Strona · s. 15strona oryginału ↗
Don Juan w pracowni
Слово Просвіти, №36 за 2020 рік
Kijowski Akademicki Teatr Dramatyczny na Podolu zwrócił się ku ukraińskiej klasyce. Reżyser Iwan Urywśkyj przedstawił tu swoje spojrzenie na sztukę Łesi Ukrainki „Kamienny gospodarz”. Zdjęcie ze strony internetowej teatru. Poetka przełomu wieków. Tak nazywają Łesię Ukrainkę, która bardzo subtelnie odczuwała i opisywała naturę ludzkich relacji. Obecnie przed widzem – reżyserska wersja szalonego dramatu miłosnego w inscenizacji Iwana Urywśkiego. W centrum fabuły uwodziciel Don Juan, egoistyczna Donna Anna i kamienny, konserwatywny komandor don Gonzalo de Mendoza. Don Juan u pisarki jawi się nie takim, jak jego literackie pierwowzory autorstwa Hoffmanna, Moliera, Mozarta, Byrona czy Puszkina. Przecież trzyma się dumnie, pragnie wolności i podąża za szczerym głosem swojego serca! W tej miłosnej przygodzie każdy pragnie szczęścia… Ale za jaką cenę? I czyje zasady życiowe okażą się silniejsze? – Don Juan – bardzo znana postać, bardzo znany mit – opowiada reżyser-inscenizator. – Mnie jako reżysera ten temat interesował jeszcze od czasów uniwersytetu. Don Juan – to taka bryła, tak zagmatwana historia, którą można interpretować z różnych stron. Początkowo zainteresowała mnie sztuka Moliera. Zacząłem szukać innych utworów. Bliższą i ciekawszą Przyszły artysta urodził się we wsi Wasylky na Połtawszczyźnie w rodzinie wojskowego i nauczycielki. Rodzice byli artystami-amatorami. Matka – Anastasija Trochymiwna Rak – zasłużona mistrzyni twórczości ludowej Ukrainy, laureatka nagrody imienia Kateryny Biłokur. Los sprawił, że dziecięce lata Wołodymyr przeżył z dala od Ukrainy – na Zielonym Klinie. Tam zaczął studiować grafikę. W 1974 roku powraca na Ukrainę. Kontynuuje malowanie, rozszerza krąg ludzi o podobnych poglądach, wśród których – Wołodymyr Łoboda i Wiktor Sołowjow. Stają się oni jego najbliższymi przyjaciółmi i inspiratorami. Znalazłszy się w stolicy, Wołodymyr pracuje w Kijowskim kombinacie sztuki monumentalno-dekoracyjnej, z czasem samodzielnie wykonuje prace monumentalne i rozwija się jako niezależny artysta. Po ogłoszeniu Niepodległości Ukrainy bierze udział w ogólnoukraińskich wystawach. Miał wystawę indywidualną grafiki w Połtawskim Muzeum Krajoznawczym w 2007 roku. W Muzeum Iwana Honczara w następnym roku odbyła się jego osobista wystawa jubileuszowa. Od 1994 roku aż do dziś – pracuje jako starszy pracownik naukowy Narodowego Centrum Kultury Ludowej „Muzeum Iwana Honczara”. W 2018 roku w tym samym muzeum zaprezentował rozbudowaną wystawę „Łanka” z okazji swojego 70-lecia. od innych dla mnie stała się sztuka Łesi Ukrainki z jej niezwykłą interpretacją postaci Dona Juana, Komandora i Donny Anny. Cztery lata temu umówiliśmy się z dyrektorem artystycznym Kijowskiego Akademickiego Teatru Dramatycznego na Podolu Witalijem Małachowem, że będziemy wystawiać ten spektakl. A w tym roku wreszcie mogliśmy powrócić do tego zamysłu. W innych teatrach spektakli według tego utworu jeszcze nie widziałem, tak samo jak wersji telewizyjnych. Kiedy robię spektakl, to nie lubię przedtem oglądać historii innych reżyserów według tego utworu. Ale z czasem, myślę, obejrzę film telewizyjny z udziałem Bohdana Stupki i Ady Rohowcewej, spektakl „W niewoli namiętności” Narodowego Akademickiego Teatru imienia Łesi Ukrainki. Przecież ciekawie jest zobaczyć, jak zostało to rozwiązane u innych reżyserów. To była nasza pierwsza wspólna praca z Teatrem na Podolu. Przygotowywaliśmy się do niej kilka lat, a wypuściliśmy spektakl dość szybko. Próby trwały tylko dwa miesiące. Tak krótki czas pracy nad spektaklem – to dzisiaj normalna europejska praktyka. Teatr na Podolu – to bardzo ciekawy teatr, przytulny, ze świetnymi aktorami. Rozmawiałem z Witalijem Juchymowyczem Małachowem, oglądałem fotografie, wideo, spektakle na żywo. Dla mnie taki proces jest obowiązkowy, aby wybrać odpowiednich aktorów do spektaklu. Chciało się, aby Don Juan był odrobinę starszy, niż jest w sztuce. Żeby to był już gasnący Don Juan. Przejrzałem spektakle i filmy z udziałem Wiaczesława Dowżenki. To potężny aktor, zapadł mi w duszę. Patrzysz na aktora i rozumiesz, że wpisuje się w twoje myśli, twoją interpretację. Do roli Dona Juana najlepiej pasował właśnie on. Dla mnie bardzo ważny był zespół aktorski, z którym przez półtora czy dwa miesiące żyjesz jak jedna rodzina. Mało jest samego talentu aktorskiego, muszą być jeszcze ludzkie cechy. Miło było pracować z aktorami. Oprócz Wiaczesława to Roman Chałaimow (Komandor don Gonzalo de Mendoza), Dasza Małachowa (Donna Anna), Kateryna Rubaszkina (Dolores), Wołodymyr Kuznecow (Sganarel, sługa Dona Juana). Oprócz tego do naszego zespołu weszli scenograf i kostiumograf Tetiana Owsijczuk, choreograf Pawło Illiuszkin. Oczywiście, podczas pracy nad spektaklem były jakieś spory i to normalne. Ale oddychaliśmy jednym tematem, jednym materiałem i zmierzaliśmy do jednego celu. Ze scenografem myśleliśmy, gdzie będzie odbywać się akcja spektaklu. W końcu zdecydowaliśmy, że będzie to pracownia konserwatorska, pracownia rzeźbiarzy. Chodziliśmy na mini-wycieczki po aulach uniwersytetu, patrzyliśmy, jak lepi się te rzeźby, z czego je robią, jaka atmosfera panuje w tych pracowniach. To nas zainspirowało do pracy i na scenie ten proces wyglądał prawdziwie. Taka idea u nas z Tanią pojawiła się nie od razu. Wcześniej było wiele innych wersji. Potem pojawiła się myśl, że rzeźbę Komandora pakują do skrzyni. I w tym pudle on jak w maszynie czasu porusza się z pokolenia na pokolenie. Tę rzeźbę konserwują, potem ona znowu się porusza. Tak prowadzimy linię od stworzenia wizerunku Dona Juana do Łesi Ukrainki, a potem do naszych dni. Ciekawym dla spektaklu stał się też pomysł z gliną. W spektaklu zaangażowanych jest tylko pięciu aktorów. Niewielu wykonawców jest też w moich innych spektaklach. Staram się wydobyć ze spektaklu podstawę energii. Do tego wystarczają mi główni bohaterowie. Sceny masowe na razie uważam za niezbyt potrzebne. A w tym spektaklu byłyby nawet zbędne. Przeczytałem sztukę i rozłożyła się ona na pięć postaci. Mnie tak wygodniej – wychodzą bardziej przestrzenne i lakoniczne wizerunki. Zmian w tekście nie wprowadzałem. Nigdy nie lubię tego robić. A z Łesią Ukrainką jest to w ogóle niemożliwe, przecież to tekst poetycki. Premiera odbyła się jeszcze pół ro-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
