Strona · s. 7strona oryginału ↗
NAJPIERW BYŁO «SŁOWO»
Слово Просвіти, №36 за 2011 рік
Serhij DOWHAŁ, przewodniczący Dniepropetrowskiego Oddziału Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki
Zdjęcie: Ludmiła KOWTONIUK
W muzeum „Literackie Naddnieprzański” trwa wystawa legendarnej rękopiśmiennej gazety Towarzystwa Języka Ukraińskiego
Jak wyjaśnia naukowa pracownica muzeum Switłana Martynowa, choć ich placówka ma literacki profil, nie bez powodu poświęcili wystawę egzemplarzom legendarnej rękopiśmiennej gazety Towarzystwa Języka Ukraińskiego, która ukazywała się w latach 1989–1990, na Dzień Niepodległości Ukrainy. Pracowali nad pismem, które wywieszano na whatmanie za szybą w holu budynku nr 60 przy alei Karola Marksa, głównie pisarze Wołodymyr Zaremba, Hryhorij Harczenko, Anatolij Szklar, Witalij Starczenko. Zresztą wówczas obwodowa organizacja Związku Pisarzy Ukrainy mieściła się właśnie tutaj.
Jak wspomina Witalij Starczenko, ta gazeta nie miała nawet redaktora naczelnego. Była owocem wspólnych wysiłków, a markerem na papier przenosił ją artysta Wołodymyr Mykolijuk. Dla ówczesnego, jeszcze radzieckiego, Dniepropetrowska było to prawdziwe przełomowe wydarzenie informacyjne. Przechodnie dosłownie czytali „Słowo” bez przerwy. Kiedy pojawiał się kolejny numer gazety, przy stendzie zbierało się jednocześnie po 15–20 czytelników. A była to gazeta rękopiśmienna, która ukazywała się w nakładzie 1 egzemplarza. Gazeta wyróżniała się jak na tamte trudne czasy niebywałą odwagą. Każdy jej numer towarzyszył znany cytat z Lenina: „Członkowie RKP na terytorium Ukrainy muszą w praktyce realizować prawo mas pracujących do nauki i porozumiewania się w instytucjach radzieckich w języku ojczystym, wszelkimi sposobami przeciwdziałając próbom sztucznego wypychania języka ukraińskiego na drugi plan, dążąc natomiast do przekształcenia języka ukraińskiego w narzędzie komunistycznego wychowania mas pracujących”. Taka była specyfika tamtych trudnych czasów, kiedy trzeba było, jak mówią, osłaniać się Leninem. Oczywiście gazeta wielu wtedy nie podobała się, bo pisano w niej o tym, o czym dono-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
