Strona · s. 11strona oryginału ↗
Teatr Larysy Kadyrowej
Слово Просвіти, №36 за 2013 рік
„Jasna, oryginalna, inteligentna, psychologiczna aktorka XXI stulecia” — to o niej, ludowej artystce Ukrainy i laureatce Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki, założycielce i głównym motorze teatralnego festiwalu monodramów kobiecych „Maria”. A jeszcze chciałoby się nazwać ją panią wrześniowych astrów i walców Straussa… 10 września są urodziny Larysy Kadyrowej. Redakcja „Słowa Proświty”, Centralny Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki z głębi serca, z miłością i czułością witają ukochaną aktorkę, czynną proświatiankę, z jubileuszem i życzą jej sił, odwagi, zdrowia! Niech Pani twórczy maraton, droga pani Larysо, mieni się wszystkimi barwami dojrzałych jesiennych jabłek — złotych i czerwonych. Z rosy i wody Pani wielokrotnych i dobrych lat!
Dmytro DROZDOWSKI, magazyn „Wsesswit”
Larysa Kadyrowa — aktorka, która nie wymaga przedstawiania. Jej spektakle od dawna dają prawo mówić o utrwaleniu w nowoczesnym ukraińskim teatrze kierunku psychologicznego. Według A. Pidłużnej, „Larysa Kadyrowa nie jest podobna do innych aktorek; przy całej konsekwencji w przestrzeganiu postulatów tradycyjnej klasycznej szkoły teatru psychologicznego wyróżnia się jaskrawą indywidualnością, zdolnością do nieoczekiwanych eksperymentów, otwartością na niestandardowe rozwiązania reżyserskie, odwagą aktorskiego wcielenia. Ma wyrafinowaną i wrażliwą duszę, ale uparcie i natarczywie idzie swoją niełatwą drogą, dowodząc wierności idei badania zawodu. Szuka nowych sensów wiecznych tematów, przepuszcza je przez swoje serce i rozszyfrowuje własnym rozumem. Aktorka jest przekonana: swoimi wnioskami pomoże komuś odnaleźć siebie w tym świecie, tak jak kiedyś pomogła również sobie samej określić własne miejsce w sztuce i życiu”. Psychologizm zagranych ról nie pozostawia widzów obojętnymi i w tym — esencja sztuki teatralnej. Teatr to zbliżenie widzów w emocjonalnym przeżywaniu przeżytych życień. Dla Larysy Kadyrowej spektakle to nie tylko artystyczne przemiany. To forma zaangażowania w swoją kulturę. Nieprzypadkowo imię Marii Zankowieckiej stało się symboliczne w życiu pani Larysy. Z legendarną aktorką związana jest także legendarna rola, którą zagrała Larysa Kadyrowa. Maria Zankowiecka stała się patronką życia duchowego Larysy Kadyrowej. Nieprzypadkowo założony w 2004 roku festiwal jednoaktorskich monospektakli kobiecych nosi nazwę „Maria”. Pamiętam, jak na otwarciu jednego z festiwali
Bohdan Stupka żartował, parafrazując hasło z przeszłości: „Mówisz Maria — rozumiesz Larysa, mówisz Larysa — rozumiesz Maria”. W tym żarcie zawarta jest istota rzeczy. Larysa Kadyrowa stała się kontynuatorką tych teatralnych tradycji Zańkowieckiej, krzewicielką pamięci o Marii Zańkowieckiej. Co roku festiwal „Maria” otwiera się wystawą poświęconą Marii Zańkowieckiej, w czym pomaga kijowskie muzeum wybitnej aktorki. Lecz każde totemiczne imię to nie tylko amulet, ale także ofiara. „Sztuka jest despotą. Trzeba oddać się jej całkowicie. We własne dzieło artysta wkłada wszystko, co ma w sobie doskonałego, energetycznego, uczciwego, szczerego, tak że dla życia nic mu nie pozostaje i po zakończeniu pracy jest podobny do łodzi bez żagla i steru, oddanej na pastwę kaprysów fal”. (A. Pidłużna). Sztuka jest jak wysoki Olimp, który artysta może tylko podziwiać, pokonując przeszkody na swojej drodze. Rola Marii Zańkowieckiej przypadła w udziale nie łatwo. Reżyser spektaklu Oleksa Ripko z początku nie dostrzegał w delikatnej, drobnej aktorce tej siły, postawy, wielkości, które były właściwe Marii Zańkowieckiej. Dlatego wątpił, czy Larysa Kadyrowa poradzi sobie z taką rolą. Okazuje się, że reżysera przekonał, by oddał rolę pani Larysie, ówczesny kierownik teatru Serhij Danczenko. Faktycznie to on wywalczył tę rolę, która stała się impulsem całego jej życia twórczego, stając się jej symbolem. W końcu trudne były również relacje twórcze z Teatrem im. Marii Zańkowieckiej. Los tak się ułożył, że Larysa Kadyrowa musiała opuścić lwowski teatr i przenieść się do Kijowa. Poszukiwania sceniczne Larysy Kadyrowej skłaniały ją ku szerszej archeologii kultury, ku intelektowi — zapytać: „A czy czytałaś tę czy inną literacką nowość?”, a gdy odpowiadała: „Nie”, dziwił się: „A jak ty wyjdziesz na scenę?”. Dlatego od lat studenckich wyznaje zasadę — mówić o wszystkim z pozycji wiedzy. „Nie przyjmuję przybliżeń, wszystko trzeba znać dogłębnie, — przekonuje Kadyrowa. — Całe moje doświadczenie to potwierdza — ze sceny widać, kiedy aktor żyje nie tylko codziennymi, życiowymi realiami, lecz ma jeszcze coś w sercu… To rozpoznaje się w zwrocie głowy, spojrzeniu, intonacji, w scenicznym akcentowaniu, w prowadzeniu dialogu. To zależy od twojego duchowego świata, od tego, jak wiążesz go ze światem zewnętrznym, jakie wartości wyznajesz”. W czytaniu poezji Larysa Kadyrowa wychodzi od każdego pojedynczego dźwięku, pokazując, jak połączenie fal dźwiękowych tworzy w odbiorze obraz psychologiczny, któremu ufasz, który zapada w podświadomość. W poezji liczy się każda pauza, każda cezura, przestrzeń „milczenia” może powiedzieć czasem znacznie więcej niż napisane. Larysa Kadyrowa od początku swojej drogi twórczej rozumiała, że sztuka to ciągły dialog ludzi, krajów, kultur, w końcu sztuka sama w sobie jest wielomodalna. Nie można być tylko aktorką, nie znając się na osobliwościach sztuk czasowych i plastycznych. Kiedyś wszystko było nierozerwalnie związane. I ciążenie ku antykowi, ku źródłom światowej kultury, jest właściwe artystycznym poszukiwaniom pani Larysy. „Zakres zainteresowań Larysy Kadyrowej sztuką nie ograniczał się wyłącznie do aktorstwa… — zauważa Alla Pidłużna. — Pedagog Studium malarstwa Wołodymyr Owsijczuk tak zafascynował swoją wychowankę sztuką plastyczną, że zaczęła nie tylko malować, lecz także wstąpiła do Akade-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
