Strona · s. 10strona oryginału ↗
PRZEMYŚLEWAJĄC PRZESZŁOŚĆ, PRACUJEMY NA RZECZ PRZYSZŁOŚCI
Слово Просвіти, №36 за 2011 рік
BADAMY PROCES LITERACKI OD NAJDAWNIEJSZYCH CZASÓW — Natalio Iwaniwno, jak powstawało Narodowe Muzeum Literatury Ukrainy? — Kijowianie i goście miasta dobrze znają elegancki budynek na rogu ulic B. Chmielnickiego i Tereszczenkiwskiej, w którym już ponad ćwierć wieku mieści się Narodowe Muzeum Literatury Ukrainy. Przez wiele lat kieruje nim zasłużony pracownik kultury Ukrainy Hałyna Soroka. Muzeum zostało utworzone na mocy postanowienia Rady Ministrów Ukrainy z dnia 5 sierpnia 1981 roku. Dla zwiedzających otworzyło swoje drzwi 2 lipca 1986 r. w budynku będącym zabytkiem architektury końca XIX w., gdzie od 1871 roku działała jedna z najlepszych prywatnych placówek oświatowych — Kolegium Pawła Hałagana i gdzie w 1886 roku w kościele kolegiackim św. Pawła Iwan Franko brał ślub z Ołhą Chorużynską. Zazwyczaj muzea tworzy się na bazie już istniejących kolekcji. Nasze muzeum nie miało takiej podstawy. Pracownicy muzeum musieli zebrać eksponaty i w bardzo krótkim czasie zbudować ekspozycję. Ale nie tak łatwo odnaleźć starodruki, pamiątki i rękopisy pisarzy, którzy odeszli już do wieczności. Bardzo przydała nam się biblioteka znanego poety i tłumacza Mykoły Tereszczenki, którą muzeum wykupiło od jego syna, i w ten sposób wzbogaciło się o doprawdy unikatowe wydania, z których wiele zostało wykorzystanych w stałej ekspozycji. Unikatowość nowo powstałego muzeum polegała na tym, że jego ekspozycja zapoznawała zwiedzających z procesem literackim na ziemiach ukraińskich od najdawniejszych czasów aż po współczesność. Zaprezentowano ponad 5 tysięcy eksponatów, wśród których znalazły się rzadkie pierwodruki, wydania z czasów życia klasyków literatury ukraińskiej, rękopisy, fotografie, rzeczy osobiste twórców, dzieła sztuki plastycznej i dekoracyjnej. Wśród relikwii, które i dziś można zobaczyć w salach, znajdują się: rękopiśmienna księga XVI w. „Drabina” Jana Klimaka, „Apostoł” Iwana Fedorowa, wydania z czasów życia I. Kotlarewskiego, T. Szewczenki, Łesi Ukrainki i innych pisarzy, rzeczy osobiste Marko Wowczok, Panasa Myrnego, I. Neczuja-Łewyckiego, O. Kobylańskiej, Dniprowej Czajki, H. Kosynki, Ostapa Wyszni, O. Honczara, W. Zemlaka… Ekspozycja jest stale uzupełniana i odnawiana, fundusze muzeum powiększają się o nowe nabytki. Dziś kolekcja muzealna liczy ponad 86 tysięcy eksponatów. Od 2004 roku dla zwiedzających gościnnie otworzył swoje drzwi oddział naszego muzeum — Kijowskie Muzeum Literacko-Pamiątkowe i Mieszkanie Mykoły Bażana. — Jakimi nowymi nazwiskami wzbogaciła się ekspozycja i zbiory muzeum w latach niepodległości Ukrainy? — Radykalne zmiany w życiu politycznym, społecznym i duchowym, które zaszły na Ukrainie w ciągu ostatnich 20 lat, zmusiły do przemyślenia literatury jako narodowego systemu artystycznego w całej jej złożoności i sprzecznościach. Szczególnie dotyczy to literatury XX w., dlatego ten dział ekspozycji przebudowano. Obecnie szeroko zaprezentowano w nim ukraiński modernizm, literaturę „Rozstrzelanego odrodzenia” (lata 1920—1930), literaturę ukraińską, która powstawała na emigracji („Szkoła Praska”, „MUR”, „Słowo”), a to mnóstwo nowych nazwisk w ekspozycji: W. Wynnyczenko, M. Chwylowy, J. Małaniuk, O. Olżycz, O. Teliha, T. Osmaczka, W. Petrow, U. Samczuk, I. Bahrianyj, W. Barka i inni. Dążymy do przedstawienia prawdziwego i pełnowartościowego obrazu, który pozwoli zwiedzającym jednocześnie ogarnąć wzrokiem cały kontynent literacki, niezależnie od tego, gdzie, w jakich warunkach, po której stronie granicy pojawiło się to czy inne prawdziwe dzieło sztuki. Przecież muzeum to most między przeszłością a przyszłością. Przemyśliwując duchowy dorobek poprzednich pokoleń, przechowując go i propagując, pracujemy na rzecz przyszłości. — Oprócz budowy nowych ekspozycji i uzupełniania zbiorów, nad czym jeszcze pracują Wasi naukowcy? — Muzeum to także placówka naukowo-badawcza. Dlatego nasza praca skierowana jest również na opracowywanie nowych tematów, koncepcji nowych ekspozycji i planów tematyczno-ekspozycyjnych wystaw (z okazji ważnych wydarzeń literackich, jubileuszy pisarzy itp.), badanie i wprowadzanie do obiegu naukowego materiałów ze zbiorów muzeum, przygotowywanie publikacji, prowadzenie konferencji naukowych i wspólnych badań z innymi placówkami naukowymi. Od 2006 roku wydawany jest zbiór prac naukowych „Narodowe Muzeum Literatury: poszukiwania, badania, perspektywy”. Tradycyjną stała się konferencja naukowo-praktyczna, która odbywa się co roku w październiku i na którą w celu wymiany doświadczeń zapraszani są pracownicy muzeów literackich z całej Ukrainy. Przecież nasze muzeum to także centrum naukowo-metodyczne. Do udziału w konferencjach angażujemy również czołowych naukowców Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Z tą placówką stale współpracujemy, jesteśmy szczerze wdzięczni M. Żułynskiemu, S. Halczence, M. Sułymie, W. Donczykowi, E. Sołowiej, T. Hundorowej i innym naukowcom, którzy zawsze włączają się w działania muzealne. Również obecnie w muzeum trwa wystawa „Czas dla Ukrainy żyć…” z okazji 155. rocznicy urodzin Iwana Franki, na której zaprezentowano eksponaty nie tylko ze zbiorów naszego muzeum, ale także materiały archiwalne z Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki. Muzeum to także różnorodne spotkania literackie, wieczory, festiwale, prezentacje, wręczanie nagród literackich. Zawsze cieszymy się, mogąc witać dobrych przyjaciół naszego muzeum — pisarzy I. Dziubę, B. Olijnyka, I. Dracza, D. Pawłyczka, W. Szewczuka, J. Muszhetyka, O. Łupija, A. Dimarowa, J. Swerstiuka, M. Słaboszpyćkiego, J. Hoiana, P. Perebyjnosa, P. Zasenka, P. Osadczuka, W. Dowżyka, S. Jowenko, H. Czubacz… Z głęboką wdzięcznością i szacunkiem wspominamy M. Rudenkę, O. Myszanycza, M. Kociubynską, W. Melnyka, F. Pohrebennyka, A. Pohribnego, R. Korohodskiego, O. Dmytrenkę, J. Oksiutę, którzy szczerze przejmowali się losem naszego muzeum.
— Raiso Pawliwno, jakie działania organizujecie, aby zainteresować odwiedzających muzeum, przede wszystkim uczniów i studentów? — Praca naukowo-oświatowa muzeum jest ukierunkowana na jak najpełniejsze zaspokojenie potrzeb różnorodnych grup ludności. Stale badamy zapytania odwiedzających. Szczególne znaczenie nadajemy pracy z uczniami, studentami, młodzieżą, pamiętając testament Ołeny Pcziłki: „Dzieci — to najdroższy skarb Ukrainy, to — nasza młoda Ukraina”. Dla nich opracowano stale działający program „Za duchowe odrodzenie Ukrainy”, który obejmuje wycieczki krajoznawcze, 38 tematycznych, 55 wykładów. W filmotece muzeum znajduje się 69 filmów naukowo-dokumentalnych i popularnonaukowych o postaciach literackich. Prowadzimy działania edukacyjne według kompleksowych programów: „Czcimy Tarasa Szewczenkę”, „Los języka — los narodu”, „Dzwony pamięci”, „Duchowe święta Ukrainy” itp. Każdego roku muzeum przyjmuje około 90 tysięcy odwiedzających, przeprowadzanych jest ponad 1000 wycieczek, setki wykładów, imprez masowych, około 60 wystaw literacko-artystycznych. Wszystkie kierunki pracy naukowo-oświatowej muzeum realizuje w ścisłej współpracy z Narodowym Związkiem Pisarzy Ukrainy, z twórczymi i amatorskimi związkami artystycznymi, wydawnictwami, organizacjami społecznymi, placówkami oświatowymi itp. Przykładem partnerstwa ze związkami twórczymi może być tradycyjny Tydzień Książki Dziecięcej w muzeum. W tym roku nosił on nazwę „Kwiecień-Książkogród” (z okazji Międzynarodowego Dnia Książki), który połączył wszystkich twórców książki i czytelników: pisarzy, artystów, wydawców, pracowników muzeów, bibliotekarzy, pedagogów, dzieci. Wystawa „W książkowym Książkogrodzie wydawców witać radzi” rozpoczynała się pracami dzieci, zwycięzców konkursu „Książki-samoróbki” z ich propozycjami dotyczącymi książki przyszłości. Z wdzięcznością wspominamy prezentacje najlepszych wydawnictw Ukrainy: „A-BA-BA-HA-LA-MA-HA”, „Machaon-Ukraina”, „Starego Lwa”, „Grani-T”, „Twerdynia”, „Weża” i in. Kontynuując tradycję Kolegium Pawła Hałahana, pracujemy z dziećmi-sierotami oraz wychowankami specjalistycznych szkół z internatem. Byliśmy poruszeni wsparciem Tetiany i Jurija Lohuszów, założycieli konkursu literackiego „Koronacja słowa”. Czarujący cudowny świat książki dziecięcej otula człowieka od pierwszych lat jego życia i dlatego tak ważne jest, jaka książka będzie pierwszą. Takie pytania wielokrotnie omawiano na posiedzeniach „Klubu pisarzy dziecięcych”, którego kuratorem jest O. Ilczenko. Ciekawe były spotkania dzieci z autorami książek, na których mistrzowie słowa demonstrowali swoje pasje: Zirka Menzatiuk — haft, Iren Rozdobudko i Łesia Woronyna — koralikarstwo, animację, O. Ilczenko — fotografie starego Kijowa. — Muzeum odwiedzają ludzie w różnym wieku, z różnym wykształceniem. Jak udaje się Państwu zaspokoić ich potrzeby? — Obsługa prowadzona jest w sposób zróżnicowany. Dla szkoły podstawowej i średniej działa świetlica literacko-artystyczna „Duchowość ukraińskiej rodziny”, którą od pięciu lat kieruje Marijka Morozenko; dla szkoły średniej i studentów działa lektorium „Dusza tysiącleci szuka siebie w słowie”; dla rodzin i studentów Uniwersytetu Trzeciego Wieku działa „Klub dnia wolnego”; dla studentów, naukowców — „Klub literatury nowoczesnej”. Formy pracy są urozmaicane. Zaczął działać program „W gościnie u muzeum”, w ramach którego odbywają się prezentacje szkół, wydawnictw, studiów literackich. Niedawno odbyła się prezentacja zbioru poezji uczniowskiej „Pierwiosnek” gimnazjum społeczno-humanistycznego nr 176. Na święcie był obecny cały zespół szkoły. — Jakie jeszcze nowe formy pracy, ciekawe akcje zapadły w pamięć? — Dołączamy do międzynarodowej akcji „Noc w muzeum”. W tym roku zaprezentowaliśmy „Galerię portretów kobiecych”. We wnętrzu starodawnej biblioteki przy świecach brzmiała muzyka barokowa oraz poezja w wykonaniu autorskim. Ciekawie przebiegła akcja nieprzerwanego czytania „Don Kichota” M. Cervantesa w języku hiszpańskim. Jej inicjatorem była Ambasada Hiszpanii na Ukrainie. Od 15 lat takie czytania z powodzeniem odbywają się w krajach Europy Zachodniej. Z inicjatywy muzeum ramy projektu rozszerzono: promowano światowe arcydzieło nie tylko w języku oryginału, ale także w najlepszych przekładach na język ukraiński. Udział w czytaniach wzięli wszyscy chętni. Dla odtworzenia ducha Hiszpanii epoki średniowiecza zaangażowano artystę J. Szabłowskiego (seria prac „Powrót Don Kichota”), Kijowskie studio artystyczne im. N. Ostaszynskiego. Atrakcją święta stały się prace studentów Kijowskiego Kolegium Przemysłu Lekkiego: papierowe wiatraki, dekoracyjne panneau według powieści „Don Kichot”. Atmosferę Hiszpanii dopełniały widowisko taneczne oraz pokaz modeli w tej tematyce. W holach nieprzerwanie demonstrowano filmy kinowe według powieści Cervantesa. Niedawno w muzeum odbyła się wystawa literacko-artystyczna „Tajemnicze Indie”, której inicjatorem stała się znana galeria „Rarytet-Art”. W jej aranżacji wzięli udział najlepsi współcześni projektanci-historycy sztuki. Indie przedstawiono przez postrzeganie pisarzy, artystów, mistrzów fotografii, aktorów. Obok starodawnego malarstwa, rzeźby, współczesnej instalacji ciekawą stroną była ukraińska indologia z kolekcji naszego muzeum (przekłady utworów T. Szewczenki na język bengalski, indyjskie legendy I. Franki, „Starożytna historia narodów wschodnich” Łesi Ukrainki, przekłady P. Tyczyny, M. Bażana, O. Honczara, B. Olijnyka, P. Zasenkę) oraz muzeum poetki-artystki Paraski Plytki-Horycwit ze wsi Kryworiwnia, w obwodzie iwanofrankiwskim. Od 23 sierpnia działa wystawa „Skrzydlate słowo” (Literatura ukraińska w latach Niepodległości). Wkrótce odbędzie się wręczenie nagrody literackiej „Złoty Trójząb”. Na Dzień Wiedzy stworzono wystawę „Od pierwszych kroków do pierwszego dzwonka”, gdzie uczniowie zobaczą rzadkie „Elementarze”, „Abecadła” oraz ulubione zabawki — lalki porcelanowe z kolekcji L. Sokołowa. Rozmawiała Nadija KYRIAN Zdjęcia Olesia DMYTRENKA Niedawno minęło 25 lat, odkąd otworzyło się dla odwiedzających Narodowe Muzeum Literatury Ukrainy, centralne muzeum o podobnym profilu. Gratulując zespołowi twórczemu jubileuszu, rozmawialiśmy z zastępcą dyrektora ds. naukowych Natalią BONDAR i zastępcą dyrektora ds. naukowo-oświatowych Raisą SENNIKOWĄ, które opowiedziały o osiągnięciach i planach na przyszłość.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
