Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №36 за 2024 рік

16 s. · 33 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 36 (1269), 12—18 września 2024 Do zwycięstwa krok po kroku WOŁODYMYR STECIUK

Nadszedł wrzesień, który, jak oczekiwałem i prognozowałem kilka miesięcy temu, przynosi pierwsze owoce, jeśli (póki co) nie jednoznacznego sukcesu, to pewnego zrównoważonego stanu na głównych frontach wojny moskiewsko-ukraińskiej. Wiktor SKORYK, obserwator “SP” Amunicji w ukraińskim wojsku znacznie przybyło, co potwierdził Głównodowodzący Syrski: według jego słów, teraz bilans wystrzelonej amunicji, chociaż wciąż nie na naszą korzyść, wynosi 1 do 2, a nawet 1 do 1,5. W porównaniu z tym, co było kilka miesięcy temu, to znaczny postęp: wtedy stosunek był głęboko negatywny dla Sił Zbrojnych Ukrainy, ponieważ wróg miał przewagę 6-krotną, a na niektórych, szczególnie gorących odcinkach frontów, ta proporcja była wręcz niszczycielska – 1 do 10. Obecny stosunek można nazwać całkiem zadowalającym, biorąc pod uwagę to, że obecnie działamy głównie w obronie, gdzie minimalna potrzeba stanowi proporcję około 1 do 2 lub 1 do 3. Aby przełamać obronę według klasyki, przeciwnik, który próbuje atakować, potrzebuje przewagi 4 do 1, a w idealnym przypadku – więcej. Do września, jak przewidywano, w końcu włączyły się do szyków bojowych Sił Zbrojnych Ukrainy przygotowani w ostatnich kilku miesiącach nowi żołnierze, którzy przeszli pewne przeszkolenie i teraz stają do walki. Tak, terminy przygotowania są skrócone, chciałoby się bardziej jakościowego wyszkolenia, ale czasu jest mało, przegapili go “potężni” menedżerowie Zełenskiego na czele z nim samym. Oni potężnie zmarnowali czas, teraz trzeba go nadrabiać wysoką ceną. Bali się rankingów i utraty władzy. A płacą za to zarówno wyborcy, jak i niewyborcy. Wyborcy muszą uczyć się demokratycznych wyborów, odnosić się do nich wnikliwie z pełną odpowiedzialnością, aby do władzy dochodzili przygotowani, fachowo kompetentni politycy. Właśnie politycy, a nie amatorzy z teatralnych desek. Tak, ci teatralni twórcy masowego popytu znają się na efektach popkultury, jej zasadach i chwytach. Tak, są nastawieni na autopromocję i sztywną wertykalną strukturę zarządzania – bo takie są prawa przetrwania w sferach masowej popkultury. Ale we władzy powinni być Politycy, a nie popkultura. Dlatego mamy to, co mamy, jak wyrażał się odrażający “filozof” Krawczuk. Mimo wszystkich problemów wojny “potężni” Ze-menedżerowie dokonali wielkiej zmiany w rządzie. Słowa “potężne” i “wielkie sprawy” – wielkie zwroty rzek, wielkie budowy, “wielce wspaniałe miasta-ogrody”, niezłomne twierdze – to ulubiony leksykon autorytarnych polityków. Przypomnijcie sobie stalinowski leksykon, a i całej sowieckiej epoki, przypomnijcie sobie “wielkie skoki” Mao Zedonga itd. Ale po co daleko szukać w czasie – posłuchajcie współczesnego – Trumpa, jego MAGA, “uczyńmy Amerykę Wielką ponownie!”. Autorytaryzm charakteryzuje się, oprócz innych cech, tym, że metodycznie z czasem urządzane są regularne przetasowania w strukturach władzy, pod pretekstem poszukiwania “nowej energii”, nowych “młodych twarzy”, szczególnie sprzyjają temu realne lub wymyślone zagrożenia o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. Przypomnijcie sobie stalinowskie czystki, jak to było… Dzięki Bogu, u nas nie rozstrzeliwują ofiar budowania autorytarnej władzy, ofiar, które zresztą też są winne jej rozbudowie. Ale rozejrzyjmy się na naszego wroga – Moskowszczyznę, tam też w zasadzie nie rozstrzeliwują, chociaż nieoficjalnie nie bez tego, tam działają inną metodą – marginalizują niewygodnych lub kozły ofiarne. “Wierną drogą idziecie, towarzysze”, – pochwaliłby ich Stalin; nie na darmo kult Stalina znów nabrał siły we współczesnej Moskowszczyźnie, nabrał siły nie tylko kult, ale i jego treść oraz atrybuty, jedynie przebierając się w marszu w nowsze szaty, “dziadowie walczyli”, “możemy powtórzyć”, “gnijący Zachód” – wszystko to znów jest aktualizowane we współczesnej Moskowszczyźnie. Jedynie opakowanie się zmieniło – z imperialnej komunistyczno-bolszewickiej na imperialną nazistowską. Oto dlaczego ostrzegam, że ta droga jest znana, ona jest katastroficzna i nam tam nie trzeba. W końcu walczymy nie tylko o istnienie narodu ukraińskiego, ale i o swoją wolność i wolę we współczesnym cywilizacyjnym wymiarze. Jeszcze jedna charakterystyczna cecha obecnej ukraińskiej władzy – ona wychodzi od postulatów, które ogłaszał Zełenski: “ja nie łach, ja wam nic nie jestem winien” – nasza władza we wszystkich niepowodzeniach i porażkach oskarża wszystkich wokół, przede wszystkim naszych zachodnich partnerów, organizując ich masowe szczucie na naszych terenach ze wszystkich ust i wszystkich środków masowej propagandy żelazek. Nie róbcie tego, to nie tylko w przeważającej mierze kłamstwo, to nie tylko nieetyczne, a główne, że to nierozsądne. Nie plujcie w studnię, która nam pomaga nie umrzeć w czasach wojennej pragnienia. Ponad to, takie szczucie formuje niemały impuls antyamerykanizmu, antyzachodniego sceptycyzmu w ukraińskim społeczeństwie. Zacieranie, wyśmiewanie i poniżanie wartości wolnego zachodniego świata. To, zapewne, obce dla władzy Ze, ale dla narodu ukraińskiego to nie powinno stać się obce, a swoje, razem z wartościami ukraińskości. Ze-władza, Ze-mara – to wszystko przemijające, a narodowi żyć wiecznie. Dlatego bez wstrząsów, bez gwałtownych wewnętrznych ruchów, musimy wspólnie uparcie robić swoje – torować swoją drogę do naszego zwycięstwa. W końcu ukraińskie klany oligarchiczne, które wcisnęły naszym wyborcom swoich “polityków”, też są zainteresowane, żeby Ukraina była niezależnym państwem, bo wtedy stracą jeśli nie wszystko, swój biznes, to przynajmniej prawie wszystko. W tym sensie nam z nimi (sytuacyjnie) chcąc nie chcąc po drodze w tej wojnie. Bądźmy mądrzy i odpowiedzialni! Cena – nasza przyszłość. Jeśli chodzi o zachodnie społeczeństwa, ich liberalno-demokratyczny ustrój, to on, oczywiście, nie jest idealny, nie jest panaceum na wszystkie społeczne choroby i sprzeczności, to społeczeństwa możliwości. To znaczy tylko same społeczeństwa są odpowiedzialne za to, jak dysponują swoimi możliwościami. To droga do postępu i wzrostu czy krok w minione piekielne epoki, to zdolność wpaść w świat totalitaryzmu, faszyzmu i dzikości czy szansa stanąć na drodze poszukiwania wzrostu i rozwiązywania sprzeczności. To nie bajeczka młodego Fukuyamy o “końcu historii”, a burzliwe życie w jego rozwoju i doskonaleniu mimo wszystkich trudności i przeszkód. To możliwość, a nie gwarancja. Życie – to rozwój w walce. Im więcej wolnego, ale świadomego ruchu w społeczeństwie, tym więcej ma ono szans być skutecznym. Totalitaryzm, autorytaryzm zaprzeczają w swojej istocie takiemu wolnemu ruchowi. Ale wróćmy do bieżących wydarzeń na tej przeklętej wojnie, którą przynieśli na naszą ziemię moskiewscy najeźdźcy. Chcę poświęcić szczególną uwagę znaczeniu i przebiegowi wydarzeń operacji kurskiej. Była ona w całości zaplanowana kompetentnie i zrealizowana w potrzebnym czasie, w potrzebnym miejscu. Jednak obecnie sytuacja osiągnęła tam granicę stabilności, co ogólnie jest niezłym rezultatem, ale niewystarczającym zważywszy na możliwości, które mogła dać, gdyby nimi rozporządzono właściwie. Syrski jako dowódca jest skrupulatnym i szczegółowym planistą. To dobrze, ale to za mało w tego rodzaju operacjach, jak przełamanie kurskie, które mogłoby dać jeśli nie strategiczny sukces, to przynajmniej znacznie większe rezultaty. Do tego trzeba mieć talent elastycznego dowodzenia. Planami wszystkiego przewidzieć nie można, ale posiadanie hipotetycznych przewidywań i planowań – to inny talent wojskowy, inny skład charakteru, który opiera się na innej szkole sztuki wojennej. Syrski – to wspaniały i utalentowany przedstawiciel nauki wojennej, ale sowieckiej (rosyjskiej) nauki wojennej. Zresztą Załużny, być może w mniejszym stopniu, ale też jest przedstawicielem tej samej szkoły. Tak się złożyło, że oni wszyscy wyszli z jednego „płaszcza”. Co prawda, u Załużnego podstawą dowodzenia było delegowanie obowiązków we wszystkich pionach i poziomach, co nadawało większą elastyczność, inicjatywę i manewrowość. U Syrskiego natomiast wszystko jest zaplanowane z uwzględnieniem drobiazgów i w całym pionie – od Sztabu Generalnego aż po plutony. Takie planowanie daje możliwość niemal zagwarantowanego nieprzegrania, ale zwyciężyć przy takim stylu jest problematycznie. Ważne jest jeszcze zjednoczenie myśli wojennej od specjalistów wojskowych z kalkulacją polityczną od specjalistów polityki. Tak więc, jeśli z myślą wojenną u nas jest mniej więcej w porządku, to z kierownictwem politycznym i myślą daleko nie wszystko jest w porządku. Planowanie i cele operacji kurskiej – podstawowe i pośrednie, a także prawdopodobne możliwości takiej operacji – nie miały fachowego, rozumnego. Ciąg dalszy na str. 2. MYKOŁA TYMOSZYK. DMYTRO DROZDOWSKI. SYDIR KIRAL. Zapraszamy do rozmowy. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki zawiadamia, że 12 września o godz. 16:00 w agencji informacyjnej „Naholos” (Kijów, ul. Chreszczatyk 10-b) odbędzie się okrągły stół „Derusyfikacja: od kopiejki do przestrzeni informacyjnej”. Zapraszamy do udziału!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

niej, to on/ona na pewno nie jest ojcem, nie matką, nie wdową i nie dzieckiem poległego Wojownika” – napisał. Heorhij Wołodymyrowycz Szołkowysznyj od pierwszego dnia pełnoskalowej inwazji wstąpił do obrony terytorialnej, a od 22 kwietnia 2022 roku zmobilizował się do Sił Zbrojnych Ukrainy. Walczył pod Bachmutem, Awdijiwką, na Sumszczyźnie. “Zginął na Zaporożu, jak prawdziwy Kozak… Ból niewypowiedziany!” – napisał Wołodymyr Szołkowysznyj. Heorhij miał 41 lat. Posiadał stopień wojskowy – porucznik. Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wyraża kondolencje rodzinie i przyjaciołom poległego wojownika Heorhija Szołkowysznego. przygotowywać się do przekazania Ukrainie samolotów własnej produkcji itp. Rosję można tylko zwyciężyć, umawianie się z nią to daremny trud, obłuda, w najlepszym przypadku doprowadzi to do przejścia nieuleczalnej choroby imperialnej ekspansji z ostrej fazy przez remisję do nowego, jeszcze ostrzejszego ataku tego śmiertelnie chorego, który ciągnie ze sobą do grobu wszystkich żywych. Wszystkie wyżej wymienione, a także niewymienione tutaj czynniki, dają punkt odniesienia do prognozowania czasu trwania wojny rosyjsko-ukraińskiej – do 2027 roku, być może do 2029, ze spadkami intensywności i zaostrzeniami. Naszym zwycięstwem. Niekoniecznie „bezwarunkowym”, jak lubiła przechwalać się sowiecka propaganda. Nam te głupie popisy i pyszna propaganda nie są potrzebne, nam potrzebne są tylko Zwycięstwo i Pokój, a także Świat, w którym oddycha się swobodnie i pełną piersią wolności. Oczywiście, jeśli jakieś czarne łabędzie nie nabrudzą, jak na przykład trampizm, albo, przeciwnie, białe łabędzie nagle gromadnie odważą się zdecydowanie zadziobać to odmrożone północno-wschodnie kolosalne gniazdo zła. A dalej światowi geopolitycy będą mieli mnóstwo pracy, do której już teraz muszą starannie i wytrwale się przygotowywać, aby owocami tego zwycięstwa nie skorzystały inne centra zła, aby zwycięstwo służyło siłom dobra, aby ten dorobek był jeden dla wszystkich, a co najważniejsze – dla Ukrainy. „Rosja” – ten odwieczny północny biegun lodowatego zła – musi zostać roztopiony na wolne, spokojne rzeki i zaciszne jeziora. „Wielobiegunowość” ruskiego miru – to dużo (mnogo) jej „biegunowości” na całym świecie, a ruski mir nie kończy się nigdzie, jak mówi führer tego imperium zła, tej biegunowości, która grozi zamrożeniem całego świata. Ale to już wielkomocarstwowy blef, z którym zdrowa światowa społeczność musi skończyć raz na zawsze. Zatem, just do it – po prostu zróbmy to! Razem – do Zwycięstwa! Wiktor SKORYK Nasza gazeta wielokrotnie opowiadała o pomocy Towarzystwa Języka Ukraińskiego w Chicago dla organizacji proświtańskich Ukrainy w tych trudnych latach. „Słowo Proświty” wysoko ceni wsparcie naszego wydania, dziękujemy prawdziwym mecenasom! Redakcja tygodnika dołącza się do gratulacji dla pani Wiry Bodnaruk z okazji jej odznaczenia.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Do zwycięstwa krok po kroku Pamięci bohaterów

Zakończenie. Pocz. na str. 1 planu. Wszystko to w niemałym stopniu zdewaluowało wcześniejsze wyniki tej operacji. Wydaje się rozsądnym planowanie takiej operacji w celu szybkiego posuwania się do Lgowa i Kurczatowa, aby z marszu zawładnąć elektrownią jądrową. Byłoby to wspaniałe zdobycze, zakrojone na szeroką skalę i głośne, które z pewnością zmusiłyby wroga do pospiesznego rzucenia tam ogromnych sił wojskowych. To z kolei dałoby możliwość znaczącego osłabienia nacisku wroga na Doniecczyźnie, a także na innych odcinkach frontów, a w sprzyjających warunkach i zgodnie z wcześniej przygotowanym i zrealizowanym planem – zadania bolesnego ciosu wrogowi na każdym osłabionym ogniwie frontu. Ale takiego planu nie było. Świadczy o tym fakt, że rezerwowe ukraińskie wojska w pełni tak i nie zostały wprowadzone w wyłom dokonany przez brygady szturmowe. To świadectwo faktów, o których już wspomniałem – pedantyczna ostrożność Syrskiego, a co najważniejsze – brak jasnego planu politycznego. Być może nasze wojska zdołałyby przejść dalej niż Kurczatow i Lgów, bliżej Kurska, wtedy można byłoby mówić o wielkiej ofensywie strategicznej, która w niemałym stopniu zmieniłaby cały przebieg wojny. Niegotowość planowania politycznego, a być może i brak wiary w jej sukces ze strony kierownictwa państwa, tych „5-6 skutecznych menedżerów”, wyraźnie zdewaluowały możliwą wagę operacji kurskiej. O braku takiego planowania świadczą zarówno spóźnione działania administracyjne na wyzwolonych terytoriach, jak i mętną retorykę rządową dotyczącą wydarzeń kurskich. Oni w żaden sposób nie mogli się zdecydować – czy to okupacja, czy to wyzwolenie, czy jakoś inaczej to nazywać. Jednoznacznie jest to wyzwolenie etnicznych ukraińskich terytoriów, zaanektowanych przez Moskwę ponad wiek temu! Nie potrzeba dyplomatycznych ekwiwoków i obłudy. Wszystkie umowy Moskwa przekreśliła i wyrzuciła na śmietnik historii tą wojną. Wszystko to teraz nie obowiązuje, prawnie i faktycznie. Takie rzeczy z agresorem zdarzają się daleko nie po raz pierwszy, kiedy nie zdobywa nowych terytoriów, a traci wcześniej przez siebie zagrabione, niezależnie od tego, jak dawno agresor te terytoria ukradł lub zagrabił. Przypomnijmy, w szczególności, po wynikach II wojny światowej, ile terytoriów straciły nazistowskie Niemcy. I to nie tylko Sudety, to także całe Prusy, wschodnie tereny, które przypadły Polsce itd. I to przecież nie wszystko, bo i na Zachodzie Francja odzyskała terytoria etnicznie z nią związane. Niejasność w planowaniu i podejściu państwowym znacznie osłabiły wartość i znaczenie operacji kurskiej. Takie wrażenie, że urzędnicy sami teraz nie wiedzą, co z tym robić. Oczywiście, nie warto nam kopiować Moskwy, przeprowadzać tam pseudoreferendów lub stawiać swoich cywilnych administracji itd. To wszystko po wojnie. I referenda przeprowadzać tam trzeba, ale za 10-15 lat po zakończeniu wojny, żeby był on świadomy i przygotowany, a i ludzie na tych terytoriach będą mieli pewien czas, by dojść do siebie po histerii wojennej i totalnej rosyjskiej propagandzie. Krok po kroku, metodycznie, konsekwentnie i efektywnie – tak robi się dobre sprawy państwowe. Nie „nagiąć” według sowieckich schematów, a udowodnić, że bycie z Ukrainą – to dobrze. Chociaż nie można powiedzieć, że operacja kurska w całości nie osiągnęła pewnych skutecznych wyników. Mimo twierdzeń w szerokich kręgach, że ta operacja w żaden sposób nie odciągnęła moskiewskich wojsk z frontów w Ukrainie, jednak znaczna liczba wojsk okupacyjnych zmuszona jest przemieścić się na Kurszczyznę. To jeden z zaplanowanych wymiarów najnowszej „Łuku Kurskiego”, zdobycz jest obecna, chociaż byłaby znacznie większa w warunkach, o których napisałem wyżej. To samo dotyczy terapii szokowej dla rosyjskiego społeczeństwa – szok upokorzenia i wirus zwątpienia we „wszechmoc rosyjskiego oręża” – to też nasza zdobycz z tego wysokonapięciowego łuku, którym uderzyliśmy znienacka w bezczelnego i cynicznego agresora. Jeszcze jeden wymiar – naoczna argumentacja przed całym światem, że Ukraina nie tylko jest wytrwała w obronie, ale i bardzo skuteczna w działaniach ofensywnych. A to daje dodatkowy impuls naszym partnerom w pomocy nam. Wytrzymaliśmy długi i ciężki okres urządzonej przez trumpistów suszy w pomocy dla Ukrainy. Od wiosny koło zamachowe pomocy z USA, które było zablokowane przez „dobrych Amerykanów”-trumpistów, stopniowo nabiera prędkości. Szkoda, że wybory w USA bardzo odciągają rząd USA i w ogóle tamtejsze społeczeństwo od Ukrainy. Tak, tam teraz rozstrzyga się egzystencjalny los nie tylko USA, ale i całego świata, a najbardziej – Ukrainy. Putin to wie, Putin denerwuje się i zaczyna bezpośrednio ingerować w wybory swoimi KGB-owskimi sztuczkami. On wie, że dla niego to też kwestia życia lub jego śmierdzącej śmierci, jak i dla całej jego imperium zła. Właśnie dlatego na całym świecie rozkręcany jest temat negocjacji o „pokój”. Poprzez wrzutki w środkach masowego przekazu, poprzez nacisk na tych czy innych zachodnich polityków. Nie mogę zrozumieć, po co w tę grę kontynuują grać ukraińscy urzędnicy. Tę fałszywą i głupią frazę o tym, że „wszystkie wojny kończą się przy stole negocjacyjnym”, już zrobiono jakimś zaklęciem, które wbija się do głów organizmów społecznych. Przeczekać Putina, a potem wszystko naprawimy? Też fałszywka, która istnieje albo z niezrozumienia natury odwiecznego moskiewskiego imperialnego nazizmu, albo by ukryć swoją obrzydliwą obłudę. Recepta jest jedna: krok po kroku na polu bitwy naciskać na okupantów, krok po kroku wysiłkami naszych partnerów zaciskać agresora w ekonomiczną pętlę, krok po kroku pomagać Ukrainie stać się producentem najnowocześniejszej produkcji wojskowej, która przewyższy wszelkie ekonomiczne możliwości Rosji, osłabionej. 1 września pod Małą Tokmaczką w obwodzie zaporoskim na froncie wojny rosyjsko-ukraińskiej zginął dowódca plutonu przeciwpancernego Heorhij Szołkoszytny, młodszy syn znanego ukraińskiego pisarza i działacza społecznego, deputowanego ludowego Ukrainy pierwszej kadencji Wołodymyra Szołkoszytnego. O tym sam pisarz poinformował na swojej stronie w sieci społecznościowej Facebook. „Jeśli ktoś myśli, że zginąć za Ukrainę – to najstraszniejsze, to się myli. Najstraszniejsze – to żyć bez Ukrainy”. Na froncie w walce z rosyjskimi okupantami zginął wojskowy, aktywista UNA-UNSO, syn wybitnego polityka-dysydenta i więźnia politycznego czasów sowieckich Anatolija Łupynosa – Mykoła. O tym poinformował rzecznik operacyjnego zgrupowania wojsk „Tawria” Dmytro Łychowij w sieci społecznościowej Facebook. „Jeszcze jedna wielka i bolesna strata. Zginął Mykoła Łupynis-młodszy – wojownik ZSU, moździerzysta, sierżant, unsoviec, syn tego samego legendarnego Wujka Toli Łupynosa, jednego z założycieli UNA-UNSO” – napisał. Moździerzysta, 31-letni sierżant Sił Zbrojnych Mykoła Łupynis, tak jak ojciec, pisał wiersze o wojnie. „Mnie czasem pytają ludzie, kiedy przyjeżdżam do domu: kiedy to wszystko się skończy? I ja zawsze odpowiadam na to: „Kiedy skończymy się my” – powiedział kiedyś Mykoła w jednym z wywiadów. Składamy kondolencje rodzinie, wszystkim, którzy znali poległego wojownika Mykołę Łupynisa. krytycznymi sankcjami z stopniowym przejściem na embargo. W każdym razie w tym kierunku, może i powoli, ale konsekwentnie sytuacja się rozwija. W pociski już trochę się wzbogaciliśmy i to dopiero początek. W wyposażeniu w drony już co najmniej nie ustępujemy moskiewskim maruderom, własna produkcja, mimo wszystkich trudności czasu wojennego, idzie gwałtownie w górę dzięki inwestowaniu partnerów i tworzeniu wspólnych mocy produkcyjnych na naszych terenach. Z czasem będą i ukraińskie odpowiedniki ATACMS, potem i tomahawków. Zachodnie samoloty F-16 już są w Ukrainie, dalej ich liczba będzie rosnąć, jak i doświadczenie oraz liczba naszych pilotów. Szwedzi już realnie zaczęli jednostki wojskowej A20284, w której napisano: „Wyrażamy Panu słowa bezgranicznej wdzięczności za pomoc w przygotowaniu do wykonywania zadań bojowych w obronie integralności terytorialnej Ukrainy od początku pełnoskalowej inwazji. Niski pokłon za Pana aktywną postawę obywatelską i skuteczny patriotyzm, co jest ważną gwarancją naszego zwycięstwa”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Zasłużona nagroda

Niedawno pojawiła się informacja, że Jego Błogosławieństwo Metropolita Kijowski i całej Ukrainy Epifaniusz odznaczył profesor Wiru Bodnaruk (USA) Orderem świętej równej apostołom księżnej Olgi. Wirę Bodnaruk wyróżniono za ofiarną miłość i oddaną pracę dla dobra Pomiestnego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego i pobożnego ludu. Przez wiele lat pani Wira, stojąc na czele Towarzystwa Języka Ukraińskiego w Chicago, wspiera ukraiński duch rodaków na amerykańskiej ziemi, jest inspiratorką i organizatorką licznych projektów kulturoznawczych w Ukrainie. Wraz z początkiem na pełną skalę rosyjsko-ukraińskiej wojny pomoc Towarzystwa odczuli przede wszystkim Obrońcy Ukrainy. Świadczy o tym, między innymi, podziękowanie Wirze Bodnaruk od dowództwa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Dokąd niesie nas wyrok wydarzeń?!

Dlaczegoś u wielu europejskich polityków Ukraina, która walczy z raszystami, broniąc swojej niepodległości, prawa międzynarodowego, wolności i demokracji, czyli tych wartości, które po II wojnie światowej stały się głównym osiągnięciem wolnej Europy i całego cywilizowanego świata, wywołuje przeważnie rozdrażnienie. Radykałowie zaś w ogóle skłonni są widzieć w niej winowajczynię problemów spowodowanych zaborczą, okrutną, niszczycielską wojną, z którą przyszedł na ukraińską ziemię ich „ulubieniec”. I tutaj pojawia się całkiem zasadne pytanie: najwyraźniej coś jest nie tak na tym świecie, skoro w głowach polityków i znacznej części ich wyborców pomieszało się białe z czarnym i nie widać już różnicy między dobrem a złem? Tak czasem bywa, gdy na ulicy pojawia się jakiś bezczelny chuligan, który zbyt agresywnie się zachowuje, żądając od przechodniów pieniędzy i kosztowności. Ktoś próbuje w tym czasie ominąć złoczyńcę, ktoś spieszy się, by oddać mu to, czego żąda, aby nie narażać się na nieprzyjemności, i rzadko kto odważa się stawić opór przestępcy. Jednak ktoś w końcu zdobywa się na wezwanie policji i z pojawieniem się policjanta zachowanie złoczyńcy nagle się zmienia. A wyobraźmy sobie, że u przestępcy pojawia się grupa wsparcia ze strony tych czy innych przechodniów, którzy zaczynają pomagać mu „wywłaszczać” od zwykłych obywateli to, co zdobyli rzekomo nielegalną, w ich mniemaniu, drogą. Ale właśnie tak bardzo często zachowują się politykierzy-populiści, których widzimy i słyszymy w trakcie wyścigów wyborczych. I czym różnią się, powiedzmy, przedstawiciele najbardziej szalonego republikańskiego skrzydła MAGA w Ameryce, którzy wzywają z trybuny wyborczej: „Ani centa pomocy dla Ukrainy!”, od tych samych niemieckich wielbicieli Putina, którzy w populistycznym ekstazie rzucili się zdobywać szczyty władzy? I jak ostrzegają eksperci, to dopiero początek epidemii europejskiej i światowej wścieklizny, wywołanej wirusem raszyzmu. Mówiąc: „Pujło przyjdzie – porządek zaprowadzi…”. Swoją drogą, ono już przyszło ze swoim porządkiem na Ukrainę, od którego zakrztusili się krwią mieszkańcy Buczy, Irpienia, Mariupola i innych okupowanych przez raszystów ukraińskich miast i wsi, w ruiny zamieniły się dziesiątki ukraińskich miast, a miliony ich mieszkańców, głównie kobiety i dzieci, zmuszone są szukać schronienia na Zachodzie, stając się uchodźcami. Teraz Europa stała się zbyt przeludniona uciekinierami przed wojną, a to położyło się dodatkowymi obciążeniami na budżety europejskich krajów i odpowiednio na podatników. Oczywiście, pewna część winy w powstaniu tak wielkoskalowego procesu aktywnego „przesiedlenia narodów” leży także na europejskich politykach, którzy przez długi okres wyznawali politykę ustępstw wobec kremlowskiego führera, a ten, poczuwszy swoją pełną bezkarność, po spacyfikowanej Czeczenii rzucił się „zmuszać do pokoju” Gruzję, a potem i Ukrainę. Ale zamiast krytycznego przemyślenia własnej polityki i naprawienia błędów, europejskie siły polityczne, a najbardziej ultraradykałowie, zaczęli szukać winnych na zewnątrz i oskarżać o rozdmuchiwanie wojny nie agresora, a jego ofiarę, która, patrzcie, odważyła się mu przeciwstawić. Zatem wielu polityków-populistów, nierzadko hojnie podkarmianych przez Kreml, dlaczegoś bardzo szybko zapomniało o europejskich wartościach i zaczęło forsować prorosyjską linię. Wydaje się, że jeszcze trochę – i jak na przedwojennym Donbasie, europejscy fani „Pujła” patrzcie, a zawyją: „Putin pridi!”. Na Donbas Putin przyszedł, zamieniając ten bogaty industrialny region w ruiny. Czyżby tego chcieli też europejscy politycy, którzy zabłądzili między europejskimi wartościami a raszystowskim terrorystycznym przeformatowaniem świata, w którym dla wszystkich znajdzie się miejsce – w urządzonym przez raszystów obozie koncentracyjnym. Ale raczej nie będzie już miejsca dla zdewaluowanych przez populistów europejskich wartości. Ale niestety, ci, którzy tworzą europejską i światową politykę, zapewne myślą o zupełnie innych wartościach. Powiedzmy, wielki biznes chce wielkich geszeftów z kremlowskimi raszystami i jest im obojętne, że polityka i biznes na krwi prowadzą do jeszcze większej krwi. Chociaż nie mają nic przeciwko rozmowom o pokoju, ale na ich warunkach i warunkach ich kremlowskich partnerów biznesowych. Głównym celem jest przekonanie wystarczającej liczby wyborców poprzez kontrolowane media i zasoby informacyjne poziomu globalnego, że zła nie da się pokonać, a zatem z nich miejscowej szkoły wyniesiono do każdego lampki, na zmianę przy dźwiękach metronomu otwierano fotografie, wywoływano imiona każdego poległego i przed obecnymi ukazywały się twarze Bohaterów. Rodzina, przyjaciele, znajomi niekończącym się strumieniem ciągnęli do tak znajomych, drogich i bliskich twarzy. Aby złożyć kwiaty, objąć fotografie, powiedzieć słowa wdzięczności, obmyć łzami bólu i żałoby... Niebiański mural Poszli do nieba, jak chmurki, Nie pożegnali się z nikim. A stamtąd spadają śnieżynki, Pochłania je czarny dym. Grzmią zza horyzontu armaty, z nim trzeba się pogodzić. Jak świadczy zachowanie poszczególnych znanych postaci wielkiego biznesu, które odgrywają daleko nie ostatnią rolę na politycznym polu Europy i Ameryki, przykład putinowskich dyktatorskich rządów wydaje im się nie aż tak nieakceptowalny. I nie tylko w zarządzaniu zbudowanymi przez nich biznes imperiami, ale i w ogóle przy planowaniu nowego ładu światowego. A dlatego na żądanie uczestników tak zwanej osi światowego zła, oni zapewne i europejskie wartości nie mają już nic przeciwko przekształceniu, odpowiednio, pod wartości tego samego światowego zła. Przynajmniej Chiny i kraje Globalnego Południa już dawno występują przeciwko tak zwanej hegemonii w światowej polityce (zapewne trzeba rozumieć pod tym hegemonię prawa międzynarodowego) i mówią o wielobiegunowości świata i odpowiednio przestrzeganiu interesów światowych elit. Na tym skoncentrował niedawno swoją uwagę także minister spraw zagranicznych ChRL Wang Yi w artykule opublikowanym na stronie MSZ ChRL w przeddzień trzydniowego szczytu Chińsko-Afrykańskiego forum. Mowa w nim w szczególności o budowie „uporządkowanego wielobiegunowego świata i wszechstronnej globalizacji ekonomicznej”. A globalizacja wymaga, najwyraźniej, bardziej surowych metod zarządzania i kontroli niż te, które proponuje tradycyjna demokracja. Czy nie dlatego jeden z kandydatów na prezydenta USA Donald Trump jakoś oświadczył swoim wyborcom, mówiąc, wybierzecie mnie, a chodzić na wybory więcej nie będzie trzeba? Czy nie dlatego rośnie popyt na skrajną prawicę i skrajną lewicę w liberalnej Europie? Czy nie dlatego w oceanie światowej polityki, wzburzonej wyścigami wyborczymi, tak sztormuje i okręt światowej demokracji poniosło na raszystowskie rafy? Pozostaje tylko mieć nadzieję, że zbiorowy kapitan, sternik i załoga naszego wspólnego światowego okrętu będą mieli wystarczająco doświadczenia, umiejętności zawodowych i zgodności, aby uniknąć katastrofy. Przynajmniej Ukraina, która walczy w tym czasie z raszystowskim mordorem o swoją lepszą przyszłość, a zatem i o to, żeby świat stał się lepszy i bezpieczniejszy, dokłada do tego niewiarygodnych wysiłków i płaci za to niewiarygodnie wysoką cenę – życiami obrońców niepodległości kraju i świata od raszystowskiego zła.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Nowy minister

Wołodymyr STECIUK. Ciągle mówiono nam o europejskich wartościach. Lecz kiedy wreszcie dojrzeliśmy do tego, by je przyjąć i do nich dołączyć, co więcej, kiedy zaczęliśmy ich bronić na swojej ziemi przed raszystami, którzy ruszyli na nas z wojną, by obrócić te wartości w proch – te same europejskie wartości nagle zaczęły gwałtownie dewaluować w samej Europie. Przynajmniej w krajach Unii Europejskiej pojawiło się niemało sympatyków raszystowskiego dyktatora Władimira Putina, który na wszelkie sposoby stara się te wartości zniszczyć. Swoją drogą, Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze uznał raszystowskiego führera za zbrodniarza wojennego i wydał nakaz jego aresztowania. Ale nikt nie odważa się aresztować światowego zbrodniarza. W szczególności nie zrobiono tego podczas niedawnej demonstracyjnej wizyty krwawego dyktatora i międzynarodowego terrorysty w Mongolii, która jest sygnatariuszem Statutu Rzymskiego i jest zobowiązana wykonać żądanie Międzynarodowego Trybunału Karnego. A w przeddzień ogłoszono wyniki wyborów lokalnych w krajach związkowych Niemiec – Turyngii i Saksonii, gdzie najwięcej głosów zdobyły właśnie prorosyjskie partie skrajnie prawicowe i skrajnie lewicowe – znana ze swojego ekstremizmu skrajnie prawicowa „Alternatywa dla Niemiec” (AfD) oraz nowo utworzony skrajnie lewicowy prorosyjski Sojusz (BSW), które nie wstydzą się wychwalać światowego zbrodniarza i występować ze swoimi ostro antyukraińskimi oświadczeniami. Rada Najwyższa mianowała nowym ministrem kultury i komunikacji strategicznej Mykołę Toczyckiego – zastępcę szefa Kancelarii Prezydenta i dyplomatę. Mowa o tym w komunikacie na stronie Rady Najwyższej. Za powołaniem Toczyckiego głosowało 252 deputowanych ludowych. Mykoła Toczycki urodził się 22 września 1967 roku na Winniczyźnie. Ukończył Kijowski Uniwersytet Państwowy im. T. Szewczenki (tłumacz języka francuskiego i angielskiego) oraz Instytut Stosunków Międzynarodowych Kijowskiego Uniwersytetu Państwowego im. T. Szewczenki (prawnik międzynarodowy). Wołodymyr ZAJIKA, Ołeksandriwka w rejonie kramatorskim na Doniecczyźnie. Zdjęcie Wiktorii KRAJNEJ. Tego wrześniowego poranka w centralnym parku Ołeksandriwki w rejonie kramatorskim na Doniecczyźnie płynęły żałobne ukraińskie melodie, przypominając licznym mieszkańcom wspólnoty, którzy się tu zebrali, o strasznym smutku, przyniesionym wszystkim Ukraińcom przez straszną wojnę z rosyjskim agresorem, która trwa już dziesięć lat… Odbyła się tu uroczysta zbiórka z okazji otwarcia Alei Pamięci Bohaterów, poległych za wolność i niepodległość Ukrainy. Na metalowych konstrukcjach umieszczono fotografie 26 poległych żołnierzy – mieszkańców wspólnoty ołeksandriwskiej. Żałobną ceremonię otwarto wykonaniem państwowego Hymnu Ukrainy oraz minutą ciszy. Uczcić pamięć poległych towarzyszy broni przyjechał dowódca plutonu 28. Samodzielnej Brygady Zmechanizowanej im. Rycerzy Wyprawy Zimowej, starszy sierżant, „Złoty Głos Ukrainy” Jurij Horodecki. Swój przejmujący występ zakończył wykonaniem patriotycznych pieśni, poświęconych wszystkim poległym bohaterom. W poruszającym wystąpieniu szefowa wojsk-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Bohaterowie nie umierają

przedstawicielka wojskowo-cywilnej administracji Ludmyła Borysewycz podkreśliła, że „dla nas wszystkich jest niezwykle ważne, aby pamiętać imiona, twarze, historie życia każdego poległego rodaka. A Aleja Pamięci to nie tylko hołd złożony bohaterom, ale przypomnienie o wiecznym życiu tych, którzy wstąpili do niebiańskiego wojska i weszli nie tylko do historii naszej wspólnoty, ale weszli do historii Ukrainy”. Podczas uroczystości wystąpili również naczelnik wydziału ds. polityki weteranów Donieckiej Obwodowej Administracji Państwowej Artur Nasibian, matka jednego z poległych bohaterów Natalia Popczenko i inni. Stoiska z portretami poległych rodaków zostały przykryte państwowymi flagami Ukrainy. Po tym, jak licealiści... Znowu leje się krew na biały śnieg. W tym czasie siwieje czyjaś matka, Czekając na swoich synów. A ich nie ma. Poszli do nieba. I widzę schody, ile ich?.. „Za co to nam? – pytam siebie, – Oni przecież, jak my, byli żywi”. Teraz tylko wspomnienie, sylwetki, I szary popiół, zamach skrzydeł. I ile jeszcze takich w locie I niepoliczonych mogił?.. Jak ptaki do nieba odleciały, I kapią łzy z chmur. Nie nacieszyli się życiem, nie odkochali... Całościowy pomnik-mural... Występuje szefowa Aleksandrowskiej wojskowo-cywilnej administracji Ludmyła Borysewycz

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

w Ukrainie na szczeblu państwowym, autor książki „Niepaństwowe tajemnice” oraz innych publikacji, w których naświetlono temat Hołodomoru-ludobójstwa; Łewko Łukjanenko – obrońca praw człowieka, publicysta, przewodniczący, honorowy przewodniczący Narodowego Stowarzyszenia Badaczy Hołodomoru-ludobójstwa w Ukrainie (1994–2000), autor publikacji o Hołodomorach w Ukrainie, Bohater Ukrainy (pośmiertnie); Mychajło Sydorżewski – dziennikarz i literat, redaktor naczelny „Ukraińskiej Gazety Literackiej”, autor publikacji o tragedii Hołodomorów na Żytomierszczyźnie, w szczególności książki „Sołotwyn: z głębin przeszłości do naszych dni”, przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy; Ołeksandr Panczenko – dziennikarz i badacz, naukowiec, autor publikacji o Hołodomorze i represjach politycznych wobec Ukraińców, książek z zakresu publicystyki politycznej i ukrainistyki, kompilator wspomnień i zbiorów artykułów wybitnych działaczy ukraińskiego ruchu narodowowyzwoleńczego, docent prywatny Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu (Monachium, RFN) oraz inni dostojnicy. Przypomnijmy: wyróżnienie „Medal Garetha Jonesa” to niepaństwowa nagroda o szczególnym statusie, ustanowiona w celu uhonorowania i nagradzania dziennikarzy, wydawców, naukowców, działaczy społecznych, dobroczyńców za znaczący wkład w badania nad Hołodomorami w Ukrainie, wysoki kunszt zawodowy, wspieranie przywracania prawdy historycznej o tragicznych kartach przeszłości Ukrainy. Wyróżnienie zostało ustanowione i jest przyznawane corocznie przez radę naukową Instytutu Dziennikarstwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki. Dewiza nagrody brzmi: „Prawda i Honor”. Podczas uroczystości w Instytucie Dziennikarstwa z okazji rozpoczęcia nowego roku akademickiego dyrektor instytutu Jurij Bondar wręczył wyróżnienia Ihorowi Zocowi oraz Ołeksandrowi Uszynskiemu. Z kolei nagrodzeni podziękowali radzie naukowej za wysoką ocenę ich pracy i życzyli przyszłym dziennikarzom wyznawania w swojej działalności zawodowej prawdy i honoru. Własna inf. kontynuuje bycie niezłomną dla ukochanego męża. Swoimi wspomnieniami o Iwanie Nahirniaku, a także szczerymi słowami gratulacyjnymi dla Inny Rusnak podzieliły się laureatki pierwszej i drugiej nagrody literacko-artystycznej imienia Iwana Nahirniaka, poetki, działaczki społeczne Inna Honczar (2021 r.) oraz Ołena Bohucka (2023 r.). Szczere słowo wygłosił główny inżynier Dniestrowskiej Elektrowni Szczytowo-Pompowej Anatolij Żuk, wieloletni kolega Iwana Nahirniaka.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Zaszczytne wyróżnienie

W przededniu upamiętnienia ofiar Hołodomoru-ludobójstwa w Ukrainie Instytut Dziennikarstwa Uniwersytetu Szewczenki ogłosił nazwiska laureatów Wyróżnienia „Medal Garetha Jonesa. Prawda i Honor”, ustanowionego dla uczczenia pamięci znanego walijskiego dziennikarza, który jako pierwszy otworzył światu oczy na tragiczne wydarzenia w Ukrainie w latach 1932–1933. W 2024 roku zaszczytną nagrodą zostali uhonorowani: 1. Ihor Ołeksijowycz Zoc – były redaktor naczelny gazety „Donecczyna”, redaktor naczelny tygodnika „Słowo Proświty”, autor publikacji o Hołodomorach w Ukrainie. 2. Wiktorija Anatolijiwna Małko – wykładowczyni i koordynatorka Programu badań nad Hołodomorem na katedrze historii Uniwersytetu Kalifornijskiego (USA), autorka monografii „Ukraińska inteligencja i ludobójstwo: walka o historię, język i kulturę w latach 1920–1930”, podręcznika „Hołodomor, ludobójstwo Ukraińców: historia ze źródłami” oraz innych licznych publikacji o tragicznych kartach historii Ukrainy, redaktorka monografii zbiorowej „Kobiety i Hołodomor-ludobójstwo: ofiary, naoczni świadkowie, sprawczynie”, albumu „Ukraińscy artyści przedstawiają ludobójstwo: z okazji 90. rocznicy Hołodomoru”, członkini kolegium redakcyjnego wspólnego z KNU imienia Tarasa Szewczenki czasopisma „American History and Politics”. 3. Ołeksandr Jewhenowycz Uszynski – inicjator budowy pierwszych pomników i założyciel pierwszego muzeum Hołodomoru lat 30. XX wieku w Ukrainie, autor licznych publikacji na temat Hołodomorów, aktywny uczestnik wojny rosyjsko-ukraińskiej, przewodniczący organizacji społecznej „Stowarzyszenie weteranów, uczestników ATO (OOS)”, wolontariusz. 4. Bohdan Futey – działacz polityczny i społeczny, sędzia Sądu Federalnego USA, członek Komitetu Koordynacyjnego Pomocy Ukrainie, autor licznych inicjatyw i publikacji o konieczności uznania Hołodomoru w Ukrainie za ludobójstwo narodu ukraińskiego. W poprzednich latach prestiżową nagrodą zostali również wyróżnieni: Łarysa Iwaszyna – redaktorka naczelna gazety „Deń”, inicjatorka i autorka działań społecznych, publikacji i wydawnictw o Hołodomorach w Ukrainie; Wołodymyr Serhijczuk – dziennikarz, doktor nauk historycznych, profesor, kierownik katedry historii światowego ukraiństwa KNU imienia Tarasa Szewczenki, autor licznych badań naukowych i publikacji poświęconych Hołodomorom w Ukrainie; Wasyl Maroczko – doktor nauk historycznych, profesor, główny pracownik naukowy Instytutu Historii Ukrainy NAN Ukrainy, autor badania „Encyklopedia Hołodomoru”; James Mace – amerykański badacz Hołodomoru-ludobójstwa (pośmiertnie); Wołodymyr Wasylenko – prawnik-międzynarodowiec, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy, doktor nauk prawnych, profesor; Andrea Chalupa – amerykańska dziennikarka i scenarzystka ukraińskiego pochodzenia, autorka scenariusza, współproducentka filmu o Garecie Jonesie „Obywatel Jones”; Łeonid Mużuk – dziennikarz, autor filmów dokumentalnych o Hołodomorach w Ukrainie, laureat Państwowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki; Wołodymyr-Jurij Danyliw – kanadyjski adwokat, inicjator utworzenia Międzynarodowej Komisji Prawników w sprawie Hołodomoru (pośmiertnie); Wołodymyr Maniak i Lidija Kowalenko-Maniak – małżeństwo publicystów, działacze społeczni, badacze Hołodomorów w Ukrainie, laureaci Państwowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki (pośmiertnie); Pawło Smowż – dziennikarz, redaktor gazety „Trybuna praci” (Iwanków w obwodzie kijowskim), autor badania „Trzeba pamiętać i o smutku… Hołodomor 1932–1933 lat na kijowskim Polesiu: wspomnienia naocznych świadków, liczby i fakty”; Wiktor Juszczenko – trzeci Prezydent Ukrainy, inicjator upamiętnienia ofiar Hołodomorów w Ukrainie. Inna HONCZAR, członkini NSŻU oraz NSPU. W Nowodniestrowsku czczono pamięć honorowego obywatela wsi Łomaczynci i miasta Nowodniestrowsk, dziennikarza, pisarza, dramaturga, laureata licznych nagród, członka NSPU oraz NSŻU, autora ponad 20 książek, kronikarza ludzkich losów oraz historii miasta energetyków i Dniestrowskiej Elektrowni Szczytowo-Pompowej Iwana Semenowycza Nahirniaka. Już 10 lat bliscy, krewni, koledzy i przyjaciele, smakując jesienne dary sadów jabłoniowych, uczą się żyć, pracować, przewartościowywać i ważyć, doganiać i nie tracić, kochać i cenić, ale już bez niego… Jeszcze 13 października 2017 roku w mieście miało miejsce doniosłe wydarzenie – odsłonięcie tablicy pamiątkowej na Domu Kultury „Mołodisznyj”, którego dyrektorem Iwan Semenowycz był od 1996 do 1999 roku. Więc teraz swoim przymrużonym, życzliwym spojrzeniem z portretu Iwan Semenowycz obserwuje, dziękuje i cieszy się, że tak wielu dobrych ludzi zbiera się, by czcić jego słowo! 65 lat na jego życiowej wyszywance… Niesprawiedliwie mało. Ale jakże wiele pozostało dzięki jego słowu, które kiełkuje szybciej niż jakiekolwiek nasiona! Jego słowo.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Nie aprobują wpływu Biura Prezydenta

Na uwagę zasługują wyniki sondażu socjologicznego, który przeprowadziła Fundacja „Inicjatywy Demokratyczne” imienia Ilki Kuczeriwa wspólnie ze służbą socjologiczną Centrum Razumkowa na zlecenie ruchu „Czesno”. „Ponad połowa Ukraińców uważa, że Biuro Prezydenta wpływa na organy państwowe z przekroczeniem swoich uprawnień. Za największy Ukraińcy uważają wpływ BP na parlament i rząd. Liczba osób podzielających taką opinię wzrosła z 52% do 59% w porównaniu z ubiegłym rokiem” – czytamy w komunikacie „Czesno” podsumowującym sondaż. 58% Ukraińców uważa, że Biuro Prezydenta wpływa na decyzje podejmowane przez Radę Najwyższą, a 59% dostrzega również wpływ BP na decyzje Gabinetu Ministrów. W 2023 roku liczba takich osób wynosiła odpowiednio 54% i 52%. Jednocześnie na chwilę obecną 25% ankietowanych uważa, że BP nie wpływa na decyzje Rady, a około 20% nie ma zdania. Ponadto, jak wykazało badanie, Ukraińcy uważają, że BP przekracza swoje uprawnienia także we współpracy z organami ścigania, antykorupcyjnymi i sądowymi. W porównaniu z ubiegłym rokiem coraz więcej Ukraińców podziela taką opinię. Około 55% ankietowanych uważa za nadmierny wpływ Biura Prezydenta na pracę sądów, organów ścigania i antykorupcyjnych. W ubiegłym roku tak uważało 47% obywateli. Około 22% Ukraińców nie zgadza się z taką tezą, a mniej więcej tyle samo nie ma zdania. Sondaż przeprowadzono w dniach od 8 do 15 sierpnia 2024 roku. Respondentami było 2017 obywateli w wieku od 18 lat.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Pamiątkowym powrósłem czci

– w drogich sercu przestrzeniach, w siwowłosym, jak on sam, Dniestrze, w ukochanym mieście naszej młodości. Już po raz trzeci w dniu pamięci znanego krajana odbywa się kolejne ważne dla miasta energetyków wydarzenie: wydział kultury Rady Miejskiej Nowodniestrowska stał się inicjatorem przyznania najwyższego w mieście wyróżnienia w dziedzinie kultury, literatury, sztuki, dziennikarstwa, dramaturgii, sztuki teatralnej – nagrody imienia Iwana Semenowycza Nahirniaka. Na podstawie decyzji komitetu oraz rozporządzenia mera miasta z dnia 28 sierpnia 2024 roku wyłoniono zwycięzcę: laureatką nagrody imienia Iwana Nahirniaka została poetka, dziennikarka Inna Rusnak. Nawiasem mówiąc, rekomendację do wstąpienia do Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy w maju 2013 r. oraz przedmowę do jej drugiego zbioru „Tragedia zakochanego serca” napisał Iwan Nahirniak. Trzecia książka poetki – zbiór wycierpianych i przeżytych każdym nerwem wierszy „Bajraktar”, który ukazał się drukiem w lipcu tego roku. Te 32 wiersze to szczególna spowiedź Inny, która pisała, dławiąc się z bólu, ponieważ jej mąż jest już od 21 miesięcy w rosyjskiej niewoli, i zadedykowała książkę naszemu obrońcy, żołnierzowi 1 kompanii 97 batalionu Obrony Terytorialnej 107 brygady Pawłowi Bałachtarowi. Pamiątkowe wyróżnienie i dyplom wręczyła Innie mer miasta Natalia Cymbaliuk, podkreślając, że „Bajraktar” od niedawna znajduje się na honorowym miejscu w jej gabinecie, a głębokie i szczere słowo poetki poraża autentycznością i siłą. Szczególnym drżeniem przejmowało obecnych przemówienie laureatki, która dziękując wszystkim zaangażowanym za wsparcie i ważne wyróżnienie jej dorobku twórczego, dzieliła się poruszającymi momentami narodzin wyjątkowej dla niej książki, która stała się głosem nie tylko jej Pawła, ale i wszystkich pojmanych ukraińskich obrońców. Przyznała, że Prawdę mówiąc, o Iwanie Semenowyczu można mówić i wspominać niejedną godzinę, śmiać się i płakać, zachwycać się i dziękować. Pamiętamy i uczymy młode pokolenie pielęgnować i rozsławiać rodzinny kraj, wybitnych i utalentowanych ludzi. W serdecznych uściskach i podczas fotografowania na pamiątkę z trzecią laureatką, poetką Inną Rusnak, brzmiał nieoficjalny hymn Nowodniestrowska – „Miasto mojej młodości” do słów Iwana Nahirniaka, z muzyką kompozytora Mychajła Rożka.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Czyn żołnierzy OUN-UPA jako wzór dla obecnych obrońców Ukrainy

W miasteczku Skole, w obwodzie lwowskim, oficjalnie zarejestrowano fundację „Sława Ukrajini – Glory to Ukraine” imienia Hałyny Kawki-Prochny. Kim jest organizatorka tego szlachetnego przedsięwzięcia? Czym tłumaczy się taka nazwa fundacji? Jakie są jej cele? Dlaczego w Skolem? Mykoła TYMOSZYK, dziennikarz. Obywatelka USA Hałyna Kawka, z którą poznałem się podczas niedawnego stażu naukowego w tym kraju, z wykształcenia i zawodu jest pielęgniarką. Zatem daleko jej do bizneswoman. Nie ma ona również związku z strukturami finansowymi, państwowymi czy politycznymi, gdzie zazwyczaj obracają się wielkie pieniądze lub zapadają wpływowe decyzje. Jednakże jest to, co najważniejsze, co od dawna wyróżnia panią Hałynę spośród wielu naszych rodaków: aktywna postawa obywatelska i patriotyczna, przejmowanie się nie słowami, a czynami losem Ukrainy. Ona jest banderówką. I nigdy tego nie ukrywała. Przez lata życia w radzieckiej Ukrainie na własnym gorzkim losie odczuła, co znaczy być córką wroga ludu. Czyn jej ojca Mychajła Kawki – nieustraszonego młodego bohatera OUN-UPA o pseudonimach Karpo, Czech – uwiecznił i rozpowszechnił daleko poza granice regionu zrodzoną na Skolszczyźnie legendę o 12 rycerzach-powstańcach, którzy świadomie przyjęli męczeńską śmierć w jednej z kryjówek uroczyska Alta niedaleko rodzinnej wsi Wierchnie Synowidne, ale nie poddali się zezwierzęconym enkawudzistom. Zrządzeniem losu trafiając do wolnego zachodniego świata, córka nieustraszonego banderowca dała słowo, że w każdych życiowych okolicznościach będzie wierna sprawie swojego ojca. W jednej z największych ukraińskich enklaw w USA – Parma-Cleveland (stan Ohio) – Hałynę Kawkę znają od starca po dziecko. Bez niej nie odbywa się żadna głośna ukraińska impreza – czy to festiwal narodowy, akcje charytatywne parafii prawosławnych czy greckokatolickich, zbieranie datków na potrzeby Sił Zbrojnych Ukrainy. Za ofiarność, szczerość, niepodrobioną dobroć i gotowość pomocy każdemu, kto jest w potrzebie, Hałynę Kawkę nazywają nasi rodacy w Ameryce i siostrą Miłosierdzia, i Matką Teresą. Mając talent do słowa, została pisarką, dziennikarką. Teksty jej są szczere, prawdziwe, pełne obrazowości, publicystycznego zapału, przekonujące. Takie teksty zazwyczaj czytelnik odbiera nie oczami, a sercem. Niemało ich wyszło w formie osobnych książek, które są znane także na Ukrainie. Warto przypomnieć tytuły kilku, które mają charakter badawczy i zawierają cenny komponent archiwalny: „Służba medyczna UPA na Bojkowszczyźnie” oraz „Oblicza ukraińskiej historii”, „Dobro człowieka sławi”, „Struny serca emigrantki”. Obecnie we lwowskim wydawnictwie „Spolom” przygotowywana jest do wydania jeszcze jedna książka tej autorki z dość aktualnym obecnie tytułem „Zdrada”. Tutaj autorka próbuje sięgnąć fenomenu zdrady narodowej, która jak miecz Damoklesa od wieków wisi nad naszym ukraińskim losem. Chodzi w szczególności o zdradę Iwana Mazepy i Symona Petlury, Jewhena Konowalca i Stepana Bandery, Wiaczesława Czornowiła i obecnej nieugiętej bojowniczki o ukraińską prawdę w póki co nieukraińskiej Ukrainie Iryny Farion… Nazwę swojej fundacji „Sława Ukrajini!”, z powtórzeniem po angielsku, Hałyna Kawka wybrała nieprzypadkowo. Hasło to, za które wcześniej komunistyczno-bolszewicka władza wsadzała patriotycznie nastawionych radzieckich Ukraińców do więzień, należy do samego Stepana Bandery. Przyjdzie czas, powiedział kiedyś, kiedy jeden powie „Sława Ukrajini!”, a miliony odpowiedzą: „Herojam sława!”. Ten czas nadszedł... Rodzinna wieś Hałyny Kawki – nigdy niepokonane przez sowietów Wierchnie Synowidne w obecnym rejonie stryjskim – słynie z tego, że wokół niej było wiele kryjówek OUN-UPA, których przez długi czas enkawudziści nie mogli wykryć i zniszczyć. Jedna z nich została odkryta niedawno, i to nie cała, a jedynie jej część. Tutaj znaleziono niemało artefaktów walki narodowowyzwoleńczej Ukraińców. Najbardziej zdumiewające, co zachowało się do naszych czasów, to ukryta w bańce broszura „Kim są banderowcy i o co walczą”. Za granicą tę książkę, której autorem jest legendarny publicysta Łeonid Fedun (Połtawa), dawno już nazwano legendą walczącego narodu. Wiadomość o tym doprawdy sensacyjnym znalezisku w tamtejszej kryjówce OUN-UPA nie dawała mi przez cały ten czas spokoju. Dlatego zdecydowałem się odłożyć wszystko, co błahe, i wybrać się tego lata z Kijowa do tej górskiej wsi. Zainteresowanie było podsycane również tym, że historię napisania i funkcjonowania tej legendarnej broszury udało mi się nieco wcześniej dokładnie zbadać i opisać podczas stażu naukowego w Wielkiej Brytanii. Jak wiadomo, po zakończeniu II wojny światowej w Londynie osiadło banderowskie skrzydło ukraińskiej emigracji politycznej. To ono założyło tam słynny na cały świat Ukraiński Związek Wydawniczy (UWS), miesięcznik ukraińskiej myśli społeczno-politycznej „Wyzwoльний Szlach” oraz jedyne na świecie muzeum Stepana Bandery. Właśnie z Londynu przez dziesięciolecia za pośrednictwem efektywnie działającej sieci agenturalnej na terytorium radzieckiej Ukrainy nielegalnie przerzucono dziesiątki tysięcy „przeciwpancernych” wydawnictw UWS. Pomagały one niszczyć rosyjsko-radzieckie imperium od wewnątrz. Wśród szeregu serii wydawniczych Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” były dwie, które miały związek z działalnością podziemnych drukarni powstańczych na Ukrainie: „Biblioteka ukraińskiego podziemnika” oraz „Przedruki z drukarni kryjówek OUN-UPA”. Najważniejszą z nich była właśnie „Kim są banderowcy i o co walczą”. W Londynie wydano ją ponownie w 1953 roku w nakładzie 13 tysięcy egzemplarzy. Wcześniej powielano ją w warunkach podziemnych na Ukrainie. Egzemplarz, który odkryto w kryjówce w Wyżnim Synowidnem, to wydanie z 1948 roku. Obok w bańce sąsiadował z nim jeszcze jeden rarytas – „Ukraiński kolędnik”, wydany w Wiedniu w 1944 roku… Z przyspieszonym tętnem biorę do rąk te książki. Zniszczone przez czas, ale wciąż żywe. Wciąż trzymają między swoimi stronami ciepło, emocje, marzenia tych, którzy je tworzyli, przekazywali z rąk do rąk, chowali dla potomnych w tej legendarnej bańce. Enkawudziści z szczególną wściekłością niszczyli nie tyle same kryjówki UPA, co wszystko to, co się w nich znajdowało, co żywiło ducha walczącego narodu: żółto-niebieskie i czerwono-czarne flagi, maszyny do pisania, odbiorniki radiowe. I właśnie takie broszury. Ale okazuje się, że nie wszystko udało im się zniszczyć… Dzięki staraniom Hałyny Kawki i innych znaczących rodaków na słynnej Złotej Górze w Wyżnim Synowidnem niedawno wzniesiono symboliczny grób-pomnik bohaterów OUN-UPA. Widać go z wielu wiorst wokoło. I to stało się początkiem nowego pakietu wysiłków pani Hałyny, skierowanych nie tylko na upamiętnienie ojca i jego towarzyszy broni, ale także na badanie Czynu i Wezwania wszystkich bohaterów OUN-UPA, przemyślenie i promowanie ich wyczynów wśród współczesnej młodzieży. Obecnie Hałyna Mychajliwna odważyła się na stworzenie w Wyżnim Synowidnem całościowego Ośrodka Muzealnego OUN-UPA. Ośrodek ten ma obejmować bibliotekę-archiwum, Drogę Krzyżową oraz w pełni uporządkowaną, niedawno odkrytą kryjówkę. Dla urzeczywistnienia swojego zamysłu stworzyła ten fundusz o wymownej nazwie „Sława Ukrainie!”. Na potrzeby muzeum finansuje zakup budynku. Głównym argumentem, że jest na to czas, dla inicjatorki tego charytatywnego projektu były dwie okoliczności: nowa rosyjsko-ukraińska wojna oraz 82. rocznica wyczynu 12 rycerzy OUN-UPA w jej rodzinnej wsi. Znana mieszkanka Synowidnego, Hałyna Kawka (Prochna), jest głęboko przekonana, że siłę woli i natchnienie do zwycięstwa zarówno obecni obrońcy Ukrainy na frontach tej krwawej wojny, jak i często zwątpieni Ukraińcy na Ukrainie oraz w światowym rozproszeniu mogą i powinni czerpać od tych, których do dziś należycie nie poznaliśmy i nie uczciliśmy – nieustraszonych wojowników i wzorowych patriotów OUN-UPA. Na koniec – o danych imiennego funduszu Hałyny Kawki-Prochny, który mogą wesprzeć nieobojętni czytelnicy. Nazwa organizacji: Fundacja charytatywna „Fundusz wspólnot „Ridnia”. Adres: ul. Niepodległości 17, m. Stryj, 82400, obwód lwowski. Kod EDRPOU: 37870413. Rachunek w hrywnach: UA813052990000026002011001873. ATKB „PRYWATBANK”, MFO: 305299. W tytule płatności prosi się wskazywać: „Bezzwrotna darowizna na Ośrodek Muzealny OUN-UPA w W. Synowidnem”. Fundatorka wspomnianego funduszu poprzez prawnie sformalizowane pełnomocnictwo wyznaczyła swojego przedstawiciela na Ukrainie – znanego działacza społecznego i dziennikarza Ihora Czudijowycza z miasta Skole. Wieś Wyżnie Synowidne w rejonie skolskim – Kijów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Wdzięczni za podarowane książki

Kolejne wrześniowe spotkanie członków „Poetyckiego salonu” wierchniodnieprowskich prośwician odbyło się, jak zawsze, w Wierchniodnieprowskiej Miejskiej Bibliotece Centralnej obwodu dniepropetrowskiego. Laureat ponad dziesięciu nagród literackich, aktywny i wieloletni działacz ruchu proświciańskiego w Odessie, dysydent, który za swoją patriotyczną działalność był dwukrotnie represjonowany i karany w łagrach mordowskich, przysłał w prezencie czytelnikom naszego miasta trzydzieści trzy książki swojego autorstwa, w szczególności egzemplarze książki „Dlaczego język ukraiński jest bogatszy od innych (Język ukraiński – dziedzictwo tysiącleci)”. Także półtora tuzina egzemplarzy czasopisma społeczno-literackiego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych „Zona”, numery trzydziesty drugi i trzydziesty trzeci. A także przygodowe – „Ukramars” i „Majunela”. Oraz najnowszą pracę badawczą „261 gron krzewiastych w języku Ukraińców=Rusów=Antów=księcia Bohdana Hatyla” z recenzją Ołeny Fedinej, kandydatki nauk filologicznych, docentki katedry edukacji społeczno-humanitarnej Dnieprzańskiej Akademii Edukacji Ustawicznej, członkini NSPU. Wręczenie książek Ołeksa Riznykiw powierzył autorowi tych słów. Bez wątpienia jest to niezwykle ważny podarunek. Zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że większość podarowanych przez Ołeksę Riznykiwa książek zostanie wręczona uczestnikom konkursu literacko-patriotycznego, który jest przeprowadzany w tym roku wśród uczniów szkół hromady wierchniodnieprowskiej. Część książek autor zaprezentował najbardziej aktywnym czytelnikom Wierchniodnieprowskiej Centralnej Biblioteki Miejskiej. Kilka egzemplarzy jego książek zasiliło księgozbiór Wierchniodnieprowskiej Centralnej Biblioteki Miejskiej oraz miejscowej „Proświty”. Zatem dzisiaj w bibliotece był prawdziwie świąteczny dzień. Miejscowi poeci, bibliotekarze i aktywni czytelnicy wyrażają szczerą wdzięczność wielce szanownemu Ołeksie Riznykiwowi. Przecież w te surowe dla nas dni, kiedy raszystowska banda próbuje ujarzmić Ukraińców, zrzucając na pokojowe miasta i wsie setki rakiet i bomb, kiedy kacapy, niczym karaluchy, włażą i włażą na ukraińską ziemię, niosąc śmierć i cierpienie nie tylko dorosłym, ale i małym dzieciom, Ołeksa Riznykiw swoimi utworami, swoją postawą obywatelską, wypełniając misję oświeceniową, wynosi ukraińskie słowo na światowe wyżyny i podnosi ducha wolności oraz poczucie patriotyzmu. Jewhen BEZUS, członek NSPU, członek rady Wierchniodnieprowskiego wydzielonego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

imperialnego wymysłu Putina o tym, że rzekomo „Rosjanie i Ukraińcy to jeden naród”. Dzięki kolejnej rusyfikacji i asymilacji 45 milionów Ukraińców miał on nadzieję poprawić sytuację demograficzną Rosjan w Federacji Rosyjskiej i ponownie stworzyć „wielki naród rosyjski”, sztucznie zawyżając jego rzeczywistą liczebność. Jednak w rzeczywistości naród rosyjski wcale nie jest „wielki”. Ani pod względem liczby ludności, ani poziomu rozwoju gospodarczego, ani osiągnięć technologicznych Rosja nie znajduje się nawet w dziesiątce najlepszych pod wieloma wskaźnikami, dlatego nie jest krajem przodującym na świecie. A teraz rozważmy niezwykle interesujące pytanie o miejsce Rosji w świecie na podstawie głównych danych. Głównym wskaźnikiem ekonomicznym jest produkt krajowy brutto (PKB). Składa się on z obliczonej w dolarach łącznej wartości wszystkich towarów i usług wytworzonych w kraju w ciągu jednego roku. Podajemy wartości PKB 10 najlepszych krajów świata według danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) za 2021 rok. Na pierwszym miejscu znajdowały się USA – 22 biliony 900 miliardów dolarów; na drugim Chiny – 16,9 bln; trzecie miejsce zajmowała Japonia – 5,1 bln; czwarte Niemcy – 4,2 bln; piąta Wielka Brytania – 3,1 bln; szósta Indie – 2,9 bln; siódma Francja – 2,9 bln; ósma Włochy – 2,1 bln; dziewiąta Kanada – 2,0 bln; dziesiąta Korea Południowa – 1,9 bln. Jedenasty wskaźnik, 1,6 biliona dolarów, osiągnęły jednocześnie 3 kraje: Rosja, Brazylia i Australia. Za nimi na czternastym miejscu plasowała się Hiszpania – 1,4 bln, a dwudziestkę największych gospodarek świata zamykała Szwajcaria – 0,8 biliona dolarów. Na skutek rosyjsko-ukraińskiej wojny gospodarka Rosji w 2022 r. nieuchronnie spadnie jeszcze niżej. Zatem według głównego wskaźnika ekonomicznego – PKB za 2021 rok – Rosja nie należała nawet do pierwszej dziesiątki najbardziej rozwiniętych krajów świata. Pod tym względem wyprzedzała ona jedynie nieznacznie Hiszpanię i pozostawała w tyle za USA o ponad 11 razy. Pod względem PKB na mieszkańca Rosja zajmowała 60. miejsce na świecie, a pod względem jakości życia – 96. W oficjalnym ubóstwie żyło 20 milionów Rosjan. Do tego należy dodać całkowity brak wolności słowa oraz policyjną i sądową samowolę. To o jakich „dwóch biegunach” można mó-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Dlaczego wojnę nazwano „specjalną operacją wojskową”

Dmytro CZOBIT. Ciąg dalszy. Początek w nr 34, 35 za 2024 r. Z czasem sam Putin nieco doprecyzował przyczyny wojny z Ukrainą. 18 marca 2022 r., występując w Moskwie na wiecu-koncercie z okazji 8. rocznicy przyłączenia Krymu do Rosji, powiedział: „Uwolnienie ludzi od tych cierpień, od tego ludobójstwa jest główną przyczyną, motywem przewodnim i celem operacji wojskowej, którą rozpoczęliśmy w Donbasie i na Ukrainie. Właśnie w tym jest cel”. Ze słów Putina można wywnioskować, że rozpoczął wojnę z pobudek szlachetnych i z potrzeb humanitarnych. Przypomnę, że dwa dni przed tym wystąpieniem Putina, 16 marca 2022 roku, rosyjskie siły zbrojne przeprowadziły atak lotniczy na budynek Teatru Dramatycznego w Mariupolu, który był wykorzystywany jako schron przeciwlotniczy podczas blokady miasta przez rosyjskie wojska. Ukrywało się w nim do 1200 cywilów. Międzynarodowa organizacja Amnesty International, która zajmowała się śledztwem w sprawie zniszczenia Teatru Dramatycznego w Mariupolu, doszła do wniosku, że okupanci świadomie zrzucili na teatr dwie pięćsetkilogramowe bomby, wiedząc, że ukrywają się tam cywile. Zniszczenie teatru dramatycznego jest zbrodnią wojenną. Liczby ofiar śmiertelnych ustalić się nie da. A dzień przed zniszczeniem teatru, 15 marca, całkowicie zrujnowane miasto opuścił konsul generalny Grecji M. Andrulakis, który po przyjeździe do Aten oświadczył, że Mariupol został zniszczony niemal całkowicie, jak Guernica czy Aleppo. Jak widzimy, według stanu na 18 marca 2022 r., w dniu wystąpienia Putina na moskiewskim stadionie „Łużniki”, półmilionowy Mariupol leżał w całkowitych ruinach i zgliszczach z dziesiątkami tysięcy trupów niewinnych ofiar. Podobne rzeczy rosyjscy terroryści wojenni czynili wówczas w wielu innych okupowanych przez nich ukraińskich miejscowościach. Jak później stało się wiadome, w tych samych dniach, w połowie marca 2022 roku, rosyjska armia barbarzyńców dokonywała masowych morderstw, tortur i gwałtów na Ukraińcach oraz prowadziła powszechne grabieże w Buczy, Irpieniu, Hostomelu, Borodziance, Wielkiej Dymerce, Peremodze i wielu innych miejscowościach obwodu kijowskiego, żytomierskiego, czernihowskiego i sumskiego. Czyli te okrucieństwa rosyjscy żołnierze popełniali wtedy, gdy ich naczelny dowódca Putin wygłaszał przemówienie na „Łużnikach”! Okrucieństwa popełnione przez rosyjską armię nie mają odpowiedników na świecie, nawet hitlerowscy esesmani nie czynili tego, co wyprawiała gwardia rosyjska na Ukrainie! Wszystko to są zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie ludobójstwa. Z przytoczonych wyżej słów i krokodylich łez Putina, niezaprzeczalnych faktów i konkretnych skutków jego okrutnych działań każdy może wyciągnąć samodzielny wniosek co do poziomu moralności i stopnia prawdomówności prezydenta Federacji Rosyjskiej w ogóle oraz co do jego demagogii o tak zwanej „denazyfikacji” Ukrainy w szczególności. Jednak najważniejszym dowodem fałszywości oskarżeń Ukrainy o nazizm jest całkowite i bezlitosne niszczenie na rozkaz Putina ukraińskich miast, masowe morderstwa cywilów, okrucieństwa przejawiane przez rosyjskich żołnierzy na tymczasowo okupowanych terytoriach. Do tego należy dodać przeprowadzane w ciągu jesieni 2022 – stycznia 2023 r. celowe ataki rakietowe na elektrownie, węzły transformatorowe, sieci wodociągowe i kanalizacyjne dużych i średnich miast Ukrainy. Wszystkie one zapewniały życie ludności cywilnej i nie miały żadnego związku z obiektami wojskowymi. Te zmasowane bombardowania i ostrzały były przeprowadzane po to, aby w porze zimowej pozostawić Ukraińców bez prądu, bez ciepła, bez wody, bez chleba, bez jedzenia, bez kanalizacji. Czyli Rosjanie dążyli do sztucznego stworzenia warunków do masowego wymierania cywilów. Takiego barbarzyństwa nie dopuszczali nawet hitlerowscy naziści. O tym ludobójczym celu otwarcie i cynicznie mówili z ekranów rosyjskiej telewizji moskiewscy propagandyści, a nawet skarżyli się, że na Ukrainie „na złość panuje ciepła pogoda”. To słowa znanej moskiewskiej propagandystki Skabiejewej. Co tu powiedzieć? Na wszystko wola Boża. W tej sprawie wspaniałą odpowiedź Rosjanom dał Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski: „Bez światła? Bez światła. Bez wody? Bez wody. Bez ciepła? Bez ciepła. Ale najważniejsze – bez was!”. Zatem twierdzenie Putina, że „Rosjanie i Ukraińcy to jeden naród”, oraz postawione przez niego zadanie dotyczące tak zwanej „denazyfikacji” Ukrainy – to nic innego jak środki ideologicznego usprawiedliwienia zbrodni wojennych Rosji i masowych morderstw wszystkich niepokornych Ukraińców jako rzekomych „nazistów”. Jednocześnie putinowskie formuły i zadania są bezpośrednimi i niezaprzeczalnymi dowodami zorganizowanego przez reżim kremlowski ludobójstwa 45-milionowego narodu ukraińskiego. Opowiadając o tak zwanym „nazizmie” i „ludobójstwie”, Rosjanie w ten sposób próbowali oskarżyć Ukraińców o to, co sami czynili. Był to z góry przygotowany i dalekosiężny sposób na przerzucenie na przeciwnika winy za już zaplanowane własne zbrodnie wojenne na Ukrainie. To po pierwsze. A po drugie, co najważniejsze: oskarżając Ukrainę o rozpasanie tak zwanego „nazizmu”, „nacjonalizmu”, „faszyzmu”, „satanizmu”, używając w negatywnym znaczeniu terminów „reżim kijowski”, „banderowszczyzna”, „banderowcy”, kremlowscy zbrodniarze wojenni w ten sposób próbowali demonizować Ukraińców, ukraińskie władze i ukraińską armię po to, aby zasiać nienawiść do przeciwnika i przedstawić go jako śmiertelnego wroga Rosjan. Czyli jest to nic innego jak podła i podstępna metoda podnoszenia ducha bojowego rosyjskiej armii i zwiększania motywacji rosyjskich żołnierzy do prowadzenia przez nich rozpętanej przez moskiewski Kreml niczym niesprowokowanej, nielegalnej, niesprawiedliwej i jawnie zaborczej wojny przeciwko Ukrainie. Oprócz tego, celowo siejąc złość i nienawiść, rosyjskich żołnierzy przygotowywano do zwierzęcych rozpraw z Ukraińcami jako rzekomymi nazistami. Takie działanie było potrzebne moskiewskim władcom, aby zastraszyć naród Ukrainy. Tylko w warunkach masowych represji, okrucieństw, morderstw można było stworzyć ogólną atmosferę strachu, w której zbrodniarz wojenny Putin mógłby osiągnąć swój główny cel – zrobić z Ukrainy Rosję, a z Ukraińców – Rosjan. Po zakończeniu II wojny światowej i aż do 1991 roku świat był dwubiegunowy. Dominowały w nim dwa wielkie supermocarstwa – USA i ZSRR. Pod względem zbrojeń jądrowych i gospodarki niewiele sobie ustępowały. Odpowiedni był też ich wpływ na świat. USA stanowiły fundament NATO, ZSRR – Układu Warszawskiego. Ponadto Związek Radziecki w pełni kontrolował wszystkie kraje socjalistyczne Europy Wschodniej i Środkowej. Według stanu na 1989 rok populacja ZSRR wynosiła 286,7 miliona osób, a w USA – 246,8 miliona. Pomimo znacznego zapóźnienia technologicznego, potencjał gospodarczy i wojskowy Związku Radzieckiego był znaczny, a w niektórych sferach wyprzedzał USA, w szczególności pod względem liczebności sił zbrojnych i broni masowego rażenia. Wraz z ogłoszeniem przez Ukrainę niepodległości 24 sierpnia 1991 roku oraz późniejszym rozpadem ZSRR sytuacja na świecie stała się zupełnie inna. Z mapy świata zniknęło supermocarstwo, rozpadł się Układ Warszawski, wszyscy jego byli członkowie, nawet Litwa, Łotwa i Estonia, które przez 50 lat znajdowały się w składzie ZSRR, wstąpili do NATO. Jednak za rządów Putina Federacja Rosyjska zapragnęła przywrócić sobie dawną wielkość Związku Radzieckiego i zająć jego miejsce. Przejawiało się to w ciągłym skomleniu Putina i Ławrowa na temat ograniczania jakichś mitycznych praw i interesów Rosji, ich częstymi narzekaniami na „jednobiegunowy” świat, żądaniami uczynienia go „dwubiegunowym” lub „trójbiegunowym”. Ten ostatni wariant był wyraźnie ukierunkowany na zdobycie przychylności Chin. Pod tak zwanym „jednobiegunowym” światem Putin i jego klika rozumieli hegemonię jednego centrum, czyli jednego państwa. I chociaż go nie nazywali, wszyscy rozumieli – chodzi o USA. W przededniu rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie zastępca Ławrowa Riabkow, występując 9 stycznia 2022 r. w Genewie, po raz kolejny publicznie oświadczył, że na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci Rosję rzekomo próbowano zepchnąć na „drugie role w polityce europejskiej i międzynarodowej”. Z tych słów widać: Rosji nie zadowalał jej obecny stan i pragnęła ona przywrócić sobie wiodącą rolę na świecie. W tym celu używano retoryki o jakichś „historycznych prawach” Rosji i jej szczególnej misji na świecie. I chociaż pod względem powierzchni terytorium Rosja zachowała pierwszeństwo na świecie, to pod względem liczby ludności nie wchodziła nawet do pierwszej piątki największych: w 2012 r. w FR mieszkało 142,4 mln osób – to dwukrotnie mniej niż w USA (313,8 mln). Czynnik ludzki wpłynął na gospodarkę, armię i wszystkie inne sfery. Nastąpił całkowicie naturalny proces. Przez 30 lat, które minęły od rozpadu ZSRR, świat radykalnie się zmienił, moskiewski Kreml stracił swój wpływ i dawną „wielkość”, z czym w żaden sposób nie mógł się pogodzić. Jednak żadnej winy umownego Zachodu tutaj nie ma – sprawę rozstrzyga realny stan rzeczy w gospodarce, co dobrze widać w liczbach. Aby lepiej zrozumieć obecne miejsce Rosji na świecie, przytoczymy dla porównania niektóre decydujące wskaźniki. Bez wątpienia pod względem powierzchni terytorium Federacja Rosyjska zajmuje pierwsze miejsce – 17 mln 98 tys. kilometrów kwadratowych; na drugim miejscu Kanada – 9 mln 976 tys. km kw.; na trzecim ChRL – 9 mln 770 tys.; na czwartym USA – 9 mln 430 tys., dalej idą Brazylia, Australia, Indie. Ukraina zajmuje 42. miejsce na świecie i pierwsze w Europie, jeśli nie liczyć FR; jej powierzchnia to 603 tys. 628 km kw. Pod względem liczby ludności według stanu na 2012 rok na pierwszym miejscu Chiny – 1 miliard 420 milionów; na drugim Indie – 1 mld 343 mln; na trzecim USA – 313 mln 847 tys. osób. Federacja Rosyjska zajmowała dziewiąte miejsce – 142 mln 856 tys. Niewiele Federacji Rosyjskiej ustępowała Japonia, która jest na 11. miejscu – 127 mln 368 tys. Populacja Unii Europejskiej sięga 499 mln 770 tys. Zgodnie ze spisem ludności Federacji Rosyjskiej z 2010 roku, przeważającą większość stanowili Rosjanie – zapisano ich 111 mln 16 tysięcy. Jednak ta liczba jest celowo i znacznie zawyżona, a do rubryki „rosyjscy” oficjalnie włączono aż 62 grupy etniczne, wśród nich: Burtasów, Wedrusów, Dirników, Kierżaków, Sybiraków, Jakutów, Pomorców itd., czyli wszystkich przedstawicieli zrusyfikowanych małych narodowości Syberii i Dalekiej Północy. Oto dlaczego imperium potrzebuje rusyfikacji. W ten sposób liczebność Rosjan stale sztucznie zawyżano kosztem innych narodów i narodowości. Ale nawet jeśli uwierzyć spisowi z 2010 r., to Rosjan jest o 15 milionów mniej niż etnicznych Japończyków. Podkreślę, że populacja Japonii to monokulturowa wspólnota, której 99% stanowią Japończycy. Liczebność Rosjan praktycznie odpowiadała liczebności Niemców. W Niemczech mieszkało 83,2 mln ludzi, z nich etnicznych Niemców – 75,9 mln. Czyli w Europie Rosjan mieszkało prawie tyle samo, co Niemców. W podanych liczbach kryje się jedna z najważniejszych przyczyn

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

…? Jakim sposobem Rosja może się zrównać ze Stanami Zjednoczonymi lub Unią Europejską? Weźmy jeszcze jeden ważny wskaźnik – zapasy złota bankowego w krajach według stanu na 2020 rok. Na pierwszym miejscu znajdowały się USA – 8133,5 tony; na drugim Niemcy – 3364,2 t; na trzecim Włochy – 2451,8 t; czwarte miejsce zajmowała Francja – 2436 t; Rosja na piątej pozycji – 1999,2 t; Chiny na szóstej – 1948,3 t, a dziesiątkę zamykały Niderlandy. Zatem nawet pod względem zapasów złota Rosja nie miała dominującej pozycji, chociaż je wydobywała. Jak widzimy, według wskaźnika PKB, zapasów złota i wielu innych parametrów Rosja nie zajmowała czołowych miejsc na świecie, dlatego też nie mogła i nie jest zdolna odgrywać wiodącej roli na arenie międzynarodowej, ale zawsze miała wygórowane ambicje polityczne i cechowała się manią wielkości, ponieważ opierała się przede wszystkim na swojej broni jądrowej i siłach zbrojnych, które wychwalała jako „najlepsze” i „najsilniejsze” na świecie. I świat w to wierzył, ale samo życie pokazało, że to nieprawda, podobnie jak wiele innych rosyjskich mitów. Weźmy choćby zwykłą mapę geograficzną. Każdy przeciętny obywatel postrzega kraj przede wszystkim z mapy. Na mapie świata obecna Federacja Rosyjska zajmuje jedną siódmą część planety i właśnie według tego wskaźnika większość ocenia ją jako „wielkie” państwo. Jednak pod względem liczby ludności RF zajmuje dziewiąte miejsce na świecie i niewiele wyprzedza niewielką Japonię. (W Rosji 142 mln, a w Japonii 121 mln). Ale kiedy zestawimy powierzchnię RF z jej ludnością, wyłania się niezwykle interesujący obraz rzeczywistego stanu rzeczy. Z ogólnej liczby ludności RF wynoszącej 142,8 mln w części azjatyckiej, według danych spisu z 2012 r., mieszkało 37,6 mln; według spisu z 2002 r. wynosiła ona 39,1 mln. Oznacza to, że w ciągu 10 lat liczba ludności w azjatyckiej części RF zmniejszyła się o 1,5 mln. Stało się tak na skutek migracji do europejskiej części kraju. Proces ten stale się nasila. Z tego wynika, że w znacznie większej azjatyckiej części RF, czyli za Uralem, mieszka znacznie mniej ludzi niż w europejskiej. Odpływ Rosjan z części azjatyckiej budzi niepokój na Kremlu, ponieważ udział Rosjan w porównaniu z tamtejszymi rdzennymi narodami nieustannie maleje. Jako przykład przytoczmy Republikę Saha (Jakucję). Jest to największa republika Federacji Rosyjskiej, jej terytorium rozciąga się w trzech strefach czasowych i zajmuje powierzchnię 3 mln 84 tys. km kw. – to więcej niż powierzchnia Argentyny. 27 września 1990 r. Jakucka Radziecka Autonomiczna Socjalistyczna Republika ogłosiła suwerenność państwową w składzie ZSRR i RFSRR, a następnie zmieniła nazwę na Republika Saha (Jakucja). Po dojściu Putina do władzy włożył on ogromny wysiłek, aby pozbawić tę syberyjską republikę prawnego prawa do niezależności państwowej. Dopiero w 2009 r. Trybunał Konstytucyjny RF zawiesił przepisy o suwerenności. Jednak sytuację polityczną w tej republice znacznie komplikuje także kryzys demograficzny, który jest dla imperium problemem. Odsetek Rosjan nieustannie maleje. W 1989 r. w Jakucji mieszkało 550 tys. Rosjan, co stanowiło 50,3%; Jakutów wówczas było 365,2 tys. (33,4%); w 2012 r. sytuacja się zmieniła: liczba Rosjan gwałtownie spadła do 353,6 tys. (36,9%), a Jakutów znacząco wzrosła – do 466,5 tys. (48,7%). Jakucję zaliczono do regionów depresyjnych, dokąd już zaczęto przesiedlać Ukraińców z okupowanych terytoriów. Oto po co Putinowi Ukraińcy i bajka o jednym narodzie – na ich koszt dąży on do osiągnięcia dwóch celów naraz: zmienić na korzyść Rosjan sytuację demograficzną w tzw. regionach depresyjnych, przesiedlając tam Ukraińców, a na okupowane terytoria Ukrainy sprowadzić etnicznych Rosjan i również tutaj przeprowadzić zmiany demograficzne na korzyść Rosji. Takie były plany podfuhrera rasistowskiej Rzeszy. Głównym problemem imperium, zdaniem Putina, są terytoria i ludność. Tylko pod warunkiem zjednoczenia dawnych republik radzieckich w jednym państwie mógłby on nieco poprawić sytuację, ale tylko na pewien czas, a potem znów trzeba by z kimś walczyć i kogoś przyłączać – „zbierać ziemie”, to bowiem główne prawo życia Imperium Rosyjskiego Zła, potwierdzone prawdą faktów z całej jego historii. Poza tym największa gęstość zaludnienia obserwuje się wokół wielkich miast europejskiej części Rosji, przede wszystkim Moskwy i Petersburga, na północy zaś jest ono niewielkie. Szczególna sytuacja panuje w azjatyckiej części Rosji – tam od Uralu do Przymorza Pacyficznego ludność zamieszkuje głównie wzdłuż Transsyberyjskiej magistrali kolejowej – reszta terytorium jest niezaludniona z powodu niezwykle niekorzystnych warunków naturalnych. Na setkach kilometrów kwadratowych Syberii w ogóle nie ma ludzi, a średnia gęstość zaludnienia azjatyckiej części FR wynosi 1,8 osoby na jeden kilometr kwadratowy, czego nie ma w żadnym kraju świata. Zatem rozmiary Federacji Rosyjskiej na mapie świata zupełnie nie świadczą o jej „wielkości”. Jednak prawdziwa mania tzw. „Wielkiej Rosji” nie daje spokoju dzisiejszym władcom Moskwy, przede wszystkim Putinowi, dlatego aby przywrócić tę iluzoryczną „wielkość”, sięgają oni po niewyobrażalnie obrzydliwe kroki. Weźmy choćby sport. Kiedyś Związek Radziecki na wszystkich powojennych igrzyskach olimpijskich w klasyfikacji drużynowej według liczby medali złotych, srebrnych i brązowych zawsze zajmował pierwsze miejsce. Po rozpadzie ZSRR Rosja nie mogła tego powtórzyć, dlatego, dla przywrócenia dawnej „wielkości”, na szczeblu rządowym uciekła się do czegoś niewyobrażalnego – masowego stosowania dopingu niemal we wszystkich dyscyplinach sportu, szczególnie w lekkoatletyce i pływaniu. W rezultacie cały rosyjski sport ogarnęły skandale dopingowe, dyskwalifikacje sportowców, a Rosję pozbawiono prawa uczestnictwa w igrzyskach olimpijskich, mistrzostwach świata, Europy i w międzynarodowych zawodach. Rosjanom odebrano nawet prawo do transmitowania igrzysk olimpijskich w 2026 i 2028 roku. To konsekwencje tego, że rząd Rosji za pomocą dopingu dążył do fałszywej „wielkości”. Podobnie wygląda sytuacja Rosji we wszystkim, gdyż taka jest jej fałszywa natura, szczególnie u jej wodzów i przywódców. Ukraińcy – krew i ciasto Imperium Rosyjskiego. Po rozpadzie Związku Radzieckiego w Federacji Rosyjskiej pojawiło się takie pojęcie, jak regiony depresyjne, czyli obszary słabo zaludnione i gospodarczo niedostatecznie zagospodarowane. Do takich przede wszystkim należą ziemie Syberii, Uralu, zajęte w różnym czasie przez Moskwę, Ałtaju, Pacyficznego Pomorza i Dalekiej Północy. Ludzie stamtąd nieustannie wyjeżdżali. Według stanu na 2022 rok ludność w europejskiej części Rosji wynosiła 106,9 miliona osób, a za Uralem – zaledwie 35,5 mln. Oprócz tego gęstość zaludnienia odznaczała się ogromnym kontrastem, zwłaszcza za Uralem: tam ludzie mieszkali i nadal mieszkają głównie wzdłuż transsyberyjskiej linii kolejowej Moskwa – Władywostok. Reszta to faktycznie słabo zaludnione i bezludne przestrzenie. Rozwiązanie problemu zasiedlenia azjatyckich terytoriów stało się pilną sprawą moskiewskiego kierownictwa. W czasach Związku Radzieckiego zaludnienie odległych rejonów początkowo podtrzymywano sztucznie, głównie za sprawą przymusowych przesiedleńców, deportowanych obcych narodowości i więźniów. Ta praktyka miała wielkie tradycje i sięgała jeszcze czasów carskich, gdy na Syberię masowo przesiedlano ukraińskich kozaków za różne winy, uczestników powstań polskich; również setki jeńców wojny północnej ze Szwedami tam trafiły. Proces zagarniania obcych terytoriów, który rozpoczął się w Moskowii w XVI w. i nie zakończył się w XX w., nazywano „sobiranijem ziemiel”. Mianowicie, zagarniając siłą zbrojną obce kraje, ujarzmiając obce narody, Rosjanie nazywali ten proces niewinnie – „zbieraniem ziem”. Zagarnięte w procesie „zbierania” obce ziemie stopniowo kolonizowali przybysze z części europejskiej. Po przyłączeniu Ukrainy do Rosji w XVII stuleciu do kolonizacji aktywnie wykorzystywano Ukraińców, którzy byli Rosjanom bliscy językiem i wiarą prawosławną. Można śmiało powiedzieć, że dzięki Ukraińcom Moskiewia skolonizowała zagarnięte przez siebie obce ziemie Syberii i Dalekiego Wschodu, o czym świadczą tysiące ukraińskich toponimów na tych odległych od Ukrainy ziemiach: Ukrainka, Połtawka, Czernihówka, Perejasławka, Żytomirka, Fastowka, Kijów, Chreszczatyk, Romny, Biała Cerkiew, Złotonosza, Kachówka, Taraszcza, Hajworon, Czerkasowe, Wasylkowe itd. Toponimy Syberii i Dalekiego Wschodu są niezaprzeczalnym dowodem tego, jak Moskiewia przez stulecia piła ukraińską krew i niszczyła Ukrainę; o tym samym świadczą w tych dalekich stronach setki tysięcy nosicieli ukraińskich nazwisk. Ukraińcy stanowili główną grupę narodową, dzięki której dokonywano przymusowego zasiedlania ogromnych syberyjskich i nadmorskich przestrzeni; byli głównym zaczynem i krwią kolonizacji w ciągu XVII – początku XX w. części azjatyckiej i amerykańskiej Imperium Rosyjskiego. W czasach radzieckich wymyślono nowe sposoby zasiedlania Syberii. Wówczas dość aktywnie wykorzystywano przymusową pracę absolwentów szkół wyższych i średnich, kierowanych na podstawie specjalnych skierowań; bardzo rozpowszechniona była praktyka przesiedleń przez biura zatrudnienia oraz na tzw. komsomolskie przydziały dla młodzieży. W rezultacie miliony Ukraińców osiedlano w odległych rejonach Związku Radzieckiego, gdzie wielu zakładało rodziny i pozostawało tam na stałe. Ten proces gwałtownie ustał wraz z rozpadem ZSRR. Co więcej, przesiedleńcy zaczęli masowo opuszczać obce dla nich strony. W konsekwencji syberyjskie miasta i osiedla pustoszały i zamieniały się w pustkowia. Rosyjski rząd nadał im nazwę „depresyjne”. Problem terytoriów depresyjnych stał się jednym z największych w Federacji Rosyjskiej. Latem 2021 r., czyli w przeddzień agresji Rosji przeciwko Ukrainie – wtedy, gdy rosyjskie wojska koncentrowały się wokół ukraińskich granic, minister obrony Federacji Rosyjskiej S. Szojgu wygłosił głośne oświadczenie o potrzebie stworzenia na terytorium Syberii nowych dwóch, a jeszcze lepiej trzech czy pięciu miast milionowych. Na pierwszy rzut oka wydawało się to dziwne, lecz obecnie rosyjskie plany stały się zrozumiałe: Syberię mieli zasiedlić deportowani mieszkańcy Ukrainy. Potwierdzeniem tej myśli jest fakt, że podczas rosyjsko-ukraińskiej wojny rosyjscy okupanci deportowali z ojczystej ziemi ponad 1 mln Ukraińców, z których znaczną część wywieziono do odległych rejonów Syberii, Uralu, Ałtaju, na Sachalin i Kamczatkę. Można tylko sobie wyobrazić, jaka skala przesiedleń i deportacji czekałaby Ukraińców w razie zwycięstwa Rosji w wojnie przeciwko Ukrainie. Podstawą do stwierdzenia, że Rosja ma i najwyraźniej wciąż ma zamiar przesiedlić miliony Ukraińców do swoich depresyjnych rejonów, są fakty obecnych deportacji Ukraińców z Donbasu, Chersońszczyzny i innych okupowanych regionów. Istnieje też jednoznaczne dokumentalne potwierdzenie tych przesiedleńczych planów moskiewskiego Kremla. Putinowskie plany masowej deportacji Ukraińców Trzeciego marca 2014 roku w rosyjskich mediach, w tym w ITAR-TASS, na portalach internetowych „Gazeta.Ru”, „Forbes”, „LIGA.Novosti”, „Vzglyad”, ukazały się bardzo ciekawe publikacje, które wtedy jakoś nie zwróciły należytej uwagi w Ukrainie. Chodziło o to, że ministerstwo Federacji Rosyjskiej ds. rozwoju Dalekiego Wschodu rozpatrzyło plan „O przyciągnięciu mieszkańców Ukrainy na Daleki Wschód”. W związku z tym minister O. Galuszka udzielił wywiadu, w którym wyjaśnił, że „do 1917 roku przybysze z Ukrainy stanowili 52% ludności Dalekiego Wschodu. Także dziś są tam miejscowości o czysto ukraińskich nazwach: Czernihiwka, Czuhujiwka, Nowoczuhujiwka, Pryłuky, Chorol, Kyjiwka, Nowosełyszcze, Barabasz, Lewada, Hajworon, Mychajliwka, Wasylkiwka, Andrijiwka, Jabłunniwka, Monastyryszcze i wiele innych”. Nazwy wprawdzie są ukraińskie, ale ludność w większości dawno już została zrusyfikowana i zasymilowana. Imperium Rosyjskie przez trzy stulecia wysysało ukraińską krew, zwiększało dzięki niej swoją potęgę i niszczyło Ukrainę. I zawsze znajdowało usprawiedliwienie dla swoich kolonialnych działań, opowiadając bajkę, że Ukraińcy i Rosjanie to „bratnie narody”, że Ukraińcom dobrze robią, bo na Syberii lepiej się żyje. Tak też rosyjski minister o czysto ukraińskim nazwisku Galuszka twierdził: „Oczywistym plusem przyciągnięcia mieszkańców Ukrainy jest to, że na Dalekim Wschodzie pojawią się ludzie o tej samej tożsamości: gdy nie ma bariery językowej, mentalnej i kulturowej”. Konieczność przesiedlenia Ukraińców rosyjski minister wyjaśnił potrzebą rozwoju Dalekiego Wschodu i dodał, że w ministerstwie „ta racjonalna propozycja… była rozpatrywana jeszcze długo przed wydarzeniami, które teraz rozgrywają się w Ukrainie”. Przypomnę: w tamtym czasie rosyjska armia bez znaków rozpoznawczych już okupowała część Donbasu i przygotowywała się do dalszej inwazji na Ukrainę. Bardzo, bardzo ciekawy komentarz rosyjskiego ministra o ukraińskim nazwisku Galuszka. Wynika z niego szereg pytań i wniosków. Po pierwsze. Na jakiej to podstawie rosyjskie ministerstwo rozpatrywało kwestię masowego przesiedlenia na swój Daleki Wschód Ukraińców, czyli obywateli innego suwerennego państwa? Po drugie. Jeśli istnieje potrzeba ludzi na Dalekim Wschodzie, to dlaczego rząd rosyjski nie przesiedla tam własnych obywateli z Moskwy, Petersburga? Zresztą mogliby wezwać do przesiedlenia „rosyjskojęzyczną ludność” Krymu i Wschodu Ukrainy. Dlaczego reżim Putina zapragnął przesiedlać na Syberię i Daleki Wschód właśnie Ukraińców? Po trzecie. Kto uwierzy w to, że rosyjskie ministerstwo rozwoju Dalekiego Wschodu rozpatrywało kwestię masowego przesiedlenia Ukraińców z własnej inicjatywy? Dlaczego nagle zachciało się przesiedlać Ukraińców, a nie Polaków, Litwinów czy Finów? Odpowiedź nasuwa się sama. Agresja przeciwko Ukrainie i okupacja ukraińskich ziem były planowane przez reżim Putina z góry, a ministerstwu ds. Dalekiego Wschodu zlecono rozpatrzenie kwestii, dokąd i ilu ludzi można przesiedlić. Dalej miała nastąpić, znana już z czasów stalinowskich, rozwiórka: ile z jakiego obwodu, rejonu, miasta, wsi ukraińskiej ma zostać przesiedlone. A przesiedlać będą współcześni rosyjscy faszyści tak, jak kiedyś komuniści-czekiści – wszystkich „niepewnych politycznie” i ich „pomocników”, których w tym celu nazwą „faszystami”, „nazistami”, „ekstremistami”, „nacjonalistami”, „majdanowcami”, „satanistami” itd. Oczywiście razem z rodzinami i w poczuciu „braterskiej” miłości. Takie są plany, publicznie ogłoszone w Rosji, ale na czas i należycie niedocenione w Ukrainie. Sam fakt przygotowania przez rosyjskie ministerstwo ds. Dalekiego Wschodu kwestii masowego przesiedlenia Ukraińców już w 2014 roku świadczy o tym, że już wtedy planowana była rosyjska agresja nie tylko na Donbas, ale i na całe pozostałe terytorium Ukrainy. Wtedy o tym otwarcie mówiła rosyjska propaganda. Jednak tragedia zestrzelenia nad Donbasem samolotu linii malezyjskich lotu MH17, do której doszło 17 lipca 2014 r., zmusiła Rosjan do kłamstwa, że „ich tam nie ma”, a Putina – do odłożenia dalszej agresji przeciwko Ukrainie. Dlatego plany masowego przesiedlenia Ukraińców, a faktycznie ich deportacji na Syberię i Daleki Wschód, też trzeba było odłożyć aż do 2022 roku. O tym, że plany wojny przeciwko Ukrainie istniały jeszcze w 2014 r., potwierdził sam Putin w wywiadzie dla rosyjskiego propagandysty Pawła Zarubina, udzielonym już w marcu 2023 r. W nim Putin wyjaśnił, że wtedy nie rozpoczęto ofensywy, bo, jak mówił, nie mieli jeszcze rakiet hipersonicznych. „A teraz je mamy” – uśmiechnął się kremlowski dyktator. Z tych słów Putina dobrze widać, że wojnę przeciwko Ukrainie przygotowywał już w 2014 r. Stąd nasuwa się wniosek: cała moskiewska bzdura o „nazistach”, „faszystach”, „nacjonalistach”, „banderowcach”, „satanistach”, „jednym narodzie” i inne bzdury – to ideologiczne przykrycie dla rosyjskiej agresji i wojny zaborczej Rosji przeciwko Ukrainie. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

czytelnikiem kompleks etycznych maksym, które mają znaczny wpływ na kształtowanie zwycięskiej narracji o przyszłej Ukrainie. Nieokiełznanie i niepokonanie, wolność ducha i absolutne poczucie wolności – oto te czynniki, które określają poetycki kosmos analizowany w monografii N. Gawryluk. Ale mowa także o związku z przedsokratejskimi wyobrażeniami o świecie, który niekiedy jest walką ognia, a czasem świat jest płynny, jak woda, czasem jest powietrzem, a czasem ziemią. I tylko poeta, zależnie od okoliczności zewnętrznych i od głębokiego własnego poczucia tej ziemi, z której się wywodzi, ma zdolność uporządkowania bezmiaru chaosu i stworzenia z niego harmonii. Poetycki Wszechświat P. Mowczana ma zdolność przekształcania naszej czasoprzestrzeni, otwierając w nas egzystencję absolutnej wolności: takimi są powietrze i ziemia, ogień i woda. Żywioły nie mają ograniczeń, istnieją jako czysta energia. I poetyckie słowo P. Mowczana – to także czysta energia, w której dokonuje się zlanie żywiołów, w której makrokosmos odbija się w mikrokosmosie i odwrotnie. Wszystko znajduje się w lustrzanej projekcji, a jednocześnie z połączenia żywiołów za każdym razem rodzi się coś zasadniczo nowego. P. Mowczan „pozostaje poetą-filozofem, dla którego ważna jest autentyczność osobista („z twarzy zsuwa się łuszczący papier”), a także twórcza niepodrabialność (ta ostatnia oparta na rzeczywistości zobaczonej, ale ogrzanej autorską wyobraźnią). P. Mowczan pozostaje poetą, dla którego każda chwila-fala czasu jest cenna i wymaga utrwalenia w tkaninie słowa. Ponadto artyście chodzi o światopoglądowe przekonanie o jedności wszystkiego, co istnieje, które jednak nie jest sumą części-fragmentów, lecz raczej kalejdoskopem zmian jednego w drugie: strumieni – tryska (jak woda) i napełnia się prądem (fala świata)” (s. 33). W tym właśnie tkwi siła poetyckiej metafory, która nigdy nie może być powtórzeniem tego, co zostało powiedziane, czyli zamulonym bytowaniem. N. Gawryluk w monografii „Widzi dalej, niż sięga wzrok: poezja Pawła Mowczana” przekonująco ukazuje nam poetycki świat jako przestrzeń praematerii: racjonalne pierwiastki nic nie dadzą do jej wyjaśnienia. Trzeba wyłączyć rozum i zanurzyć się w sugestywną głębię tego Wszechświata, z którego przemawia liryczny podmiot P. Mowczana. Przerywana nić horyzontu drży, Żarzy się żarzewie w ptasim oku, I pluskają w wieczność fale – chwila Rośnie mur ciemności na każdym kroku... Ważny jest jeszcze jeden koncept filozoficzny, który ujawnia istotę poetyckiego świata analizowanego w monografii – zasada kordocentryzmu, której podporządkowany jest zespół motywów i spójność obrazów w wierszach P. Mowczana. Jak już pisałem, zmysłem wzroku nie da się dostrzec całej tajemnicy bytu, z którym ma związek liryczny podmiot poezji. Trzeba poruszać się w nurcie filozofii serca: to właśnie taki kierunek pomaga dotrzeć do punktu, w którym łączy się makroświat z mikroświatem. Właśnie tam jest ów krater, w który nieustannie skacze czytelnik, aby, zagłębiwszy się w praematerię, poczuć siłę poetyckiego słowa Pawła Mowczana. Poeta „widzi dalej, niż sięga wzrok”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Widzialne i niewidzialne światy Pawła Mowczana Recenzja monografii: Hawryluk N. Widzi dalej niż wzrok: poezja Pawła Mowczana / Monografia. Kijów: Jarosławiw Wał, 2024. 368 s.

Dmytro DROZDOWSKI, kandydat nauk filologicznych, pracownik naukowy Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, sekretarz Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. W samotności dusza uważniej widzi dalej niż wzrok: przestrzeń – inna, kolor – inny, góry chmur czy chmury gór. P. Mowczan 6 września podczas targów książki „KyivBookFest” zaprezentowano monografię „Widzi dalej niż wzrok: poezja Pawła Mowczana” („Jarosławiw Wał”, 2024), w której literaturoznawczyni Nadija Hawryluk, pracownica naukowa Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, proponuje wierszoznawczą i filozoficzną rekonstrukcję twórczości Pawła Mowczana, konstruując własne poszukiwania naukowe za pomocą podejść mitokrytyki, wydobywając kluczowe koncepty w poezjach i interpretując je poprzez poetykę żywiołów. Monografia składa się z przedmowy „Wielki duch czyni cię bezgranicznym”, siedmiu rozdziałów („Eteryczne żywioły: świat w poezji Pawła Mowczana”, „Między pauzami w czasie żyłem i wieczność rozumiałem”, „Jak miód grudniowy, przestrzeń piła się”, „Już wyszedł głos mój poza brzegi”, „Życie w słowach mądrzejsze”, „Przemyta pamięć, niczym szkło”, „Człowiek. Sól. Drzewo”) oraz posłowia „Wysiłki twoich rąk co na świecie warte”. Badany świat poetycki przedstawiono jako mitologiczny, gdzie w centrum znajduje się drzewo świata, a wokół tego mitologicznego centrum ujawniono różne egzystencje, które mają pozaczasowe istnienie. N. Hawryluk przeprowadza skrupulatną analizę filologiczną poezji, przede wszystkim badając system obrazów i motywów. Jej analityczne refleksje dają możliwość zrozumienia estetycznej pozaczasowości poezji. I ogólnie rzecz biorąc, chodzi o uniwersalne sensy: poetycki wymiar P. Mowczana wypływa z mistycznego wyobrażenia o odwiecznym obiegu materii i energii we Wszechświecie. I tylko poeta jest zdolny na chwilę wejść w sedno tych kosmicznych transformacji i ukazać czytelnikom to, co niewidzialne. N. Hawryluk zwraca uwagę czytelników na to, że w artystycznym wymiarze P. Mowczana dominuje właśnie czas („W twórczości Pawła Mowczana kategoria czasu jest ważniejsza niż przestrzeni” – zauważa literaturoznawczyni, s. 53 recenzowanej monografii). Warto podkreślić, że poezja P. Mowczana jest formą ujawnienia bytu ukraińskiego świata. Badaczka zwraca uwagę na to, że zgodnie z przemyśleniami samego poety, osobnym żywiołem w tym mitologicznym świecie jest język. On, zgodnie ze znaną metaforą Heideggera, jest domem bytu. W poezjach P. Mowczana znaczący jest immanentny związek poety z przestrzenią bytu, z której wyrasta. Życie poety w takim poetyckim świecie upodabnia się do drzewa, które jest przewodnikiem do świata metafizycznego. Wyrazista jest apelacja do transcendentalnego w takiej poezji: Słowo jest medium, a poeta – drzewem, które rozrasta się, aby w świecie fizycznej egzystencji ukazać egzystencję metafizyczną. „Kręgosłup człowieka, jak i kręgosłup drzewa – to rdzeń, który trzyma i wyznacza kierunek ruchu, a zatem i zasady, które ten ruch umożliwiają. Często nie widzisz ich bezpośrednio, są jakby niewidzialne – pod ziemią (kamień-korzeń), ale bez tego oparcia nie wyrośniesz. Niewidoczne, przynajmniej na początku, są i słoje drzewa. Ono rośnie powoli, więc wysokość – to kwestia czasu” (s. 13). Monografia naukowa N. Hawryluk nie jest wizją biograficzną, lecz teoretyczną wizją poetyckiego upływu czasu. Dzięki takim badaniom rozumiesz, że twórczość poetycka jest próbą zanurzenia się w inny świat. I właśnie poezja – formą przemawiania do bytu, który odkrywa siebie w metaforach żywiołów. Takie metafory odzwierciedlają zdolność poety do rozpuszczania się w bycie i oddawania swojego życia temu, do czego powraca. Zgodnie z teoretycznymi rozważaniami M. Eliadego obok drzewa świata zawsze jest oś świata (axis mundi). I właśnie taka oś wyznacza topografię tego bytowego poetyckiego świata, do którego zdolny jest wchodzić podmiot liryki. Oś wydobywa metafizyczną wertykalność, czyli wartościowy model przebywania podmiotu, który nie myśli o sobie w kategoriach horyzontalnych przeciętnego życia. Ważne jest, by trzymać górę w centrum uwagi, poruszać się w górę, zbliżać się do tego, co jest zakazane i niepoznawalne, ale tylko dopóty, dopóki nie rozwinąłeś w sobie metafizycznego wewnętrznego wzroku. Gdy tylko on się pojawia, zanurzasz się dalej w inne światy i rozumiesz całą marność fizycznej rzeczywistości, jej nieprawdziwość i iluzoryczność. Wartości bytowe ukryte są w czasoprzestrzeni innego bytu, w którym inna oś łączy ziemską twardź i „błękitną błękit”. Metafora rzeczywistości, która jest ponad fizycznym i poza fizycznym wzrokiem, jest kluczowa w poetyckim świecie P. Mowczana. W końcu żywioły są niewidzialne. Nie sposób ich zobaczyć: to skupiska strumieni energetycznych. Dopiero gdy zanurzasz się w nich, gdy trafiasz w to pole siłowe, czujesz prawdziwą moc nowej rzeczywistości. Tak jest i z poezją P. Mowczana – to świątynia, w której jest portal do niewidzialnego dla przeciętnego oka bytu, trafienie do którego daje możliwość zobaczenia rzeczywistości nowej, gdzie wszystko jest stokroć potężniejsze i jaśniejsze. To jak wejście do raju po przetarciu oczu u Dantego. Trzeba przetrzeć oczy i zrozumieć, że dalej, za słowem, jest energia, i ta energia kieruje w czasowe egzystencje, gdzie oś świata, której nie zobaczysz w ziemskim życiu, ale którą chwycisz wewnętrznym wzrokiem, widzącym żywioły bytu w różnych egzystencjalnych eksplikacjach. Analiza poetyckiego Wszechświata P. Mowczana, której dokonała N. Hawryluk, zaświadcza, jak organiczny jest związek poety z jego krajem, językiem, historią, przyrodą. Chodzi o swoistą jedność makro- i mikrokosmosów, które przechodzą przez poetycką istotę. Poezja P. Mowczana reprezentuje właśnie takie połączenie makro- i mikrokosmosu, odkrywając topologiczną podobność poety do drzewa. Poeta wyrasta z widzialnego i niewidzialnego, ale aby zrozumieć poetycką bezmiar, trzeba zrezygnować z fizycznych okularów. Poezja P. Mowczana odkrywa przed wyższą istotą – poetycką, mitologicznie zakorzenioną i transcendentalnie natchnioną. Poezja P. Mowczana – to kosmiczna świątynia żywiołów pramaterii i bytu, w której intelekt podmiotu lirycznego pragnie utrwalić te energie, które wyznaczają metafizyczny byt Ukrainy. Z takiej romantycznej intencji wypływa immanentny związek poety z jego ziemią. Krajobraz fizyczny – to druga strona krajobrazu duchowego, który ujawnia się zwłaszcza w języku. Wybrana metodologia (przede wszystkim wzorowanie się na pracach Gastona Bachelarda) daje dość ciekawe rezultaty w projekcie naukowym N. Hawryluk: przed nami monografia, która odkrywa logikę samoruchu poetyckich żywiołów, tworzących potężny obraz podmiotu lirycznego, który jest niezniszczalny, bo przez niego przemawia Czas. Metafora Czasu w poetyckim świecie P. Mowczana jest arcyważna: poeta – to przede wszystkim medium Czasu, ale także zakładnik Czasu, a ponadto: twórca osobnych egzystencjalnych czasoprzestrzeni, które ważne jest odtworzyć w języku. Struktury, które widzi w innym bycie, są tak potężne, że trzeba znaleźć za pomocą poezji analogie i łańcuchy asocjacyjne, aby donieść czytelnikom kwintesencję tego, co zobaczył. Z tego wypływa tytuł monografii N. Hawryluk, która utwierdza dążenie badaczki do zobaczenia tego, co jest za formą słowa i co jednocześnie odkrywa kluczową intencję poetyckiego podmiotu P. Mowczana – ukazanie w słowie tego, co jest nadbytowe, czego nie sposób zobaczyć fizycznym wzrokiem, ale co można zobaczyć wzrokiem serca, czyli wzrokiem wewnętrznym, metafizycznym, irracjonalno-mistycznym, kiedy otwiera się trzecie oko. Impulsem staje się zdolność poety do wchodzenia w epicentrum żywiołów, w centrum ich oddziaływania, kiedy pracuje już nie siła grawitacji, a jakaś kosmiczna siła, która otwiera przed czytelnikami zasadniczo nową rzeczywistość. W tej rzeczywistości widzisz obrazy, które dają możliwość zrozumienia wartości bytowych. To świat archaiczny i w istocie niezniszczalny (parafrazując: poezja P. Mowczana – to „pieśń o niezniszczalności materii”). W końcu, kiedy przebywasz obok drzewa świata, to nic nie jest w stanie cię zachwiać. A właśnie takim jest podmiot liryczny poezji P. Mowczana: zawsze w epicentrum napięcia i energii, zawsze przy drzewie świata (arbor mundi), z którego wyrósł Nadia Hawryluk, Switłana Koronenko, Dmytro Czystiak, Pawło Mowczan podczas prezentacji 6 września

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Iwan Czendiej, Serhij Paradżanow i Renata Korol: z historii powstania filmu „Cienie zapomnianych przodków”

Sydir KIRAL, doktor nauk filologicznych, profesor, kierownik działu bibliografii narodowej NBUW W archiwum ukraińskiego pisarza Iwana Czendeja zachowały się listy głównej redaktorki studia filmowego imienia Ołeksandra Dowżenki, Renaty Korol (21.04.1926 – 04.04.2009). Po ukończeniu wydziału filologicznego Uniwersytetu Kijowskiego im. T. Szewczenki los przywiódł tę piękną kobietę do ukraińskiego kina. Właściwie to właśnie z Renatą Korol ściśle wiąże się historia powstania światowego arcydzieła filmowego „Cienie zapomnianych przodków”, o czym szczegółowo opowiedziała w artykule „Cienie niezapomnianych dni”, opublikowanym 3 września 1996 r. na łamach, co dziwne, „niebranżowej” rosyjskojęzycznej gazety „Finansowaja Ukraina”. Niestety, o tym fakcie, czyli o udziale Renaty Stepaniwny w powstaniu słynnego filmu, jak to często bywa, ogół społeczeństwa (a nawet specjaliści!) praktycznie nic nie wie. Po pierwsze, sama „wąskobranżowa” gazeta temu nie sprzyjała (dziś już spoczęła w Bogu), a po drugie, po wejściu filmu do kin cała uwaga skupiła się na zasługach głównego reżysera Serhija Paradżanowa. Ostatecznie, gdyby nie znana badaczka kina Łarysa Briuchowećka (nawiasem mówiąc, autorka opracowania unikalnej książki „Film „Cienie zapomnianych przodków”: spojrzenie przez stulecia”, Kijów, 2018), a także archiwum Iwana Czendeja, to te ciekawe i jednocześnie ważne fakty „zgubiłyby się” w historii ukraińskiego filmoznawstwa. Właśnie dzięki pani Briuchowećkiej (za co składam jej szczere podziękowania) dowiedziałem się również o tym, że w Kijowie mieszka córka R. Korol, Natalja Dniprenko, która również pracuje w kinie. Na szczęście pani Natalja ucieszyła się z mojego telefonu, uprzejmie odpowiedziała na wszystkie pytania i w końcu wyraziła zgodę na spotkanie, obiecując przejrzeć przy tej okazji rodzinne archiwum. Niestety, przeklęty chiński koronawirus przeszkodził w naszym spotkaniu, które odbyło się dopiero 4 września 2020 roku: myślę, że to nie przypadek, wszak w datach życia i śmierci Renaty Korol jest niemało czwórek, a i premiera filmu odbyła się właśnie 4 września już dalekiego 1964 roku (zadziałała, być może, magia cyfr). Pani Natalja dzieliła się wrażeniami, które zapamiętała jeszcze jako dziecko, kiedy z mamą bywała u Paradżanowa (częstował przepysznymi domowymi łakociami z cukru pudru, wówczas deficytowego), przyniosła cyzelowane prace wykonane przez reżysera z dedykacjami dla Renaty Korol, opowiedziała, że mama przekazała niemało cennych materiałów do muzeum Paradżanowa, gdyż przyjaźniła się z nim i jego żoną Switłaną Szczerbatiuk. Z jaką dumą i miłością pokazywała pani Natalja scenariusz filmu Serhija Paradżanowa „Drzemiący pałac” według utworu Puszkina (zaproponował jej, wówczas studentce instytutu teatralnego, nakręcenie filmu jako pracy dyplomowej), którego nie zdążył sfilmować z powodu uwięzienia. Nie bez zdziwienia słuchałem opowieści, jak Natalja, po naniesieniu poprawek do scenariusza i kupieniu biletu do Gruzji, miała zamiar lecieć do Paradżanowa na konsultację, by uzyskać błogosławieństwo mistrza na przygotowanie pracy dyplomowej. Lecz nie było to pisane, z żalem mówiła moja piękna rozmówczyni, gdyż zadzwoniła Switłana Szczerbatiuk, której powiadomiono o zagrażającym życiu stanie zdrowia Paradżanowa. Zdobycie biletu na samolot w tamtych sowieckich czasach było niezwykle trudne, a wylatywać trzeba było natychmiast. I wtedy Natalja oddała swój bilet, który udało się przerejestrować na Switłanę Szczerbatiuk, ale żywego Paradżanowa ona, niestety, już nie zastała. Natalja Dniprenko podarowała mi rzadką „Ukraińską gazetę” z kwietnia 1995 roku, w której zamieszczono unikalny wywiad z Serhijem Paradżanowem przeprowadzony przez własną korespondentkę gazety w Australii Marijkę Hałaburdę-Czyhryn podczas jego pierwszej zagranicznej podróży na festiwal filmowy do Niemiec w 1988 roku. Mówiąc o historii filmu „Cienie zapomnianych przodków”, reżyser dobrym słowem wspomniał właśnie Renatę Korol, „kobietę tak ciekawą i dobrą – opowiedziała mi o „Cieniach zapomnianych przodków””. Utwór urzekł młodego reżysera, który doszedł do wniosku, że „najlepszym kinematografistą i pisarzem-scenarzystą jest Mychajło Kociubynski” (i to przy tym, że nie władał ukraińskim). Przykro, że S. Paradżanow nie wspomniał autora scenariusza Iwana Czendeja, który, nawiasem mówiąc, w wystąpieniu na V zjeździe pisarzy Ukrainy w listopadzie 1966 roku wysoko ocenił pracę całej grupy twórczej i, w szczególności, „wielką pracę Ormianina Serhija Paradżanowa” za miłość do Ukrainy. Przy tym zakarpacki scenarzysta jeszcze na długo przed wspomnianym wywiadem S. Paradżanowa na tym samym zjeździe całkiem słusznie zauważył, że „twórcze osiągnięcie w obrazie” jest uwarunkowane „przede wszystkim geniuszem Mychajła Kociubynskiego” (na co Czendej, nawiasem mówiąc, kładł nacisk nie raz). S. Paradżanow faktycznie po 12 latach niemal dosłownie powtórzył tę słuszną myśl zakarpackiego artysty, którego imię przez długi czas przemilczano jako współtwórcy filmu. Ostatecznie nie do końca etycznym i sprawiedliwym było też to, że w napisach końcowych „Cieni...” nie wskazano imienia faktycznej głównej redaktorki filmu Renaty Korol, a jedynie nazwisko pisarza O. Syzonenki, który przejął z jej rąk rozpoczętą sprawę tworzenia filmu. Rzecz w tym, że Renata Stepaniwna właśnie nosiła pod sercem Natalkę i, zrozumiałe, poszła na urlop macierzyński, więc nie mogła dalej pracować nad filmem w składzie grupy twórczej. Nawiasem mówiąc, Iwan Czendej również nie brał bezpośredniego udziału w zdjęciach (i później bardzo żałował z tego powodu), ponieważ pilnie kończył pracę nad powieścią „Ptaki opuszczają gniazda...”, której rękopis musiał oddać wydawnictwu w określonych terminach zgodnie z zawartą umową. Natalja Dniprenko z przykrością mówiła też o tym, że jej narodziny przeszkodziły w spełnieniu marzenia mamy, która przez całe życie żałowała, że nie mogła doprowadzić do końca rozpoczętej pracy, a jej udział jako „kobiety ciekawej i dobrej” w tworzeniu filmu nie został „prawnie” utrwalony w napisach końcowych filmu. Pojawia się pytanie: dlaczego S. Paradżanow pominął ten fakt, czyli nie nalegał na wpisanie nazwiska R. Korol do napisów końcowych filmu? Sądzę, że gdyby z jego strony takie próby były, a tym bardziej nieudane dla niego, to powiedziałby o tym we wspomnianym wcześniej wywiadzie! Ale z jakiegoś powodu milczał, jak, ostatecznie, i o Iwanie Czendeju, chociaż w jednym z listów do „współscenarzysty” wyznawał swoją miłość nie tylko do jego talentu pisarskiego, ale i do jasnej i wielkiej duszy człowieka, zakochanego w ojczystym kraju. Dlatego swój wpis dedykuję świętej pamięci Renacie Korol i Iwanowi Czendejowi – ludziom, którzy byli nie tylko świadkami, ale i realnymi współtwórcami filmu „Cienie zapomnianych przodków”. W imię sprawiedliwości należy podkreślić też ten fakt, że inicjatorką ekranizacji „Cieni...” była Iryna Kociubynska, córka pisarza, która z okazji jubileuszu ojca (17 września 1964 roku przypadało 100 lat od dnia urodzin klasyka) zaproponowała jeszcze w 1962 r. zekranizowanie powieści pod tym samym tytułem. Jej list trafił właśnie w ręce „dobrej kobiety” Renaty Stepaniwny – i tak rozpoczęła się droga narodzin arcydzieła światowego kina! Nawiasem mówiąc, Iryna Kociubynska wysoko stawiała talent pisarski Iwana Czendeja i w dowód wdzięczności za stworzony przez niego scenariusz zapraszała zakarpatczyka do odwiedzenia muzeum M. Kociubynskiego w Czernihowie. Zatem magia cyfr jednak istnieje, wszak właśnie 4 września 1963 roku ostatecznie zatwierdzono niezbędną dokumentację do produkcji filmu! I na koniec. Jak dobrze, że były i są takie sławne córki – strażniczki rodu i pamięci swoich bliskich utalentowanych krewnych: Iryna Kociubynska, Natalja Dniprenko, Mariczka Czendej-Treszczak. że go z nami nie ma. Będziemy tęsknić za jego cichym głosem i czystymi jak łza oczami. Mychajło, będąc buntownikiem w duszy, nie znosił zgiełku, dlatego my, koledzy i przyjaciele, którzy przyszliśmy 30 sierpnia 2024 r. do miejskiej galerii sztuki rejonu desniańskiego m. Kijowa na wystawę pamięci „Przyjaciele pokłonią się tobie”, spotkaliśmy się, by w ciszy wspomnieć ciebie, przysięgliśmy nigdy nie zapomnieć takiego mistrza. Królestwo niebieskie i łaska Boża niech będą nad tobą! Rodzina Franczuków, przyjaciele

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Pamięci Mychajła Horłowoho

Opuścił rodzimą Ukrainę, którą kochał jak syn matkę, bezinteresownie i czysto. Może przez naszą pokorną obojętność, niepamięć i wybaczenie wszystkiego? Mychajło wołał na puszczy do nas. Ale czyż głuchy usłyszy? Poprzez swoje genialne dzieła otwierał nam oczy na nas samych. Ale czyż ślepy zobaczy? Starał się uzdrowić nasze wyprane z uczuć dusze, pokazując poprzez swoje dzieła, jakimi byliśmy kiedyś, ale kim jesteśmy teraz? Lecz ignorowano go, przemilczano, a to bezczelnie i cynicznie naśmiewano się z jego błagań, byśmy byli Ukraińcami. Dlatego Mychajło Horłowyj opuścił nas w tej ciemności tak nagle i tak nie w porę. Twórczość tego społecznika-patrioty nie mieści się w jakiejś jednej kanwie. To świat zaczarowany, bezgraniczny i niezgłębiony. Praca jego jest niezwykła do ogarnięcia rozumem i sercem. To Hymn wysokiej nuty naszemu pradawnemu rodowi. Ten śmiałek mieścił w swoich dziełach niejedną tysiącletnią historię i robił to tak prosto i tak szczerze. „Płonę, kwitnę, płomienieję”. Ten odkrywca kryształu starożytności z czystej źródlanej wody tak wysoko tkał swoją „osnowę”, że dziwisz się jego głębokiemu zrozumieniu niedoścignionej tysiącletniej warstwy scyto-sarmackiej, trypolskiej roli, tego świętego znaku naszego praukraińskiego świata… Scyta-twórca Mychajło Horłowyj – najwyższej próby złoty skarb ukraińskiej współczesnej sztuki pozostanie na wieki… Teraz u Najwyższego w rajskim ogrodzie będzie szczepił do niebiańskich drzew pędy nowej Ukrainy. Będzie opowiadał swoją wysoką poezją o rodzinnych stronach Szczerbaniwskich. Będzie z niebiańskiego marmuru tworzył Ukrainę. A my, którzy go kochaliśmy i szanowaliśmy, postrzegaliśmy Horłowoho jako brata w „rodzimej” (H. Skoworoda) pracy, będziemy dziwić się... Jak pochodnia, rozjaśniwszy boże niebiosa i osierociwszy rodzimą Ukrainę, odszedł na ognistą Golgotę na wieki wieków unikalny i niedościgniony artysta, poeta, filozof, wojownik, Mychajło Petrowycz Horłowyj.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Zmartwychwstanie po pół wieku

Mykoła PROCIUK. Kontynuacja. Początek w nr 34, 35 z 2024 r. Oto w jaki sposób, opierając się na odnalezionych źródłach, odkrywałem tajemnicę Nieznanego Ukraińskiego Powstańca, mojego ojca Wasyla Procuka-Kropywy. Na ile prawdziwie i przekonująco udało się to zrobić, nie mnie osądzać. Uczeni demografowie obliczyli, że w warunkach normalnego, naturalnego rozwoju nas, Ukraińców, do końca dwudziestego wieku powinno być gdzieś 115-120 milionów. Powinno być… A nalicza się (bez diaspory) mniej niż 40 milionów, czyli mniej niż jedną trzecią. Musimy pamiętać te liczby i wiedzieć, dlaczego tak się stało. Dlaczego tak wielu Ukraińców w młodym wieku musiało położyć się w surowej ziemi, nie wychowawszy swoich potomków-następców? Szczególnie ciężki był los naszego narodu w XX wieku. Dwie wojny światowe, trzy wielkie głody, represje, GUŁAG-i, znęcanie się, fizyczne wyniszczenie… Jakiż inny naród zdołałby wytrzymać coś takiego? Musimy wszyscy jasno uświadomić sobie także główny błąd, którego dopuścili się nasi przywódcy oraz wszystkie warstwy ukraińskiego społeczeństwa w XX wieku. Błąd ten polega na tym, że wiosną 1917 roku nie została proklamowana Ukraińska Soborna Samostijna Państwowość. Tak, jak zrobili to Finowie, Polacy i narody krajów bałtyckich w odniesieniu do swoich państw. A u nas początkowo proklamowano tylko autonomię Ukrainy w składzie przyszłej „demokratycznej” Rosji. Następne krwawe ofiary to skutki tego fatalnego błędu. Oprócz fizycznego wyniszczenia wrogowie szeroko stosowali różnorodne metody wpływu psychologicznego. Jest to przede wszystkim jawne kłamstwo o działaniach bojowych Ukraińskiej Powstańczej Armii, przekręcanie i zniekształcanie znanych faktów heroizmu ukraińskich powstańców. Dysponując ogromnym aparatem propagandowym, wykorzystując niemożność sprostowania kłamstwa, komuniści „skutecznie” zniekształcali świadomość młodego pokolenia. Ale były miejsca, gdzie szalona antyukraińska propaganda była bezsilna. To tereny działań UPA, gdzie tysiące ludzi znały prawdę o ukraińskich powstańcach. Oto taką była Południowa Wołyń – heroiczna i niepokonana. W latach wojny skupione tu były główne siły Okręgu Wojskowego Wołyń-Południe, który w dokumentach UPA nazywał się Grupą „Bohun”. A w listopadzie i grudniu 1943 roku na Południowej Wołyniu przebywał Główny Dowódca UPA Roman Szuchewycz. Jego pobyt tutaj był związany z formowaniem grupy UPA-Południe. Schronienie powstańcom dał wielki kompleks leśny w czworoboku Dubno-Krzemieniec-Szumsk-Ostróg. Tutaj utworzono swoistą Republikę Powstańczą, której stolicą była starodawna ukraińska wieś Antonowce. Wzmiankę o Republice Antonowieckiej po raz pierwszy spotkałem, czytając w 1992 roku wspomnienia kurenia UPA Maksyma Skorupśkiego – Maksa. Później, podróżując malowniczymi drogami Południowej Wołyni w poszukiwaniu śladów swojego ojca – Dowódcy UPA Kropywy, zrozumiałem, że tutaj w latach wojny, pośród strasznego morza złości i nienawiści, istniała swoista wysepka ukraińskiej duchowości, gdzie z pełną mocą pracowała Ukraińska Idea Narodowa. Ta idea, której tak boją się dzisiejsi możnowładcy. Wziąwszy łyk Wolności, młody powstaniec, czy dziewczyna – pielęgniarka UPA, czy stateczny wołyński rolnik organicznie już nie mogli być niewolnikami jakiegokolwiek okupanta. Zanim wystąpiło się przeciwko okupantom z bronią w ręku, trzeba było zabić niewolnika w sobie, zmienić wewnętrzny ustrój swojej duszy, uczynić ją wolną. I mieszkańcy Republiki Antonowieckiej zdołali to zrobić. Nie wszyscy oni mogli chodzić w dalekie rajdy w składzie sotni czy kureni UPA. Ale i starzy, i mali ofiarnie pracowali w tej czy innej dziedzinie życia społecznego i gospodarczego, aby zapewnić działalność bojową UPA. We wspomnieniach rejonowej Ukraińskiego Czerwonego Krzyża Antoniny Mazurczuk – „Wyszni”, pielęgniarki UPA Łarysy Medwedczuk – „Topoli”, felczera UPA Serhija Macyszyna – „Pawluka” mowa jest o tym, jak było zorganizowane zabezpieczenie medyczne powstańców i jak pracowało zaplecze UPA. Czytając te wspomnienia, mimowolnie chce się porównać stan życia gospodarczego Południowej Wołyni w latach wojny i teraz. Porównania te są daleko nie na korzyść współczesnej postsocjalistycznej gospodarki. Osądźcie sami. Podczas wojny na terenach Republiki Antonowieckiej działały warsztaty krawieckie i szewskie, ubojnie, młyn. Przeprowadzano garbowanie skór, szyto obuwie, kożuchy, odzież, zorganizowano przetwórstwo i skup produktów mięsnych. O dzisiejszym stanie gospodarki pisać nie będę – znają go wszyscy. To kryzys, kolaps. A odpowiedź na pytanie „Dlaczego tak jest?” leży na powierzchni. Pouczająca jest opowieść Antoniny Mazurczuk – „Wyszni” o niezwykle umiejętnej i podstępnej maskaradzie wrogów. My do tej pory więcej wiedzieliśmy o oddziałach specjalnych NKWD, które działały pod przykrywką UPA. A ona opowiada o przypadku, kiedy rzekomo przez łączność, czyli z polecenia „z góry”, przybył nowy „wychowawca”. I nawet chusteczkę z wyhaftowanym tryzubem demonstracyjnie pokazywał. A kiedy powstańcy pomagali wieśniakom przy sianokosach, przekazał o tym przez radiostację „gdzie trzeba”. Skutki były tragiczne… Szczególne znaczenie mają wspomnienia Hryhorija Ilczenki – „Stepowego”. Przez pół wieku komunistyczna propaganda twierdziła nam, że UPA działała tylko na poziomie lokalnym w Zachodniej Ukrainie. Hryhorij Ilczenko całkowicie obala to kłamstwo i podaje prawdziwe informacje o działaniach bojowych UPA w południowej Ukrainie. W ciężkich warunkach stepu, gdzie nie było wielkich kompleksów leśnych, działali ukraińscy powstańcy. Na Winnicczyźnie dużym oddziałem UPA kierował znany organizator walki narodowowyzwoleńczej Omelan Hrabeć – „Batko”, pod Humaniem działał oddział „Stalowego”, w Znamieńskich lasach – oddział „Ostapa”, pod Kazanką – oddział „Kosti”. Chołodny Jar znów stał się centrum hartowania ukraińskich powstańców. Warunki, w których walczyli powstańcy na Południowej Ukrainie, Hryhorij Ilczenko nazywa jednym słowem – „piekło”. W tym kontekście wyraźnie wyłania się Wielki Zamysł Głównego Prowodu OUN: - stworzyć niezawodną bazę dla rozmieszczenia, szkolenia i przeformowania sotni i kureni UPA na Południowej Wołyniu, czyli w Republice Antonowieckiej; - rajdowymi kureniami i grupami zadawać ciągłe dotkliwe uderzenia okupantom na Południu i Wschodzie Ukrainy, jednocześnie prowadzić szeroką pracę propagandową wśród miejscowej ludności; stworzyć na Południu i Wschodzie Ukrainy ogniska Oporu okupantom (brunatnym i czerwonym), wzmacniać je i stale im pomagać, nawiązać niezawodne linie łączności „Północ – Południe”, „Zachód – Wschód”; - w określonym czasie rozpocząć ogólnoukraińskie powstanie w celu obalenia znienawidzonego antyludzkiego stalinowskiego reżimu i utworzenia Ukraińskiego Samostijnego Sobornego Państwa; - główną siłą uderzeniową do prowadzenia działań bojowych na Południowej Ukrainie miała stać się Grupa UPA-Południe, która formowała się na bazie grupy „Kodak”. Bojowym jądrem Grupy UPA-Południe miała być dywizja UPA „Chołodny Jar”. Głównym warunkiem dla rozpoczęcia Powstania miało być starcie wojsk anglo-amerykańskich i radzieckich po klęsce hitlerowskich Niemiec. Dzisiaj niektórzy z wysokości naszego pragmatycznego czasu drwiąco i z pogardą odbierają te zamiary ukraińskich powstańców, uważając je za niemożliwe do spełnienia romantyczne marzenia. A czy nie dlatego do tej pory Ukraina nijak nie może podnieść się z kolan, że przez naszych możnowładców tak cynicznie zniekształcona jest Ukraińska Idea Narodowa? Każdy przedstawiciel Nieznani powstańcy. Zdjęcie z archiwum SBU starsze pokolenie dobrze wie, że najmniejszy przejaw ukraińskiej duchowości za czasów ZSRR był brutalnie tłumiony. Nawet za posiadanie ukraińskich symboli (Trójząb, niebiesko-żółta flaga) „winowajca” otrzymywał co najmniej 10 lat GUŁAG-u. A nasze zapominalskie, krótkowzroczne media przedstawiają teraz sprawę tak, jakby sowiecka armia (a wraz z nią, oczywiście, także NKWD) walczyła o niepodległą Ukrainę. Czy istnieje granica ludzkiego cynizmu? Pewnie w niedalekiej przyszłości młode pokolenie Ukraińców całkiem poważnie będzie uważać, że sowiecka armia walczyła pod niebiesko-żółtymi flagami, a każdy weteran „wielkiej ojczyźnianej” miał na swojej gimnastiorce znaczek z trójzębem. Przy obecnym stanie „pola informacyjnego” ta wersja nie wygląda na tak nieprawdopodobną. A co z historyczną Prawdą? Ale powstrzymać moskiewską nawałę nie było sposobu, zabrakło sił. Drogą cenę zapłacili mieszkańcy Republiki Antonowieckiej za to, że zrzucili z siebie niewolnicze piętno. Zginęły tysiące powstańców i ich rodziny, inni zostali wywiezieni na Syberię, tułali się po więzieniach i GUŁAG-ach. Ale i tego bolszewickim najeźdźcom było mało. Próbując zniszczyć pamięć genetyczną narodu, już w czasie pokoju, na początku lat 50., postanowili zetrzeć z powierzchni ziemi wieś Antonowce. Mieszkańcy wsi zostali przesiedleni w obwód zaporoski, chaty rozebrane, powstańcze mogiły na cmentarzu zrównane buldożerem. Starożytna wieś Antonowce przestała istnieć. Teraz na święto Pokrowy tysiące mieszkańców rejonu szumskiego, krzemienieckiego, łanowieckiego, zdołbunowskiego, dubieńskiego oraz innych przyległych terenów przyjeżdżają na miejsce, gdzie podczas wojny był Sztab UPA-Południe, oddają hołd poległym powstańcom. Już ponad dwa tuziny domów pojawiły się w Antonowcach. Wierzę: miną lata i w tym świętym miejscu zakwitnie nowe życie. Tutaj wyrośnie nowa wieś z nowymi, schludnymi chatami. I praca znajdzie się dla wszystkich, i będzie tu mieszkać wielu szczęśliwych ludzi, i nowa cerkiew będzie, i nowa szkoła. Dla tego oddawali swoje życie ukraińscy powstańcy. A jeszcze tutaj można będzie stworzyć Naukowo-Badawcze Centrum Historii UPA, otworzyć tajemnicze trasy wycieczkowe, latem zorganizować młodzieżowe obozy. Aby następne pokolenia Ukraińców mogły tutaj dołączyć do naszej historii, hartować swoją duszę i ciało. Chcę zwrócić uwagę na nierozwiązane problemy. Dzisiejsze wyższe kierownictwo państwowe Ukrainy jeszcze do tej pory nie zdobyło się na to, by jednoznacznie i bezwarunkowo uznać ofiarną walkę patriotów, czym zademonstrowało swoją dwulicowość i faryzeizm. Ukraińskie społeczeństwo jeszcze nie uświadomiło sobie, że to „nieuznanie” – to ciężki grzech nie tylko dla Prezydenta, Rady Najwyższej i Rządu. To – wielka wina całego narodu ukraińskiego! Pokajajmy się więc, póki możemy to zrobić! Przecież żołnierze UPA i podziemni działacze OUN przelewali swoją krew za Niepodległość Ukrainy, za nasze narodowe świętości – niebiesko-żółtą flagę i trójząb, za hymn. To „nieuznanie” doprowadziło już do ogromnych strat duchowych i materialnych. Weterani OUN-UPA, którzy teraz żyją jeszcze wśród nas, nie wymagają dla siebie czegoś szczególnego. Należy po prostu uznać ich za uczestników działań wojennych, którymi w rzeczywistości byli. Główne dokumenty do uznania powinny być dostarczane przez Ogólnoukraińskie Bractwo Żołnierzy OUN-UPA. Teraz gdzieniegdzie takie uznanie przeprowadza się na podstawie materiałów archiwalnych przesłuchań powstańców i podziemnych działaczy przez katów-śledczych NKWD. Co za cynizm! Gorszego znęcania się nad weteranami UPA trudno wymyślić. A jaki to „mędrzec” postanowił nie włączać do list uczestników działań wojennych pielęgniarek i łączniczek? Każdy, kto ma choćby elementarne pojęcie o sprawach wojskowych, może udowodnić tym „mędrcom” błędność ich „mądrych” decyzji, które należy natychmiast odwołać. Odrodzenie starożytnej ukraińskiej wsi Antonowce – to sprawa honoru całego naszego społeczeństwa, a zwłaszcza społeczności Ziemi Tarnopolskiej, Krzemieniecczyzny i Szumszczyzny. W ukraińskiej historii jest wiele symbolicznych miejsc: Chołodny Jar, Kruty, Bazar, Hurby, Czarny Las. Bez wątpienia do tej listy można dołączyć jeszcze jedną sławną nazwę – ukraińską wieś Antonowce! Ostatni rajd Po co by, zdawałoby się, to wspominać, Co dawno minęło, Budzić nie wiadomo co dawne, – Dobrze, że zasnęło. T. Szewczenko. Chołodny Jar Południowa Wołyń, Szumszczyzna, wieś Kordyszów, 6 listopada 1994 roku. Niezwykłe ożywienie panowało w ten jesienny chłodny dzień w cichej wołyńskiej wsi Kordyszów, która rozrzuciła swoje chaty po obu stronach nie szerokiej rzeki Wilii. Z rana na skraj wsi, który znajdował się na wysokim północnym brzegu Wilii, zaczęli przybywać niezwykli goście. Przyjeżdżały z Tarnopola i Szumska autobusy z ludźmi w większości w podeszłym wieku ze śladami GUŁAG-ów, na zawsze wyrytymi na ich mężnych twarzach. Kilkudziesięciu mężczyzn było w mundurach UPA, dowodził nimi Przewodniczący Bractwa OUN-UPA Kraju Podolskiego „Łysonia”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Petro Kosinczuk. W towarzystwie chóru cerkiewnego przybył ksiądz, podeszli miejscowi mieszkańcy. Tutaj, w zagrodzie miejscowego mieszkańca Petra Parchomiuka, 13 czerwca (maja — H. D.) 1944 roku przyjął swój ostatni bój znany organizator ruchu powstańczego na Południowym Wołyniu, Szef Sztabu UPA – Południe Wasyl Prociuk – “Kropywa”. Właśnie tam, w ogródku, został wtedy pochowany wraz ze swoim nieznanym towarzyszem broni. List od Antoniny Mazurczuk – “Wyszni” z 21 października 1994 roku. Szanowny Panie Mykoło! Nie potrafię opisać Panu uczucia, które mnie ogarnęło, gdy otrzymałam Pana list. Tak, Panie Mykoło, to ten sam kureńny Kropywa, który zginął i został pochowany we wsi Kordyszów w północnej części wsi na górze. Tam była ostatnia chata od pola i duży ogród. Właśnie w tym ogrodzie został pochowany. Pyta mnie Pan, skąd wiedziałam, że w tym czasie we wsi był Kropywa? Właśnie w tym czasie przebywałam na tych terenach. Wtedy już w 1944 roku, po wielkiej bitwie, która miała miejsce pod Hurbami, wszystkie oddziały rozbiły się na małe bojówki, aby łatwiej było przechodzić z miejsca na miejsce. W ten sposób zatrzymał się kureńny Kropywa w Kordyszowie, aby zorientować się, co robić dalej. Skontaktował się z rejonowym przewodnikiem OUN do spraw gospodarczych Kuczerniukiem o pseudonimie “Wyr”, który był swoim człowiekiem i rodzonym bratem wspomnianej przez Pana Walentyny. Od Wyra dowiedziałam się, że na chutorze znajduje się dowódca Kropywa i trzeba go zaopatrzyć w produkty, zmianę bielizny i jeszcze kilka niezbędnych rzeczy. Ale tego nawet nie zdążyliśmy zrobić, bo przyszła obława stalinowskich pachołków. I nie wiadomo, czy to ich przypadkowo wykryli, czy na donos. Szczegóły już zapomniałam. Moim zdaniem, był z nimi jeszcze jeden powstaniec. Pamiętam tylko, że Kropywa ostrzeliwał się, a potem wysadził się granatem. Wtedy jeszcze zabitych nie wywożono do Szumska, jak to robiono później, a zostawiano na miejscu. Ale przewieźć ciało na wiejski cmentarz nie było możliwości, bo we wsi stali bolszewicy. I chłopcy pochowali go w tym samym ogrodzie, usypali wysoką mogiłę i postawili brzozowy krzyż. Wszystko to robiono w nocy. Nie musiałam go chować, ale na mogile byłam często. Na mogiłę, póki było to możliwe, dziewczęta kładły kwiaty. Pan, szanowny Panie Mykoło, ma być z czego dumny – ze swojego ojca. To był prawdziwy patriota Ukrainy! Co do tego, jaki raport i komu przekazałam o jego śmierci. Oczywiście, Wyrowi, a od niego już były odpowiednie wskazówki dotyczące jego pogrzebu. Szanowny Panie Mykoło, drogi synu naszego dowódcy, oddanego patrioty Ukrainy! Chce Pan znać prawdę o swoim ojcu, którego nie pamięta. Oto jest główna prawda. Ale szczegółów w tym czasie nikt o sobie nie rozgłaszał, były pseudonimy i konspiracja. Ale wszyscy wiedzieli, że był to dowódca wymagający w pierwszej kolejności od siebie, a także od swoich podwładnych. W Antoniowcach na początku 1943 roku został zorganizowany Sztab Kruka. Jednym z pierwszych zasłynął kureń Kropywy. Brał on udział w walkach z Niemcami i z tymi “wyzwolicielami”. Bardzo żal, że tak szybko po tym “wyzwoleniu” musiał złożyć swoją młodą głowę. Życzę szczęścia Panu i Pana rodzinie. Przy okazji, niedawno byłam w Szumsku, chciałam spotkać się z przewodniczącym Ruchu i dać mu tę informację, bo słyszałam, że syn Kropywy poszukuje mogiły swojego ojca. I słyszałam także, że Pana błędnie poinformowano, a ja wiem dokładnie miejsce jego pochówku. Jego nie spotkałam, był gdzieś na urlopie. A ja nosiłam w sercu swój obowiązek. Dziękuję Panu szczerze, że napisał Pan do mnie. Bardzo chciałabym być na powtórnym pochówku. Gdyby mnie ktoś powiadomił. Póki co wszystko, proszę wybaczyć charakter pisma – odwykły ręce. Z poważaniem dla Pana Antonina Marczuk. I oto ten dzień nadszedł. Do Kordyszowa przyjechali z okolic Sokala wdowa po dowódcy Kropywie Paraskewija, córka Hałyna, siostrzeńcy Jaron i Bohdan. A ja, jego syn Mykoła, przyjechałem z Kijowa, gdzie teraz mieszkam. Przyjechali bojowi przyjaciele, znani i nieznani, pielęgniarki UPA, przedstawiciele organizacji narodowo-patriotycznych Tarnopolszczyzny. Na podwórzu zostały ustawione dwie otwarte trumny ze szczątkami legendarnego dowódcy Kropywy i jego nieznanego towarzysza broni. A niedaleko w ogródku widniał niewysoki pagórek świeżej ziemi – to była mogiła, w której ponad pół wieku przeleżeli Bohaterowie Ukrainy. Nad mogiłą rozpostarły swoje gałęzie dwa brzozy, które wyrosły z powstańczych ciał przez minione pięćdziesiąt lat. Liści na brzozach już nie było. Za ogródkiem widniało pole, a za nim – zarośnięty krzakami wąwóz. Pomyślałem: oto, gdyby udało się wtedy ojcu przebiec to pole i schować się w tych krzakach. Może i żyłby do dzisiaj. Ale nie udało mu się wtedy przebiec tych kilkudziesięciu metrów… A wcześniej wiele razy chroniła go od śmierci niewidzialna siła. Bo sam on nie bardzo się chronił. Dwa razy był ranny. Nie zdążywszy się wyleczyć, znowu szedł do boju. Jakby od niego jednego wszystko zależało. Jakby chciał całą naszą cierpiącą Ukrainę przykryć sobą i ochronić przed zniewoleniem. 13 czerwca (maja — H. D.) 1944 roku około godziny 10 rano nadszedł i jego czas. Kiedy obławcy otoczyli stodołę i zaproponowali poddanie się, odbyła się krótka narada. – Ja muszę odejść z życia – wypowiedział Kropywa – a wy co, przyjaciele? – Ja również się nie poddam – powiedział starszy wiekiem powstaniec. A młody chłopak-ochroniarz, który nie miał jeszcze 20 lat, milczał, schyliwszy głowę. – Dlaczego milczysz, przyjacielu, powiedz swoje zdanie – współczująco zwrócił się do niego Kropywa. Przyjąwszy swoją ostatnią życiową decyzję, on cały jakby świecił jakąś niezwykłą duchową życiową siłą i wcale nie był podobny do skazańca, który za kilka sekund odejdzie z życia. – A ja chciałbym jeszcze żyć – cicho powiedział młody powstaniec – przecież ja jestem jeszcze taki młody. Ja jestem prostym żołnierzem i może oni nie zabiją mnie, jeśli się poddam. – Nie, my nie możemy pozwolić ci się poddać – odezwał się starszy powstaniec – przecież ty możesz pod torturami zdradzić jeszcze wielu przyjaciół i tobie lepiej umrzeć teraz. – Niech wychodzi – powiedział Kropywa – ja go znam, on nie powinien zdradzić. Niech żyje. Fragmenty rzeczy odnalezionych na miejscu śmierci Kropywy po 50 latach, jesienią 1994 roku, to właśnie ona opowiedziała nam o ostatnich chwilach życia naszego ojca. A ja słuchałem opowieści pani Olgi, lub, jak ją po wiejsku nazywają, baby Holki, i myślałem o tym. We współczesnej literaturze o działaniach bojowych UPA autorzy czasem oskarżają powstańców o nadmierne okrucieństwo. Można jeszcze zrozumieć ludzi, którzy z takich czy innych przyczyn trwają w błogiej nieświadomości odnośnie praw prowadzenia wojny. Ale bardzo boli, gdy takie oskarżenia płyną od tych, którzy powinni dobrze znać się na takich sprawach. Oto niedawno zobaczyłem w pewnej książce cytat ze wspomnień M. Skorupskiego – „Maksa” „W natarciach i odwrotach”. Cytat dotyczy epizodu rozbrojenia oddziału melnykowskiego „Chrona” przez banderowców „Kruka”, a mianowicie, jak Kropywa, grożąc „empi”, zmuszał Maksa do złożenia broni. Autor książki wyrwał ten cytat z kontekstu wspomnień Maksa, aby zademonstrować nim „okrucieństwo” banderowca Kropywy. Ale gdyby szanowny autor nie ograniczał się tylko do prymitywnego cytowania tych wspomnień, a pomyślałby więcej, a co najważniejsze – głębiej, nad takimi przypadkami, to może doszedłby do innych wniosków. Przecież sam M. Skorupski w swoich wspomnieniach ponad dwadzieścia razy wspomina Kropywę. I ani razu żadnych obraźliwych wyrażeń! Co więcej, czuć, że to rozbrojenie oddziału Chrona nie wpłynęło znacząco na ich relacje. Bo obaj rozumieli sztuczność i błahość ówczesnych nieporozumień i wspólnie robili jedną wielką sprawę w imię Wolności swojego narodu. Kropywa był galicjaninem, Maks – wołyniakiem. Kropywa – banderowcem, Maks – melnykowcem. Ale obaj czuli się przede wszystkim Ukraińcami. I w ostatnich rozdziałach swoich wspomnień Maks pisze o Kropywie z wielką sympatią. Ale nasz „autor” z jakiegoś powodu nie bierze tego pod uwagę. A czy te wzajemne relacje nie są godne naśladowania także w naszych czasach? Czy nie są mądrym przykładem dla naszych współczesnych polityków, którzy są gotowi za stanowisko (czyli za miejsce przy budżetowym „korycie”) przegryźć gardło jeden drugiemu, całkowicie zapominając o losie i interesach swojego narodu? Drugi przypadek, za który oskarżają Kropywę o „okrucieństwo”, to jego udział w sądzie polowym, na którym skazano na karę śmierci chłopca-wartownika. O tym przypadku wspomina w swoich wspomnieniach Łarysa Medwedczuk – „Topola”. Chłopak porzucił posterunek i poszedł do swojej dziewczyny, która mieszkała w sąsiedniej wsi. Pewnie bardzo ją kochał i to uczucie było silniejsze niż obowiązek wojskowy. A może jeszcze nie czuł się w pełni może wypadnie mu zobaczyć Ukrainę wolną i wtedy opowie ludziom, jak walczyliśmy i umieraliśmy za naszą Wolność. Żegnaj, druhu, wychodź na górę. Chłopak wdzięcznie spojrzał na swojego dowódcę i wyszedł z kryjówki. Od razu otoczyli go enkawudziści, zaczęli popychać, drwiąc z „benderowca”. A z kryjówki dobiegły głuche strzały – dowódca UPA Kropywa i jego towarzysze broni odeszli w wieczność. Z listu Wałentyny Kołomijec, 30 października 1994 roku Szanowny Panie Mykoło! Proszę wybaczyć, że zwlekałam trochę z odpowiedzią. Sprawa w tym, że nie było mnie w domu. Przyjechałam i zobaczyłam Pana list. Cóż ja mogę Panu napisać. Bardzo zawodzi pamięć i bardzo trudno wszystko sobie przypomnieć. Co się tyczy Kropywy, to słyszałam o nim i wiedziałam, że jest człowiekiem wyższej rangi, ale widziałam go tylko raz, więc dobrze go nie zapamiętałam. Słyszałam o nim od swojego brata, który też zginął na Szumszczyźnie. A miejsce śmierci Kropywy według wszystkich danych to Kordyszów. Tam była obława, a po niej znaleziono w kryjówce dwóch zabitych. Właśnie ja też tam przebywałam. Pamiętam, przybiegła przerażona kobieta czy dziewczyna i mówi: – Wiesz, Kropywę zabili. A ja mówię: – Gdzie, jak? – Chodź zobacz, – mówi ona. I poszłam z nią. Otworzyła kryjówkę, zobaczyłam dwóch zabitych mężczyzn ze zmasakrowanymi twarzami. Leżeli równo na wznak, jeden z nich wyższego wzrostu, a drugi nieco niższy. Ten, który był wyższego wzrostu, miał całą twarz zdjętą, a jasna czupryna była starannie zaczesana do góry. Ten, który był niższego wzrostu, był nieco ciemniejszy i włosy nad czołem jakby nieco falowane, a twarz bardzo poszarpana. Znaczka, o którym Pan pisał, ja tam żadnego nie widziałam. Może ktoś widział go, jak ich chowali, bo ja przy tym nie byłam obecna. Wiem tylko, że chować ich mieli wieczorem. O tych okolicznościach i sytuacji, w którą wpadli, mogę Panu tylko opowiedzieć, bo inaczej Pan nie zrozumie. Jeśli mnie w porę powiadomią, to może będę w Szumsku na ponownym pochówku. Do widzenia. Z szacunkiem do Pana Wałentyna. Miejscową mieszkankę Olgę Babij (ur. 1909 r.) zmuszono, by zaprzęgła konie i zawiozła pojmanego chłopca-strażnika do Szumska. Po drodze enkawudziści przesłuchiwali pojmanego powstańca. Olga przysłuchiwała się temu przesłuchaniu i wszystko zapamiętywała. A bardziej niż powstańcem, nie uświadomił sobie swojej osobistej odpowiedzialności za swoje czyny. Ale wojna niczego nie wybacza. Wartownika na miejscu nie było, Niemcy zaatakowali znienacka. Rozbudzeni huraganowym ogniem, powstańcy wybiegali z chat i padali, przeszyci wrogimi kulami. Zaczęła się panika, którą z wielkimi trudnościami udało się powstrzymać dowódcy Kropywie. Ale zginęło 12 powstańców. Oto za to właśnie wartownik poniósł taką karę. Niedawno pewien dobrodziej napisał do mnie list, w którym wyraził swoją opinię, że tego chłopca nie trzeba było tak okrutnie karać. Trzeba było dać mu 20 batów i przegonić do domu. Życie dał mu Bóg i nikt nie ma prawa siłą go odbierać. To bardzo dobrze, że choć pod koniec XX wieku doszliśmy do takiej myśli i teraz chcemy być “wielkimi humanistami”. Wszak to teraz tak prestiżowe! Tylko gdzie byli ci “humaniści”, kiedy nas w XX wieku trzy razy morzono sztucznym głodem, doprowadzając do kanibalizmu (dziesięć milionów gwałtownych śmierci)? A w wyżej przytoczonym przypadku taka “dobroć” mogłaby kosztować bardzo drogo. Bo można z pewnością powiedzieć, że po pewnym czasie jeszcze jednemu takiemu samemu “wartownikowi” zachciałoby się pójść do dziewczyny (naturalne przecież pragnienie). Ale ten “wypad” kosztowałby już nie 12, a jeszcze większą liczbę zabitych. Dlatego te nieudolne i obłudne oskarżenia całkowicie odrzucam. Prawo do tego dają mi zeznania pani Olgi Babij o ostatnich chwilach życia mojego ojca, o tym, jak wypuścił tego młodego chłopca, nie zmusił go do odejścia z tego świata. Jeśli Kropywa i był okrutny, to przede wszystkim wobec samego siebie. Historia tego chłopca-strażnika miała swoje ciekawe zakończenie. Po pewnym czasie od tego tragicznego wydarzenia do Neonili Parchomiuk (ur. 1898 r.), gospodyni posiadłości, gdzie zginął Kropywa, przyszło wezwanie z Tarnopola z żądaniem przybycia w charakterze świadka na posiedzenie sądu wojskowego, na którym miała być rozpatrywana sprawa tego chłopca. Ale potem powiadomiono ją, że jechać na sąd już nie trzeba. Chłopiec zdołał uciec – i sąd się nie odbył. Czy rzeczywiście tak było, teraz trudno powiedzieć. Wszak mógł być po prostu “zabity przy próbie ucieczki”. Ale jeśli temu chłopcu rzeczywiście udało się uciec i jeszcze żyje, to z pewnością spotkanie z nim byłoby jednym z najszczęśliwszych w moim życiu. Odezwij się, drogi nieznany Przyjacielu! Kiedy trwała tak okrutna wojna z szatańskimi siłami zła, dowódcy UPA nie mogli pozwolić na żadne rozluźnienie. Już we wrześniu 1939 roku na wojnie polsko-niemieckiej ojciec widział, jak bezlitośnie rozstrzeliwali niemieccy czołgiści i lotnicy niemal bezbronną wobec nich polską piechotę i kawalerię. UPA prowadziła wojnę partyzancką w całkowitym wrogim otoczeniu przy obecności wrogiej agentury w swoich szeregach, i wymagania wobec każdego żołnierza były o wiele większe niż w regularnej armii. Powstańczy dowódcy sami musieli być zdyscyplinowani i wymagający, zarówno wobec siebie, jak i podwładnych. Ten dowódca, który pozwalał sobie na jakieś naruszenia, nawet nie wojskowych, a po prostu ludzkich etycznych czy moralnych norm zachowania, od razu tracił swój autorytet i prawo kierowania powstańcami.Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Utrwalajmy przekonanie zorientowane na prawdę na zasadach ukrainocentrycznych!

Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Iwana Franki. Zakończenie. Początek w nr 35 z 2024 r. “Precz z Moskwą!” ze wszystkich sfer ukraińskiego życia. Najnowsze sondaże socjologiczne i praktyka społeczna potwierdzają, że prestiż języka ukraińskiego i pieśni rośnie. Jednakże istnieje dość duża liczba “kakajaraznic”, którzy jeszcze nie powrócili na łono swojego ukraińskojęzycznego rodu. Ich lekceważący stosunek do ukraińskiego języka państwowego podsycają tacy “działacze”, jak deputowany Rady Najwyższej Ukrainy M. Bużanski. 14 kwietnia 2023 roku bezceremonialnie, bezpardonowo wrzeszczał w eterze radiowym w “wielkim i potężnym”, że “ruskij jazyk – eto nasz jazyk” i on, rzekomo, powinien być państwowym na równi z językiem ukraińskim. Bezsprzecznie, dla mokselców=moskali=Rosjan język rosyjski to ich język. Dla rusów=rusinów=Ukraińców rodowym, ojczystym językiem jest ukraiński. Ten sam Bużanski urządził skandal w miejskiej stacji telewizyjnej “Kijów”. Spekulując pojęciem “wolność słowa”, odmówił rozmowy w języku ukraińskim. Czyny M. Bużanskiego świadczą, że jest on sługą nie narodu ukraińskiego. Dlaczego więc dziennikarze zapraszają do rozmowy w radiu i telewizji propagandystę wrogiego “ruskiego miru”, wyznawcę rosyjskiej imperialnej, niemoralnej prawdy?! Tymczasem za ukraińską narodową orientację na prawdę jako decydującą zasadę kształtowania ukraińskiej świadomości i tożsamości, obywatelskiego i państwowego przekonania patriotów nie tylko prześladują, ale i zabijają. 19 lipca 2024 r. czarna złowieszcza ręka podstępnie i celowo na wieki zatrzymała prawe serce utalentowanej językoznawczyni, doktor nauk filologicznych, profesor Narodowego Uniwersytetu “Politechnika Lwowska”, polityk, działaczki społecznej, deputowanej Rady Najwyższej Ukrainy (2012–2014), publicystki, blogerki, szczodrej, mądrej, czułej matki i babci Iryny Dmytriwny Farion. Dziesiątki tysięcy widzów z zachwytem oglądało w parlamentarnym kanale telewizyjnym “Rada” kulturoznawczy program I. Farion “Wielkość osobowości” (2013–2019), którego celem była prawdziwa popularyzacja znaczących postaci ukraińskiej historii, kultury, polityki. I. D. Farion stworzyła 160 audycji. W celu naświetlenia życia wybitnych Ukraińców założyła i była autorką projektu telewizyjnego “Gen Ukraińców” (2019–2023) w lwowskiej stacji telewizyjnej “NTA”. Iryna Dmytriwna stworzyła dwa autorskie kanały na YouTube (Iryna Farion oraz Studia Farion), gdzie prowadziła projekty “ProtyAnglizm”, “PolitOhlad” oraz “Kursy z kultury języka ukraińskiego”. Jest autorką 7 monografii, podręcznika, 3 monografii współautorskich, ponad 150 artykułów naukowych i prac innego charakteru. Iryna Farion, gruntownie władając prawdziwymi faktami historycznymi i współczesnymi, przekonywała, prosiła, skłaniała i często zmuszała Ukraińców, by pod żadnym pozorem nie zapominali tej gorzkiej prawdy, włożonej przez Moskali w usta kata narodu ukraińskiego Piotra I i o czym pisał Iwan Ohijenko w “Ukraińskiej kulturze” (1918): “Małorosję krukami zabrać”. Profesor I. D. Farion była bezkompromisowa w ocenach i stosunku do ukrainofobicznych kijowskich “profesorek” w rodzaju zajcewych, kondratiewych, bilczenkowych czy kierowniczek katedr szubinych z Odeskiej Akademii Prawa (filii w Mikołajowie), które publicznie głosiły moskiewskie kłamstwa, wydając je za prawdę, nazywały Ukrainę “onkologiczną amerykańską kolonią”, a ukraiński język państwowy “wymiocinami”. Sprawiedliwą myśl wyraził akademik Heorhij Filipczuk: “Jednak z jakiegoś powodu nie w tych ukrainożerczych postaciach przywódcy i wszelkiej maści zwierzchnicy widzieli niebezpieczeństwo, nie przeciwko nim skierowana jest zasłużona kara za antykonstytucyjność i nieprawdziwość, a z jakiegoś powodu wpadli w panikę z powodu wymyślonych ukrainocentrycznych “zagrożeń” Iryny Farion, urządzając jej sądowe egzekucje, moralne i fizyczne represje za prawdę”... Znajdowała się ona w tym “pierwszym” szeregu, gdzie rozbrzmiewało wezwanie nie tylko “precz od Moskwy”, ale “Precz z Moskwą!” ze wszystkich sfer życia narodowego. Analiza materiałów środków masowej komunikacji świadczy, że hasło “Precz z Moskwą!” ze wszystkich sfer ukraińskiego życia jest niezwykle aktualne. Już 10 lat trwa wojna rosyjsko-ukraińska, z nich prawie trzy lata – pełnoskalowa ludobójcza, terrorystyczna, niszczycielska wojna przeciwko Ukrainie, a wielu Ukraińców do dziś pozostaje w niewoli rosyjskiej psychicznie trującej manipulacyjnej propagandy, co doprowadziło do ostrego “zderzenia” w przestrzeni informacyjnej dwóch prawd – rosyjskiej i ukraińskiej – o Hołodomorze-ludobójstwie na Ukrainie. Po stronie wielkiego moskiewskiego kłamstwa stoją Stanisław Kulczycki, Anton Drobowycz, Ludmyła Hrynewycz, Łarysa Jakubowa, którzy trzymają się moskiewskiej manipulacyjnej koncepcji o tak zwanym “wszechzwiązkowym głodzie”. Zesłaną z Moskwy cyfrę 3,5 miliona strat Ukraińców w latach 1932–1933 “uzasadniał” w swoich publikacjach historyk Stanisław Kulczycki i obecnie gorliwie broni on tych nieprawdziwych, znacznie zaniżonych danych. Ukraińskiej narodowej prawdy o Hołodomorze-ludobójstwie, który spowodował straszliwą śmierć 10,5 miliona Ukraińców, w tym 4 mln dzieci, bronią Wołodymyr Serhijczuk, Olesia Stasiuk i ich zwolennicy, których stanowisko opiera się na skrupulatnych współczesnych badaniach naukowych i prawdziwych ekspertyzach sądowych. Piętnaście ukraińskich organizacji pozarządowych w “Apelu do Ukraińców świata, rządów Ukrainy i Kanady” podkreśliło, że “społeczeństwo ukraińskie jest głęboko zaniepokojone działalnością utworzonego w 2013 r. za środki kanadyjskiego biznesmena Jamesa K. Temerteya Centrum “Studiów nad Hołodomorem” (HREC), pod kierownictwem Ludmyły Hrynewycz, które pod przykrywką rzekomych badań Hołodomoru zajmuje się rozmywaniem historycznej prawdy o zbrodni ludobójstwa Ukraińców, dyskredytując najnowsze badania naukowe nad Hołodomorem-ludobójstwem. Antyukraińską działalność prowadzi przewodniczący Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Anton Drobowycz, który przez lata swojego kierownictwa zajmował się prześladowaniem naukowców ujawniających zbrodnie Kremla przeciwko Ukraińcom. Obecnie wokół Muzeum Hołodomoru stworzona została komercyjna atmosfera “kupna-sprzedaży” interesów narodowych Ukrainy. Brudne zlecenie na ukrywanie liczby ofiar ludobójstwa Ukraińców jest kolejną zbrodnią, ponieważ piąta kolumna i agenci Kremla próbują narzucić narodowi ukraińskiemu, państwu i światu wielkie kłamstwo. Społeczeństwo ukraińskie dobrze rozumie, że trwa walka o stworzenie ekspozycji, która powinna ujawnić zbrodnię ludobójstwa Ukraińców, a nie ukrywać historyczną prawdę, co jest zagrożeniem dla bezpieczeństwa narodowego Ukrainy, czyli siły antyukraińskie próbują zniszczyć historyczną prawdę o zbrodniach Kremla, dokonanych w latach 1932–1933 przeciwko Ukraińcom, wykorzystując brudne pieniądze. Nie można budować państwa na antyukraińskich zasadach. Bezsprzecznie, tylko prawdziwym, uduchowionym, wysokim ukraińskim Słowem i obrazem wideo można odradzać, rozwijać pamięć narodową, język ukraiński i kulturę, świadomość narodową i godność, tożsamość oraz niezłomność ducha w walce z rosyjskimi najeźdźcami-niszczycielami o wolność Ukrainy, utwierdzać wartości demokratyczne. Jednak przestrzeń informacyjna jest przepełniona fake’owymi, kłamliwymi narracjami, które rosyjscy manipulatorzy kierują nie tylko do Ukraińców, ale także do obywateli bliskich i dalekich krajów zagranicznych. Wykorzystują oni najróżniejsze metody wpływu na duchowo-psychiczny stan człowieka. Obecnie w całej Europie, Ameryce, Azji, a nawet Afryce moskiewscy ideolodzy-manipulatorzy hipokrytycznie powielają wypowiedź Putina, w której organicznie splotły się postprawda, kłamstwo i populizm, że rosyjskie wojska nie zabijają swojego słowiańskiego narodu na swoim historycznym terytorium (rzekomo Białorusini, Rosjanie i Ukraińcy to jeden naród), a walczą z nazistami, faszystami, banderowcami, nowożytnymi mazepińczykami i petlurowcami, którzy w wyniku nacjonalistycznego przewrotu przejęli władzę na całej Ukrainie, a teraz, rzekomo, znieważają, poniżają, prześladują Rosjan i rosyjskojęzycznych Ukraińców. Rosyjscy propagandyści-manipulatorzy wszechstronnie stosują wpływową emocjonalną formę do tworzenia fake’owych antyukraińskich narracji. W tym celu korzystają z doświadczeń amerykańskich i europejskich dziennikarzy gonzo, których materiały są nasycone osobistymi emocjami, uczuciami, przeżyciami. Jeśli “czytelnik lub widz obserwuje szczegółowy i emocjonalny, raczej ostro subiektywny rozwój wydarzeń, utożsamia się z dziennikarzem, zaczyna mu sympatyzować, współczuć i szczerze kibicować rozwiązaniu tego czy innego problemu, o którym mowa” – zaznacza Roksolana Biłous. Jaskrawym przykładem emocjonalnego naładowania jest rozszerzona opowieść rosyjskiego manipulatora o tym, że wychowawczyni przedszkola “Soneczko” w Winnicy brutalnie wymywała mydłem usta chłopca, bo on, rzekomo, mówił po rosyjsku. Ten niezwykle emocjonalny, ale w stu procentach kłamliwy materiał gruntownie zdemaskowali w programie “Stop-fake” (Ukraińskie Radio, 12 sierpnia 2024 r.) ukraińscy dziennikarze Natalia Sokolenko i Serhij Stukanow. Oni również pod rubryką “Fake-kontrola” profesjonalnie obnażyli obłudę emocjonalnie stworzonego przez rosyjskiego postprawdziwca materiału o tym, że rzekomo Switłana Czernyszowa z Dniepru w swoich blogach uczy dzieci terminologii wojskowej i w ten sposób psychologicznie przygotowuje je do bycia gotowymi umierać za banderowców. Hipokryzja nowożytnego Hitlera-Stalina – raszysty Putina oraz jego ogłupiałych popleczników jest bezgraniczna. Nawiasem mówiąc, świat musi wiedzieć, że Moskwa=Rosja to jedyny na planecie kraj, który jeszcze w latach średniowiecza dwukrotnie w czadzie złości i nienawiści zniszczył w zarodku pierwsze zalążki demokracji w Europie, które istniały jeszcze przed pojawieniem się parlamentarnego ustroju demokratycznego w Anglii – to Republika Nowogrodzka (1478 r.) i Sicz Zaporoska (1775 r.). Cała historia zaborczego tworzenia moskiewsko-carskiego i moskiewsko-komunistycznego imperium to jednocześnie dramatyczno-tragiczna historia przetapiania tożsamości (przede wszystkim ukraińskiej) w jedną – rosyjsko-prawosławną, rosyjsko-imperialną i rosyjsko-eurazjatycką (O. Pachlowska). Konceptualnie jednocząca zasada Obecnie Los i Wola Ukraińców, samodzielność Państwa Ukraińskiego rozstrzyga się na polu bitwy przez najgodniejszych synów i córki Ukrainy. “Ale wojna przeciwko Moskwie=Rosji musi być prowadzona wszędzie”. Tę bardzo ważną propozycję akademika Heorhija Filipczuka uzupełniam: totalną wojnę przeciwko Moskalom=Rosjanom – odwiecznym najeźdźcom trzeba prowadzić wszystkimi dostępnymi metodami i sposobami, których organiczną częścią może być styl dziennikarzy gonzo – prawdziwa, ostra, dosadna, emocjonalna informacja o nowożytnych rosyjskich barbarzyńcach. Badaczka dziennikarstwa gonzo Roksolana Biłous słusznie zauważa, że na przykład “Janina Sokołowa umiejętnie operuje faktami, satyrą, humorem, ironią, metaforami; dowcipnie, a co najważniejsze – argumentowanie obala fake’i, manipulacje oraz rosyjską wrogą dezinformację”. Dlatego nieco paradoksalne są “Propozycje kryteriów zaliczania informacji do takich, które podżegają do nienawiści, wrogości, okrucieństwa wobec poszczególnych osób lub grup osób” Narodowej Rady Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii, opublikowane 14 maja 2014 r. Z czasem Rada Narodowa usunęła ze strony swoje “Propozycje…” by nie używać w środkach masowego przekazu słów “orki”, “rusnia”, “czmoni” i innych, rzekomo niepoprawnych określeń o wojskowych Federacji Rosyjskiej, aby “zachować ludzką godność”. W “Propozycjach…” zaznaczono, że wulgaryzmy i obelgi pod adresem okupantów w mediach “mają na celu demonizację przeciwnika”. Rada Narodowa uważa, że agresywna leksyka może “sprzyjać eskalacji wojny”. Dziennikarze powinni unikać agresywnych i nieetycznych wypowiedzi w stosunku do sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej, przedstawicieli okupacyjnej administracji wojskowej i/lub politycznej (władzy okupacyjnej), co “może doprowadzić do zaostrzenia działań wojennych i stworzenia dodatkowych napięć w społeczeństwie”. Narodowa Rada Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii zaleca “przestrzegać obiektywizmu wobec wszystkich walczących stron”. Moim zdaniem, w “Propozycjach…” Narodowej Rady Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii nie wzięto pod uwagę specyfiki bezprecedensowej pełnoskalowej wojny hybrydowej Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, które skłaniają do nowego przemyślenia moralno-psychologicznych, profesjonalno-etycznych, polityczno-ideologicznych podstaw zasad i standardów twórczości dziennikarskiej. W odniesieniu do przestrzegania zasad, funkcji i standardów funkcjonowania środków masowego przekazu na Ukrainie bardzo ważne jest uwzględnienie specyfiki historii Ukrainy, którą przez wieki kolonizowano, rusyfikowano, polonizowano, madziaryzowano, rumunizowano, a nawet czeskoizowano; kształtowano w Ukraińcach świadomość bezpaństwowości, niższości, ułomności, małorosyjskości, niewolniczego posłuszeństwa. W obecnych warunkach pełnoskalowej wojny rosyjsko-ukraińskiej, konstytucyjnym obowiązkiem każdego obywatela jest stanąć w obronie Ojczyzny. Zważywszy na to, że ukraiński dziennikarz jest obywatelem Ukrainy, to on, jako osobowość, jest powołany do pryncypialnego łączenia profesjonalizmu, patriotyzmu, politycznej dalekowzroczności na zasadach ukraińskiego prawdocentryzmu. Wszak zasada zaufania do słowa dziennikarskiego i obrazu wideo jest decydująca w tworzeniu ukraińskocentrycznego, życiodajnego środowiska duchowo-narodowego. W obecnych warunkach konceptualnie jednoczącą zasadą funkcji, standardów twórczości dziennikarskiej jest “ukraiński nacjocentryzm”, który określa wybór optymalnych wariantów relacjonowania ukraińskiej walki narodowowyzwoleńczej z moskiewskimi najeźdźcami-niszczycielami oraz rozwiązywania problemów pokojowego budowania państwa narodowego. Zatem ukraińskie środki masowego przekazu są powołane do nazywania ukraińskich bohaterów – bohaterami, wyczynu obrońców Ukrainy – wyczynem, rosyjskiej agresji – agresją, rosyjskiego kłamstwa – kłamstwem, rosyjskich morderców – mordercami, rosyjskich gwałcicieli – gwałcicielami, rosyjskich rabusiów – rabusiami, moskiewskiego zło-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

czynem – zbrodnią, separatystycznych zdrajców – zdrajcami, ukraińskich kolaborantów – kolaborantami… Takie profesjonalne podejście zapewnia wysoki poziom prawdziwej wiedzy historycznej, filozoficznej, politologicznej, językowo-kulturowej i dziennikarskiej. Ośrodkowa narodowo prawda – główna psychologiczna broń Ukraińców Podczas obecnej, pełnoskalowej wojny Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie zaostrzyły się dyskusje o istocie Prawdy, o jej rozumieniu w kontekście historycznym i współczesnym, w kontekście wydarzeń społeczno-politycznych. Prawda jest swoistym tlenem środków masowego przekazu, bez którego nie mogą one kształtować głębokiej świadomości, że obecna 28-ma rosyjsko-ukraińska wojna to wojna tożsamości, wojna cywilizacji, to terrorystyczna wojna moskiewskich mutantów przeciwko wszystkim warstwom ludności ukraińskiej – od niemowląt po ludzi w podeszłym wieku; to narodowowyzwoleńcza wojna narodu ukraińskiego z odwiecznymi wrogami o swoje życie na ukraińskiej ziemi danej przez Boga, to wojna o terytorialnie i duchowo soborną Ukrainę, to wojna o samodzielne, prawne, społeczne, demokratyczne Państwo Ukraińskie, to wojna o osobistą, rodzinną, społeczną, państwową Wolność, to wojna o europejskie i światowe demokratyczne, moralno-duchowe wartości. Najoptymalniejszym sposobem rozwijania własnej zdolności samodzielnego myślenia, ukraińskocentrycznie, jest wszechstronne pogłębianie wiedzy, by profesjonalnie odróżniać prawdę, postprawdę i prawdę obiektywną, która jest najlepszą „przeciwtrucizną” przed wszelkimi rosyjskimi manipulacjami faktami, prawdą historyczną i podstępami innych wrogów Ukrainy. Nie tylko dziennikarze, lecz także politycy, urzędnicy wszystkich szczebli, deputowani, naukowcy muszą znać prawdziwą historię Rosji i Ukrainy, by nie wpaść w pułapkę złowrogiego „russkiego mira”. Bo „moralna neutralność”, „etyczna ambiwalentność” są poważnym zagrożeniem dla ukraińskiego dziennikarstwa (Myrosława Barczuk). Aby nie utonąć w pochlebnej, miodoslodkiej kłamstwie toksycznego kontekstu, rozpoznawajmy amoralnych nosicieli „brudu Moskwy”, oczyszczajmy się z manipulacyjnej postprawdy, nie wpuszczajmy kłamliwej informacyjno-psychologicznej trucizny do serca i rozumu, odrzucajmy ją razem z nosicielami w otchłań niebytu, byśmy nie zamienili się w moskiewskie „podnóżki”. Dlatego myślmy, analizujmy, bo „zapowiedzią pomyślnego państwa jest myślenie” (Andrij Sodomora) – myślenie prawdocentryczne na zasadach ukraińskocentrycznych. Szczególnością obecnej przestrzeni informacyjno-humanitarnej jest to, że jest ona swoistym intelektualnym polem ostrej, bezkompromisowej komunikacyjnej walki ukraińskiej, oświeconej prawdocentryczności z rosyjską manipulacyjno-trującą propagandą o ukraińską autentyczność, samobytność, tożsamość narodową, moralno-duchowe, demokratyczne wartości, o Zwycięstwo nad odwiecznymi moskiewskimi wrogami. Kremlowscy manipulatorzy polityczno-ideologiczni w bezprecedensowy sposób przepełniają europejską i światową przestrzeń informacyjno-humanitarną kłamliwymi postulatami, jakoby Ukraińcy i Rosjanie byli jednym narodem, mającym wspólny język, wiarę, historię, terytorium. Nowożytny „historyk” Putin opublikował artykuł „O historycznej jedności Rosjan i Ukraińców”. W tym przesiąkniętym imperialnym kłamstwem wypracowaniu, a także podczas bezpośrednich linii z narodem rosyjskim Putin bezczelnie ujawnia agresywną istotę ideologii wojny hybrydowej Rosji przeciwko Ukrainie i polityki zagranicznej Kremla. Ten traktat pod względem narracji jest podobny do „Mein Kampf” Hitlera. Ideolodzy „russkiego mira” usilnie narzucają środkami masowego przekazu, sieciami społecznościowymi postmodernistyczne postulaty, jakoby państwo ukraińskie było sztucznym tworem, błędem historii, dlatego trzeba go naprawić: przywrócić Ukrainę w łono rosyjskiego imperium. W tym celu, zgodnie z paradygmatem światopoglądowym postmodernizmu, który moskiewscy rasiści splatają ze stalinowską – komunistyczną i hitlerowską – nazistowską ideologią i polityką ludobójstwa, „wszystko wypada, wszystko jest dopuszczalne”. Kreml i piąta kolumna w Ukrainie rozumieją, że główną składową walki ideologicznej i zniewolenia narodu ukraińskiego jest zniszczenie jego prawdziwej historii, języka, edukacji, kultury. Już 10 lat trwa rosyjsko-ukraińska wojna, z tego prawie trzy lata pełnoskalowej ludobójczej, terrorystycznej, niszczycielskiej wojny, a u wielu Ukraińców wciąż nie dokonała się dekolonizacja świadomości. Wielu z nich nie rozróżnia pojęć „wiedzieć” i „rozumieć”; każdą informację przyjmują, powielają ją, chełpiąc się, że jakoby znają prawdę. Lecz brakuje im głębokiego zrozumienia istoty informacji na zasadach ukrainocentryzmu. Dotyczy to niektórych polityków, urzędników, deputowanych, dziennikarzy, którzy z kłamliwego głosu rosyjskich manipulatorów propagują neutralność. Jakoby język, pieśń, sport, kultura znajdowały się poza polityką i wojną, dobrem i złem. Niezwykle aktualne są także dziś słowa Iwana Franki: Nie może przy dobru ten żyć, kto chce złu i dobru służyć. Bo, chcąc przypodobać się obu, szybko stanie się niewolnikiem zła. Aby dziennikarze, politycy, deputowani, urzędnicy, pedagodzy służyli społeczeństwu prawdą, muszą mieć ukształtowane przekonanie o moralnej i społecznej odpowiedzialności, muszą posiadać głęboką, prawdziwą wiedzę o przeszłości i teraźniejszości, która jest warunkiem wstępnym prawdziwego przewidywania dalszego rozwoju Ukrainy. Wyznając prawdocentryczność, dla ukraińskich nacjonalistów cechy narodowe innych narodów i ich świętości: język, kultura, cerkiew, tradycje, obyczaje, terytorium, tożsamość – są przedmiotem szacunku i czci, a dla szowinisty, faszysty, nazisty, rasisty i rasisty – to, co trzeba zagarnąć, wykorzenić i zastąpić swoim imperialnym. Dokładnie takim jest cel pełnoskalowej wojny Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie. Ukraiński nacjonalizm rodzi patriotów, bohaterów, podżegaczy, wolontariuszy, ofiarodawców, a rosyjski szowinizm, nazizm, faszyzm, rasizm i rasizm wytwarza najeźdźców, morderców, maruderów, rabusiów, gwałcicieli, lokajów, niewolników. Dla medialnych pracowników, jak i dla wszystkich Ukraińców, rosyjska ludobójcza, terrorystyczna, niszcząca wojna jest określającym momentem historycznej Prawdy. Historyczna Prawda – główna tożsamościowa broń narodowo świadomego ukraińskiego polityka, deputowanego, urzędnika, dziennikarza.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Dzieci odtwarzają pokojowy, czarowny świat marzeń

Dzień Wiedzy w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy stał się pamiętny dla wielu, którzy drugiego września znaleźli czas, by tu zajrzeć. Pracownicy muzeum włożyli w przygotowanie zaplanowanych wydarzeń, jak to się mówi, całą duszę. Aktywnymi uczestnikami byli wychowankowie Kijowskiej Dziecięcej Szkoły Artystycznej nr 8 (dyrektor Walerij Fedczenko). Dziś, w czasie okrutnej wojny z Rosją, kiedy szkoły, przedszkola i budynki mieszkalne niemal codziennie znajdują się pod ostrzałem, ukraińskie dzieci mimo wszystko czekają na dobre wydarzenia, ciekawe powody do radości. Wspólnie trochę poszaleli podczas prezentacji książeczki „Szczęśliwe wierszyki”, którą stworzyła wraz ze swoim jedenastoletnim synem Bohdanem Peroganyczem pisarka Tetiana Czerep-Peroganycz. Ilustracje młodego artysty, którymi opatrzono książkę, zostały zaprezentowane także na wystawie, uroczyście otwartej zaraz po prezentacji. Co więcej, główna część wystawionych prac uczniów, które teraz cieszą oko zwiedzających wystawę w muzeum literatury, to prace uczniów klasy sztuk plastycznych (nauczycielka Larysa Kuzniecowa) Kijowskiej Dziecięcej Szkoły Artystycznej nr 8. Dziecięce prace Wiktorii Dawydenko, Marharyty Marczuk, Wiktorii Czukanowej, Daryny Budiakiwskiej, Walerii Holikowej, Marharyty Płaksiuk, Alisy Pylypczuk, Olgi Pohanaj, Karyny Biewz, Dżany Makansi, Wioletty Stacenko, Tymofija Hołowka – prace stworzone w różnych technikach i na różne tematy. Na przykład tutaj znajdują się przemyślenia młodych artystów, ich interpretacje dzieł ukraińskich klasyków Tarasa Szewczenki, Łesi Ukrainki i Iwana Franki. Dzieci z przyjemnością odtwarzają pożądany, pokojowy, czarowny świat marzeń, a także zanurzają się w dawność kozactwa i bandurzystów. O utalentowanych wychowankach placówki z dumą mówiła podczas otwarcia zastępczyni dyrektorki Olena Ławryk. Jasnym potwierdzeniem jej słów stał się również koncert z udziałem uczniów i nauczycieli szkoły sztuki: Ołeksija Jakowenki (nauczyciel Stepan Rura), Hliba Nesterenki (nauczycielka Tetiana Liaszenko), Jelizawety Hubskiej (nauczycielka Iwanna Bojko), Ksenii Samczuk, Taisiji Iszczuk, Kateryny Łymarenko (nauczycielka Natalija Orżechiwska), Switłany Kowtun, Bohdana Tołstowa, Maksyma Sawyckiego (nauczycielka Olena Rura, koncertmistrzyni Lidija Diuburg) oraz nauczycieli Olgi Tiuniny i Anastasiji Soroczan. Na zakończenie wydarzeń wszyscy uczestnicy otrzymali pamiątkowe podziękowania od dyrektorki muzeum Haliny Soroki. Przed nami nowy rok szkolny. Niech będzie dla wszystkich tak jasny, treściwy, różnorodny i ciekawy, jak święto, które się odbyło. Ludmiła TANYCZ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Muzeum Skworody zniszczone przez Rosjan można odtąd odwiedzić online

Zespół Narodowego Literacko-Memorialnego Muzeum im. Hrihorija Skworody na Charkowszczyźnie uruchomił nowy projekt „Muzeum przyszłości”. Umożliwia on wirtualne zwiedzanie w formacie online muzeum, które zostało zniszczone rosyjską rakietą 6 maja 2022 roku. Po uderzeniu ocalała statua wielkiego Ukraińca. Głównym zadaniem projektu jest zachowanie treści muzeum. Obejmuje ono szereg inicjatyw kulturalnych, które na nowo przemyślają i kształtują współczesną tożsamość Muzeum Skworody. W ten sposób zapewnia ono działalność muzeum nawet mimo fizycznych zniszczeń. Na stronie muzeum, oprócz jego historii, dostępne są dwie trasy online: „Skworoda ogrodnik” oraz „Skworoda przyjaciel”. Nastia Iszczenko, kuratorka projektu „Muzeum przyszłości”, zastępczyni dyrektorki ds. ogólnych NLMM im. H. S. Skworody, potwierdziła, że zespół muzeum, wdrażając wartości filozofa, zwracał uwagę przede wszystkim na treść, „odrzucając stereotypowe wyobrażenia o formie”: „Platforma – to nowa bezpieczna forma muzeum i jedna wielka bajka o naszym prawdziwym przyjacielu Hrihoriju Sawyczu. Ta bajka otula zwiedzającego, daje poczucie bezpieczeństwa i ciepłego dziecięcego szczęścia w środku, którego nam, dorosłym i małym, tak bardzo brakuje”. Trasa „Skworoda ogrodnik” opowiada o życiu poety i o dębie, pod którym lubił odpoczywać. To drzewo również ocalało po rosyjskim ataku rakietowym i stało się jednym z kluczowych symboli muzeum. Ponadto odwiedzający stronę mogli zamówić przedsprzedaż „Żołędzia Skworoduba”, który potem będzie można wyhodować samodzielnie. Trasa „Skworoda przyjaciel” pozwala poznać historię trwałej przyjaźni pedagoga ze swoim uczniem Michałem Kowalińskim, a także napisać list do Hrihorija Sawycza i otrzymać od niego bezpośrednią odpowiedź. Muzeum planuje otworzyć jeszcze jeden kierunek – „Skworoda serdeczny”, który będzie angażował odwiedzających nie tylko w duchową interakcję z myślicielem, ale także w dobre uczynki. Za informacją Ministerstwa Kultury i Polityki Informacyjnej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Dwie mało znane historie z życia Tarasa Szewczenki

Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki „…A w cudzoziemczyźnie chce się być” Na początku listu Szewczenki z 18 listopada 1842 roku do znajomego Pyłypa Korolowa czytamy młodzieńczo-zuchwałą frazę: „Nosił mnie przeklęty parostatek do Szwecji i Danii”. Jest to tak nieoczekiwane i kategoryczne, że w akademickim wydaniu listów poety szewczenkoznawcy od razu zastrzegają: „Ta podróż poety nie została udokumentowana”. Wiadomo tylko, że 30 września 1842 roku Szewczenko był jeszcze w Petersburgu, a ostatni parowiec do Sztokholmu wyruszył 5 października („Płynąc do Sztokholmu, skomponowałem „Hamalię”, niewielki poemat…”). Na nim poeta mógł odbyć podróż do Rewla (obecnie Tallinn). Powrócił do Petersburga 16 listopada 1842 roku. Skrupulatny szewczenkoznawca Petro Żur jeszcze kilkadziesiąt lat temu odnotował naukowo spokojnie i bez przesady: „5 października. Szewczenko wyruszył w podróż parowcem „Finland”, który zmierzał do Rewla i innych portów bałtyckich”. Już w tym stuleciu mądry Iwan Dziuba zauważył: „Z czym była związana ta podróż, jaki miała cel i z kim Szewczenko oraz w jakiej roli podróżował (i czy podróżował w ogóle) – pozostało nieznane”. Właściwie sam Taras Hryhorowycz we wspomnianym liście do Korolowa wyjaśnił, że w drodze zachorował: „…Ledwie przywieźli mnie do Rewla, tam trochę odżyłem. Przyjechałem w to przeklęte bagno i nie wiem, czy już wyjadę”. Więc o to chodzi! Młody ukraiński Kobziarz zapragnął wyrwać się z przeklętego bagna – Petersburga! W poemacie „Irzawiec” (1847) zesłaniec wykrzyczał, „co się działo po szwedzku!” i boleśnie przypomniał, jak na rozkaz szalonego Piotra pognali kozaków i chłopów z Ukrainy „na bagno / Miasto budować”. W liście do Hryhorija Tarnowskiego z 25 stycznia 1843 roku poeta gorzko poskarżył się: „…Włóczę się po tym diabelskim bagnie i wspominam naszą Ukrainę”. Nawiasem mówiąc, napisano to prawie półtora roku przed poematem „Sen” (Komedia), w którym Szewczenko rozszerzył przeklętą bagnistość na całą Rosję: Lecę, lecę, a wiatr wieje, Przede mną śnieg bieleje, Wkoło bory i bagna, Mgła, mgła i pustka. Chciało mu się chociaż na krótko wyrwać właśnie „za granicę”, w inny, wolny świat! W liście do Jakowa Kucharenki z 31 stycznia 1843 roku Taras Hryhorowycz napisał: „W marcu jadę za granicę, a na Małorosję nie pojadę, niech ją diabli, bo tam, oprócz płaczu, niczego nie usłyszę”. Pamiętacie w tym samym poemacie „Sen”? Ciężko matkę porzucać W bezdachowej chacie. A jeszcze gorzej patrzeć Na łzy i łaty. Przecież wiemy, że w maju 1843 roku Szewczenko wyjechał właśnie na Ukrainę i przebywał w niej do początku lutego 1844 roku, a po powrocie, w liście do Kucharenki z 26 listopada 1844 roku, czyli po wielu miesiącach, bo korespondencja między nimi była na długo przerwana, boleśnie wspominał: „Byłem w zeszłym roku na Ukrainie – byłem u Meżyhirskiego Spasa. I na Chortycy, i wszędzie byłem i ciągle płakałem, splądrowali naszą Ukrainę katowskiej wiary niemota z Moskalami…” Na pytanie Kucharenki w poprzednim liście z 2 listopada do niego, „czy wy już pojechaliście z Boryspolcem na białym koniu w dorożce do cudzoziemców?”, Szewczenko nawet nie odpowiedział… Nie, nie pojechali! O możliwej podróży właśnie z ukraińskim malarzem Płatonem Boryspolcem, który razem z Szewczenką uczył się w Akademii Sztuk Pięknych, a później, nawiasem mówiąc, żył i pracował we Francji i we Włoszech, wiadomo tylko z cytowanego listu Kucharenki. Zresztą sam Szewczenko za granicę nie trafił, najwyraźniej z powodu braku pieniędzy. Między innymi, nie wiadomo w pełni, za jakie pieniądze zamierzał wcześniej odwiedzić „Szwecję i Danię”, tym bardziej że w połowie maja 1842 roku Komitet Towarzystwa Zachęty Artystów wykluczył Szewczenkę z liczby stypendystów Towarzystwa i we wspomnianym liście do Pyłypa Korolowa poeta skarżył się, że „zmusili mnie nędzarze sprzedać swoje kompozycje wszystkie – i drukowane, i nie drukowane”. W niezrealizowanej podróży parowcem „Finland” kryło się, być może, i coś romantycznego, podobnie jak w poemacie poety „Hamalia”, gdzie kozacy-zaporożcy Płyną sobie, a zza fali Słońce falę czerwieni, Przed nimi morze miłe Gwarzy i bulgocze. Przypomnę też o tym: przez pewien czas Szewczenko miał pewne nadzieje, że za sukcesy w nauce Akademia Sztuk Pięknych jednak wyśle go do Włoch dla twórczego doskonalenia się w malarstwie, jak to stało się, powiedzmy, z jego bliskim przyjacielem Wasylem Szternbergiem, który wyjechał w lipcu 1840 roku. Z czasem ta nadzieja zgasła, podczas gdy dobry przyjaciel Szewczenki, ukraiński malarz Apollon Mokrycki, który również był wolnym słuchaczem Akademii Sztuk Pięknych (1831–1839), pojechał do Włoch w 1842 roku z tradycyjnym celem doskonalenia kunsztu artystycznego… na własny koszt. Co więcej, Wasyl Szternberg pisał mu w lipcu 1842 roku z Rzymu, że „Mokrycki… zajmuje się sztuką z niezwykłym szaleństwem”. I jeszcze dodał: „Żegnaj, drogi Szewczenko, bądź zdrów i daj ci Boże sukcesu, żebyś prędzej przybył do nas”. I to zapadło w duszę Szewczenki, od czasu do czasu wypływało w pamięci, powiedzmy, błyskiem rozjaśniło list Szewczenki z 28 grudnia 1843 roku do Wasyla Hryhorowicza – starszego przyjaciela, pochodzącego z Ukrainy, sekretarza konferencyjnego Akademii Sztuk Pięknych, który odegrał ważną rolę w uwolnieniu poety z poddaństwa i pomagał mu podczas nauki w Akademii: „Ojcze mój drogi, poradź mi, jak synowi, co mam robić? Czy zostawać do jakiegoś czasu, czy jechać do was. Ja jakoś nie bardzo uderzam w Akademię, a w cudzoziemczyźnie chce się być. Ja teraz zarabiam pieniądze…, a zarobiwszy, myślę czmychnąć, jak Apollon Nikołajewicz. Myślę, że tak lepiej, a może i się mylę. Poradźcie, bądźcie łaskawi!” Nie wiadomo, co konkretnie i dosłownie poradził Hryhorowycz, ale wiadomo, że Szewczenko powrócił do Akademii Sztuk Pięknych i ostatecznie nigdy nie wyjeżdżał poza granice Imperium Rosyjskiego i nie bywał w europejskich stolicach. Nie było dane! Pewnie tego nie zapragnął sam Pan, który już wyznaczył Szewczenkę na Zbawiciela Ukrainy, wcielając najważniejszą prośbę poety: Mój Boże miły, Daruj słowom świętą siłę – Ludzkie serce przebijać… Przecież i nie zapomnijmy, że w żarliwym wierszu „Sen” („Góry moje wysokie…”) (1847) poeta powiedział ustami starego kozaka i o sobie – „Włóczyłem się po świecie niemało…” Całym światem była dla niego przede wszystkim Ukraina, o której w tym wierszu westchnął z poświęceniem: Ja tak ją, ja tak kocham Moją Ukrainę ubogą, Że przeklnę świętego Boga, Za nią duszę zgubię! Właśnie „niewyjazdowy” poeta uosobił historyczną istotę Ukraińców, stał się duchowym symbolem ukraińskiego narodu, mentalnym bytem ukraińskiego ludu, który żyje, walczy i wojuje ramię w ramię z Szewczenką… „Ale Skobielew jednak wywęszył i wycyganił…” W „Autobiografii” Mykoły Kostomarowa, który wiosną 1847 roku siedział z Szewczenką w kazamacie III Oddziału w sprawie Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego, znajduje się niezwykle ciekawy wątek: „…Kiedy pewien oficer żandarmerii, który znał go osobiście z czasów jego wcześniejszego życia w Petersburgu, powiedział mu: »Oto, Tarasie Hryhorowyczu, jak się stąd wyrwiecie, wtedy zaśpiewa wasza muza«, Szewczenko ironicznie odpowiedział: »Nie lada czart mnie tu zaniósł, jeśli nie ta diabelska muza«”2. Oczywiście, najpierw zwraca uwagę spokojny, jadowicie drwiący nastrój aresztowanego poety, który niedawno przekroczył wiek Jezusa Chrystusa. Jednak nie mniej ciekawie jest dowiedzieć się, kim był ów oficer żandarmerii, który najwyraźniej znał nie tylko Szewczenkę, ale i jego twórczość. Spróbujmy się rozeznać. W zapiskach etnografa Mykoły Biłozerskiego „Taras Hryhorowycz Szewczenko we wspomnieniach różnych osób (1831–1861)”, który osobiście nie znał poety, znajduje się wzmianka: „Pewien oficer żandarmerii, porucznik Telnow, który siedział wiosną 1847 roku w III Oddziale pod aresztem, powiadomił mnie (wiosną 1851 r.), że widział tam Szewczenkę, który stał przy oknie; Taras był ubrany w biały kostium, stał smutny i cicho podśpiewywał jakąś żałosną ukraińską pieśń”. Zapewne Telnow, gdyby osobiście, bezpośrednio rozmawiał z poetą, nie omieszkałby o tym wspomnieć, znaczy, to nie on… Inna sprawa, u Biłozerskiego zanotowano, być może z ust tegoż samego Telnowa, że „podczas pobytu w Akademii Sztuk Pięknych Szewczenko bywał w domu znanego weterana-inwalidy Skobielewa, ówczesnego komendanta Twierdzy Pietropawłowskiej, i darował staremu obrazy swojej roboty”. Jak to mogło się stać? Ponieważ konkretnej odpowiedzi nie było, wyjaśnię. Od początku lat 40. XIX wieku Szewczenko znał się przez swoich przyjaciół Apolona Mokryckiego i Jewhena Hrebinkę z Iwanem Masłowem (1817–1891), który służył jako sekretarz u komendanta Skobielewa. Między poetą a urzędnikiem ułożyły się na tyle dobre i przyjazne stosunki, że przypadkowo zobaczywszy Masłowa w Petersburgu po zesłaniu, Szewczenko zapisał w Dzienniku 2 maja 1858 roku o spotkaniu ze „starym przyjacielem”. Potwierdzenie znajomości Szewczenki ze Skobielewem znajdujemy w jego liście z 25 stycznia 1843 roku do Hryhorija Tarnowskiego: „Jeszcze oto co, namalowałem tego lata dwa obrazy i schowałem, myślałem, że wy przyjedziecie, bo obrazy, widzicie, nasze, to ja ich kacapom i nie pokazywałem. Ale Skobielew jednak wywęszył i jeden wycyganił, a drugi jeszcze u mnie, a żeby i ten nie powędrował za jakimkolwiek moskalem (bo to, widzicie, moja »Kateryna«), to ja myślę posłać go do was…”. W „Słowniku Szewczenkowskim” czytamy o Iwanie Skobielewie (1778–1849): „Od 1839 – komendant Twierdzy Pietropawłowskiej. Szewczenko znał Skobielewa osobiście i w liście do H. Tarnowskiego 25.I.1843 pisał, że Skobielew »wyprosił« u niego obraz, namalowany minionego lata. Jaki to był obraz i gdzie on teraz jest, nie wiadomo”3. Obecnie uważa się, że „oprócz »Kateryny«, chodzi, najwyraźniej, o akwarelę »Grupa żebraczek, które śpią«…”. Wiadomo, że to dzieło eksponowano na wystawie artystycznej w Akademii Sztuk Pięknych we wrześniu 1842 roku, gdzie go i „wywęszył” Iwan Skobielew, który był, według oceny wspomnianego „Słownika Szewczenkowskiego”, „rosyjskim pisarzem reakcyjnego kierunku” i miał koneksje w świecie artystycznym. Ponieważ rysunku nie odnaleziono, całkiem prawdopodobne, że zaginął on linią komendancką. Nie omieszkam wyrazić szczerego zdziwienia, po co w akademickim Słowniku przedestylowano poetyckie, dokładne, soczyste i piękne ukraińskie słowo „wycyganił”, które oznacza wyłudzić od kogoś cokolwiek? Tym bardziej, że Szewczenko użył go tylko raz! Przecież, powiedzmy, u Panasa Myrnego spotykamy dobrą radę, by trzymać swoje pieniążki przy sobie, „żeby nie znalazł się jakiś łazęga, który, przykrywając się dobrym uczynkiem, nie wycyganił ich od Was”. Także u radzieckiego klasyka Mychajła Stelmaha w powieści „Krew ludzka – nie woda”, która ujrzała świat dwadzieścia lat przed Słownikiem, czytamy: „Całej ziemi nie zwrócą…, a dziesięcin z dziesięć można będzie wycyganić”. Ale w naszym kontekście najważniejsze jest to, że począwszy od wspomnianego już 1839 roku i do roku 1849, generał Skobielew był komendantem Twierdzy Pietropawłowskiej, czyli także w tym czasie, kiedy w kwietniu-maju 1847 roku przebywał tam w kazamacie aresztant Taras Szewczenko. Zatem można przypuszczać, że pod „oficera żandarmerii” Mykoła Kostomarow zakamuflował generała, nie chcąc ujawniać jego nazwiska. Wprawdzie absolutnie kategorycznie nie nalegam, bo mógł to być także ktoś z jego podwładnych, z którym Szewczenko poznał się podczas spotkań przedkazamatowych u Skobielewa. Według notatek wspomnianego już Mykoły Biłozerskiego, po aresztowaniu Szewczenki generał nazywał go „niewdzięcznym”, oczywiście, carowi. Jeśli chodzi o Tarasa Hryhorowycza, to on ani słowa dobrego o Skobielewie nie pozostawił. W lipcu 1857 roku wspomniał ironicznie w Dzienniku „znanego gadułę Rosyjskiego inwalidy Skobielewa”. Rzecz w tym, że pod pseudonimem „Rosyjski inwalida” Skobielew pisał książki do czytania dla żołnierzy właśnie w gadułowo-żartobliwym stylu. Szewczenko miał dobrą pamięć! Ważne jest wiedzieć i takie. W tym roku, kiedy Skobielewa mianowano komendantem Twierdzy Pietropawłowskiej, do Petersburga przyjechał znany podróżnik, francuski markiz Astolphe de Custine, którego zaszczycił osobistym przyjęciem sam car Mikołaj I. Pokazano cudzoziemcowi także Twierdzę Pietropawłowską – katorżnicze więzienie dla „przestępców państwowych”, unikalny złowieszczy symbol rosyjskiego niewolnictwa. Francuz napisał w książce „Rosja w 1839 roku”: „My, ludzie Zachodu, rewolucjoniści i rojaliści, widzimy w rosyjskim przestępcy państwowym jedynie niewinną ofiarę absolutyzmu, a Rosjanie widzą w nim człowieka, od którego wszyscy się odwrócili… Nie mogę bez przerażenia myśleć o tym, że naprawdę oddani i nieskazitelnie uczciwi ludzie mogą w każdej chwili znaleźć się w kazamatach petersburskiej twierdzy…”. Jakby przepowiadał i los Tarasa Szewczenki… Na koniec zauważę, że we wspomnianym dwutomowym „Słowniku Szewczenkowskim” z lat 70. XX wieku zamieszczono notkę o znajomym poety Iwanie Skobielewie, a w nieporównanie większej, fundamentalnej, fantastycznie ciekawej sześciotomowej „Encyklopedii Szewczenkowskiej”, która ujrzała świat w XXI wieku, dla niego, niestety, nie znalazło się miejsca… ____________ 1 Pawło Zajcew z jakiegoś powodu traktował tę drogę jako podróż „parowcem”, ale Kucharenko miał, najwyraźniej, na myśli drożki – lekki powóz zaprzężony w konia. 2 Wspomnienia o Tarasie Szewczence. Kijów : Dnipro, 1982. S. 149. 3 Słownik Szewczenkowski : w 2 t. T. 2. Kijów, 1977. S. 214.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Teatralna terapia dla najmłodszych

Eduard Owczarenko Zdjęcie udostępnione przez teatr „Przygody burunduczków” to interaktywny spektakl, podczas którego młodzi widzowie wraz z dwoma detektywami, Czypkiem i Dejlykiem, odnajdą i odczarują cyrkowe zwierzątka, które mała wróżka przypadkowo zamieniła w ludzi. Ten spektakl jest wyjątkowy. Przede wszystkim dlatego, że po raz pierwszy w historii placówki, czyli po raz pierwszy od 97 lat, jako główne rozwiązanie artystyczne spektaklu wybrano teatr cieni. W planie „żywym” zaangażowani są młodzi aktorzy. Również dla reżyserki Adriany Metelśkiej spektakl ten jest debiutem na „wielkiej” scenie, po realizacjach uniwersyteckich. Dramaturgami, również po raz pierwszy, zostali Denys Warynycia i Roman Horbacz, wykorzystując w dramaturgii swoje doświadczenie animatorów oraz odpowiednie wykształcenie. – Do początku pełnoskalowej inwazji mieliśmy teatr dla niemowląt od zera do trzech lat – wspomina dyrektor i kierownik artystyczny teatru Ihor Hułyj. – Czyli teatr dla całkiem małych dzieci. Podczas pełnoskalowej wojny taki teatr nie mógł się realizować ze względu na swoje cechy i specyfikę sytuacji. Zaczęliśmy szukać alternatywy i zaproponowaliśmy naszej asystentce reżysera Adrianie Metelśkiej, która posiada wykształcenie reżyserskie, wcielenie w życie takiego projektu, jak spektakl dla widzów od dwóch do czterech lat. Poszła ona do głównego scenografa teatru Mykoły Dańka, a dramaturgami zostali nasi młodzi aktorzy Roman Horbacz i Denys Warynycia. Była to zbiorowa młodzieżowa praca. Już nie po raz pierwszy nasi aktorzy występują w roli dramaturgów. Niedawno w spektaklu „Calineczka w Paryżu” autorką była Kateryna Ustinowa, moim zdaniem wyszło nieźle. Są talenty, które trzeba odkrywać. Możliwe, że takie doświadczenie będziemy kontynuować. Przed pełnoskalową inwazją mogliśmy równolegle pracować na dwóch scenach – wielkiej i małej. Kiedy zaczęła się wojna, nasze muzeum zamieniło się w najprostszy schron. Tam możemy pomieścić 298 osób. Tyle właśnie jest miejsc siedzących na wielkiej scenie. Zrozumieliśmy, że możemy używać tylko jednej sceny jednocześnie. Mała scena wcześniej była przeznaczona dla całkiem małego widza. Ale zapraszanie na nią dzieci jest obecnie nierealne, ponieważ to czwarte piętro. Przede wszystkim ze względu na alarmy przeciwlotnicze i możliwe wyłączenia prądu. Porozmawialiśmy z Adrianą i postanowiliśmy spróbować zrobić jeszcze jedną scenę w schronie. W innych teatrach również są mikrosceny, więc dlaczego by nie spróbować u nas? Powierzchnia 140 metrów kwadratowych pozwala na to. Co więcej, ponieważ jest to schron, podczas alarmu przeciwlotniczego nie musimy przerywać spektaklu. Była to „próba pióra”. Pomysł nam się spodobał, zobaczyliśmy, że taki format cieszy się dużym popytaniem. Tutaj może zmieścić się czterdziestu widzów. Możliwe, że będziemy kontynuować wystawianie tu spektakli. Zwłaszcza jeśli będzie to superdziecięcy format od dwóch do czterech lat. Jeśli wszystko ułoży się dobrze, to na wiosnę planujemy wielką premierę, w którą będzie zaangażowany cały zespół teatru (ponad dwadzieścia osób). Będzie to „Niebieski ptak” według sztuki Maurice’a Maeterlincka. Reżyserami będziemy ja oraz kierowniczka działu reżyserskiego naszego teatru Lidija Fiłowska. Napisaliśmy już inscenizację. Wkrótce zaczniemy pracować nad opracowaniem bazy materialno-technicznej, a dalej – próby i realizacja projektu. Planujemy zakończyć pracę orientacyjnie w bieżącym roku. Warto dodać, że aktor teatru, zasłużony artysta Ukrainy Wiaczesław Wodewodski, jest dobrze znany ukraińskim dzieciom z roli bajarza Dziadka Wasyla w audycji „Wieczorna kołysanka”. Każdego wieczoru cieszy on małych i dorosłych słuchaczy Radia „Kultura” nową fascynującą bajką. Służba prasowa Połtawskiej Organizacji Obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy rzeźni, być może, w maju. – To mój debiutancki spektakl w profesjonalnym teatrze – wyznaje reżyserka-wystawczyni Adriana Metelśka. – Kiedy kończyłam naukę na uniwersytecie, dowiedziałam się, że jest tu wakat. Przeszłam rozmowę kwalifikacyjną. Miałam szczęście, można powiedzieć, że los się do mnie uśmiechnął, że mogę pracować w tak wspaniałym teatrze. Przyszłam na stanowisko asystenta reżysera. Potem Denys i Roman napisali sztukę. Rozpoczęła się praca nad spektaklem. Zazwyczaj młody reżyser marzy o wystawieniu Szekspira lub jakiegoś innego klasyka. A my pracowaliśmy nad materiałem dla najmłodszych widzów. Trzeba było uwzględnić wiele szczegółów. Prawidłowo podać wszystkie informacje, aby spektakl był przystępny dla dzieciaczków, żeby im się spodobał. I żeby rodzice mogli czerpać przyjemność z tego, co dzieje się na scenie. Pracę nad spektaklem rozpoczęliśmy w czerwcu. Potem poszliśmy na urlopy, a od 17 lipca aktywnie odbywały się próby. Do tego czasu mieliśmy już dekoracje i lalki. Proces wystawiania był bardzo ciekawy. Dla mnie to nowe wrażenia. Jak już powiedziałam, to mój debiutancki spektakl. Po uniwersytecie wiesz, jak do tego podejść technicznie. A kiedy stykasz się z tym w praktyce, pojawiają się jakieś nowe wyzwania, z którymi nigdy się nie spotkałeś. Praca z aktorami, plastykiem, działami – to cenne doświadczenie. Każda próba była dla mnie ciekawym odkryciem. Kiedy główny plastyk teatru Mykoła Dańko przeczytał sztukę, od razu zobaczył ją w rozwiązaniu cieniowym. Uważam, że to dość ciekawa metoda. Jednocześnie to wyzwanie, bo pracować z cieniem jest bardzo trudno. Dla nas było to coś nowego. Mykoła Iwanowycz podpowiadał i kierował. Stale zwracałam się do niego o rady. Dziękuję mu za mentoring. W spektaklu jest dużo interakcji. Zrobiono to po to, aby dzieciom było ciekawie. Spektakl rozwija. Naszym głównym celem było, aby dzieciaki stały się jego bezpośrednimi uczestnikami. Przy wyborze wykonawców byliśmy zorientowani na młodych aktorów. Wśród starszych jest tylko Wadym Dacenko, który wykonuje rolę konferansjera. Od razu rozumieliśmy, że Wadym będzie mógł wcielić się w nią jak najlepiej. Główni bohaterowie to zarazem dramaturdzy Denys Warynycia (Czipko) oraz Roman Horbacz (Dejłyk). Żółw – Jana Buzowśka, Kotek – Kateryna Szewczuk, Piesek – Danyjił Łymaniuk, Papuga – Artem Bałkin. Pomieszczenie sceny w schronie pozwoliło nam zachować przytulną atmosferę spektaklu. Aby artyści i widzowie byli na jednej fali, wszyscy czuli się uczestnikami spektaklu. Z nami stale pracował reżyser dźwięku Dmytro Szałamow. Pomagał w doborze muzyki i tworzeniu szumów. Ogólnie została wykonana wielka praca. Rozumieliśmy, że kiedy na spektakl przyjdzie widz, to będziemy odczuwać stres. Tak chyba powinno być. Dla nas było to ciekawe i cenne doświadczenie. Byłam zachwycona i mile zaskoczona moimi kolegami. Spektakl żyje i stale będziemy go udoskonalać. – Kiedyś rozmawiałem ze swoim przyjacielem i kolegą Romanem Horbaczem – kontynuuje wykonawca roli Czipka Denys Warynycia. – Powstał pomysł stworzenia interaktywnego spektaklu na podstawie naszego doświadczenia w animacji. Zachciało się połączyć animację z teatrem. Było kilka wariantów, a na podstawie już trzeciego napisaliśmy scenariusz, który legł u podstaw spektaklu. Praca nad wystawieniem była trudna, ale ciekawa. Aktorzy i reżyser dźwięku mieli twórczą swobodę. Każdy wniósł coś od siebie, każdy miał możliwość pracować nad swoim wizerunkiem. Oczywiście reżyserka nie przyjmowała wszystkich pomysłów, ale każdy uczestnik projektu miał własny lot fantazji. To było pierwsze doświadczenie pisania sztuki. Z Romanem znamy się od dawna, przyjaźnimy się wiele lat. Mamy taką chemię, że uzupełniamy się nawzajem. Mamy podobne pomysły, podobne myśli, a pisanie razem było nawet łatwiejsze. Wymyślałem jakiś ruch, Roman go uzupełniał. Potem coś wymyślał on, uzupełniałem ja. A na scenie czujemy siebie nawzajem jako partnerzy. Pokazujemy relacje konferansjera ze zwierzątkami, którym poświęcał mało uwagi. A tak naprawdę chcieliśmy pokazać relacje rodziców i dzieci. Dlatego, że często rodzice bywają bardzo zajęci i brakuje im czasu dla swoich dzieciaczków. Chcemy przez cały spektakl przeprowadzić myśl, jak ważne są komunikacja i możliwość usłyszenia siebie nawzajem. Początkowo nasze z Romanem postacie były bardzo podobne, jakby jednością. Ale zrozumieliśmy, że przy tym traci się zainteresowanie. Czy potrzebni są dwaj aktorzy, jeśli bohaterowie są tak podobni? Bohater Romana – psotnik, gdzieś trochę nieuważny, trochę niepoważny. A mój – bardziej odpowiedzialny, zdyscyplinowany. I taki kontrast działa. Ktoś z dzieci rozpoznaje siebie w Czipku, ktoś – w Dejłyku. Te burunduczki są tak samo różne, jak dzieci. Długo szukaliśmy. Interakcja to zawsze ryzyko. Na próbie nie było możliwości zaprosić dzieci. Dlatego oczywiście denerwowaliśmy się, kiedy wychodziliśmy na premierę. Widzowie dają energię i już grasz zupełnie inaczej niż na próbach. Czujesz oddźwięk dzieci, przecież są zaangażowane w proces i to bardzo wzmacnia twoją grę jako aktora. Chciałoby się, aby ten spektakl zobaczyli nie tylko w Kijowie. Byłoby dobrze, gdybyśmy mogli robić spektakle wyjazdowe. Czy wyjdzie – pokaże czas. Nie powiem, że jestem nastawiony na dramaturgię, ale jesteśmy ludźmi twórczymi. W każdej chwili może pojawić się pomysł, wtedy szybko się zbierzemy i zaczniemy pisać. Bardzo dobrze, że nasz teatr jest otwarty na nowe twórcze pomysły! – Pomysł napisania tej sztuki był wspólny – kończy rozmowę wykonawca roli Dejłyka Roman Horbacz. – Propozycja dotycząca napisania tego utworu pojawiła się jeszcze wtedy, gdy z Denysem kończyliśmy naukę na uniwersytecie. Nasz znajomy chciał, abyśmy coś podobnego wystawili w szpitalu dziecięcym „Ochmatdyt”. Wtedy nie wyszło, ale pomysł pozostał. Ta idea zbiegła się z planami dyrektora – kierownika artystycznego Kijowskiego Akademickiego Teatru Lalek Ihora Hułego. Teatr potrzebował spektaklu właśnie dla najmłodszych. Potwierdzam słowa Denysa, że pisać we dwójkę jest nawet łatwiej. Przecież jesteśmy najlepszymi przyjaciółmi i rozumiemy się w pół słowa. Jeszcze jedna zaleta pisania we dwoje jest taka, że u jednego z autorów może „zamylić się” oko i potrzebne jest spojrzenie z boku. Pisaliśmy sztukę nie pod siebie. W pierwszym wariancie scenariusza było dużo burunduczków. Potem zdecydowaliśmy, że w spektaklu będą grać tylko młodzi aktorzy i skróciliśmy burunduczki do dwóch. Z reżyserką Adrianą Metelśką znamy się od dawna, jest naszą koleżanką z roku i braliśmy udział w jej studenckich spektaklach. To doświadczenie pomogło w nowej pracy. Mój bohater jest lekki w działaniu, ja też. Uczono nas, że nie ma problemu, a jest zadanie. Żyję według takiej zasady, według niej żyje też mój bohater. Przypadł mi do gustu przez podobieństwo temperamentu i charakteru. Być może czegoś nie dograłem, denerwowałem się. A z pracy kolegów jestem zadowolony w pełni. Wszyscy są zdolni – zebrali się i zrobili świetny spektakl. Po raz pierwszy pracowaliśmy z teatrem cieni. Jesteśmy niezwykle wdzięczni asystentowi reżysera Wołodymyrowi Małynśkiemu, on w teatrze jest mistrzem lalkarzem. Uczył, jak prowadzić lalkę w cieniu, jak się z nią obchodzić. Przyzwyczailiśmy się na scenie mówić głośno. A tutaj mała sala, małe dzieciaczki. Z nimi trzeba łagodniej, ciszej. Więc trzeba było przyzwyczaić się do tej przestrzeni scenicznej. Kijowski Akademicki Teatr Lalek „Zamek na górze” oficjalnie otworzył nowy sezon teatralny premierą dla całkiem młodych widzów (dzieci od dwóch lat) interaktywnym spektaklem „Przygody Burunduczków” młodej reżyserki Adriany Metelśkiej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Słuchajcie bajek

„Nowy oddech” otrzymały bajki znanej połtawskiej pisarki i dziennikarki, członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Halyny Pustowhar. Jej bajki i inne utwory dla dzieci drukowano w książce „Po co ślimakowi domek?” oraz w czasopismach dziecięcych. A niedawno Radio „Kultura” w ramach dziecięcego programu „Wieczorna kołysanka” przygotowało audioformat czterech z nich. Przez miesiąc bajki „O róży i ostach”, „Zdumiewające zero”, „Ołówki Oleńki” oraz „Kotka Śmietanka” były transmitowane na żywo. Radio „Kultura” udostępniło też bajki Halyny Pustowhar na swojej stronie internetowej, aby każdy chętny mógł ich posłuchać o dogodnej porze. Bajki przeczytał prowadzący program, aktor, Artysta Ludowy Ukrainy, spiker Ukraińskiego Radia, mistrz słowa artystycznego Wasyl Czornoszkur, który opanował

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

uczestników działań wojennych oraz osób z niepełnosprawnością w wyniku wojny rosyjsko-ukraińskiej „Ukraińska Organizacja Wojskowa” oraz dzieci, które latem wypoczywały w miasteczku namiotowym „Miejsce siły”. Mieszkańcy Żytomierza dołączyli do uroczystości, które odbywały się w miejscu pamięci, gdzie pochowano uczestników ruchu hajdamackiego z czasów Koliszczyzny, uczcili pamięć współczesnych bohaterów i odwiedzili Muzeum Narodowe Historii wsi Kodnia. Wyszło bardzo duchowo, dzieci porozmawiały z weteranami i otrzymały kolejną cegiełkę do fundamentu zrozumienia historii rodzinnej ziemi. Dla tych, którzy pozostali w Żytomierzu, zastępca przewodniczącego Żytomierskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, krajoznawca, docent Poleskiego Uniwersytetu Narodowego Hennadij Machorin zaproponował wycieczkę po „Cmentarzu Katolickim”. „To moja nowa trasa. Obejmuje ona prawą część nekropolii, wyróżnia się tym, że zobaczymy unikalne pochówki, pomniki, na które moi koledzy-przewodnicy w swoich tradycyjnych wycieczkach nie zwracają uwagi. Przygotowałem historie życia pochowanych tu ludzi, dowiedziałem się, pod jakimi adresami mieszkali, czym się zajmowali, kim zostały ich dzieci. Przygotowywałem wycieczkę około dwa-trzy tygodnie. Czas trwania spaceru – dwie godziny” – opowiedział Hennadij Łeonidowycz. Członek Proświty przeprowadził gruntowny wykład z historii nekropolii, której dzieje rozpoczynają się od 1799 roku. Plan cmentarza według stanu na 1888 rok pozostawił żytomierski mierniczy Ferdynand Broniewicz, opisując 246 najciekawszych nagrobków. Na cmentarzu znaleźli spokój wyznawcy katolicyzmu, wśród których byli Polacy, Niemcy, Czesi oraz przedstawiciele innych narodowości. Najstarszy nagrobek katolickiej części cmentarza – pochówek Józefy Skalcowskiej, który datuje się na 1816 rok, pomnik postawił jej syn Apollo. Hennadij Machorin od siedmiu lat prowadzi różnorodne wycieczki po Żytomierzu. Dołączyć do historycznych wędrówek można po wcześniejszym zapisie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Kultura jest podstawą

Ludmyła ŁOBACZOWA, m. Żytomierz Zdjęcie proświtian – organizatorów wydarzeń Minął pewien czas, odkąd na Żytomierszczyźnie odbył się szereg uroczystości z okazji Dnia Flagi Państwowej oraz Niepodległości Ukrainy, ale wydarzenia te są warte tego, by wiedzieli o nich czytelnicy. Rozpocznijmy od wydarzenia literacko-artystycznego „Jesteśmy wolni!” w pomieszczeniu Żytomierskiego Obwodowego Muzeum Literackiego. „Walczcie – a zwyciężcie, / Bóg wam dopomoże! / Za was prawda, za was sława / I wolność święta!” – słowami wielkiego Kobziarza proświtianie otworzyli spotkanie, na które przybyli naukowcy, dziennikarze, bibliotekarze, młodzież oraz weterani Sił Zbrojnych Ukrainy. Z mową powitalną wystąpił przewodniczący organizacji, zasłużony dziennikarz Ukrainy Swiatosław Wasylczuk. Przede wszystkim skłonił głowę przed naszymi żołnierzami, którzy obecnie kontynuują walkę z moskiewską nawałą, i podzielił się swoimi wspomnieniami o przygotowaniach i obronie proklamacji Aktu Niepodległości Ukrainy. Zastępca przewodniczącego, proświtianin Mychajło Slipczenko, dokonał krótkiego rysu historycznego, wskazał także na ważność rozwoju kultury, edukacji i wychowania patriotycznego w naszych czasach: „O co walczymy? Żeby tutaj młodzież mogła się komunikować, poznawać, przejść się parkiem, założyć rodzinę. I najważniejsze – kultura. Kultura to nie tylko to, co nasz naród zgromadził i zachował, ale także to, co ma przekazać następnym pokoleniom. Dlatego że kultura jest podstawą! Ale jeszcze od komunistycznych czasów, kiedy głosuje się kwestię budżetu, to sprawy młodzieży, kultury, edukacji rozpatruje się jako ostatnie. Pytam w Żytomierskiej Obwodowej Administracji Wojskowej, ileż środków wydzielono na realizację działań z zakresu wychowania narodowo-patriotycznego młodzieży. Zaledwie 88 tysięcy hrywien na obwód rocznie! Dlatego nie będziemy czekać na nikogo z zarządu czy ministerstwa, że przyjdzie i będzie wdrażać kulturę itd. My sami po trochu coś robimy, wybielając świat z moskiewskiego brudu, żeby Ukraina stała się taką, jakiej pragniemy”. Harmonijnie wydarzenie przeszło w płaszczyznę literacko-artystyczną. Słowa, od których ożywały serca, popłynęły z ust poetów Mychajła Żajworona, Ołeha Ozarynanina oraz proświtianki Jewhenii Jurczenko. Spotkanie literacko-artystyczne „Jesteśmy wolni!” przyурочили (przyурочили) także do Dnia Poety. Moderowała wydarzenie proświtianka Ludmyła Zaliszczuk. Następnego dnia dołączyli do świątecznego wydarzenia „Kwitnij w sercu, Ukraino moja”, które przygotowała proświtianka i bibliotekarka Lidia Ochrymenko. Z młodymi czytelnikami „Obozu miłośników książek” w bibliotece na Kijowskiej swoimi wspomnieniami o roli proświtian w ustanawianiu niepodległości Ukrainy podzielił się Swiatosław Wasylczuk. Proświtianin Mychajło Slipczenko zorganizował patriotyczną podróż do wsi Kodnia. Był to wspólny wyjazd weteranów z Żytomierskiego Obwodowego Związku Uczest-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w morzu informacyjnym – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Podajemy zatem Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279 41 46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Wydrukowano w TOV „Mega-Poligraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn