Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Patriotyczne myśli Wasyla Neczepy. Znany na świecie kobziarz obchodził swoje 70-lecie!

Слово Просвіти, №36 за 2020 рік

Trzymaj się dzwonka na owczej szyi... ...biegły czerwone lisy po starym kamieniu, po wilczej czaszce dwunastu czuhajstrów zakładało szerokie pasy moczyło czuhy w potoku krysanie na oku — milczały... w koło stawały, w sopiłkę grały dusze łowiły, za pas kładły światem chwiały coraz mocniej, mocniej koło stawało coraz węższe, węższe i — sunhoło-o-o-o-ow!!! jak nymfa nieczesana krew pod pasem miota się, łamie, woła w arkan!!! Aho-o-w! Oczy w oczy — nieme krzyżujące się ognie, ahi-i-ij! węgiel spod powiek czarnymi ptakami w las niebo odwróciło się i zawisło na ukos dudni w nim woda r-r-az, dw-w-wa a w ziemi makowa głowa ciężka od wody a po niej dwadzieścia cztery ślady w pył, gromadnie, w pień, w dym markują drogi wszystkim żywym po starym kamieniu, po wilczej czaszce po mokrym pasie liżą nogi czerwone lisy.... Trzymaj się, duszo, dzwonka na owczej szyi... Tam nikogo nie ma, tylko hradża dziwna tylko hradża dziwna, i jeden raz na dzień w srebrnych zhardach tam chodzi kobieta jedna czarna kobieta...Dzwon, dzwon... za nią słońce idzie, głową trzęsie, to znika w pagórkach, to stąpa w ślad ciepło prycha w szyję i okiem pasie w ręce jej chleb... i prowadzi ona słońce w dym i kładzie przed nim niebiosa, jak otawę w kosz jego nimb złoty poza góry pada jak rzeźbiony talerz zasypiaj,zasypiaj,mówi,Czarna rzeko — twój obiecany raj, twój daleki ogień złoty powróz — twój testament i Ręka nie wypuści go póki tu w dolinie jeszcze śpią te ciała, którym przeznaczono przenieść psalmy co w nich serce ślepe jak marżynka mała w słomie ze skrzydłami... I cichła woda, i uciekała spod powiek tylko hradża twarzą obracała się do dnia, jak w zhardach z bram czarna kobieta na świat wyprowadzała konia... *** Czwarte pianie, dębowa beczka tam niepoczęta woda na dnie pełznie górą biała koszula — świąteczny ubiór niosą mi… niosą na ciupagach kudłate zwierzęta w nich uczciwe oczy i dziwny czyn ubierają rano po gołej skórze na mokre włosy... milcz... milcz… milcz i słuchaj — taka godzina: obejdą trzykrotnie — wtedy i pora… na biały kamień ściecze malina na ciemny korzeń spłynie mara i nastanie cisza w cztery oczy na białych wodach zamieszam świat… owieczki białe niosą mleko owieczki wiedzą wszystko jak należy… żentyca ciepła w ręce siadła tańczcie palce, bo zza rzeki idzie sarna — księżna biała po Czarnohorze pod gwiazdy całuje czule mi dłonie jeszcze parę oddechów do pierwszych łez… świecie biały — przegnały się konie przewróciły Wielki Wóz i świat jak łóżnik ścielił się w nogi koszula biała uciekła z ręki-to nieśli słońce — starego boga — kudłate zwierzęta wzdłuż rzeki. Co tak, duszo, harujesz Co tam na ciebie sunie.. — Skoro dwunasta, słyszysz? Pora. Zamykaj zasuwy. Biały czosnek na okna, Księżycowy ząb na furtkę Serce siebie zostawia Karbami na odrzwiach.. Oto one, szare ptaki Ciemnym skrzydłem po skórze Ty nawet nie zauważysz Tego przelotu walkirii.. Gdzie twoja, duszo, ofiara Gdzie twoje srebro-złoto Znowu twoje trasy Przez stare błoto.. Wyjdź i wyj, wilczyco Trawy, spłyńcie z progu Ciemno wokół, ciemno Wyprowadźcie na drogę… Słuchaj, duszo, co wiedziałaś Wiedziałaś, ale zapomniałaś Trzeba, żebyś sobie przypomniała Trzeba, żeby ja usłyszała.. Zdążymy, światło skrzyżuje Promienie na firankę… Jeszcze nam zostało parę godzin do rana. Cicho, słowa... Wszystkie filozofie zbiły się w stado i przeleciały mimo... Słyszysz? Wierci się korzeń w ziemi i nabrzmiewa trawa, i rośnie, i tak niecierpliwie, bo znająca, bo żywa... bo co jej do tego, że w tobie rozsiadły się smutki, płacze i żale — ona na szyi srebrzy rachmańskie korale i tańczą w niej bóstwa, bo nad nią księżyc wysoko, i patrzy tak, że w źdźbłach głupieje krew, i soki zielone jak rzeki, a rzeki jak soki, płyną i płyną, wypływają, wracają znów, i kręci się koło, odświeża słońce na cień wróżbity na księżycową kość, całuj mnie, mówi, trawo niesamowita, biorę cię za synową... ...i co im wszystkim do tego, że ludzie ponurzy zaorali smutnymi oczami całą swoją glinę że ich korzenie wiercą się w ich zadumie i ciągną ich dusze w dół w dół... No co im do tego... Z nich zlizuje księżycowa poświata rozkołysane gałęzie im łatają białe sroki i grają drzewa rachmańskie wesele... Zlatują się kwiaty na trawy w mgły w rzekę mleczną, a potem nad ranem przychodzą na pierwszą Wszechnocną... zdejmują korale i cicho szepczą... i może, jak zechcą, zaklną i nasze żale... Dziki górski piołun przecina twardź on z plemienia saracenów on znieważa śmierć jego zwali kiedyś car a być może i Lancelot za nim teraz — sto tysięcy chmur przed nim — pięćset on nie wie co było przed nie wie co będzie za on czeka na fioletowe deszcze lubi kiedy burza przylatują nocą z rzeki smoki jego pory i dyszą na listki na skraju skały one kołaczą skrzydłami mgłę one zapomniały co to znaczy chwila w nich pod powiekami ocean drży nikt z nich nie słyszy ciemności nie wie dokąd jej droga pisze piołun po skale psalmy — one go strzegą oj ty mężu mój, czy ty bracie mój czy ty miły mój, ty za mną stój... już przyszli oni, stanęli i stoją stawiają moje białe serce na czerwony blat na starą pętlę, na zardzewiały gwóźdź... zamarza granica, zalatuje ptak pada w próg dawny toporek osiada z mojego serca siwy popiół zostawia cień na odrzwiach karb na ręce blizny, a na rusztach skarb... Ciszej, miły, czsz.., ciszej, jeszcze nie czas ktoś wyżłabia we mnie swój ikonostas na stare szable idzie stara wojna wystąpił twój pot kroplami wina kroplami rosy na zielony mech układa moją duszę wycieńczony Bóg... Oj ty miły mój, patrzą święci na twoich nogach pióra złote stój za mną, stój, nie oddaj wstecz póki słońce nie zakończy swój stary obrzęd. Wasyl MARUSYK, zasłużony dziennikarz Ukrainy W świątecznym wydaniu tygodnik “Słowo Proświty” (nr 34, 20-26 sierpnia 2020 r.) na święto Niepodległości Ukrainy wydrukowano wśród wybitnych publicystycznych rozważań artykuł rodaka wielkiego kobziarza Ż. Luteho “Niepokonany ProRock. Taras Szewczenko”. Autor informuje o tym, że “wkrótce świat ujrzy trzeci epizod wielkiego projektu Społecznego Związku “Muzyczny Batalion”. Przypominam o tej publikacji dlatego, że mowa jest także o znanym działaczu kultury, kobziarzu-lirniku Wasylu Neczepie z Czernihowa. Tutaj mowa jest też o tym, że w ludowej manierze czernihowianin wykonuje własną melodię do szewczenkowskiego utworu w akompaniamencie odesitów “Druże Muzyko” oraz kijowskiego zespołu “Osiainyj Żywosył”. — Cieszę się, że doświadczeni młodzi śpiewacy i muzycy zaprosili mnie do prawdziwie bojowego zespołu. Z niektórymi z nich dziesiątki razy śpiewałem i grałem na kobzie i lirze w okopach oraz garnizonach ATO. Osobiście objechałem przez trzydzieści lat dziesiątki krajów świata, gdzie zamieszkali nasi rodacy. I nigdzie tak nie współodczuwałem jak na frontowych pozycjach w Donbasie. Teraz wiem, że moja postawa życiowa jest słuszna, bo służę zawsze Ukrainie. Kobziarz-lirnik, utalentowany tenor, pochodzący z miasta Nosówka na Czernihowszczyźnie. Ponad dwadzieścia lat był solistą filharmonii obwodowej, od 2004 roku – kierownik ukraińskiego centrum kulturalno-oświatowego MAUP w Kijowie. Ludowy Artysta Ukrainy. W repertuarze Wasyla Neczepy znajdują się dumy, psalmy, pieśni ludowe, które wchodzą w skład monodramów: „Pieśni z zaczarowanej Desny”, „Przez wieki i serca”, „Gwiezdna wieczność”, „Byliśmy i my kozakami”, „Pieśni matczyne”, „Było kiedyś na Ukrainie” i inne. W jego wykonaniu brzmią pieśni z zapisów M. Maksymowicza „Gwar, gwar po dąbrowie”, a także utwory historyczno-folklorystyczne z brzegów Desny czy żartobliwe arcydzieła w spektaklu „Gwiezdna wieczność”. Słynny monodram o ukraińskim geniuszu — malarzu i poecie „Przez wieki i serca” (utwór trwa prawie 12 minut) składa się z następujących części: „Wspomnienia o T. Szewczence”, pieśni do wierszy poety „Porodziła matka syna” i „Oj, luli, luli” oraz z jego ulubionego repertuaru „Oj, Morozie, Morozenku”, „Oj, zejdź, zejdź”, ludowej dumy „Na śmierć Tarasa” w wykonaniu T. Parchomenki, autorskiej melodii do słów M. Nechody „Dąbrowo zielona”… Do płyty muzycznej „Było kiedyś na Ukrainie” (wydanie z 2002 r.) słowo wstępne napisali akademicy Jurij Szyłow oraz Mykoła Żułynśkyj. W szczególności Mykoła Hryhorowycz zaznacza: „Nasz sławny kobziarz-lirnik chce zaświadczyć, że nie umiera — „nie umrze, nie zginie!” duma kobziarska, bo jej ratunek — w duchowej wieczności narodu ukraińskiego, w jej talentach. Od Boga ten dar głosem ożywiania źródeł twórczości ludowej. Dlatego nasz naród nazywa tak wielkich śpiewaków, jak Wasyl Neczepa, „ludźmi Bożymi”. Znać, od Boga I głos ten, i te słowa… Wasyl Neczepa — autor kilku podręczników muzycznych. Razem z pisarzem Mykołą Szczudrią stworzył bogato ilustrowany zbiór „W rokotaniu-rydaniu bandur”. Za tę samą koncertową program w 2006 roku został uhonorowany Narodową Nagrodą imienia T. H. Szewczenki. Wśród nagrodzonych tamtej szewczenkowskiej wiosny są wybitni działacze kultury: malarz Jewhen Beznisko, pisarze Anatolij Pohribnyj, Hryhorij Husejnow, Ihor Kaczurowśkyj, Anatolij Kyczynśkyj i inni. Pierwszego września rodzina w Kijowie świętowała jubileusz i odprowadzała do pierwszej klasy jego trzecią wnuczkę Marijkę – córkę syna Romana. I jeszcze jedna radość przyszła do Wasyla Hryhorowycza. Jego brat Wołodymyr oraz literaturoznawca, profesor Wasyl Jaremenko wydali światu wielki tom-zbiór listów wybitnego proświcianina Borysa Hrinczenki, odnalezionych w archiwach Rosji i Ukrainy. Wiele i dobrych lat dla Pana, jubilacie!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn