Strona · s. 7strona oryginału ↗
Walentyn Sylwestrow – geniusz… Ale nie pomnik
Слово Просвіти, №36 за 2020 рік
Serhij TRYMBACZ
28 sierpnia, MFF „Molodist”, kino „Żowtень”. Serhij Bukowski wreszcie zaprezentował swój nowy film „W. Sylwestrow”. Obraz o kompozytorze, który zyskał światowe uznanie i słusznie uchodzi za geniusza. Pokusa, by opowiedzieć o wielkim człowieku, ustawiając kamerę gdzieś od dołu i spoglądając na Sylwestrowa na tle nieba, była więc oczywista. To, co zobaczyłem, powiedział bohater filmu zaraz po seansie, odróżnia ten obraz od błędnej metody pokazywania kompozytorów i malarzy jako jakichś nieziemskich istot. Można wstawić do filmu każdego innego bohatera, w takiej stylistyce łatwo sobie nawet wyobrazić bezdomnego… To mi się spodobało. Rzeczywiście, Bukowski rozwinął stylistykę, już sprawdzoną w jego poprzednim filmie „Główna rola” (w centrum aktorka Nina Antonowa, matka reżysera). Człowiek, który żyje w sztuce, owszem, ale ona powstaje z mnóstwa „niskich” codziennych rzeczy i przejawów, od których aktorka nie tylko się nie odcina, a wręcz przeciwnie – są one składową jej organiki: w życiu i sztuce, ponieważ między nimi nie ma żadnych murów ani przegród. Tak samo jest z Sylwestrowem. Geniusz, który mieszka w małym, ciasnym mieszkaniu na Rusanówce, w świecie, często tak obdartym i brzydkim, który niewiele przypomina te miejsca, jakie mogą rodzić geniuszy albo jakoś i czymś ich inspirować. A jednak kompozytor jest inspirowany, melodie w nim się rodzą i żyją, i układają się w partytury. Prawda, te partytury to dopiero zestaw znaków, które dopiero trzeba przemienić w muzykę. Film składa się z trzech części, pierwsza i ostatnia poświęcone są próbom, na których obecny jest sam Sylwestrow. Coś w rodzaju ojca, któremu pozwolono postać przy rodzącej… Ach, ojciec jest dość nerwowy. „Przecież w partyturze wszystko jest zapisane!” – co chwila wykrzykuje. W końcu utwór się rodzi, ale jakież to męki! I ten cud trzeba zobaczyć! Mimo trwania obrazu, dwóch i pół godziny. Swoją miłość i uwagę do twórczości Tarasa Szewczenki Sylwestrow, poza wszystkim, wyjaśnia (w filmie) tak: „Przecież on pisał psalmy! Wiersze, które się śpiewa. Nie szlifował ich…” Jak się powiedziało, tak się powiedziało. Ta zasada leży również u podstaw poetyki filmu Bukowskiego. W kadrze pozostaje to, czego zwykle w nim nie pozostawia się – to jakby brudnopis, który jeszcze trzeba wybielić. Być może trzeba, ale wtedy zniknie poczucie wolności, które dosłownie przenika każdy plan filmowy i samą swobodną płynność taśmy. Główny i niewypowiedzianie szczęśliwy (bo szczęściem jest przeżyć w sali kinowej ten film) finałowy obraz-uczucie: widzimy Wolnego, niepodległego człowieka, który z własnego codzienno-powszedniego (wizualnie – tak) życia tworzy coś takiego, co rozszerza to życie do granic kosmicznych, wszechświatowych. Tylko w filmie jest nie tylko Bohater, ale i Autor, który nawet czasem uwidacznia się w kadrze. Przede wszystkim w środkowej, centralnej części („Strefa pamięci”). To sam reżyser… Obrazu by nie było (takiego!), gdyby stopień swobody Autora nie równał się swobodzie Bohatera: Geniusza, Twórcy, który żyje w „niskich” warstwach bytu, nic się z tego nie wstydząc, a raczej przeciwnie – wykorzystując materiał tych „nizin” jako paliwo dla swoich lotów ku przyległym szczytom…
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
