Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Pamięci Nauczyciela

Слово Просвіти, №36 за 2018 рік

Kyryło HRYNKO, uczestnik działań wojennych, major Są ludzie jak gwiazdy — płoną sto razy jaśniej. Nawet po śmierci nie gasną: ich dusze świecą nam przez wieki. Kyryło Hrynko Przez tysiące lat rozwoju cywilizacja ludzka wynalazła różne określenia dla najlepszych i najważniejszych cnót. W kulturze zachodniej Rycerz to człowiek, który z oddaniem, bezinteresownie służy głównej sprawie swojego życia, którą sam dla siebie wybiera, łącząc bezkompromisowość w działaniu ze szlachetnym zachowaniem. Czasami pokrywa się to ze znaczącymi osiągnięciami w sztuce, nauce, edukacji — i wtedy uczniowie-naśladowcy z szacunkiem używają ustalonego zwrotu Mistrz. W tradycji wschodniej filozofia Nauczycielstwa jest bardziej pogłębiona. Guru to nie tylko nauczyciel, ale ten, kto kieruje, karmi, budzi duszę ucznia, duchowy mentor i przewodnik w świat wtajemniczonych. Sensei — tak w Japonii zwracają się do ludzi starszych wiekiem lub zajmujących wysokie stanowisko, oddając hołd mądrości, wiedzy i doświadczeniu. Bo tam „skoczków” z klucza politycznego do administracji państwowej nie dopuszczają. Tak samo jak w Chinach, gdzie przez półtora tysiąca lat istniał szczególny system doboru kandydatów na stanowiska w administracji państwowej „keju”, do którego obok umiejętności wojskowych i arytmetyki wchodziły egzaminy twórcze z poezji i kaligrafii. Takie podejście pozwoliło przezwyciężyć korupcję i biurokrację w państwie Han, kiedy do władzy dochodzili tylko bogacze i krewni urzędujących urzędników, a przeciętna ludność była odsunięta od władzy (znajoma sytuacja, czyż nie?). Gdyby nie „keju”, to być może dzisiaj czytalibyśmy o potędze Chin nie w wiadomościach, a w podręcznikach historii — jak o Cesarstwie Rzymskim. Ata — w tradycji tureckiej to nie tylko zwrot do osoby starszej wiekiem i ojca, ale opiekuna, obrońcy, rzecznika rodu i narodu. Przypomnijcie sobie Atatürka („Ojciec Turków” lub „Wielki Turek”, przy urodzeniu Ali Rızaoğlu Mustafa) — wszystkim znaną postać historyczną początku XX wieku: wybitnego działacza politycznego Turcji, generała, lidera Tureckiej wojny o niepodległość, ojca współczesnego państwa tureckiego. Swoimi zdecydowanymi działaniami dał starej feudalnej Turcji tak potężny impuls, że w ciągu mniej niż stulecia przekształciła się ona w regionalnego lidera i nowoczesne państwo. Do dziś naród turecki z wielkim szacunkiem przechowuje pamięć o swoim „Ojcu”. Na Ukrainie przez wieki takich orędowników Ducha bezlitośnie niszczyły i nie dopuszczały do wpływu na życie społeczeństwa systemy imperialne, a potem radzieckie. Jednak nasza ziemia była szczodra na Rycerzy Czynu, którzy z oddaniem, czasem niezauważalnie dla większości, w różnych sferach pracowali na przyszłość naszego Państwa. Poświęcali swoje życie formowaniu tego, co najważniejsze, bez czego niemożliwe są zmiany — wychowaniu młodego pokolenia Ukraińców, świadomych swojej niezależnej drogi, niezłomnych w wierze w ustanowienie godnego i samowystarczalnego pośród innych narodów Państwa — Ukrainy. Dla mnie ucieleśnieniem wszystkich wspomnianych pojęć stał się Ołeksandr Serhijowycz Zawhorodni. Ołeś — tak po przyjacielsku zwracali się do niego koledzy, ludzie o podobnych poglądach i uczniowie. Poeta i Nauczyciel. Nauczyciel Ukraińskości — bez patetycznych haseł politycznych i pokazowego „prawidłowego” patriotyzmu, który codziennie, całym swoim życiem otwierał przed nami Ukrainę, bliską i drogą każdemu, kto tu żyje — od dziwów jej przyrody po gorzkie strony niedawnej historii. * * * Poznaliśmy się w 1994 roku na konkursie „Rodzina-94”, który przeprowadzała Siczosławska organizacja Związku Ukrainek (ogłoszenie o nim wydrukowała gazeta „Dżereło”). Mój pierwszy konkurs (8 lat) — i pierwsza nagroda: miękka zabawka, piesek „Drużok”, który do dziś w domu przypomina o początku wzlotu. I pierwsze poznanie z rodziną Zawhorodnich. Tamara Semeniwna (żona Ołesia Serhijowycza), przewodnicząca miejskiej organizacji Związku Ukrainek, kiedy dowiedziała się, że uczę się w szkole muzycznej w klasie bandury, a własnego instrumentu nie mam — zaprosiła nas z mamą do siebie do domu i dała bardzo wygodną dla małego początkującego lwowską bandurę (waga 5 kg). Ich córka Ołena w tym czasie grała już na akademickiej czernihowskiej (a to około 10 kg). Gdzieś przez dwa lata „za dziękuję” korzystałem z niej, dopóki nie podrosłem, a mama zebrała pieniądze na własny instrument. Zimą 1995 roku po raz pierwszy zobaczyłem Ołesia Serhijowycza w domu. Możecie sobie wyobrazić oczekiwania 8-letniego chłopca od spotkania ze znanym i szanowanym Poetą w jego twórczym domostwie! Lecz uderzyła mnie najbardziej wtedy nie liczba książek wszędzie (od małego przywykłem do tego w swojej rodzinie), a ascetyczna skromność urządzenia. Pamiętam, jak wtedy zapytałem mamę, czy wszyscy artyści tak żyją? „Ukraińscy — w większości tak. Bo ukraińska poezja — sprawa ryzykowna i niedochodowa”, odpowiedziała ona. Z czasem, rozmawiając z Ołesiem Serhijowyczem, zrozumiałem, że prawdziwa Poezja (a nie rymowanie na potrzebę dnia) — to spowiedź, kwintesencja duszy. I to nie jest na sprzedaż. Natomiast prawdziwe bogactwo Poety — ono jest zupełnie inne: w duszy, w umiejętności widzenia cudu świata wokół i w czytelniku. Taką była pierwsza lekcja od mojego Nauczyciela. Który okazał się niezwykle bogatym Poetą. * * * Dwa lata przyglądaliśmy się sobie nawzajem, rzadko spotykając się i, z czasem, korespondując (pierwszy list — 1997 rok). Stopniowo stałem się jednym z wychowanków Ołesiowego studia literackiego „Jewszan” przy dziecięco-młodzieżowym centrum „Wesnianka”. I dopiero w 1998 roku pierwsza publikacja — gazeta „Dżereło” opublikowała pracę twórczą na konkurs „Mój ojciec”. Choć jak to teraz naiwnie brzmi, ale w tamtym czasie w szufladzie zgromadziły się już moje pierwsze próby poetyckie. Moja mama, nauczycielka i filolog, bezlitośnie robiła czerwoną długopisem nieuniknione w tym wieku poprawki, po których wysyłałem swoje kolejne „tworzenie” do szuflady, oburzony twierdząc, że „to słowo nie jest moje!”. Żadne opowieści o redaktorach literackich, którzy zazwyczaj korygują nawet znanych pisarzy, nie miały na mnie wpływu. „Nie moje słowo!”. Ołeś Serhijowycz uderzył swoją ostrożnością w stopniowym i troskliwym szlifowaniu poetyckiego tworzenia, uważnym i łagodnym wyjaśnianiu odcieni każdego słowa, tłumaczeniu jego siły dla stworzonego przez autora obrazu. Nigdy nie słyszałem kategoryczności w uwagach, jednak życzliwa wytrwałość w połączeniu z bezdyskusyjnym dla mnie autorytetem Mistrza ukraińskiego

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn