Strona · s. 14strona oryginału ↗
«Nie być bydłem»? Rozważania o byciu manipulowanym
Слово Просвіти, №36 за 2020 рік
Jest w moim życiu jedna rzecz, która dręczy mnie swoją dwoistością i nie pozwala czuć się pełnowartościową osobowością. Jest to głębokie, podskórne zrozumienie tego, że każdy człowiek jest manipulowany. Walerij KORNIEJEW, Kijów. Pewnego razu, w późnym wieku nastoletnim, kiedy miałem jakieś 25 lat, ostatecznie zrozumiałem, że z jednej strony mam pewną władzę nad emocjami innych ludzi, a z drugiej strony, że robienie tego jest niezwykle wstydliwe. Manipulacje to głęboko zoologiczny składnik każdego gatunku zwierząt, u którego istnieje ścisły związek między osobnikami: partnerami seksualnymi, rodzicami i dziećmi, członkami rodzin i zoosocjów. Przez cały miesiąc pod moim oknem obrzydliwie krakało podrośnięte wronię, żądając od rodziców karmienia go: „Po co znieśliście jajko, jeśli nie możecie zapewnić mi wszystkiego?!!”. Niemowlę krzyczy, żądając piersi, zabiegów higienicznych i innych elementów komfortu, a nade wszystko – uwagi starszych. Jeśli zaś uwagi, kontaktu fizycznego i piersi brakuje, szybko komplikuje strategie wpływu, czyniąc swoje krzyki głośniejszymi, a w nieco starszym wieku – ucząc się szarpać mamę za spódnicę i tarzać się po podłodze, bijąc nogami i histerycznie wrzeszcząc. Właściwie to o mnie. Pozbawiony z powodu choroby mamy uwagi, dobrze nauczyłem się kierować moim otoczeniem, otrzymując aprobatę, miłość i uwagę. Z czasem ulepił się z tego cały aktorski „talencik”, a niewielki trening z zakresu aktorstwa, wymowy scenicznej i plastyki zmusił do zrozumienia istoty ludzkich relacji jako koronki z aktorskich działań i uświadomienia sobie z kursu etyki aktorskiej, że manipulowanie kolegami i pospólstwem poza sceną to wielki grzech dla aktora. Z całego tego zwierzęcego NLP ostatecznie pozostała ta przeklęta zdolność widzenia w każdych działaniach otoczenia, zwierzchnictwa i władzy manipulacji, którym możesz wtórować, poddać się lub stawić opór, manipulując samym manipulatorem, jeśli masz taką siłę. No i jeszcze – umiejętność łatwego rozpoznawania drobnych donosicieli w otoczeniu i konspirowania się (ale tutaj sam przypominałem sobie afroamerykańskiego szpiega, który podawał się za traktorzystę z Pszenysznykiw). Doszła jeszcze podejrzliwość wobec wszystkich rewolucjonistów i działaczy społecznych: każdy chłopak z portretem comandante Che Guevary na koszulce czy na ścianie w akademiku był w moich oczach człowiekiem, który już był na rozmowie z „kuratorem” i którego tak czy inaczej będą wypytywać o nastroje jego znajomych i przyjaciół. * * * Ten nawyk i to nastawienie pozostały u mnie także wtedy, gdy nie było już ani ZSRR, ani biura głębokiego wiercenia. Niespodziewanie spotykałem w średnich i wyższych szczeblach Ruchu, Płastu, SDPU(o), Chrześcijańskich Demokratów, UNSO i innych ośrodków demokracji ludzi, o których DOKŁADNIE WIEDZIAŁEM, kim są. Wobec tego onkologia mojego świata nigdzie się nie podziała, ona po prostu przekształciła się w przerzuty. System zaangażował najbardziej utalentowane asy dziennikarstwa, przekształcając niegdyś tępą sieć rozpowszechniania plotek (pamiętacie, jak w latach 80. po Kijowie niosły się fale plotek o pogromach żydowskich? wiedząc, skąd one szły, można było wyliczyć sługusów) – w potężne imperium informacyjne, które syntetyzowało nową metarzeczywistość w telewizorze, a z czasem – i w mediach społecznościowych. Młode demokratyczne rządy od razu stały się placówką dla wielowektorowych manipulacji, które miały zapewniać przepływy handlowe różnych grup wpływu. Na tej fazie stało się to dla mnie nieciekawe, wyłączyłem wszystkie środki masowego przekazu, zacząłem słuchać muzyki, tłumaczyć filmy i pisać artykuły o muchach, tylko pobieżnie zauważając wszystko, co działo się w przerwach czasowych, póki ukrywałem się na Tienszan, w Pradze czy Wiedniu w swoim informacyjnym eskapizmie. Byli partyjno-esbecki liderzy w tym czasie tworzyli swoje autokracje, i im bardziej esbeccy byli w przeszłości, tym bezlitośniej odstrzeliwali opozycję, tak samo nasyconą esbecką moskiewską agenturą, jak zrobił to swego czasu prezydent jednej z kaukaskich republik. On wszystko dobrze wiedział i rozumiał. Ukrainę braterskie przerzuty przesiąkły na wskroś. * * * Właściwie to była zbyt długa introdukcja i tutaj zaczynają się właściwe rozważania. Począwszy od „kuczmagate” i dalej u mnie pojawił się ów przeklęty dualizm. Z jednej strony prawie na pewno wiedziałem, że jeśli ktoś paple o sprawiedliwości, idei narodowej, demokracji, „wszystkim co dobre przeciwko wszystkiemu co złe” oraz „szczęściu dla wszystkich, za darmo, i żeby nikt nie odszedł skrzywdzony”, to jest to na pewno moskiewski agent lub podkarmiony przez niego szczeniak. Ale kiedy zaczynały się zamieszki, dymy i majdany, całym sercem rwałem się tam, do ludzi z TAKIMI oczami i z takimi sercami, szczerymi i niezłomnymi. Po raz kolejny iść tam, stać, ile wytrzymuje kręgosłup, nieść pieniądze, wieźć żywność i leki, szukając tam swoich dzieci, które wyszły jeszcze rano i nie wychodzą na kontakt, znajdując tam swoich starych przyjaciół, których dotknęło kiedyś owo galiczowe „możesz wyjść na plac, śmiesz wyjść na plac?!” – i jednocześnie rozumiejąc, że jesteś częścią obrazka dla moskiewskiej telewizji. Ten szalony i nieprzezwyciężony dualizm twojego racjo, które niezaprzeczalnie dowodzi ci, że jesteś wewnątrz piewińskiego SNAFF’u, z twoim niepokonanym ukraińskim kardiocentryzmem, który dowodzi, że nie ma nic ważniejszego niż twoje sentymenty do rodzinnej ziemi, pieśni i języka, nawet jeśli to miraż, fantom i manipulowanie tobą. I po raz kolejny mówisz sobie: — Orfeuszu, nie oglądaj się, to nie Eurydyka! – i po raz kolejny oglądasz się, dowodząc sobie i światu, że jesteś człowiekiem, którym można manipulować za pomocą najjaśniejszych haseł i uczuć. I zostajesz z nimi, skazanymi na bezsensowną śmierć, kalectwo czy uwięzienie. Bo inaczej naruszysz owo fundamentalne: „Nie być bydłem”. Tak, zgadzam się, że Białorusinów rozegrali w ciemno i że na pewno dyktatura Alaksandra Ryhorawicza dla Ukrainy jest o wiele bezpieczniejsza niż amorficzna „zielopodobna demokracja”, i że Białorusini są tak samo watowaci, jak większość Ukraińców, i że oni dla nas żadni nie bracia, i że białoruska samoidentyfikacja już pozostała chyba tylko u moich przyjaciół, którzy wyemigrowali z Białorusi ćwierć wieku temu... Ale z jakiegoś powodu zwycięża ten skurcz w gardle, ten ból w sercu i te łzy, które napływały do oczu, kiedy czytałem na pamięć Maksima Bahdanowicza czy śpiewałem pieśniarowskie jeszcze pieśni do jego wierszy... * * * Nic, jutro rano znowu obudzę się racjonalistą i powiem: to nie twoja wojna, to po prostu kolejna pacacka manipulacja, siedź i nie gadaj. PS. Między wiedzą a uczuciem – cienkie i ostre ostrze, i wszystkie nasze uczucia w ogóle, włącznie z patriotyzmem, – tanie sentymenty, ale bez uczuć my – już nie ludzie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
