniej — w portretach. Faktura, do której przywykliśmy, którą dzieciom swego czasu narzucano w szkole, nie jest taka, jak u dorosłych. Wszystkie utwory są wysokiego poziomu artystycznego, czuć, że to przyszli artyści, że z nimi pracują utalentowani pedagodzy, mistrzowie swojego fachu”. Rysunki są różne pod względem techniki wykonania, stylu. Wiek autorów — od czterech do siedemnastu lat, odpowiednio różny wybór utworów literackich i ich rozumienie. Najbardziej dzieci zainteresowały widowiskowe obrazy z masowymi widowiskami: „Noc wigilijna”, „Jarmark soroczyński” jego bohaterów często po barokowemu pełne i żywotne, jednak z mimowolną boschowską nadrealnością smutku. Przez to ich wzburzone krajobrazy udanie współbrzmią z „wyspiarskimi” terenami Wiksenki. Podobnie jak ucieleśnione fotopanoramy Wałerija Sołowjowa, gdzie za każdym zmrużeniem kryje się odrobina wewnętrznego blasku. Wreszcie, najbardziej podobna do nici Ariadny jest podsumowująca i pamiętliwa kolekcja prac Olhi Zernećkiej. Każdemu z jej obrazów (a są to w większości kwiaty) charakterystyczna jest lekka smukłość. Sylwetki irysów lub mieczyków zawisają na przezroczystym tle, jakby naświetlone negatywy. Najbardziej fascynujące jest to, że każdy — ze starannie wyjaśnioną botaniczną łacińską nazwą! „Nokturn” — tak nazywa się jeden z cykli artystki. Czy jest on związany tylko z kolorystycznym zamysłem? Najwyraźniej, jednak odczucie estetycznej gry z formami, dzięki której „początek święta” wieńczy się „wieczornym” gatunkiem, nie mija. Przyjemnie, że 7 września w salach muzeum rozpoczęły się również kijowskie czytania pedagogiczne. Odbywają się one w ramach aktywnej współpracy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki z nauczycielami miasta. Nowy rok szkolny zaznaczony jest patronatem „Proświty” nad szkołami, nazwanymi imionami wybitnych literatów. Podczas zaplanowanego dialogu będą urzeczywistniane sławne tradycje Borysa Hrinczenki i Łesi Ukrainki, którzy stali u źródeł stołecznej „Proświty”. Właśnie takim wzorcem kierują się ich współcześni następcy, od niedawna kierowani przez zastępcę naczelnika Głównego zarządu oświaty m. Kijowa Wasyla Herasymenka. Za cel zaś nakreślonego malarskiego szlaku organizatorzy uważali inspirujący dowód współpracy wszystkich pracowników „Pedahohicznej presy” — od dyrektora do korektora. Udało im się to udowodnić. Dlatego nieprzypadkowo przy wyjściu pierwsi zwiedzający zobaczyli batikową mżawkę, która unosiła muzeum, niczym powietrzną wyspę. marek”, “Wieczór wigilijny Iwana Kupały”, “Noc majowa, albo Topielica” itd. A niektóre zadziwiają niedziecięcym zrozumieniem bardziej złożonych tematów (“Nos”, “Martwe dusze”, “Szinel”); tragicznych stron biografii pisarza. Na przykład szesnastoletni moskwianie Julia Orłowa oraz Rodion Woronkow trafnie odzwierciedlili stan pisarza w tych chwilach, kiedy palił drugi tom “Martwych dusz”. Wystawa jeszcze raz przekonuje: wszystkie dzieci mają talent, trzeba go tylko odkryć i wesprzeć.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

UTWORY GOGOLA OCZAMI DZIECI

szkoły sztuk nr 133 oraz W. Romanow, zastępca dyrektora ds. cyklu estetycznego moskiewskiej szkoły ogólnokształcącej nr 1188 z pogłębionym nauczaniem sztuk plastycznych. Zwiedzający zapoznali się z pracami dzieci z Charkowa, Odessy, Kijowa, Lwowa, Moskwy. Na otwarciu wystawy Serhij Hryczanok powiedział, że idea stworzenia tego projektu Nadija KYRIAN Zdjęcia Ksenii HŁADYSZEWEJ W Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy otwarto wystawę prac dziecięcych według motywów utworów Mikołaja Gogola. Organizatorzy ukraińsko-rosyjskiego projektu „Gogol i nasza epoka” — S. Hryczanok, zastępca dyrektora charkowskiego liceum Danyło Haluk, m. Charków (10 lat), „Noc wigilijna” zrodziła się jako wspaniała perspektywa nie tylko popularyzowania twórczości klasyka światowego poziomu, ale spróbowania spojrzenia na niego oczami współczesnych dzieci, przeprowadzenia analogii z naszą rzeczywistością, wszak każde pokolenie w twórczości wybitnego pisarza znajduje coś własnego. Niełatwo wyjaśnić dzieciom, że śmiech bywa i przez łzy, że w każdym dramacie jest komedia, że miłość do syna i do ojczyzny — to różne uczucia. Wystawa świadczy, że się to udało. Wysoko ocenili prace wykładowczyni Kijowskiej Szkoły Sztuk im. M. Werykiwskiego, mistrzyni ludowa Raisa Czajkina, wykładowczyni Centrum Twórczości rejonu kijowsko-swiatoszyńskiego Iryna Kożuszna, zasłużony pracownik kultury Ukrainy, laureat nagród literackich Anatolij Kaczan, pisarka Marija Morozenko. Wrażeniami podzieliła się starszy pracownik naukowy muzeum Oksana Chłopiacza: „Wystawa jest ciekawa tym, że widzimy dziecięce postrzeganie twórczości Gogola we współczesnym świecie. Ono nie jest podręcznikowe, do Serhij Hryczanok i Anatolij Kaczan

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

przedsiębiorstw obcokrajowcom, więc ludzie zostają bez pracy i kawałka chleba. Ukraińska polityka zrobiła wszystko, aby miliony Ukraińców opuściły domy (i to nie tylko gdzieś na wsiach, ale nawet w stolicy) w poszukiwaniu lepszego losu w obcym kraju. I nikogo nie obchodzi, dlaczego co roku te strumienie się zwiększają, nikt nie przejmuje się tym, co trzeba zrobić, aby chronić Ukraińców przed wymuszoną migracją zarobkową. W takim przypadku hasła płynące od urzędników i Prezydenta kraju o tym, że dbają o naród ukraiński, są pustym gadaniem. Dbają o wielkich inwestorów, którzy zarabiają miliardy na Ukrainie, bo z tego wpada coś także do „państwowych kieszeni”, ale o zwykłych ludzi, którzy na pontonach przepływają kanał La Manche, aby znaleźć zarobek choćby jako sprzątaczka czy ślusarz, nie dba nikt. Mimo wszystko ukraińska społeczność w Brytanii wydała mi się zintegrowana. Są cerkwie (greckokatolicka, prawosławna), są swoje centra… Oczywiście z logistyką obecnie powstają problemy. Niestety, nam z kolegą-filologiem Oksaną Prychodko tak i nie udało się za pomocą brytyjskich Ukraińców odnaleźć grobu znanej ukraińskiej poetki emigracyjnej Hali Mazurenko (Halyna Serhijiwna Mazurenko-Boholubowa, członkini-założycielka stowarzyszenia ukraińskich pisarzy „Słowo”, artystka (dominuje poetyka surrealistyczna), autorka tomików poetyckich „Prohy”, „Kluchi”, licznych opowiadań historycznych). Przykro, że nawet tak wybitnych dla ukraińskiej kultury nazwisk nie odnotowuje się. CZARNOBYL OCZAMI BRYTYJSKIEGO POETY Na koniec, już dzień przed odlotem, odbyło się niespodziewane spotkanie z brytyjskim pisarzem Mario Petruccim, autorem tomiku poetyckiego „Ciężka woda: wiersze o Czarnobylu”. Niektóre wiersze z niego zostały opublikowane w czasopiśmie „Wseswit” w moim tłumaczeniu. Mario to znana postać w brytyjskiej literaturze. W londyńskiej kawiarni poetyckiej na ścianie wisi jego ogromny portret jako przedstawiciela współczesnego nurtu literackiego. Jednak Mario w rozmowie jest mniej optymistyczny: gusta poetyckie w Brytanii pogarszają się, ludzie po prostu nie potrafią czytać poezji, a nauczyć ich rozumieć sztukę słowa poetyckiego to sprawa nieopłacalna. Poeta opracował kurs zorientowany na to, aby nauczyć współczesnych czytelników rozumieć świat poetycki. Kurs odniósł sukces, zakupiło go jedno stowarzyszenie literackie w Brytanii i „wepchnęło” gdzieś w kąt swojej strony internetowej, więc nie każdy zauważy to wspaniałe opracowanie metodyczne, któremu Mario poświęcił 18 miesięcy swojego życia. Smutno, że stopniowo odchodzimy od prawdziwej poezji, zamiast tego nasze życie coraz bardziej się technizuje. Ale, jak mądrze zauważył John Waddington-Feather, nowe technologie powinny upraszczać tylko techniczną stronę naszego życia, abyśmy mieli możliwość poświęcić więcej czasu wiecznej sztuce. P.S. Na tym dwutygodniowa podróż dobiegła końca. Oczywiście trudno opisać Brytanię w całej pełni. Wyszło mały szkic: Brytania oczami Ukraińca. Ten wyspiarski kraj jest różnorodny: kraj wysokiej kultury, w którym jednak nieposprzątane wydaje się miasto, gdzie urodził się Szekspir; kraj wielokulturowy, ale surowy wobec „innych” (trzeciorzędnych) przedstawicieli świata; kraj demokratyczny, ale który rozumie zaniepokojenie Moskwy w związku z nieprzemyślaną polityką USA (w szczególności za czasów George'a W. Busha); kraj, do którego uciekają pracownicy zarobkowi z całego świata; kraj, który dba o swoich mieszkańców; post-imperium, które pragnie rozliczyć się ze swoją kolonialną przeszłością… Określenia można dobierać bez końca. Dla każdego Brytania będzie inna. I tak nie zdążę opowiedzieć o wszystkich momentach w ramach jednego artykułu (przypomniało mi się spotkanie w Centrum Białoruskim, zorganizowane przy wsparciu Very Rich, z ojcem Ołeksandrem, bardzo miłym, szlachetnym człowiekiem-archiwistą, którego boli obecna sytuacja w autorytarnej Białorusi). Przyjemnie, że ukraińska kultura stopniowo przenika na tę czarującą wyspę (w Cambridge wreszcie otwarto studia ukraińskie, którymi kieruje doktor Rory Finnin) dzięki takim ludziom jak tłumaczka i dziennikarka Vera Rich, Olha Kerziuk, Marta Jenkala. Chce się wierzyć, że kiedy Ukraina w końcu stanie się częścią europejskiej przestrzeni (prawnie), to kultury brytyjska i ukraińska nie odczują ogromnej przepaści, która pogłębiała się dziesięcioleciami, a znajdą wspólne wektory dla dalszego wzajemnego wzbogacenia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

WOLNOŚĆ I UPRZEDZENIA: ŚWIATY WIDZIALNE I NIEWIDZIALNE WIELKIEJ BRYTANII

Dmytro DROZDOWSKI, Akademia Kijowsko-Mohylańska, „Wseswit” Zakończenie. Początek w nr 35 z 2009 r. BRYTANIA — KRAJ SZCZĘŚCIA A jednak Anglia jest heterogeniczna. Oprócz różnorodności składu etnicznego można wskazać na dużą odległość między klasycznym brytyjskim miasteczkiem a Londynem. Miałem okazję odwiedzić Shrewsbury, małe miasteczko położone trzy godziny jazdy pociągiem od Londynu. W tym malowniczym miasteczku mieszka mój przyjaciel, pisarz John Waddington-Feather. Moje przebywanie z dala od „zatroskanego Londynu”, jak mówią Anglicy, utwierdziło mnie w przekonaniu: w Anglii dla człowieka w wieku emerytalnym życie dopiero się zaczyna. Jeśli u nas ludzie starsi często znajdują się poza nawiasem, żyjąc jedynie myślą o dniu otrzymania emerytury, o czym świadczą okresowe kolejki do „emerytalnych” okienek na poczcie, to w Brytanii ci ludzie mają wszystko. Państwo zadbało, aby ostatnie lata życia spędzili jak najszczęśliwiej. Ludzie starsi mają możliwość kupienia wiejskiej posiadłości (to około pół miliona funtów brytyjskich), podróżowania, urządzania przyjęć towarzyskich. I ludzie bawią się, spotykają — jednym słowem, żyją pełnowartościowym życiem, na które Ukraińcy w podeszłym wieku nie mogą sobie pozwolić. Czyż można przeżyć za emeryturę 800 hrywien, jeśli lwią część „zjadają” opłaty komunalne i wyżywienie? Nasz system państwowy nie jest zainteresowany tym, aby zapewnić człowiekowi, który pracował dla dobra swojego kraju w określonej dziedzinie, godną starość. Zdziwiła mnie jedna rodzina, przyjaciele Waddington-Feathera, którzy pobrali się cztery lata temu (są daleko po siedemdziesiątce). Poznali się na wycieczkowcu, który z Odessy wyruszał do Turcji. Odessa to popularny kurort wśród Brytyjczyków: i tani, i komfortowy. Stamtąd często wyruszają do Turcji, jednego z najtańszych światowych kurortów. Ogólnie stosunek Anglików do Ukrainy jest przychylny, prawda, że od niedawna Ukraina nie schodzi z ust mieszkańców Wyspy Brytyjskiej. Przyczyną są konflikty gazowe. Niestety, konteksty, w których pojawia się nasz kraj, nie są zbyt atrakcyjne. Można było to usłyszeć od ludzi o różnym statusie społecznym: Ukraina coraz częściej zaczęła negatywnie o sobie przypominać. Ukraińska walka o niezależność w relacjach gazowych z powodu braku dyplomacji, która mogłaby przekazać Europie rozsądny przekaz, zmienia się w szkalowanie ukraińskiej polityki w oczach obcokrajowców, co dopełnia się już, prawda, pojedynczymi doniesieniami, że Ukraina od pół roku pracuje bez ministrów, i coraz więcej ministrów składa wnioski o dymisję, a niektórych „opozycjoniści” aktywnie próbują zwolnić, na dwa tygodnie zapominając o wszystkich innych problemach podczas światowego kryzysu gospodarczego. Prawdopodobnie kwestie „nacjonalizmu” są u nas do dziś znacznie ważniejsze niż strategie działalności zewnętrznogospodarczej. UKRAINA — ROSJA — BRYTANIA: DLACZEGO TRÓJKĄT JEST (NIE)MOŻLIWY? Stosunek do Rosji u Brytyjczyków jest szczególny: wyraźnie rozróżniają Moskwę jako centrum imperium, jako przestrzeń „putinowskiego” totalitaryzmu i wielką Rosję, która przeważnie kojarzy się z Syberią. Podczas pobytu w Brytanii jedną z centralnych wiadomości stała się wieść o wizycie prezydenta USA Baracka Obamy w Moskwie. Wszystkie artykuły w gazetach centralnych zaczynały się od kolażu: trap, po którym schodzi z samolotu Obama, skierowany jest w paszczę syberyjskiego Mied… czyli niedźwiedzia. Tak, Moskwa (Kreml) dla Zachodu to całkowita przestrzeń ludzkiej niewoli, strachu i niebezpieczeństwa. A jednak, nawet rozumiejąc to, często można było usłyszeć, jak Brytyjczycy usprawiedliwiali politykę Rosji, mówiąc, że Rosjanie są przestraszeni nierozsądnym zachowaniem USA, które mogą ni z tego, ni z owego rozpocząć wojnę (jak w Iraku), więc trzeba trzymać rękę na pulsie… Czego — pozostaje zapytać. Nuklearnej walizki? Oczywiście, wszystko to wynik pracy rosyjskich dyplomatów radzieckiej szkoły, którzy potrafią przekonać Zachód do tego, czego nie ma w rzeczywistości i odwrotnie. Brytyjczycy do dziś bywają oślepieni egzotyką rosyjskiej Syberii, którą opiewał jeszcze na początku XX wieku francuski poeta Blaise Cendrars w „Prozie o Transsyberyjskim ekspresie”. W końcu Brytania, jak nikt inny, potrafi ocenić wysiłki militarystycznego imperium nowego czasu, a zatem rozumie, że z interesami imperium i tak trzeba będzie się liczyć. Jednak to właśnie Brytania obecnie występuje jako jeden z największych lobbystów demokracji na świecie. Wielu Brytyjczyków jest zaangażowanych w różnorodne projekty wspierania demokracji. Miałem okazję spotkać się z profesorem Alanem Flowersem, fizykiem, który pracuje w dziedzinie energii jądrowej. Swego czasu zrobił bardzo wiele dla rozpowszechnienia na świecie wiedzy o Czarnobylu, jak zresztą i Vera Rich, która była jedną z pierwszych, która w międzynarodowej prasie powiedziała o czarnobylskiej tragedii. Obecnie doktor Flowers jest przedstawicielem Europejskiego Parlamentu Młodzieży. Odwiedził Ukrainę i Gruzję, aby wyjaśnić główne problemy współczesnej gruzińskiej młodzieży, jej nastroje i przeżycia. Takie podróże są niezwykle ważne, aby prowadzić monitoring międzynarodowej sytuacji politycznej. Wszak to właśnie młodzież jest siłą napędową, zdolną do wielkich zmian społecznych i historycznych. Vera Rich Liczebność ukraińskiej społeczności na Wyspie Brytyjskiej jest znaczna. A liczba nielegalnych pracowników zarobkowych jeszcze większa. W Londynie zdarzyło mi się odwiedzić Związek Ukraińców w Wielkiej Brytanii. To nowocześnie wyposażony budynek z ogromną biblioteką. Największe wrażenie zrobiły rzeczy Stepana Bandery, które są przechowywane na balkonie. To nie kopie i nie makiety. Na koszuli jest plama od kuli. Wrażenie zrobiła również biblioteka Związku. Znajdują się w niej zbiory wybitnych ukraińskich pisarzy, którzy mieszkali na wyspie i zgodnie z testamentem przekazali je Związkowi. Co roku przyjeżdżają tu badacze z Ukrainy i świata, aby popracować z rzadkimi wydaniami. Zobaczyłem na regałach także wydania o Hołodomorze (w szczególności badania Jamesa Mace’a, którego szanują w Brytanii); ukraińskie almanachy początku XX wieku, książki doby baroku, rzadkie na Ukrainie wydania poezji Liny Kostenko. W oprawionych wydaniach związanych z brytyjsko-ukraińskimi relacjami znalazłem swój wywiad z Verą Rich, który przygotowywałem dla ukraińskiej prasy w 2005 roku. Ale najciekawiej było zobaczyć fotografie, na których Vera Rich, jeszcze całkiem młoda, razem z matką Magdaleną odprowadzają w ostatnią drogę Stepana Banderę. Vera Rich to cała akademia nauk na Wyspie Brytyjskiej. Ta osoba zrobiła dla ukraińskiej kultury znacznie więcej niż niektóre nasze akademickie wspólnoty i międzynarodowe fundacje. Jej przekłady Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Łesi Ukrainki, Pawła Tyczyny, Mychajła Draj-Chmary, Liny Kostenko, Wasyla Stusa zachwycają doskonałością. Vera Rich doszukuje się pradawnych pokładów języka angielskiego, aby mistrzowsko oddać ukraiński oryginał, gdyż często ukraińska poezja nie jest taka znowu prosta do angielskiego przekładu (to nie przepisać Tyczyny angielskim wierszem białym i powiedzieć, że to – Tyczyna po angielsku). Vera Rich pracuje 24 godziny na dobę i tego jej mało, aby zakończyć rozpoczęte. Miałem zaszczyt zobaczyć panią Verę w procesie pracy nad przekładem „Hajdamaków” Szewczenki: jak odbywa się poszukiwanie słowa, wyczucie rytmu i wewnętrznej symbolicznej obrazowości, jak wyłapywane są dźwiękowe symboliczne związki, zjawiska aliteracji i asonansu, które muszą być adekwatnie oddane w języku angielskim. Pod koniec 2007 roku przy wsparciu Instytutu Literatury im. T. Szewczenki NAN Ukrainy wyszło wydanie wybranych poezji T. Szewczenki w przekładzie Very Rich z przedmową akademika Iwana Dziuby. To fundamentalne akademickie wydanie nosi tytuł „Taras Szewczenko. Wybrana poezja. Malarstwo. Grafika”. Ujrzało ono światło dzienne w wydawnictwie „Mystectwo” (utwory Szewczenki przedstawiono także w oryginale). Redaktorem i autorem przypisów jest ukraiński szewczenkoznawca Serhij Hałczenko, przedmowę do dzieł malarskich przygotowała Tetiana Andruszczenko. Wydanie jest bardzo ważne. Oprócz tego, że jest to artystyczny artefakt epoki, pełni ono funkcję przybliżania najwybitniejszych osiągnięć ukraińskiej literatury w Wielkiej Brytanii, która tak naprawdę wie o Ukrainie i jej kulturze za mało. Czasami robi się smutno z powodu informacji, która dociera za granicę – o politycznych skandalach, korupcji albo i o liczbie zmarłych na Ukrainie w wyniku klęsk żywiołowych. Oczywiście, to prawda życia, ale jak długo jeszcze sami nie będziemy dbać o kształtowanie pozytywnego wizerunku o sobie na świecie?! I literatura – przede wszystkim ten kanał komunikacji, który może oczarować zachodni świat. Powiedzmy, w angielskich przekładach istnieje cała klasyka rosyjskiej literatury – od Puszkina, Tołstoja, Dostojewskiego do Achmatowej, Jewtuszenki, Wozniesienskiego itd. Natomiast przekładów ukraińskiej literatury jest niewiele. Niestety, to wydanie przez niewielki nakład (zasługiwałoby na przynajmniej 50 000 egzemplarzy) nie nabrało rezonansu ani w Brytanii, ani u nas. Przykro, że my do tej pory nie nauczyliśmy się popularyzować własnych szczytowych osiągnięć kultury. Jedyny wyjątek – w zeszłym roku w rocznicę Hołodomoru w Opactwie Westminsterskim przeprowadzono nabożeństwo za zmarłych na Ukrainie. Jak opowiadali Ukraińcy, tego dnia w centrum Londynu powiewała ukraińska flaga. I to rzeczywiście było wielkim osiągnięciem, które sprawia, że czujesz dumę z ojczystego kraju. Także miałem zaszczyt być zaproszonym na spotkanie do Ukraińskiego Instytutu w Londynie (dyrektor – doktor Marta Jenkała). Instytut jest usytuowany w samym centrum miasta, obok niego – pomnik Włodzimierza Wielkiego (to było miejsce dla ukraińskich pomarańczowych pielgrzymów podczas rewolucji na Ukrainie w listopadzie 2004). Także niedaleko znajduje się Ambasada Ukrainy w Zjednoczonym Królestwie. Mój występ w gronie Ukraińców i ludzi o podobnych poglądach był poświęcony naświetleniu współczesnej ukraińskiej sytuacji literackiej. Mowa była o ostatnich tendencjach w literaturze, o roli i historii czasopisma literatury światowej „Wseswit”, o antypaństwowej polityce obecnych ukraińskich wydań, gdyż państwo ukraińskie wcale nie jest zainteresowane wysokim poziomem własnej kultury: w stolicy Ukrainy księgarnie zamykają, a wydawnictwa, które stanowią skarb ukraińskiej kultury (jak „Dnipro”), niemal wyrzucają na ulicę. Taka polityka – to raiderska, jest ona daleka od cywilizowanych norm, które sprzyjają wspieraniu analogicznych wydawnictw na świecie (jak, powiedzmy, „Index on Censorship” w Wielkiej Brytanii). Także prowadziłem rozmowy z „nielegalnymi” emigrantami, którzy opowiedzieli o tych nieludzkich warunkach, na które trzeba się godzić, aby znaleźć się jak najdalej od Ukrainy, której polityka jest zorientowana na niszczenie małego i średniego biznesu, na sprzedaż ukraińskich

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

waniem. Wszak jarmark to rzeczywiście miejsce, gdzie można pochwalić się kunsztem. A ponadto na jarmarku liczni odwiedzający mieli okazję spotkać się od razu z dwoma Gogolami — młodym i starszym. W roli klasyka wystąpili uczeń siódmej klasy Ihor Soroka oraz reżyser amatorskiego teatru ludowego Dubieńskiego Domu Kultury Andrij Fedoruk. Pojawienie się tego pisarza na dubieńskim rynku nie było przypadkowe przynajmniej z trzech powodów — ponieważ w tym roku minęło 200-lecie od dnia urodzin klasyka; ponieważ barwnie opisał on wydarzenia w Zamku Dubieńskim, który znajduje się sto metrów od placu kontraktowego („Taras Bulba”); ponieważ wreszcie, tak jak Gogol, mało kto opiewał jarmark. Co prawda, dotyczy to jarmarku soroczyńskiego. Ale dubieńczanie mają nadzieję, że wkrótce ich miasto zrówna się z Soroczyńcami w organizacji jarmarkowania. W ten sposób odnowi swoją sławną tradycję. Książka o artystce: „Ludmiło Jewheniwno! Pani prace to ucieleśnienie piękna, harmonii, mądrości, słowem — ukraińskiej duszy. Wystawa to wydarzenie dla wszystkich Ukraińców Moskwy. Jesteśmy z Pani dumni. Dziękujemy za Pani twórczość. Hałkina L. W.”. Niski pokłon dla Pani, Ludmiło Jewheniwno! Zdrowia dla Pani, wielka Ukrainko!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

AŻ ZA OSTATNIĄ CHATĘ JARMARK SŁYCHAĆ U słynnego Jarmarku Soroczyńskiego pojawił się konkurent — Dubieński, który odrodził się po 212 latach

Jewhen CYMBALUK, obwód rówieński. W 1772 roku, po tym, jak ważny ośrodek handlowy Lwów przeszedł z Polski pod władzę Habsburgów, wielki jarmark kontraktowy zaczęto organizować w Dubnie. To właśnie Jarmark Dubieński dał wkrótce początek słynnym „Kontraktom” na kijowskim Podolu. Obecnie postanowiono go odnowić. Pierwsza próba okazała się udana — na jarmark zjechała się i zeszła wielotysięczna grupa ludzi. Historia zaświadcza, że w XVIII wieku Dubno osiągnęło wysoki poziom gospodarczego i kulturalnego rozkwitu właśnie dzięki tutejszemu jarmarkowi kontraktowemu. Rozpoczynał się on 7 stycznia i trwał cały miesiąc. Dla wygody gości i kupców książę Michał Lubomirski, ówczesny właściciel Dubna, zbudował kilka dwupiętrowych budynków wokół rynku, wzniósł ratusz oraz jeszcze jeden pałac w zamku, błyskotliwie udekorowany przez włoskiego architekta Domenico Merliniego. Dubno, którego populacja liczyła wówczas 6 535 osób, co roku przez dwie dekady przyjmowało do 30 tysięcy gości. W zamku urządzano wystawne uczty, turnieje rycerskie, fajerwerki. Tutaj wystawiał własne sztuki słynny polski dramaturg Wojciech Bogusławski, występowała Opera Rzymska. Podczas kontraktów Dubno trzykrotnie (w 1781 roku) odwiedził polski król Stanisław August, gdzie urządzono dla niego polowanie na niedźwiedzia. Ogólnie rzecz biorąc, Jarmark Dubieński pozostawił wyraźny ślad w historii nie tylko miasta, ale i całego kraju. — W Państwowym Rezerwacie Historyczno-Krajoznawczym Dubna znajduje się niemało ciekawych materiałów archiwalnych dotyczących działalności miasta pod koniec XVIII wieku — opowiada zastępca mera Dubna Ołeksandr Karpiuk. — Studiując je, wraz z dyrektorem rezerwatu Petrem Smolinem postanowiliśmy zainicjować odrodzenie jarmarku. Niemało czasu i wysiłku poświęcono na jego organizację. Jednocześnie wydaje się, że całe miasto poparło ten pomysł — zarówno moralnie, jak i realnymi czynami. W szczególności leśnictwo dostarczyło materiał, z którego wykonano oryginalne stumetrowe ogrodzenie — z plecionych gałęzi. Wyznaczyło ono sektory, które wypełnili rzemieślnicy z różnorodnymi wyrobami. Warto zauważyć, że w jarmarku wzięły udział niemal wszystkie miejskie organizacje społeczne, towarzystwa ukraińskie i zagraniczne. Pierwszy Jarmark Dubieński stał się jarmarkiem idei i talentów. Wśród tych talentów wyróżniała się swoimi cudownymi obrazami mistrzyni haftu artystycznego Leokadia Zahalska, której prace przesiąknięte są ukraińskim charakterem, jego emocjami i przeżyciami. A niedaleko od znanej mistrzyni usytuował się kącik początkującego artysty. — Ani razu nie brałam udziału w wystawach, choć mam niemało prac wykonanych z koralików — przyznaje Ałła Fast. — Usłyszawszy o jarmarku, odważyłam się. Powiem szczerze: żadnego dzieła nie sprzedałam, bo taki mam zasada — obrazów nie sprzedawać. Natomiast właśnie dzięki tym obrazom nawiązałam przyjaźń z wieloma miłośnikami haftu ludowego. Ja od nich, oni ode mnie zaczerpnęli wiele profesjonalnych sekretów. I wszystko dzięki jarmarkowi. Czego to nie było na jarmarku! Siermięgi, buciki różnych fasonów, kierpce śmiejące się wszystkimi zmarszczkami, czapy jak stogi, rękawice, cygańskie kolczyki z czerwonego złota… Garnki, miski, półmiski, dzbanki, patelnie, makitry, które kobiety wybierały po dźwięku. I wszystko to własnej roboty, z pomysłowością i sprytem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

UCIELENIE HARMONII I MĄDROŚCI

Wołodymyr MELNYCZENKO, dyrektor generalny Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, doktor nauk historycznych. 27 sierpnia w Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie otwarto wystawę gobelinów ludowej artystki Ukrainy, akademika Narodowej Akademii Architektury Ludmyły Żohol. Artystka została uhonorowana licznymi nagrodami państwowymi, dyplomami honorowymi, dyplomami, jest laureatką nagrody im. Kateryny Biłokur oraz Ogólnoukraińskiej nagrody „Kobieta III tysiąclecia”. Wszakże Ludmyła Jewheniwna była również Kobietą II tysiąclecia, nie bez powodu Rasuł Gamzatow nazwał ją „jedną z najbardziej czarujących kobiet planety”. Dla mnie Ludmyła Żohol to uosobienie Ukrainy – pięknej, delikatnej, utalentowanej, silnej, odważnej. Ileż razy przed gobelinami Żohol wypływały w pamięci słowa Wasyla Symonenki: „Ukraino, ty dla mnie cud…”. W dziełach złotych rąk mistrzyni nie ma natrętnych przypomnień o Ukrainie czy ukraińskiej symboliki, ale one oddychają Ukrainą, przekazują jej oryginalne życiowe barwy. Te zadziwiające kwiaty i trawy, te słoneczniki i jabłka… One są ukraińskie, one pachną Ukrainą… Gobelin L. Żohol. Dzieła artystki wysoko ocenili w swoich wystąpieniach rektor Moskiewskiego Państwowego Uniwersytetu Artystyczno-Przemysłowego im. S. Stroganowa Ołeksandr Stasiuk, doktor nauk o sztuce Ludmyła Kramarenko, członek Związku Artystów Rosji Stepan Chymoczka. Na otwarciu wystawy mówiono również o tym, że w zeszłym roku wydawnictwo „Łybid” wydało zadziwiającej urody książkę „Ludmyła Żohol”. Jej autorki Z. Czehusowa, T. Kara-Wasylowa, T. Prydatko są tak zakochane i zagłębione w unikalną twórczość wybitnej mistrzyni, że wydaje się, iż ich opowieść płynie lekko, radośnie i szczerze, jak ukraińska pieśń czy utwór poetycki. Bajkowe gobeliny Ludmyły Żohol znajdują się w muzeach Kijowa, Moskwy, Mińska, Baku, Erywania, Toronto, w wielu prywatnych kolekcjach. Ponad 20 niepowtarzalnych dzieł mistrzyni zdobi sale Sekretariatu Prezydenta, Kijowskiej Rady Miejskiej, Prezydium Narodowej Akademii Nauk, Narodowego Banku. Można nimi również podziwiać się w hotelach „Kyjiw”, „Nacionalnyj”, „Rus”. Ludmyła Jewheniwna stworzyła ponad 250 gobelinów i jeszcze około dwustu oryginalnych narzut, kilimów, artystycznych malowideł na tkaninie. Wiele z nich eksponowano na wystawach sztuki ukraińskiej w Belgii, Grecji, Włoszech, Kanadzie, Francji, Jugosławii, Norwegii… Ogółem na Ukrainie i za granicą odbyło się ponad 30 wystaw indywidualnych Ludmyły Żohol. Otworzyłem księgę wpisów w sali wystawowej i wśród pierwszych zapisów przeczytałem

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...że Bóg pomoże mi w realizacji tych planów i zamysłów, a zarazem w pisaniu nowych piosenek, którymi artysta powinien nieustannie uzupełniać swój dorobek. — Widzowie podczas koncertów wprost wymuszają na Panu „stare” piosenki, szczególnie „Jaworynę”, jak stało się dzisiaj. — „Jaworyna” to szczególna piosenka. Napisana jest na słowa wspaniałego poety Stepana Halabardy, poświęcona jasnej pamięci niezapomnianego Nazarija Jaremczuka. Początkowo nosiła tytuł „W raju ogrodzie”. Podczas jednego z koncertów za granicą nie zaśpiewałem jej, za co spotkałem się z niezrozumieniem publiczności po koncercie. Warto jednak zrozumieć, że ta piosenka przesiąknięta jest smutkiem i żalem i nie zawsze harmonizuje z uroczystościami. W takim przypadku głos zabiera widz. Na przykład w Młyniwie, na święcie, lud zaczął nawet skandować: „Jaworynę! Jaworynę!” Jak tu odmówić… Symboliczne jest to, że kiedy rozbrzmiewają pierwsze akordy, wszyscy wstają z miejsc i słuchają na stojąco. To najdroższa danina pamięci wszystkim talentom, wszystkim wiernym synom Ukrainy. Rozmawiał Jewhen Cymbaliuk, obwód rówieński.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

«KOCHAM WAS WSZYSTKICH, A NAJBARDZIEJ KOCHAM UKRAINĘ»

Każdy koncert artysty ludowego Ukrainy Stepana Hihy to komplet publiczności i prawdziwe święto duszy. Wraz z jego piosenkami chce się kochać, wierzyć, płakać, śmiać się, marzyć, mieć nadzieję, wybaczać. Przekonali się o tym mieszkańcy i goście osiedla Młynów, do których z koncertem zawitał Stepan Hiha. A o ogólnonarodowej miłości do artysty świadczy choćby taki fakt: jedna z młynowianek, wielbicielek jego talentu, aż pięć razy wychodziła na scenę, za każdym razem wręczając piosenkarzowi bujny bukiet róż. Tyle kwiatów podczas jednego koncertu od jednej osoby, wyznaje artysta, nie otrzymał jeszcze nigdy. DZIĘKI TAKIM PIOSENKOM UKRAIŃCY WRACAJĄ NA UKRAINĘ Stepan Hiha to pierwszy z ukraińskich piosenkarzy, który otrzymał „złotą płytę” z okazji pojawienia się milionowego egzemplarza jego albumów audio. To jeszcze jedno potwierdzenie ogólnonarodowej miłości. W szczególności jego „Jaworynę”, poświęconą jasnej pamięci Nazarija Jaremczuka, słuchają wszyscy jak hymnu narodowego — na stojąco. Kiedy brzmi jego piosenka „Przyjaciele moi”, publiczność prawdziwie się zaprzyjaźnia, kładąc sobie nawzajem rękę na ramieniu. A „Droga do świątyni” skłania do zastanowienia się nad istotą życia. Coś podobnego było też w Młynowie, którego centralny plac z powodu Hihy wypełnił się tak, że, jak to mówią, nie było gdzie szpilki wcisnąć. A z tego tłumu wyróżniała się sympatyczna młoda kobieta, która podczas koncertu raz po raz wysyłała swojego męża do kwiaciarni, aby wręczyć bukiet artyście ludowemu Ukrainy. — Cóż tam pięć bukietów, nasza rodzina jest gotowa „utopić” Hihę w morzu kwiatów — wyznaje pani Nadija. — On na taką przychylność zasługuje. — Przez pewien czas musiałem mieszkać we Włoszech — uzupełnia żonę Wasyl Kozaczuk. Jadąc tam, zabrałem ze sobą płytę z piosenkami Stepana Hihy. Potem razem z rodakami, którzy przyszli w gości, słuchaliśmy piosenek. Jedna z pracownic zarobkowych nie wytrzymała i mówi: „Hiha tak mnie rozczulił, że jutro wracam na Ukrainę”. Petro ANTONENKO Z dziennikarzami spotkali się zwierzchnik UKGK błogosławiony Lubomyr Huzar, artystka ludowa Ukrainy Natalia Sumska, która będzie prowadzić koncerty, reżyser akcji Serhij Archypczuk oraz lider grupy „S.K.A.J.” Ołeh Sobczuk. Na konferencji prasowej mowa była o tym, że obecna trasa to kontynuacja wiosennej akcji Kościoła. Wtedy, w maju, trasa z powodzeniem odbyła się w wielu miastach Ukrainy. Oto co powiedział błogosławiony Lubomyr Huzar o tej misji Kościoła: „Kiedy zaczęliśmy dyskutować nad projektem, zrozumiałem, że możemy dać ludziom o wiele więcej niż widowisko. Sukces koncertów zależy od tego, jak szeroko otworzymy ser TYLKO JEDEN KONCERT — BEZ „JAWORYNY” — Przyjemnie słyszeć takie słowa — skomentował usłyszane i zobaczone artysta ludowy Ukrainy. — Choć, jak dla mnie, nie warto było mężczyźnie tak wydawać się na bujne bukiety. Czasem mały polny kwiatek jest wart więcej. W końcu najważniejsza jest szczerość. Ze swojej strony staram się być szczerym, kiedy piszę i wykonuję piosenki o miłości, o kobietach. Niedawno usłyszałem piękną filozoficzną frazę: „Jeśli coś zostało ci dane za darmo, to za darmo to oddaj”. Na jej potwierdzenie przytoczę jeszcze słowa księdza, który powiedział: „Wiesz, Stepanie, a my z tobą wykonujemy taką samą misję. Ja wychodzę przed ołtarz i głoszę ludziom dobro. I ty wychodzisz na scenę i głosisz ludziom dobro. Do kościoła ludzi nikt nie zagania. I na twoje koncerty także ludzie idą za głosem serca”. Oczywiście, to wysokie słowa. A za nimi — odpowiedzialność. Bo nie masz prawa wnieść do ludzkiego serca choćby kropli fałszu. Wszystko musi być prawdziwe i szczere, co też staram się robić, jak nakazał Bóg, od Którego pochodzi mój talent. — Spotkaliśmy się na samym początku babiego lata. A przedtem miał Pan koncerty… Czyżby tak i nie znalazło się latem czasu na odpoczynek? — Złożyło się tak, że czasu nie było ani na morze, ani na góry. Ale artysta powinien być szczęśliwy z tego, że brakuje mu czasu na odpoczynek, że całego go pochłania twórczość. Jeśli chodzi o moją twórczość, to od niedawna piszę piosenki dla córki Kwitosławy, zasłużonej artystki Ukrainy, i syna Stepana. Wkrótce ma wyjść ich wspólny album. Bardzo się cieszę, że ich śpiew podbija serca. Jesienią przygotowuję się trasą koncertową po miastach Ukrainy uczcić swój półmetek wieku. Planuję także koncert w stołecznym Pałacu „Ukraina”. Spodziewa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

UKRAIŃCY I BIAŁORUSINI W CZERNIHOWIE

Petro ANTONENKO Tego roku międzynarodowy festiwal muzyczny „Be Free” (prawo do bycia wolnym) dał możliwość poczucia się wolnymi ponad 10 000 miłośnikom muzyki rockowej: tyle właśnie osób odwiedziło festiwal w Czernihowie w ciągu dwóch dni. Bezpłatnie można było posłuchać ponad 20 zespołów z Białorusi, Ukrainy i Polski. „Perełkami” festiwalu stały się zespoły „Ляпіс Трубецкой” (Białoruś) i „Воплі Відоплясова” (Ukraina). Organizatorami wydarzenia tradycyjnie byli „Białoruska alternatywa muzyczna”, inicjatywa „Studfarmat” oraz „Europejskie Radio dla Białorusi”. Impreza odbywała się pod patronatem Czernihowskiej Rady Miejskiej. Festiwal, który odbył się w Czernihowie, to nie tylko dobra muzyka, ale także miejsce poznawania się młodzieży z różnych krajów, możliwość zobaczenia podczas podróży wielu ciekawych rzeczy. Wraz z częścią muzyczną festiwal w tym roku zawierał zajęcia edukacyjne z praw człowieka, które zorganizowali Czernihowski Obywatelski Komitet Ochrony Praw Człowieka, Białoruski Komitet Helsiński, organizacja „Inicjatywa Prawna”, niemieckie stowarzyszenie „Kulturaktyw” z Drezna. Problem ochrony praw i wolności człowieka, rozwoju społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi nadal pozostaje dość palący (choć i na Ukrainie również). Dlatego główne przesłanie festiwalu — „Prawo do bycia wolnym” — pozostaje aktualne. Muzycy „wkładali się” całkowicie. Miło zaskoczył białoruskich i ukraińskich wielbicieli Oleg Skrypka, lider zespołu „Воплі Відоплясова”, który nawet próbował rozmawiać z publicznością po białorusku, a pod koniec występu uniósł flagi narodowe Ukrainy i Białorusi. I oczywiście w koncercie „VV” zabrzmiały wszystkie ulubione przeboje publiczności. Oto kilka wrażeń z festiwalu. Siergiej Michałok, lider zespołu „Ляпіс Трубецкой”: „Spodziewałem się, że na festiwalu będzie więcej Ukraińców. Ale prawdopodobnie chodzi o to, że ukraińska publiczność jest nieco przesycona mnóstwem festiwali. Słuchaczy z Białorusi było bardzo dużo, nawet w porównaniu z Be2gether (ten festiwal co roku odbywa się na Litwie i ma znacznie większe finansowanie). Być może wynika to z tego, że na „Be Free” grały niektóre białoruskie zespoły, które rzadko występują na Białorusi. Śpiewanie tutaj sprawiło nam przyjemność. Więc jeśli za rok nas zaprosicie, z pewnością przyjedziemy!” Wiaczesław Koriń, zespół „Ulis”, jeden z organizatorów festiwalu: „Jako uczestnik i organizator mogę stwierdzić: festiwal w tym roku przebiegł znacznie lepiej niż wcześniej. Większe stało się miasteczko namiotowe, lepsze – scena i sprzęt, zwiększyła się liczba ludzi, którzy pomagali. Także atmosfera była świąteczna. Mam nadzieję, że i przyszły festiwal odbędzie się w Czernihowie”. Maria Sadowska, członkini komitetu organizacyjnego festiwalu: „Zauważalne było pragnienie, by dowiedzieć się o nas więcej. Na „Be Free” akredytowano dziesiątki dziennikarzy. Wzrosło zainteresowanie publiczności — młodzi ludzie już chcą pomagać w organizacji, a nie być biernymi widzami”. Organizatorzy wyrażają szczerą wdzięczność Czernihowskiej Radzie Miejskiej za wsparcie wydarzenia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Z biografii Stepana Hihy

Narodowy artysta Ukrainy Stepan Petrowycz Higa urodził się 16 listopada 1959 roku na Zakarpaciu. Studiował w Kijowskiej Konserwatorium. W 1995 roku ukazał się pierwszy solowy album piosenkarza „Moi przyjaciele”. Później pojawiły się jeszcze dwa: „Ulica Natalii” i „Róże dla ciebie”. Właśnie album „Ulica Natalii” przyniósł Stepanowi złoto: w 2002 roku sprzedaż sięgnęła miliona egzemplarzy. Stepan Higa jako pierwszy w niepodległej Ukrainie otrzymał „złotą płytę”. W 1998 roku został zasłużonym artystą Ukrainy, a w 2002-gim otrzymał tytuł narodowego artysty. W 1989 roku powstał zespół „Moi przyjaciele”, z którym artysta pracuje do dziś. Stepan Higa jest żonaty, ma dwoje dzieci. Żona Halina jest byłą administratorką Zakarpackiej Filharmonii, obecnie dyrektorką studia nagrań „GIGARecords”. Córka Kwitosława i syn Stepan często koncertują razem z ojcem, z własnymi numerami solowymi, wykonując piosenki na jego muzykę. Sumska, wiele innych zespołów i wykonawców. Obecna trasa, podobnie jak wiosenna, ma charakter charytatywny. Zebrane pieniądze zostaną przeznaczone na budowę w stolicy Patriarszego Soboru UKGK Zmartwychwstania Chrystusowego. Biletów na koncerty sprzedawać nie będą, widzowie będą składać dobrowolne ofiary. Przy okazji, podczas wiosennej trasy zebrano 800 tysięcy hrywien. Oto harmonogram koncertów muzycznej trasy „Z wiarą i miłością” (data i miasto): 7 — Łuck, 8 — Równe, 9 — Czortków, 12 — Tarnopol, 13 — Iwano-Frankiwsk, 14 — Czerniowce, 15 — Kołomyja, 16 — Dolina, 17 — Stryj, 20 — Broszniów, 21 — Żółkiew, 22 — Lwów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Pieśniowy sobór

Muzyka jednoczy, wspiera, inspiruje. Właśnie to stało się istotą nowej wielkiej akcji „Z wiarą i miłością”, zorganizowanej przez Ukraiński Kościół Greckokatolicki. Muzyczne tournée odbędzie się 7–22 września w sześciu zachodnich obwodach Ukrainy. Prezentacji tego przedsięwzięcia była poświęcona konferencja prasowa w UNIAN. dla piękna, dla postrzegania wartości duchowych, aby doskonalić siebie”. Poprzedni koncertowy tour był poświęcony muzyce klasycznej i stał się pomostem między kulturą europejską a jej częścią – ukraińską, sprzyjał oporowi wobec „kultury masowej”, konsolidacji wiernych różnych wyznań. Dlatego naturalnie pojawiła się idea kontynuacji tej sprawy. Obecny tour będzie poświęcony współczesnej muzyce ukraińskiej. Wśród uczestników – Taras Petrynenko i Tetiana Horobec, „Tercja piccardyjska”, lider grupy „Mandry” Foma, zespoły „Druga rika”, „S.K.A.J.”, Marta Szpak, Daryna

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

MAZEPA-ROCK

Doroczny festiwal rockowy „Mazepa-fest” w Połtawie odbył się w pełnym zakresie, czym ucieszył fanów muzyki na tle wielu festiwalowych niepowodzeń tego lata. Miejsce koncertowe, usytuowane na zboczu jednego z połtawskich wzgórz, podczas festiwalu było szczelnie wypełnione widzami wszystkich warstw społecznych i kategorii wiekowych. Już po raz siódmy scenę Pola Śpiewaczego im. Marusi Czuraj atakowały zespoły rockowe z całej Ukrainy: w festiwalu wzięło udział ponad 30 kolektywów muzycznych, w tym kilka lokalnych grup, wśród których „Kontrabas”, „Arachnofobia”, „Oneiroid” i „Transformer”. „Gwiazdami” festiwalu stali się „Dazzle Dreams”, grupa „Hudimow” oraz „S.K.A.J.” — ci ostatni wywołali prawdziwe szaleństwo wśród publiczności. Widzów ucieszył ze smakiem charkowski zespół „HUP ta Dzyga” oraz iwanofrankiwski „KoralLi”. Festiwal jest tradycyjnie bezpłatny, co nie przestaje mile zaskakiwać gości z innych miast. „Tutaj wcale nie są potrzebne pieniądze! — mówi dziewczyna o imieniu Natalka. — Z przyjaciółką przyjechałyśmy autostopem z Ługańska, przenocujemy u znajomych — w warunkach kryzysu to wspaniale!”. Mało kto z połtawian odmawia sobie spaceru na Pole Śpiewacze w te, bez przesady, świąteczne dni. „Bardzo miło, że w Połtawie jest swój festiwal, na który zbiera się prawie całe miasto, — mówi Hennadij, połtawianin mieszkający w Londynie. — Moim zdaniem to niezwykle potrzebny atrybut każdego miasta, które ma ambicje lub pragnienie bycia atrakcyjnym kulturowo czy turystycznie”. Taki pogląd na wydarzenie podziela założyciel i główny organizator „Mazepa-festu”, przewodniczący Połtawskiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświty” Mykoła Kulczynski: — Panie Mykoło, co jest szczególnego w tegorocznym festiwalu? — Mamy wiele młodych zespołów na wysokim poziomie. Mówiłbym nawet o nowej fali ukraińskiej muzyki. Połtawskie zespoły również bardzo urosły. Oprócz tego na festiwalu jest bardzo mało nietrzeźwych. Życie bez alkoholu to jedno z haseł festiwalu. „Dwa Husia”, które stale wspiera festiwal, przekazało 15 tysięcy hrywien. Co więcej, administracja parku „Peremoha” ograniczyła nas czasowo — koncerty miały kończyć się do godziny 22. Żaden festiwal, który odbywa się poza strefą mieszkalną, nie ma takich ograniczeń. My zaś pracujemy na pozytywny wizerunek miasta i rozwój kulturalny jego mieszkańców — festiwal zbierał każdego dnia nie mniej niż 10 tysięcy odwiedzających. „Mazepa-fest” kontynuuje kształtowanie adekwatnej świadomości muzycznej, świadomości narodowej, pozytywnego stosunku do postaci hetmana Mazepy. Podczas festiwalu w geście gościnności organizatorzy wręczyli połtawskie kołacze głównemu reżyserowi Serhijowi Archypczukowi, białoruskiej grupie „Chutki smouż” oraz grupie „S.K.A.J.”. Jednym z zadań festiwalu jest odkrywanie nowych nazwisk. „Co roku przychodzę na festiwal, bo tutaj można zobaczyć i usłyszeć miłe niespodzianki”, — twierdzi mieszkaniec Połtawy, architekt Jurij. — W tym roku dla mnie to żwawy rock-and-rollowy „Dniprohes”. A ci, którzy nie będą mogli przyjść na festiwal, od teraz będą mieli okazję usłyszeć go w trybie online: administracja wprowadziła transmisję internetową wszystkich występów. Bezpośrednie włączenie z Pola Śpiewaczego w Połtawie stało się możliwe dzięki wsparciu technicznemu jednego z miejskich dostawców internetu. „Atrakcją”, moim zdaniem, stał się kwartet wokalny „Tenora Belcanto”, który publiczność bardzo dobrze przyjęła. „Czerwonej rucie” w ich wykonaniu wtórowała cała „sala”. Ciekawa jest też geografia festiwalu: uczestnicy od Symferopola po Iwano-Frankiwsk, odwiedzający — od Doniecka po Zakarpacie. W tym roku na festiwalu pojawiła się też ekipa spoza granic Ukrainy — grupa z Białorusi „Chutki smouż”. Niestety, nie mogły przybyć grupy „Berkut” z Polski i petersburski „Telewizor”. — Czy wszyscy artyści pracowali za honorarium? — Żaden połtawski zespół nie brał pieniędzy za występy. Bez honorarium wystąpiły grupy z Sum i Charkowa. — Czy było wsparcie administracji miejskiej? — Żadnej pomocy od administracji miejskiej nie otrzymaliśmy, obwodowe zarząd kultury również nie udzieliło finansowania. Ministerstwo Kultury i Turystyki obiecywało początkowo 200 tysięcy, potem otrzymaliśmy kosztorys na 142 tysiące, ale ani grosza do tej pory nie dostaliśmy. Sponsorów jest mało. Od „Naszej Ukrainy” otrzymaliśmy 40 tysięcy hrywien, kijowska restauracja Serhij KLYMKO Odpowiedzialny sekretarz Iryna SZEWCZUK Dział kultury Serhij KLYMKO 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadija KYRIAN 270-55-57 Dział korekty Ołena SZOULHA 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69 Redaktor internetowy Jewhen BUKET 279-39-55 Dyżurny redaktor Serhij KLYMKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301236 Nakład we wrześniu — 35600 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 4,27 hrywien, na 3 miesiące — 12,36 hrywien. W Narodowym Muzeum Sztuki Ukrainy 11 września o godzinie 18 otwiera się wystawa „Nieznane strony ukraińskiej awangardy. Wasyl Sedlar — ilustrator „Kobziarza”. Wystawa jest poświęcona 110-leciu od dnia urodzin W. Sedlara (1899—1937), 195-leciu od dnia urodzin T. Szewczenki oraz wydaniu nowego „Kobziarza” z ilustracjami W. Sedlara. Na wystawie będą eksponowane dzieła z magazynów Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy, Centralnego Państwowego Archiwum-Muzeum Literatury i Sztuki Ukrainy, Muzeum Ukraińskiej Ludowej Sztuki Dekoracyjnej, Narodowej Biblioteki Ukrainy im. W. I. Wernadskiego, a także z kolekcji prywatnych. 17 września o 16:30 podczas trwania wystawy odbędzie się prezentacja nowego wydania „Kobziarza” i pokaz filmów dokumentalnych o szkole artystów bojczukistów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROSWITA» im. TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Redaktor naczelny: Paweł MOWCZAN Główny redaktor: Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Paweł MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Pierwszy zastępca głównego redaktora Nina HNATIUK 279-49-47 Zastępca głównego redaktora Petro ANTONENKO 279-49-47 Zastępca głównego redaktora ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn