Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №37 за 1997 рік

16 s. · 16 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 4 z 16 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

- ера - ши щ - и ім НИ ро ПА ЕЕ АР ГАЗЕТА ВСЕУКРАЇНСЬКОГО ТОВАРИСТВА «ПРОСВІТА» ІМЕНІ ТАРАСА ШЕВЧЕНКА не ЛИПЕНЬ, Ч/7 (37) 1997 РОКУ У НАШІ ЩОДЕННІ ПЛАНИ ВНОСИТЬ КОРЕКТИВИ ЖИТТЯ ""потоцоь її оо "чі чи Ро го Р Р - - ГУ - о чи ни іч ш вою оо фо отого жо ло й "йо д в о о з зо є Зьле 1 т й ьо - но ана ьо ж і роль я ач -бач юю їмо ин аль "о я шо ій Ту бе я и ли в р В, п, б че и в б еВи нн Всеукраїнське товариство «Просвіта» фактично завершило розробку програми своєї фяльности на настутний рік. Тож декілька запитань з цього приводу від газети «Слово Просвіти» ми поставили відповідальному секретареві Товариства Миколі Нестерчуку. -- Шановний Миколо Трохимовичу, Програма діяльності Всеукраїнського товариства «Просвіта», зокрема й на наступний рік, зазнає, очевидно, | суттєвих коректив після ухвалення Конституції України та закріплення державпості української мови Ті статею 10. У чому вони полягають? -- У плани діяльност Товариства щоденні корективи вносить саме життя Програма на наступний рік суттєво уточнюється, є м певні зміни, викликат новими реаліями Звичайно, важливим фактором коригування планів стало й прийняття Конституції -- Основного Закону держави, річницю якої ми щоино відсвяткували Стаття 10 Конституції спонукала нас до нових дій. У нашу програму вводиться окремий, розділ перший, який такі називається «Заходи щодо реалізації Державної комплексної програ- | ми «Українська мова» | Хочу конкретніше зупинитися на цьому Спільно з | Державним комітетом національностей ї міграції ми по- |! дали пропозиції до проекту указу Президента ) заходів | щодо виконання Державної комплексної програми «Українська мова» Це відбулося після торишньої грудневої зустрічі голови Товариства «Просвіта Павла Мовчана з Президентом України Леонідом Кучмою Цією програ» | мом) передбачено НИЗКУ СЗМІХОДІВ), 1ІКІ будуть ПОЯТІ на озброєння пнідпОВідУимиИи мМмІНІСТерстоами, відома грами ТИ державними установами, гобто безпосі редніми по виконавцями -- Отже, слід пезабаром сподіватися позитивних змін у цій ділянці державного життя" с. Її думаю, що позитивні аміни повинний наступити момо через те, що до Пі рограми залучанугьсия Ввст осно гидрозділи державної влади в Україні и під програму державою забезпечується певна фінансова база -- Аналогічні цільові програми давно вже мають Росія, передові європейські країни, такі як Франція, яким, здається, не загрожує чужоземна мовпа експансія. Чи не запізнилася Україна з уведенням у дію своєї цільової програми"? -- Звичайно, ми мали б діяти більш оперативно, взявши за певний зразок досвід вищеназваних та інших країн, яким ніщо не загрожує в мовній галузі Бачимо, як там дбайливо ставляться до проблем рідної мови, яка є, безперечно, духовною основою кожного суспільства Розробляються цілісні програми, виділяються чималі кошти, працюють численні науково-дослідні інститути, досвід їхній гідний наслідування. Певною мірою ми запізнилися, образно кажучи, на три з половиною століття, коли розпочалася експансія Росії супроти України Сьогодні багато доводиться починати спочатку Програма передбачає цикл науково-практичних конференцій, зокрема, й з історії розвитку української мови. Наприклад, таких як «Українська мова і санскрит», «Українська мова в колі індоєвропейських мов». За часів Союзу про таке й заїкатися не можна було, бо існував цілий арсенал табу -- заборонених тем. Був «старший» брат, а відповідно -- й «молодший», тож до витоків наших шлях нам був перекритий. -- Отже, розв'язання мовних проблем залишається наріжним фактором діяльності «Просвіти» і наступного року. -- Це одне із основних питань, якими будемо займатися, реалізовуючи Державну цільову програму «Українська мова». Тут є велике поле діяльності не лише для «Просвіти» -- для всіх органів влади в Україні. Це наш стратегічний напрямок роботи. Слід сказати 1 про створення загальнодержавної комп'ютерноінформаційної бази та банку даних з питань функціонування української мови як державної. Тобто в перспективі суспільство йде до інформатизації. -- Чи ж під силу самій «Просвіті» нести такий майже непосильний тягар роботи, що вимагає, мабуть, пе високопарно буде сказано, майже жертовних зусиль? -- Звичайно, самим подужати таку величезну програму важко До виконання її залучатимуться Комітету справах національностей 1 міграції, 1 міністерства -- освіти, культури, інформації, юстиції, у справах науки | Національна академія наук -- фактично всї органи державної виконавчої влади та наукові установи Мова, як відомо, є одним із найважливіших консолідуючих чинників суспільства. В цьому напрямку передбачено вести широку роз яснювальну, пропагандистську роботу, популяризувати 1 поширювати знання про мову, мовне законодавство серед найширших верств населення. Ми плануємо проводити ріаномані гні цикли радіо», гелепередач -- Тобто це все уже із арсеналу тактичних заходів реалізації головної стратегічної лінії -- утвердження української мови як державної юр Україні? Так Особливу ж' увагу зосереджуватимемо ни питаннях ОСІТИ В Украпо, Я роботі і МОЛОДДІО, ММІИ 0 будову ват и державу завтра Мажеливого ділянкоїо є робота в Збройних Силах України «Зас би масової формації друковансо сломи, «Пр 90 Том інформаційного простору теж потребу ють нашої пильної уваги -- Надапичайно гострою проблемою в Україна є встапоплення міжконфесшного реличиного миру, християнської алагоди уп громадян амуми. "Пи передбачаються якісь конкрети заходи у цій пазжлитим цоримі суспильного життя" 100 рік пери дбоачає низку апхоліо, спрямованих мап гідне віІДЗНачення важливої й величної всехристиянсь- КО! дати -- ДВОХТИСЯЧОЛІТТЯ Рі здва Христового Відповідну постанову ухвалив і Кабінет Міністрів, ро- зроблені конкретні заходи, до яких залучена и Просвіта: Ми співпрацюємо з УПЦ Київського Патріархату, з Українською Гре ко-Католицькою Церквою, ІНШИМИ церквами, що стоять на державницьких позиціях аби в Україні запанував міжконфесійний мир 1 злагода -- Товариство «Просвіта» -- це не лише централь у Києві, підрозділи його активно діють на всіх теренах України. Яким чином співпрацюватиме Київ з низовими об'єднаннями, осередками? -- Третій розділ охоплює організаційно-масову роботу. Опрацьовано й узагальнено пропозиції наших обласних об'єднань, творчих спілок Намачається цілий ряд регіональних заходів, науково-практичних конференцій, фестивалів тощо -- Великий резонанс у суспільстві викликала проведена торік «Просвітою» низка «круглих столів» за участю провідних міністерств У країни. Чи практикуватиметься й надалі така форма роботи? , -- Наступного року маємо намір провести цілим ряд конференцій, розробляються конкретні пропозиції Ось назви декотрих із них: «Українська мова як державна мова України» -- за участю міністерств, відомств, державних установ 1 комітетів, «За єдину Помісну Православну Церкву в Україні», «Роль українців в історії Криму 1 Севастополя» -- у самому Севастополі -- Чи знайшла відображення в програмі діяльності Товариства Концепція дерусифікації Києва як столиці незалежної України? -- Це буде цілий напрямок нашої спільної роботи разом із Київським крайовим об'єднанням «Просвіти» Про це вже багато говорилося, чимало зроблено, оскільки розуміємо, яку роль відіграє обличя столими як дерусифікаційного фа ктора в загальноукра! нському контексті, Не секрет, що люди, приїжджаючи до нає, завжди кажуть ось У вас так, то и у нас не може сут інакше Усезвідсиінтерполюється на вс терени України, на місця Отже, цим проблемам відведений цілий розди? нашої діяльності. | -- Економічна просвіта, -- важливість її унаочнюють ті проблеми, з якими зіткнулося українське суспільство, -- що намічається робити в цьому напрямку? -- Не оминаємо и цих проблем Намічено низку заходів всеохопного економічного навчання 12 цілим арсеналом засобів лекційної ророти, конференцій Залучатимемо до наших програм провідних економи і фахівців різних галузей, аби економічні реформи, ре фрорматорський ринковий ку рс держави ( годи арозумілими 1 бу пи підТтримані встм укратиськоя ме загалом Мусимо впливати и на мислення ТИХ тес урядовців, які діють за старими віІДЖИТИМИ зра 3 ий У нас є свійшлях розвитку, свій мента птет, а орагаї ьом ІЗ їМХ браку! самостиного мис Пенн Кивають У Дік Роси А Росія давно пає паяла курс на класичним каппталіам Та ачаста в нас цього помічати не хочу гь Не паслідуймо слито тшкого, М! -- Слід, мабуть, озирпиутиєм «Просвіті» дещо й пазад, згадати досвід створення в Галичині кре- | «Маслосоюзу» та Інших дитових спіІЛОК, » Є копкурентноспромогжмеиних процідтаючих тодими , | зласних вирооникив. утворепь, підтрима их | і ваідродинюти призабуте гасло «Срій до свого по горуимо апасним шлях спос». | Вмкорих попУТИТИ ЦеЄ МОСС гро понотунієФрУЛО оОЛИ і І І 11 мого Зно ть Те Ер РОМ поко пок "«ЧРІСЛЄНТІЮ І, Рей рр; РОЇ потри | уро МЕРИ Ши 1! рима м це ьо менталітет. ИЙ узагалі, Ми гром НТ піДдДНІМмМ ТИ ДУХ ПтОоОДдОМ пиатриугиосм, тару | | о Здні | (При мпОовменнм чянтанте на стор. є ) | ОСдру со ор 0 зд | 1 ЕЙ РО р ї і з) ШЕУ око голі ПИ 1 -о
Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

...straszne czasy i wyszliśmy z nich niezłomni. Choć dziś jest trudno, musimy przezwyciężać zwątpienie i iść naprzód. Przypomnijmy sobie nasze zwycięstwa, to jasne, co było w nas przez całą tragiczną historię. Ono będzie dodawać nam sił do wspólnego odrodzenia. Przyszłość, jak wiadomo, należy do młodych. «Proświta» zrzesza młodzież pod dachem «Młodej Proświty», dowodząc tym samym jedności pokoleń. Praca z młodzieżą jest jednym z naszych priorytetowych kierunków działalności. Zgodnie z uchwałą Zjazdu «Proświty» w maju odbył się Ogólnoukraiński Zjazd «Młodej Proświty». Organizacja faktycznie została stworzona, trwa formowanie struktur organizacyjnych na terenie całej Ukrainy. Problemy młodych proświtian są regularnie poruszane na łamach gazety «Słowo Proświty», już od kilku numerów z rzędu drukuje się tu gazetę w gazecie «Hurt». Dobrze rozumiemy, że organizacja, która nie dba o młode pokolenie, nie ma przyszłości. Wśród naszych najbliższych przedsięwzięć jest organizacja letniego obozu młodzieżowego we wsi Kuzemyne w obwodzie sumskim. Wśród innych działań dla młodzieży planuje się organizację wieczorów wypoczynku, festiwali, koncertów i innych imprez kulturalnych. Młodzież trzeba zainteresować, pomagać organizować nie tylko pracę, ale także czas wolny. Trzeba, aby kształtowało się w niej poczucie przynależności do wielkiej sprawy, jaką jest budowa Ukrainy. Nie trzeba chyba nikogo przekonywać o wadze tak wychowawczego czynnika, jakim jest słowo drukowane. Pod egidą «Proświty» wydawane są trzynaście gazet oraz inne wydawnictwa drukowane. Zawsze, w miarę możliwości finansowych, udzielaliśmy im skromnej pomocy materialnej. W programie na 1998 rok również to przewidziano. Będziemy nadal pracować, aby nasze słowo drukowane docierało do ludzi. Chcę przy okazji dobrym słowem wspomnieć gazetę «Siwerszczyna», którą wydaje Czernihowskie Zrzeszenie «Proświty» wspólnie z obwodowym oddziałem Ludowego Ruchu, w nakładzie trzydziestu tysięcy egzemplarzy. Gazetę «Dniprowski Kraj» wydaje Dniepropetrowska «Proświta». Dniepropetrowska ее - abatom lunaje naše slovo у gazeti «Dzwin Sewastopolja»... Polityka to dziedzina, która bada doświadczenie przeszłości, kieruje teraźniejszością i przewiduje przyszłość. Z tej perspektywy widać już dziś, że Ukraina weszła w niepokojącą fazę odradzania się imperialnych idei. Na tle rozmachu mafii, komunistycznej oligarchii i władczej niepewności niektórych struktur rządowych siły lewicowe, za przyzwoleniem parlamentu, nieustannie prowadzą Ukrainę ku restauracji najgorszego z możliwych reżimów. Z okopów wylazły wczorajsze siły, choć, zdawałoby się, historia na zawsze wepchnęła je w ślepy zaułek. I wylazły stamtąd nie po to, by prosić o wybaczenie. Mają poparcie komuno-faszystowskich sił Rosji, które w Czeczenii udowodniły, na jaki wyrafinowany cynizm są zdolne. A jak bezczelne jest zachowanie wszelkich łużkowów, żyrinowskich i ziuganowów, którzy zuchwale przyjeżdżają do nas i uczą tych lizusów, jak się zachowywać, jak prowadzić walkę przeciwko niepodległości Ukrainy, jak wciągnąć ją w pole rosyjskich imperialnych interesów. Musimy sobie zadać pytanie: czy jesteśmy gotowi odeprzeć tych, którzy próbują zniszczyć Ukrainę, dokładają wszelkich sił, by zniszczyć naszą wolność i niepodległość? Myślę, że nie jesteśmy. Bo jesteśmy rozdzieleni, rozchwiani, często zwalczamy siebie nawzajem zamiast wystąpić jedyną, celowo działającą siłą przeciwko wrogom niepodległej Ukrainy. Warto jaśniej powiedzieć, na jakich zasadach się jednoczymy, a które odrzucamy. Z politycznej palety programów i statutów, z potoku głośnych, paradnych słów zawsze można wyodrębnić zasadnicze pojęcia, o których nie wszyscy chcą mówić otwarcie. Pojęciami alternatywnymi są: — w ideologii — nacjonalizm i kosmopolityzm; — w zarządzaniu państwem — demokracja i dyktatura; — w kwestiach wolności sumienia — wiara w Boga, religia chrześcijańska i moralność oraz ateizm i moralność szatańska; — w filozoficznym światopoglądzie — Rozmawiał Wołodymyr HERMAN ЕЕ ТАМ, «TRZYSTA, JAK SZKŁO, TOWARZYSTWO LEGŁO...» W Ukrainie stało się już tradycją upamiętnianie bohaterów bitwy pod Beresteczkiem. Ta ziemia 346 lat temu stała się świadkiem nieugiętości ducha ukraińskiego. Tu nasi bohaterscy przodkowie «śmiercią śmierć pokonali». Chwalebni rycerze-zaporożcy stanęli do sporu z polskimi najeźdźcami «za Ukrainę, za wolność, za honor, za sławę, za naród». Wojsko polskie było najlepiej wyszkolone w Europie. Przeciwko tej potężnej sile wystąpiło faktycznie wojsko chłopskie, którego jedyną bronią był nieugięty duch i ostra szabla. Wielu tu towarzyszy poległo. O dramacie sławnych kozaków «pod miasteczkiem-Beresteczkiem» mówiono właśnie na mitingu, który odbył się 29 czerwca, w niedzielę, na miejscu ukraińskiego męstwa. Jeśli jeszcze kilka lat temu w dniu pamięci bohaterów Beresteczka wiece inicjowano z góry, między innymi przez Towarzystwo «Proświta», to teraz ludność tu ściąga z potrzeby serca — i z pobliskich wsi, i z wszystkich zakątków Ukrainy. Tradycyjnie co roku ukraińskie duchowieństwo odprawia tu panihidę za poległych w tej nierównej walce. Przemawiali zaś tego niedzielnego dnia do obecnych posłowie ludowi Ukrainy, przedstawiciele lokalnych struktur władzy z obwodu rówieńskiego i wołyńskiego, działacze kultury. W imieniu Ogólnoukraińskiej «Proświty» o wyczynie rycerzy-zaporożców mówili do obecnych odpowiedzialny sekretarz Towarzystwa Mykoła Nesterczuk oraz przewodniczący Kijowskiej Krajowej Organizacji «Proświty» Jurij Hnatkiewicz. Należy mieć nadzieję na wcielenie w życie propozycji przedstawicieli Centralnego Zarządu Towarzystwa o przekształceniu rezerwatu «Kozackie mogiły» w narodowo-oświatowe centrum patriotyczne. Nasz korespondent. — w politologii — uznanie priorytetu narodu i państwa narodowego oraz priorytetu, to znaczy wolności człowieka poza narodem, i państwa imperialnego. Zrozumiale, musimy łączyć się wokół pierwszych, zasadniczych pojęć, a drugie odrzucamy. Bo istnieją historyczne, współczesne realia rozwoju społeczeństwa, które potwierdzają nasze stanowisko. Naród jest podmiotem rozwoju cywilizacji, uznanym przez cały świat. Świadczy o tym, na przykład, Organizacja Narodów Zjednoczonych — właśnie narodów, a nie państw, nie jednostek ani czegoś innego. Naród buduje państwo narodowe, posługując się ideologią nacjonalizmu, i w świecie nie ma na to innego przykładu. Jest to reguła światowej historii. Prawa i wolności jednostki poza narodem, deklarowane przez niektóre partie — od liberałów i ludowych demokratów aż po komunistów — są zwykłym propagandowym trikiem. Bo wolność jednostki potrzebuje ochrony. Poza narodem i państwem narodowym nikt nie obroni jednostki; poniewiera ją obcy naród, zamieniając w niewolnika imperium. Ochronić wolność jednostki może wyłącznie naród. Oczywiście mężowie-kosmopolici mogą ze mną się nie zgodzić, dlatego powołam się na autorytet Iwana Franki. Pisał on: «Wszystko, co dzieje się poza ramami narodu, to albo faryzejstwo ludzi, którzy pod hasłami ideałów antynarodowych chętnie kryją dążenie do panowania jednego narodu nad drugim, albo chorobliwy sentymentalizm fantastów, którzy chętnie pod szerokimi frazesami „ogólnoludzkimi” kryją swoje duchowe odcięcie od rodzimego narodu». To właśnie «duchowe odcięcie od rodzimego narodu» jest naszą największą bolączką, bo w przeważającej mierze są to ludzie, którzy powinni pełnić rolę elity narodu, a oni przeciwnie — występują przeciwko narodowi, przeciwko ideologii ukraińskiego nacjonalizmu. To ludzie doświadczeni. Zajmują większość stanowisk w kierownictwie państwa, rządzą w Radzie Najwyższej, wraz z moskiewskimi najeźdźcami ignorują państwowy język ukraiński. Z wyrafinowaniem i chytrością zaplanowali zniszczenie gospodarki, wstrzymanie wypłat wynagrodzeń i ze smakiem obserwowali przez ponad pół roku, jak na- W odległym 1897 r. postępowa inteligencja założyła w osiedlu Lubień Wielki w powiecie gródeckim na Lwowszczyźnie ognisko «Proświty», które skutecznie działało do jesieni 1939 roku. Moskiewski reżim okupacyjny rozpędził w Galicji wszystkie ogniska proświtiańskie. Książki i mienie niszczono, a kierowników i aktywistów aresztowano, torturowano w więzieniach, wywożono na Syberię. Również los spotkał przedwojennego przewodniczącego ogniska Iwana Lipę — we wrześniu 1939 r. został aresztowany przez enkawudzistów i zamordowany w więzieniu we Lwowie. и чини 040 NA GRUNCIE W końcu u narodu pęknie cierpliwość — on zniszczy własne państwo. Nie wyjdzie! Niedawno w gazecie «Галичина» jedna taka partia, która nie uznaje narodu za czynnik życia społeczno-politycznego, poinformowała, że wśród 11 członków jest wielu akademików, doktorów i kandydatów nauk. Chciałbym im przypomnieć, że te dysertacje były bronione za pieniądze zarobione stwardniałymi rękami tych ludzi, którzy dziś głosują za nacjonalizmem, za banderowcami, bo właśnie ich uosabiała pani Jarosława Stećko w Nadwórniańskim okręgu wyborczym, która z triumfem została wybrana posłem ludowym Ukrainy, otrzymawszy 86,2 procent głosów. I jesteśmy pewni, że w każdym rejonie obwodu byłby podobny wynik. Cóż, pozostaje z goryczą powtórzyć słowa Tarasa Szewczenki: «Gdybyście uczyli się tak, jak trzeba, to i mądrość byłaby wasza». Bo czy można występować przeciw własnemu narodowi, jego myślom, jego przekonaniom? Tego nie widzi chyba tylko ktoś zupełnie ślepy albo ten, czyje oczy są zamglone obcą propagandą» чию - - о примарою złotego cielca. Ale zawsze mówimy, że jest jeszcze czas, by pomyśleć, czy iść ze swoim narodem, czy nie. Kiedy jest skrucha — jest przebaczenie! Nie wszystko jest jednak tak smutne. Dziś dorasta młode pokolenie Ukraińców, którzy nie boją się powiedzieć: jestem Ukraińcem, jestem ukraińskim nacjonalistą. Moim celem w życiu jest ukraińska ideа nacjonalistyczna, ukraińskie państwo narodowe Przed rokiem utworzyliśmy obwodową organizację «Młodej Proświty», a w tym roku powstała Ogólnoukraińska «Młoda Proświta». Łączą się w niej młodzi ludzie z innych ukraińskich organizacji patriotycznych. Kształtuje się młody naród, idea narodowa Ukrainy rozszerza się jak śnieżna lawina, jak strumienie wiosennych wód. Kto nie chce pozostać na uboczu historii, niech się nie waha, lecz idzie w jednym szeregu z narodem ukraińskim. Stepan Szulepa, przewodniczący Obwodowego Zjednoczenia «Proświty» Iwano-Frankiwska O historii ośrodka proświtowego w Wielkim Lubieniu mówił jego obecny przewodniczący Ołeh Motkiwski, który podkreślił aktywny udział w działalności ośrodka nauczycieli Wielkolubieńskiej Szkoły Średniej, księży o. Bohdana (UGKK) i o. Andrija (UPC KP), głównego lekarza sanatorium Wołodymyra Karpenki oraz wielu innych. Córka ks. Iwana Fedynskiego, proboszcza Wielkiego Lubienia z lat 30. XX wieku, pani Fedorowycz opowiedziała o wieloletniej działalności społecznej, w tym oświatowej, swojego ojca, który przez wiele lat kierował ośrodkiem. Święto Ośrodek «Proświty» w tej miejscowości został odnowiony w kwietniu 1990 r. Przed kilkoma dniami proświtianie obchodzili jego 100-lecie. Na uroczystość przybyli przewodniczący Lwowskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, poeta i działacz społeczny Roman Łubkiwski, poeta Bohdan Czepurko, a także przewodniczący Zjednoczenia Gorodockiego Iwan Buczkiwski. Uroczystość rozpoczęła się o trzeciej po południu. Świętujących przywitał wstępnym słowem, a sala domu kultury była przepełniona. Zwrócił się do nich przewodniczący rady osiedlowej Rady Deputowanych Ludowych Julian Jurczok. Referat o roli «Proświty» w odrodzeniu narodowym i patriotycznym wygłosił Iwan Buczkiwski. Krótko opowiedział o historii i działalności Lwowskiego Obwodowego Towarzystwa «Proświta» oraz o tworzeniu filii «Proświty» w miastach i wsiach. WIELKIM LUBIENIU «Proświty» w Wielkim Lubieniu, za co polskie władze stale prześladowały ją, widząc w niej przyczynę przedwczesnej śmierci księdza-patrioty. Na dalszą wytrwałą pracę proświtiańską pobłogosławił wielce szanownych proświtian i wszystkich obecnych parochów greko-katolickiej parafii w Lubieniu Wielkim ojciec Bohdan Tyszkun. Życzył wszystkim Bożej łaski, dobrego zdrowia i wszystkiego najlepszego. Roman Lubkiwski podziękował organizatorom święta, odnotował dobrą pracę koła Proświty w Lubieniu Wielkim i podkreślił pilne zadania Towarzystwa «Proświta» w obecnych warunkach. Wzruszającym momentem święta było powitanie przez dzieci i uczniów miejscowej szkoły. Zapewnili oni, że podejmą sztafetę «Proświty». Odbył się świąteczny koncert amatorów miejscowego Domu Ludowego. Kupnowyczenko 4

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗
Niedawno miałem okazję odwiedzić Zaporoże. To sławne miasto ze swoją historią i swoją teraźniejszością, chociaż działa w nim wiele gigantów przemysłowych. Wszystkich gości miasta, jak magnes, przyciąga zakład ukraińskich samochodów małolitrażowych. Byłem tam i ja. Zakład obecnie prawie nie pracuje. Jeszcze niedawno potężny strumień «Tawrij» i «Zaporożców» z jego taśm przemienił się w niewielki strumyk. Hale produkcyjne okazały się prawie puste. W dziale konstrukcyjnym panowała niezwykła cisza. Co się zatem stało z flagowym przedsiębiorstwem ukraińskiej motoryzacji i dlaczego nadeszły tak ciężkie czasy? Choroba okazała się następująca: przedsiębiorstwu bardzo trudno samodzielnie pływać w dzisiejszym wzburzonym morzu rynkowym. Potrzebne są inwestycje i wsparcie techniczne od czołowych firm motoryzacyjnych świata. Właśnie na to dziś ukierunkowane jest kierownictwo zakładu, ponieważ przestarzała, niekonkurencyjna produkcja nikomu nie jest potrzebna. W Związku Radzieckim po prostu nie było innej techniki, dlatego zakład w tamtych czasach pracował mniej więcej stabilnie, a jego produkcję dosłownie wyrywano sobie z rąk. Teraz czasy się zmieniły i trzeba solidnie się napracować i pracować, aby nie zostać w tyle. W zakładzie interesowało mnie jeszcze coś innego. Jak tutaj, w Zaporożu, dawnej stolicy kozackiej, odnoszą się do ukraińskiej państwowości i ukraińskiego języka? Przecież nie jest tajemnicą, jak za czasów radzieckich kształtowały się takie centra przemysłowe. Z całego imperium na budowy przyjeżdżali ludzie różnych narodowości. Właśnie w ten sposób kształtowała się tak zwana ludność rosyjskojęzyczna. I chociaż zdecydowaną większość mieszkańców Zaporoża stanowią Ukraińcy, język rosyjski słychać tu wszędzie: i w zakładzie, i na ulicy, i w mieszkaniach. Władza komunistyczna solidnie pracowała w mieście nad zniszczeniem wszystkiego, co narodowe, nad wykorzenieniem z ludzkiej pamięci sławnej przeszłości. Rusyfikacja Zaporoża to typowy przykład tego, jak w interesie imperium pozbawiano ludzi ojczystego języka i kultury, świadomie wszczepiając im poczucie jakiejś niższości. W dziale głównego konstruktora zakładu opowiedziano mi ciekawą historię powstania «Taurii», znanej dziś każdemu. Głównym konstruktorem tego samochodu był zaporożec Staszenko. Stworzył on swój samochód na długo przed tym, jak podobna «ósemka» pojawiła się w Wołżańskim Zakładzie Samochodowym w Rost. I chociaż maszyna, stworzona w Zaporożu, przeszła wszystkie próby i była gotowa do produkcji seryjnej, w Moskwie wszystko przeciągali, nie udzielając zezwolenia na rozpoczęcie produkcji seryjnej. Staszenko nie mógł zrozumieć, o co chodzi, pukał do różnych drzwi, szukał potrzebnego rozwiązania, ale wszystko było daremne. Dopiero gdy z linii montażowej WAZ-u zjechały pierwsze «ósemki», podobne jak dwie krople wody do «Taurii», zrozumiał wszystko. Co więcej, zapraszano go do WAZ-u, by przejmował «zaawansowane» doświadczenie produkcji nowego samochodu. To było już zbyt wiele. Staszenko wkrótce zmarł, tak i nie doczekawszy masowej produkcji swojego dzieła. W Moskwie nie mogli dopuścić do tego, by Ukraina choć w czymś była pierwsza. Podwładni muszą twardo wiedzieć, że wszystko, co zaawansowane, może pochodzić tylko z Moskwy i tylko za «najwyższym pozwoleniem». To była typowa imperialna polityka, a przykładów na to jest bezliczna ilość. Pamiętacie jednego z bohaterów filmu «Siedemnaście mgnień wiosny», esesmana Schellenberga? Jego zasada była taka sama: ukraść cudzy pomysł, a potem po pewnym czasie wydać go jako już swój własny, a w razie potrzeby jeszcze zniszczyć autora. Przytoczyliśmy przykład konstruktora Staszenki wyłącznie po to, by spróbować przeanalizować stan języka ukraińskiego w Państwie Ukraińskim. W tym względzie bardzo interesujące okazały się odpowiedzi zaporożan posługujących się językiem rosyjskim na moje pytanie o to, jak odnoszą się do języka ukraińskiego. Zdecydowana większość uznaje język ukraiński za państwowy język narodu ukraińskiego i zamierza stopniowo przechodzić na niego. Słyszałem jednak także wiele wypowiedzi, że to język ukraińskich nacjonalistów albo że to język galicyjski czy polski, a najbardziej naiwni twierdzili, że to język „wiejski”, w odróżnieniu od „miejskiego” – rosyjskiego. Kiedy zaś takim oryginałom cytowałem wiersz H. Skoworody: „Każde miasto ma swoje obyczaje i prawa” albo przesłanie zaporoskich kozaków do tureckiego sułtana i pytałem ich, w jakim języku ONI są napisane, to było się czemu dziwić. Okazuje się, że wielu praktycznie nic nie wie o tym, jakiego jest rodu-plemienia, skąd wyrosły jego korzenie i jak głęboko sięgają. Straszliwą dla narodu ukraińskiego okazała się trzystuletnia hegemonia caratu i reżimu komunistycznego, lecz czas i historia wszystko stawiają na swoim miejscu. Dlaczego piszę o tym do „Słowa Proświty”? Ponieważ w Zaporożu znajduje się najszersze pole działalności prosvitian. Niestety, wszyscy, z którymi rozmawiałem, niewiele słyszeli o Zaporoskiej „Proświcie”. Wołodymyr DEREWIJ Od redakcji. Mamy nadzieję, że na ten list odpowie nam Zaporoskie Obwodowe Zarząd Towarzystwa „Proświta” oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy. Na Pańskie zapytanie «O próbach Ambasady Federacji Rosyjskiej w Ukrainie wpływania na rozstrzygnięcie kwestii otrzymywania przez dzieci obywateli Ukrainy wykształcenia w języku rosyjskim» z dnia 22.05.1997 r. MSZ Ukrainy informuje, że wymieniona przez Pana nota Ambasady FR w Ukrainie wraz z pismem grupy mieszkańców Kijowa została przesłana do Ministerstwa Oświaty Ukrainy oraz Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej (nasz nr Me 14/26-1083 / 070 z dnia 24.04.97 r.) w celu rozpatrzenia skargi merytorycznie. Materiały z rozpatrzenia miały zostać przesłane do MSZ Ukrainy w celu przygotowania odpowiedzi dla strony rosyjskiej. Na dzień dzisiejszy, 6.06.97 r., żadnych materiałów nie otrzymano. Jednocześnie pragniemy zauważyć, że uzasadniając swoje stanowisko, powołuje się Pan wyłącznie na art. 10 Konstytucji Ukrainy. Jednak w całościowym dokumencie – Konstytucji Ukrainy – kwestii językowej poświęcony jest również art. 5/, w szczególności jego czwarty rozdział, który mówi o prawie obywateli należących do mniejszości narodowych do nauki w państwowych szkołach w języku ojczystym. Właśnie ten artykuł stanowi podstawę do pojawienia się skomentowanej przez Pana noty i skargi. Z drugiej strony praktyka przesyłania skarg i propozycji przez przedstawicielstwa dyplomatyczne państwa obcego do resortu spraw zagranicznych kraju pobytu w okolicznościach dotyczących praw mniejszości narodowej, którą są Rosjanie w Ukrainie, jest ustaloną normą międzynarodową, stosowaną także przez MSZ Ukrainy i jego placówki dyplomatyczne. Z poważaniem Zastępca Ministra B. M. HUDYMA WAS ODPOWIADAMY! Najwyższy Sąd Arbitrażowy Ukrainy Na Pański zapytanie poselskie z dnia 10.04.1997 r., które wpłynęło z Sekretariatu Rady Najwyższej Ukrainy, informujemy: Do Sądu Arbitrażowego obwodu charkowskiego 10.01.1996 r. wpłynął pozew od Charkowskiego Zarządu Eparchialnego Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego przeciwko Charkowskiemu Muzeum Historycznemu o usunięcie naruszeń prawa własności i zwrot mienia z bezprawnego posiadania. Rozpatrując materiały sprawy ustalono, że zarządzeniem Przedstawiciela Prezydenta Ukrainy w obwodzie charkowskim z 15.03.1993 r. nr 197 „W sprawie zwrotu Monasterowi Świętej Pokrowy UPC w Charkowie kompleksu budynków i zabudowań oraz przydzielonej mu na stałe użytkowanie działki ziemi” z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami, wprowadzonymi zarządzeniem Przedstawiciela Prezydenta nr 871 z 15.11.93 r., powodowi przekazano na własność Dom Biskupi, znajdujący się w Charkowie przy ulicy Uniwersyteckiej nr 8/10. Decyzją sądu arbitrażowego z 01.02.96 r. uwzględniono żądania pozwu o eksmisję Charkowskiego Muzeum Historycznego ze wszystkich zajmowanych pomieszczeń Domu Biskupiego. Na wniosek Charkowskiego Muzeum Historycznego kontrolę decyzji w trybie nadzoru przeprowadził pierwszy zastępca sądu arbitrażowego obwodu charkowskiego oraz nadzorcze kolegium arbitrażowe Najwyższego Sądu Arbitrażowego Ukrainy. Najwyższy Sąd Arbitrażowy Ukrainy pozostawił bez zmian decyzję i postanowienie sądu arbitrażowego obwodu charkowskiego w sprawie nr 187/6-15. W okresie kontroli w trybie nadzoru Charkowskiemu Muzeum Historycznemu udzielono odroczenia wykonania decyzji o eksmisji z 18.03.96 r. do 20.07.96 r. Pierwszy zastępca Przewodniczącego Najwyższego Sądu Arbitrażowego Ukrainy M. HRECZKOWSKI Ministerstwo Sprawiedliwości Ukrainy Na wykonanie polecenia Gabinetu Ministrów Ukrainy z 24.04.97 nr 7308/2 Ministerstwo Sprawiedliwości rozpatrzyło Pana pismo z 18.03.97 nr 10-194 dotyczące opracowania projektów aktów normatywnych, które regulowałyby stosowanie małego Godła Państwowego Ukrainy i Flagi Państwowej Ukrainy w instytucjach państwowych, jednostkach wojskowych itp., i informuje się, co następuje. Artykuł 20 Konstytucji Ukrainy określa państwowe symbole Ukrainy: Flagę Państwową Ukrainy, Godło Państwowe Ukrainy i Hymn Państwowy Ukrainy. Symbole państwowe utrwalają konstytucyjno-prawne i międzynarodowo-prawne stosunki państwa, jego ustrój, reżim polityczny, a także suwerenność państwa. Podzielamy Pańską troskę o to, że symbole państwowe wciąż nie zajmują należnego miejsca w wielu instytucjach państwowych, placówkach oświatowych, przedsiębiorstwach, choć od proklamowania niepodległości Ukrainy minęło już sporo czasu. Prace nad uregulowaniem tych kwestii w porządku ustawowym, ZGODNIE z normami Konstytucji Ukrainy, prowadzone są na szczeblu państwowym. Gabinet Ministrów Ukrainy rozporządzeniem z 13 sierpnia 1996 r. Nr 504-r zatwierdził wykaz projektów ustaw, które należy opracować w związku z przyjęciem Konstytucji Ukrainy. Wykaz przewiduje opracowanie projektu Ustawy Ukrainy «O symbolach państwowych Ukrainy». Przy Ministerstwie Sprawiedliwości Ukrainy, w wykonaniu wspomnianego rozporządzenia Gabinetu Ministrów Ukrainy, utworzono grupę roboczą do przygotowania projektu Ustawy Ukrainy «O symbolach państwowych Ukrainy», do składu której włączono czołowych specjalistów i uczonych. Kwestie dotyczące porządku umieszczania i używania symboli państwowych, obowiązku szanującego odnoszenia się do nich zostaną uwzględnione przy opracowywaniu projektu Ustawy Ukrainy «O symbolach państwowych Ukrainy». Z poważaniem Zastępca ministra sprawiedliwości Ukrainy /. Pukszyn Ministerstwo Oświaty Ukrainy W odpowiedzi na Pani/Pana list z 2 kwietnia 1997 roku informujemy, że zgodnie z postanowieniem Gabinetu Ministrów Ukrainy z 29 czerwca 1996 r. Nr 704 «O podwyższeniu ochrony dokumentów o wykształceniu» na Ukrainie wprowadza się dokumenty o wykształceniu, wykonywane na podstawie technologii fotokomputerowych, a także tworzy się ogólnopaństwowy system ewidencji wydanych dokumentów. W lutym br. Ministerstwo Oświaty Ukrainy przeprowadzało regionalne narady, na których jednym z zadań było poinformowanie opinii pedagogicznej o wprowadzeniu dokumentów o wykształceniu nowego wzoru. Odpowiednia informacja została również zamieszczona w gazecie „Edukacja Ukrainy" nr 10 z 28 lutego 1997 r. Na podstawie omówienia tej kwestii z przedstawicielami placówek oświatowych i organów zarządzania oświatą podjęto decyzję, że w tym roku szkolnym ich wprowadzanie będzie odbywać się w trybie eksperymentu, który ma określić i doprecyzować mechanizm zamawiania, wydawania i ewidencjonowania dokumentów o wykształceniu. W rozpowszechnionej notatce, na którą Pan/Pani się powołuje, zaznaczono, że osobom, które ukończyły placówkę oświatową, oficjalnie wydaje się dokumenty o wykształceniu sporządzone w języku państwowym. Niestety, autorzy wspomnianej notatki popełnili poważny błąd, nie wyjaśniając, w jakich przypadkach dokument może być wydany w języku obcym, a mianowicie – cudzoziemcom, którzy zdobywają wykształcenie na Ukrainie. Z wyrazami szacunku Minister Mykoła Z. Zgurowski

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Możliwości reformowania legislacyjnego uregulowania otwartości władzy

Nadszedł czas, aby kwestia otwartości władzy w naszym państwie została na pełną skalę rozwiązana na poziomie ustawodawczym. Przecież otwartość władzy ustawodawczej i wykonawczej jest ważnym czynnikiem demokratycznego rozwoju społeczeństwa, wzrostu świadomości, wiedzy politycznej i aktywności społecznej obywateli, rezerwą podniesienia jakości ustawodawstwa. Otwartość władzy nie jest celem samym w sobie. Nie sprowadza się ona do możliwości obserwowania przez obywateli struktur władzy i ich działalności, lecz przewiduje prawo obywateli do terminowego otrzymywania informacji o treści tej działalności oraz dokumentach, które są przygotowywane. Otwartość w naszych warunkach obejmuje szeroką pracę oświatową wśród ludności, nie tylko dotyczącą ustaw, które już zostały przyjęte, ale i tych, które dopiero są przygotowywane. Chodzi również o możliwości jeszcze szerszego angażowania wykwalifikowanych specjalistów do analizy projektów ustaw. Takie podejście do otwartości procesu ustawodawczego przewiduje aktywizację całego spektrum sprzężenia zwrotnego między Radą Najwyższą a społeczeństwem. Jakie są zatem drogi i możliwości realizacji przedstawionych wyżej myśli? Po pierwsze, istnieje możliwość wcielenia idei otwartości procesu ustawodawczego poprzez Ustawę o ustawach i działalności ustawodawczej. Rzecz w tym, że w Radzie Najwyższej rozpowszechniono listę aktów prawnych, których przyjęcie i zmiana wynikają z nowej Konstytucji Ukrainy. Wśród nich wspomina się 23 nowe projekty ustaw oraz 27 już obowiązujących ustaw. Wśród nowych projektów ustaw wspomina się „Ustawę o ustawach i działalności ustawodawczej”, której konieczność przygotowania wiąże się z artykułami 8, 57 oraz 58 Konstytucji i której projekt przygotowano w Instytucie Ustawodawstwa, działającym przy Radzie Najwyższej. Rozdział o otwartości procesu ustawodawczego może składać się z następujących części (artykułów): 1) formuły ogólne (czym jest otwartość? czemu służy? itp.); 2) o dostępie do Rady Najwyższej oraz jej posiedzeń plenarnych obywateli, wyborców, specjalistów, kierowników różnych szczebli itp.; 3) o dostępie do Rady Najwyższej oraz posiedzeń plenarnych przedstawicieli i pracowników środków masowego przekazu; 4) o trybie udzielania środkom masowego przekazu informacji; 5) o pracy z listami, w których znajdują się projekty ustaw lub propozycje o charakterze ustawodawczym; 6) o przypadkach ogólnonarodowej dyskusji nad projektami ustaw; 7) o angażowaniu instytucji naukowych do przygotowania i dyskusji nad projektami ustaw; 8) o trybie angażowania stowarzyszeń obywateli do przygotowania i dyskusji nad projektami ustaw; 9) o pracy oświatowej w sferze ustawodawstwa, w szczególności na etapie przygotowania i dyskusji nad projektami ustaw; 10) o trybie relacjonowania posiedzeń plenarnych Rady Najwyższej oraz posiedzeń jej komisji w państwowych środkach masowego przekazu; 11) o trybie informowania wyborców przez deputowanego ludowego w zakresie jego działalności ustawodawczej bezpośrednio w okręgach; 12) o służbie prasowej Rady Najwyższej; 13) o sekretarzu prasowym deputowanego ludowego Ukrainy; 14) o dostępie do dokumentacji projektów ustaw; 15) o trybie relacjonowania pracy komisji Rady Najwyższej w środkach masowego przekazu. Co da rozwiązanie kwestii otwartości procesu ustawodawczego w zaproponowanym kluczu? Po pierwsze, takie podejście rozwiąże problem w sposób systemowy, zbiorczy, rozpatrując go w kompleksie. Po drugie, to podejście konkretyzuje i legitymizuje każdą z poszczególnych kwestii, które w sumie stanowią problem otwartości. Na przykład kwestia dostępu przewiduje nie tylko sam dostęp, ale i ograniczenie dostępu, normy o którym nie sposób będzie pominąć w tekście ustawy. W swojej kolejności zostaną rozwiązane inne główne kwestie: prawa specjalistów i zwykłych obywateli, możliwości i prawa pracowników akredytowanych i nieakredytowanych środków masowego przekazu, w szczególności regionalnych. W ten sposób stanie się uregulowanym zachowanie w kierunku otwartości procesu ustawodawczego komisji parlamentarnych i deputowanych. Wreszcie znajdzie swoje ustawodawcze ucieleśnienie aspekt oświatowy otwartości, co jest niezwykle ważne, ponieważ działalność ustawodawcza w naszych warunkach w znacznej mierze jest działalnością oświatową. Potrzebne są nie tylko ustawy. Trzeba uczyć ludzi rozumieć ustawy i wskazywać im na ważność i drogi ich wykonania. Rozwiązanie nakreślonego przez nas problemu może odbywać się inną drogą. Ta droga jest o wiele bardziej prawdopodobna z uwagi na szereg okoliczności. Rada Najwyższa w ubiegłym roku przyjęła przygotowaną przez Komisję ds. zapewnienia wolności słowa i środków masowego przekazu Ustawę o trybie relacjonowania pracy Rady Najwyższej w środkach masowego przekazu. Jednak Prezydent nałożył na nią weto, motywując swój krok tym, że tą Ustawą nadawane są wielkie przywileje parlamentowi i nic nie mówi się o relacjonowaniu działalności innych gałęzi władzy. Wkrótce Rada Najwyższa nie zdołała przełamać weta Prezydenta, a wspomniana wyżej stała komisja parlamentarna zaczęła pracować nad nowym projektem Ustawy, który rozpatruje problem pod kątem praw człowieka do otrzymywania informacji. Ostatnie podejście może okazać się szersze i dlatego bardziej optymalne. Ale przy tym nigdy nie można zapominać, że problem relacjonowania procesu ustawodawczego, równo jak i relacjonowania w ogóle, należy rozumieć szeroko, pełnoskalowo, w odniesieniu do wszystkich podmiotów władzy i rozszerzając jego semantykę poza granice pojęcia „środki masowego przekazu”. Rada Najwyższa może „relacjonować” swoją działalność na różne sposoby. W planie ustawodawczym wszystkie spektra i sposoby tego relacjonowania powinny być szczegółowo i starannie odzwierciedlone. Stąd wypływa nasz główny wniosek: istnieje potrzeba przygotowania projektu Ustawy o otwartości procesu ustawodawczego na Ukrainie, w którym należałoby uregulować cały kompleks kwestii związanych z problemem sprzężenia zwrotnego między parlamentem a społeczeństwem. Chodzi o przygotowanie swoistego ukraińskiego wariantu „ustawy o otwartych drzwiach”. W ustawie można przewidzieć tych 16 pozycji. które zostały wyłożone nieco wyżej, kiedy mowa była o możliwości przygotowania projektu rozdziału do Ustawy o ustawach i działalności ustawodawczej. Możliwe są, oczywiście, i inne warianty. Na przykład dotyczy to problemu dostępu do dokumentacji, która znajduje się na etapie prac projektowych. Kwestia ta może zostać rozwiązana bez specjalnej ustawowej „ingerencji” na podstawie obowiązującej Ustawy o informacji. Przecież tutaj chodzi jedynie o stworzenie mechanizmów realizacji norm tej Ustawy. Muszą to być mechanizmy dostępu do dokumentacji i mechanizmy jej rozpowszechniania. W Parlamencie mogłaby zostać przygotowana i zatwierdzona przez Przewodniczącego Rady Najwyższej instrukcja lub regulamin dotyczący jawności dokumentacji, a w Gabinecie Ministrów mogłoby zostać przyjęte rozporządzenie o trybie i środkach dostępu obywateli oraz pracowników środków masowego przekazu do dokumentów rządowych. Jednakże, biorąc pod uwagę głębokie zakorzenienie niejawności dokumentacji rządowej w naszym państwie oraz wszechmoc naszego aparatu biurokratycznego, w szczególności aparatu Gabinetu Ministrów, nie można wykluczyć potrzeby specjalnego ustawowego uregulowania problemu jawności informacji rządowej. Biorąc pod uwagę stanowisko Prezydenta, wyrażone i uzasadnione przez niego we wspomnianym wyżej wecie, najoptymalniejszym rozwiązaniem wszystkich kwestii i sprzeczności, które zaistniały, byłoby przygotowanie i przyjęcie Ustawy o jawności władzy na Ukrainie. Taka Ustawa podniosłaby demokrację w naszym państwie oraz autorytet Ukrainy na świecie. Wydarzenia ostatnich lat na Ukrainie skłaniają do refleksji: mniejszości narodowe budują tutaj państwo dla siebie. Ukraińcy przebywają w swoim państwie na prawach zbędnej mniejszości. Dokonywana jest kolejna próba etnicznego (denacjonalizacja) i fizycznego (nieurodzajność) zniszczenia narodu ukraińskiego. Rozważmy fakty. 1. Spadek demograficzny. Dzisiaj na Ukrainie największa śmiertelność jest wśród Ukraińców, najmniejsza dzietność – wśród Ukraińców: spadek demograficzny trwa kosztem narodu ukraińskiego. Na Ukrainie Ukraińcy przekształcają się z teoretycznej mniejszości w faktyczną. 2. Denacjonalizacja i rusyfikacja. Tempo rusyfikacji Ukrainy jest najbardziej forsowne w całym XX wieku. Ukraińskie gazety masowo są przekształcane na dwujęzyczne, aby potem całkowicie przejść na język rosyjski. Telewizja i radio są już na wpół rosyjskie. Wyższe wykształcenie jest niemal wszędzie zrusyfikowane (denacjonalizuje się w pierwszej kolejności elitę), ogólne i średnie specjalistyczne wykształcenie jest w połowie rosyjskojęzyczne. Miasta i miasteczka (oprócz Ukrainy Zachodniej) są już całkowicie zrusyfikowane. Wsie rozmawiają surżykiem. Rusyfikacja Ukrainy z każdym rokiem narasta w postępie geometrycznym. Następny etap – denacjonalizacja. Mistrzowsko stworzony wizerunek wtórności, wręcz podrzędności wszystkiego, co ukraińskie – w języku, w obyczajach, w zwyczajach. Skutek – samopogarda jako podłoże do mankurtyzmu. Ilościowe zmniejszenie ukraińskości poprzez rezygnację z własnego narodu podwaja straty z powodu nieurodzajności. Dopóki na Ukrainie Ukraińcy nie są panującym narodem, dopóty zagraża im na własnej Ojczyźnie zniszczenie etniczne. 3. Oświata. Dzisiaj w państwie likwiduje się część średnich zakładów nauczania, chociaż zachowuje się wyższe: na uczelniach Ukrainy kształcą się przeważnie mniejszości narodowe, w technikach i szkołach zawodowych – Ukraińcy. Nieukraińskiemu państwu nie potrzeba finansować oświaty dla Ukraińców. Na uczelniach powszechnie zamykane są katedry ukrainoznawcze: nieukraińskiemu państwu nie jest potrzebne ukrainoznawstwo – środek wychowania ukraińskiego patriotyzmu. 4. Władza. Ukrainę niszczą rękami Ukraińców. Nominalna władza póki co jest w rękach zrusyfikowanych Ukraińców, ale faktyczna władza (ideologia) jest ukrainofobiczna. 5. Bezrobocie. Sztucznie stworzona trudna sytuacja ekonomiczna (głód w 1933 roku też był sztucznie stworzony i umierali z głodu w całym ZSRR tylko Ukraińcy). W sferze budżetowej redukcja pracujących jest największa kosztem Ukraińców. Stworzono ekonomiczne podłoże dla nieurodzajności narodu ukraińskiego. 6. Wychowanie. Niemal wszystkie środki masowego przekazu są zafiksowane na dwóch tematach: polityka i widowiska. Kultywuje się obojętność i wrogość do narodowego. O Szewczence wspominają jedynie przy okazji kolejnych rocznic. Sławne czasy Zaporoża i księżej Ukrainy dla mass mediów to tematy zakazane. Czasy antów, scytów, Trypilla – surowo zakazane, wszystko to zdolne jest wywołać niepożądany patriotyzm. Na Ukrainie wychowuje się nieukraińskie społeczeństwo. 7. Wyjałowienie ducha narodowego wśród demokratów. Większość sił demokratycznych dzisiaj walczy nie o ukraińską Ukrainę, a przeciwko komunistom. Moskiewscy szowiniści to też demokraci, też walczą przeciwko komunistom. Nasi wrogowie rozłożyli od wewnątrz niemal wszystkie struktury, które potencjalnie mogą bronić narodu. Demokraci zajmują się przemówieniami, walką o władzę, zamiast urzeczywistniania ukrainizacji Ukrainy. Niemal wszyscy demokraci są dalecy od nacjonalizmu. Na całym świecie nacjonalista to patriota własnej ziemi. Internacjonalista (niepatriota) – to nieukrainiec, a może już nie ukrainofil: człowiek w drodze do janczarstwa. Ukrainę dzisiaj uratuje tylko ideologia nacjonalistyczna i tylko nacjonalistyczny lider. Niemcy budują się dla Niemców, Czechy – dla Czechów, Węgry – dla Węgrów. Inni budują państwo dla siebie. Ukraińcy powinni na swojej ziemi rozmawiać w swoim języku. Ukraińcy powinni na swojej ziemi rozwijać swoją kulturę. My powinniśmy na zawsze zapamiętać, że ukraińska ziemia jest nasza i tylko Ukrainiec musi być jej pełnoprawnym gospodarzem. Wszelkie igraszki z mniejszościami narodowymi są niestosowne: pod zagrożeniem jest istnienie narodu ukraińskiego. Każda praca dla innego narodu, innej wspólnoty, innej kultury na dzisiaj jest zdradą (czasem nieświadomą) Ukrainy. Odstąpienie od problemów narodowych to zdradziectwo. Każdy Ukrainiec powinien wspierać Ukraińców i pomagać tylko Ukraińcom. Rozpacz, skomlenie i narzekania są szkodliwe, dlatego trzeba je odrzucić. Nie należy spodziewać się Bożej pomocy, a robić dzieło. Bóg pomaga tym, którzy sami sobie pomagają. Nie ma co liczyć na wsparcie z zewnątrz: świat szanuje tylko silnych, tych, którzy sami siebie szanują. Orientacja powinna być tylko na własne zjednoczone siły. Jednoczmy się: ród do rodu, ród do rodu – w gromadę, gromada do gromady – w ziemię, ziemia do ziemi – w państwo. Zjednoczony naród jest niepokonany. Walczmy – zwyciężymy. Twórzmy ukraińską Ukrainę. Ostap CHANKO. pień pł R R RRO RR

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗
(...) dla toponimiki historycznie: pamiątką jest mowa narodu (...) (...) Tak się działo po to, aby przekształcić (...) na roboczą (...) Z źródeł historycznych dowiadujemy się, że język ukraiński istniał co najmniej 14 200 lat. W 1/5 roku (...) poliglota Dżon Stojko (...) (...) zabytek (...) rękopis odkrył kolekcjoner Wojnicz (...) Według przekazów Herodota (...) Scytów, Cymmeryjczyków, Sarmatów, Greków, Rzymian i innych ludów (...) (...) przyjęcie (...) „Rusini” (...) rozpoczyna się od (...) kijowskich książąt (...) W 945 roku Kijów zawarł z Bizancjum układ o ochronie Taurydy przed najazdami Czarnych Bułgarów (...) Azowa. W 963 roku tmutarański władca zwrócił się do Światosława z listem, w którym prosił o obronę tawrów-Rusinów przed chazarskimi koczownikami. W 965 roku Światosław pokonał Chazarski kaganat i wówczas, aby lepiej chronić Taurydę, założono ruskie Tmutarańskie Księstwo ze stolicą w mieście Tmutarakań (dzisiejsza stanica Tamań w Kraju Krasnodarskim). Oleg – syn czernihowskiego księcia Światosława. KRYMSKĄ KARTĘ NIE NALEŻY ROZGRYWAĆ (...) stolicą (...) jak w 1475 roku dostało się w zależność wasalną od Turcji (...) W 1783 roku (...) przyłączono do Rosji. Wskutek (...) Kto zamieszkiwał półwysep w czasach istnienia Chanatu Krymskiego? Według świadectw tureckiego historyka Ewlija Czelebiego, podczas spisu z 1666 roku na terenie Chanatu Krymskiego mieszkało 1 127 tysięcy osób: Tatarów -- około 180 tysięcy, z nich /2 tysięcy stanowiło wojsko; Ukraińców -- 920 tysięcy; pozostali -- Grecy, ... (...), Karaimi, Żydzi, Ormianie i inni. Na skutek ... liczba ludności Krymu w spisie z 1897 roku zmniejszyła się w porównaniu z 1666 rokiem niemal dwukrotnie, ale ... ludności ... -- 12,8 procent ogółu. A z kolei ... Komu potrzebna jest nieprawda? Potrzebna jest tym, którzy chcą na ludzkiej krwi, na krwi Ukraińców, Rosjan i innych narodowości, zbić kapitał, otrzymać wątpliwy polityczny dywidend i wątpliwą sławę. «Po przykłady nie trzeba daleko sięgać. W pierwszej połowie władzy komunistycznej ZSRR ponad 20 razy prowadził wojnę przeciwko swoim i innym narodom. A najjaskrawszy przykład -- Czeczenia. Oto jej skutki: ponad 80 tysięcy zabitych, ponad 240 tysięcy okaleczonych, setki tysięcy bez dachu nad głową i bez elementarnych ludzkich warunków życia, a w Rosji -- miliony uchodźców. Słabe imperia pouciekały, opuściły wsie i miasta jakby po słynnej bitwie stalingradzkiej. Wrogowie niepodległej Ukrainy pragną przerobić Krym w Czeczenię cudzymi rękami, tak by pozostały całe jedynie głowy, ręce, nogi. Dlatego uczmy się historii, myślmy trzeźwo. Być może nie spotkałaby biada narodów czeczeńskiego i rosyjskiego, gdyby politycy i generałowie nie ignorowali lekcji historii. Inaczej rozumieliby, że ziemia czeczeńska nie jest rosyjska. Podobnie jak Krym, podbity w 1783 roku, Czeczenia, ... Dagestan, Północno-Zachodni Kaukaz, zagarnięte ... (...) ... ukraińskiej ludności ... (...) ... w latach 1817-1864 ... w 1917 roku książę Mścisław, potem książęta Gleb, Roman i ... Tatarów -- 13,0, Rosjan, Greków, ... Teraz to nie średniowiecze. Należy zrozumieć, że dążenie narodów do posiadania własnego państwa jest tak samo... ...sprzyjało temu, że według spisu z 1989 roku Ukraińcy stanowili 26,7 procent, a Rosjanie – 62,2 procent. Wielkie oszustwo! Wszystko odbywało się według scenariusza podobnego do tego, który opisuje w pamiętniku «Listy do Boga» uczony W. Dowhycz. Zdobywanie cudzych ziem dobra nie przyniesie. Chrześcijaństwo ugruntowało się w IX w. na całym półwyspie. Krym, jak wiadomo, nie był... Kaganat Chazarom... Ruś... Wiadomo, że w stepie... W stepie zmarła wiara... po morzu pada 1 sucho pada noga Ihuch ta ż 2, | Ja 5 babi | RY szachraistwie, obłudzie, kłamstwie. ik nie chowaj | och W Widu ho, pi zlu». W Rusi, według spisu z 1939 roku, pozostało ukraińców R » LY | "HO | OLJA LI pru golu ma zare pi zlu us - | , - 5 w 3 li zb 1944 bok szylo w miszku -- wono wse odno wylize, z hanbą 21 zabytkach wiele czysto ukraińskich słów, które He, szo w Chersonezie (Korsuni) i w całym | ogółem 4 procent. Przypomnijmy też to, że mowa dla siebie i potomnych. Dlatego dziwią się deputowani r: i » - - i - t ba L używamy dzisiaj: bażaty, bałakaty, pesztyta-Krymu rdzenni za mowę uważani byli pod kierownictwem KPZR wysiedlono razem z 5 żyj zu a ci | i 191 czer, którzy nie przysięgli na wierność Ukrainie, ta p ś, sztaty, hożyj, hukaty, dbaty, pap, paju, wy, dawnoukraińskie (ruskie) ludność, tysiącami Tatarów i tysiącami Ormian, oda t o paniakatysia, czego dowodzą znaleziska archeologiczne Krymu, | Niemców, Greków, Karaimów, a nawet ponad 200 tysięcy | R Y zro ro Bo pen -o Kyr wiadomo, że naród wybiera i ma parlament. Nie będziemy wymieniać mowy o ukraińskim Причорномор'ю ta Priazowiu. Bizantyjscy historycy | Ukraińców, a na ich miejsce przesiedlono Rosjan z ... | Chaj "Niech ... | Kedr i Zonara twierdzą, że naród | różnych obwodów. ... | ... to dla tego, aby wszystkim żyło się w nim dobrze. ... aż pod naporem koczowniczych Sarmatów. ... W ten sposób nie tylko Tatarzy, Niemcy i ... | Jeżeli ci deputowani wyznają inne idee ... | ... Gawrskich, przy Eupatorii, a pisarz mniejszości narodowych powinni wracać na rodzinną ziemię. ... jak dżentelmeni jadą: powinni opuścić ... Na stelii Pantikapaion (Kerczu) odkryto ... XIII w. Jewstafij, -- że Taurowie i Rusini -- nie tylko zajmują ziemię, lecz także zostali wysiedleni Ukraińcy. Oni również są ... | ... Najwyższą Radę Ukrainy. Jeżeli zaś są wrogami ... z pierwszych pisanych wzmianek o Antach -- przodkach | narodu. Przy okazji tej sprawy | powinni mieć prawo żyć na swojej historycznej | ojczyźnie, i prawie miliona Ukraińców, którzy | ... ... demokratyczną Konstytucję Ukrainy, powinni ziomkowie, ... z Postu ... ... Hretjakow pisze, że już w XI–XII w. ziemie smoleńska, nowogrodzka, suzdalska | ... nie żyją w Krymie, nie powinni być w randze ... ogłosić ich personami non grata i zaproponować ... opuścić granice Ukrainy. Niech idą w pokoju ... Przybyli na Krym, na Kaukaz ... "Rzymski «Wielkie Ruś» «Żywot Jerzego Amastryjskiego» ... muszą zadbać deputowani Najwyższej Rady i ... 842 | | | ... idą do państwa, w którym się zaangażowali. Historyk Tapout pisał, że ... naród ... opisuje wyprawy ruskich drużyn, ... kraje historycznej sprawiedliwości należy ... pracować. I krymskiej karty nie należy rozgrywać. | ... ruskich-ukraińców po Morzu Czarnym, które geograficznie ... odnowić ... Już dość krwi ludzkiej przelano w tym ... pisania ksiąg cerkiewnych. Przy okazji, to alfabet ... zwany ruskim ... już teraz nieco w odniesieniu do «grodu ruskiego | ... | | | ... w VIII wieku. Są Układy Helsińskie. Grek przekształcony ... 860 roku przez bułgarskiego misjonarza Cyryla | zaznacza się, że poganie-Rusini według zwyczajów | sławy», przy którym tak się rozpływają szowinistyczni ... ... ... zdrowie, ... być zabranym w Chersonezie (koło Sewastopola) tacy, jak i Taurowie -- rdzenni mieszkańcy Krymu, nastawieni ... polityki Ros..., ale przy tym ... ... ... ... z zasadniczych ksiąg ... przerobionych w nowym ustroju. Angielski historyk floty ... Jane zapominają wspomnieć, że w Sewastopolu jest ulica ... Później tubylców półwyspu Krym zaczęli dla [...] pilnować tawrowie, bliżej Perekopu [...] Jednak naprawdę był to dawniej [...] Sewastopol. Bronili go wołynianie, [...] i zdrowie ludzi, zwiększenie liczby miejsc roboczych (wałem), co po grecku brzmi jako apoż. Brytyjskim, sto lat przed tym, jak [...] Ukraińcy z innych gubernii [...] Gawrika [...] Na Krymie Alfred zbudował pierwsze angielskie okręty pod dowództwem przybyszów z Niemiec [...] [...] rozpoczęło się w XII–XIII wieku, a później, w czasach [...] Ukrainy świadczy też to, że właśnie w Korsuniu (ruska nazwa Chersonezu) książę Włodzimierz w 987 roku przyjął chrzest. Właśnie tu rozpoczęło się utwierdzanie chrześcijaństwa jako religii Kijowskiej [...] w 1899 roku pisał: «Istnieje rozpowszechniona błędna opinia, że rosyjska flota, założona stosunkowo niedawno przez Piotra Wielkiego, jest pierwszą we wschodnich [...] Ruś już toczyła zaciekłe bitwy morskie, [...] Ukraińców było 61,2 procent, a w 1933 roku ukazała się uchwała bolszewików o zakazie tam języka ukraińskiego w szkołach, w radiu, w gazetach. W rezultacie – na Kubaniu za [...] Cmentarz Wołyński i cmentarz, na którym pochowano 3600 wołynian, którzy polegli podczas wojny krymskiej w latach 1823–1854. Lecz kto zatem bronił [...] rosyjskich rodzin. Ta hipokryzja powtarza się [...] bezziemna; trzeba tylko doglądać i uporządkować ziemię swoją. Nie zazdroszczę tym, którzy chcą zbić polityczny [...] i inny kapitał na [...] Rosjanin ułoży sobie życie po ludzku. Niech wypoczywają obywatele Rosji i innych krajów, a obywatele Ukrainy niech jeżdżą do kurortów Kraju Krasnodarskiego. Niech po dżentelmeńsku [...] Jurij ŻUK, zasłużony działacz nauki i techniki, doktor nauk technicznych Ukrainy [...] panowania tatarsko-tureckiego na półwyspie Krym, około tysiąc lat temu. Najlepszymi żeglarzami swojego czasu, także w czasie Drugiej Wojny Światowej, [...] – ...Krym, co w tamtych czasach były samymi ruinami... Ilu Ukraińców zginęło w wojnie? Profesor wyjaśnia (Otóż Taurowie to praukraiński lud, który żył na południu, za stepem, od czasów jarzma na Rusi. XIII wiek, rozpad Złotej Ordy, początek mongolsko-tatarskiego panowania... Finlandia i czy na Krymie przy zdobyciu Połtawy, Sewastopol i w innych miejscach? Zginęło... Pospiesznie chrzcimy czoło, wypijamy pod opieką młodzieńców, zobaczywszy kolejną miedzianolśniącą kopułę – to może okazać się restauracją. Restauracja o lwiej nazwie „Biały Lew”. Budynek restauracji, który podczas budowy nazywano „Kurortną biblioteką-czytelnią”, rozległe rozciągnął się na dawnych trawnikach dawnego... Jest ciekawy tym, że prawie graniczy z jałtańskim teatrem im. A. Czechowa, który z kolei spogląda ukośnie na podarty drewniany płot wiecznego kapitalnego remontu domu, w którym przez kilka lat mieszkała sławetna poetka Leja Ukrainka. Nieuporządkowane wejście do domu-muzeum, brak tablic informacyjnych i planszy ilustrują bezgrosz na... – ... Otwarcie tegorocznego sezonu kurortowego w Jałcie zbiegło się z architektoniczną premierą malowniczego zakątka Nabrzeża. W miejscu dawnych „ludowych zabaw” niedalekiego „szczęśliwego socjalistycznego minionego” pojawiła się charakterystyczna budowla. Bryła swoją sylwetką jednocześnie przypomina Sobór Chrystusa Zbawiciela i więcej... wypoczywających. „Warszawska Mleczarnia” już zajęła czołowe miejsce na tle fasady powszechnie znanej „Oreandy”, tylko że nie mniej telewizyjnie znani sąsiedzi – plastikowe grzybki Jałtańskiego Miejskiego Ogrodu. Tam, gdzie się je... grzybki od ryczałtowego... takiego stołu i zęba... drewniany pawilon jeszcze zyskał... biblioteki... ...teląt, co na moskiewskim basenie, fizkultury niwie. A tymczasem dobry pomysł: synagoga Brodskiego w Kijowie, a okna masowej czytelni, a stworzyć Międzynarodowe centrum żurawiej... błyszczą zupełnie w wyglądzie ZUPEŁNIE Nienamstiki w Jałcie na bazie pomieszczeń w stylu restauracyjnym. Antenowate, odczuwadało... sanatorium «Kijów» już znalazło kosmicznego wyglądu strzały z dachu ... pewna proletar... zwolenników i zaczęło własne życie. Na ...wbiły się w krymskie niebo. Zawiesistość lokalnych władz – ta pobu- cerkiew, nie karczma, a monumentalne progresja cerkiewno-karczemnej architektury, rynkowe style w jał- ukuty z pracowitym ... zadowolo- nym, ... : w bankietach w Jałcie zawsze znajdą się utalentowani ... i wszystko rozumiejący dziennikarze, którzy po prostu i zrozumiale napiszą wszystko, co musi zostać przeczytane. ...drewnianej tak zwanej «Warszawy» ...! Ukraińska Riwiera, krymska Hellada, mała i przytulna Wielka Jałta przygotowała się, jak mogła, do kurortowego w przytulnym sezonie w szlachetny sposób | Lewko BUDNYK ... Troskami dobroczyńców Jałta wraca ...do przedrewolucyjnych ... dzieł ... na

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

«KALINOWE GRONO» Rada ośrodka prowadzi „Księgę duchowości”, w której rejestruje się tematykę linijki DUCHOWOŚCI. Zapisy rejestruje się zgodnie z tematem, a członkowie honorowi «Kalinowego grona» (...) psychologię, historyczno-kulturowe doświadczenie. Treść wychowania w dzisiejszej szkole określa się jako system fundamentalnej wiedzy o swoim narodzie, o osobliwościach jego codziennego życia i pracy, o charakterze narodowym, psychologii, historyczno-kulturowym doświadczeniu, a także o wiedzy o swoim rodowodzie. Uczniowie muszą znać tych ludzi, dla których sposób życia i wychowanie w rodzinach było sprawą budowy Ukraińskiego państwa. Podstawą współczesnej szkoły jest ojczysty kraj. Ze względu na to nauczyciel ma znajdować środki wpływu wychowawczego na ich życie. Oni żyją wśród nas, uczniów, stale zajmując się samokształceniem. Tak więc, przygotowując linijkę duchowości, | dla pracy wychowawczo-oświatowej szukać takich form i metod pracy, które zapewnią udział w niej takich ludzi, [...] luty – «Moja ziemia – ziemia moja»; i ich SŁOWO, skierowane do uczniów, stało się drogowskazem na przyszłość. [...] na podstawie tych zadań i planu pracy rodziców»; rada [...] wsi Kaberezeń – «Matusia – strażniczka kolebki» [...] kwiecień – «Żyj, moja rodzima mowo!» [...] Rada zatwierdziła pamiątkowy znak, który wręcza się honorowemu członkowi ośrodka [...] Wowczaniwska. W jej skład wchodzą nauczyciele i uczniowie – przedstawiciele klas-sekcji: [...] czerwiec – «Brzegu twojego dzieciństwa» [...] «Haft», «Zręczne ręce», «Czarowny kłębuszek» [...] lipiec – «A żeby nasza szkoła była lepsza!» Scena [...] rzędów linijek (to znaczy ich treść) [...] Proponujemy opowieść o jednej ze szkół rejonu korsuńsko-szewczenkowskiego, która ma określone doświadczenie w wychowaniu młodego pokolenia w nowych warunkach. Od 1990 roku w Derenkiwieckiej ogólnokształcącej szkole I–III stopnia [...] duchowości, u źródeł której uczniowie ogrzewają dusze leczniczym [...] źródłem rodzimego słowa. Klasa-sekcja ma plan pracy na rok, który opracowuje rada ośrodka, a tekst redagują członkowie klubu literackiego «Studnia dusz», którym kieruje G. Wowczaniwska. W celu poprawy pracy w klasach-sekcjach rada pierwotnego ośrodka co roku wprowadza nowe formy. Tak więc w zeszłym roku zapoczątkowano [...] w klasach-sekcjach odbywały się co miesiąc. Obecnie ona [...] Wspierając szkołę w jej rozwoju, rada [...] określa zadania szkoły; ma własną symbolikę, dewizę, kącik [...] Zatem «Kalinowe grono» to ognisko duchowości, [...] Towarzystwa. Prawdy i Dobro, które mają przeniknąć w duszę dziecka i stać się treścią jego życia, jego przekonaniami Szkoły im. T. Szewczenki «Kalinowe grono». Jedenaście jagódek kaliny to jego emblemat. Dokładnie tyle klas-sekcji wchodzi w jego skład (201 uczniów klas 1–11, 28 nauczycieli i pracowników szkoły, łącznie 229 członków). W szkole zrozumiano, że żadne polecenia z góry nie pomogą, jeśli nie będzie własnej inicjatywy, twórczego zapału, natchnienia każdego nauczyciela z osobna w sprawie pierwszorzędnej wagi – wychowania obywatela Ukrainy, rozbudowy szkoły narodowej. Zupełnie niewystarczające jest ozdobienie szkoły narodowymi symbolami, estetycznie opracowanymi hasłami i sloganami. Musi tu panować także duch narodowy, «Proświta» im. T. w pomieszczeniu, do którego przypisana jest klasa. Na drzwiach – paszport klasy-sekcji (nazwa), odpowiadający nazwie dziennika klasowego. Emblemat zdobi wstęgę rytualnego symbolu, który jest świętością pierwotnej komórki, a w uroczyste chwile wynoszą go na apel duchowości najlepsi uczniowie szkoły. Ten symbol raz na kwartał (w dniu przeprowadzenia apelu duchowości) znajduje się na korytarzu szkoły, przy którym na przerwach dyżurują uczniowie. Wszyscy członkowie komórki powinni znać kodeks moralny. Co kwartał metodą ankiety sprawdza się poziom wychowania uczniów. Wyłania się najlepszych. Miesięczny plan pracy «Kalinowego grona» ma swój temat, zgodnie z którym odbywa się w każdej ćwierci roku. Na apelu duchowości rada komórki ogłasza zasady wychowania, które są zapisane na stojaku «Wychowujemy obywateli Ukrainy». Ich treść kształtuje się na podstawie poziomu wychowania uczniów oraz zadań, które stoją przed szkołą w świetle współczesnych Olena FESZCZENKO, przewodnicząca Czerkaskiego Obwodowego Zrzeszenia Towarzystwa «Proświta» A treść pracy całego zespołu pedagogicznego należy ukierunkować na kształtowanie osobowości, która z dumą mogłaby powiedzieć: «Jestem Ukraińcem. Ukraina jest dla mnie najdro- kierownicy klas-sekcji (oni zarazem wychowawcy klasowi) planują odpowiednią treść pracy: sierpień – start nowych nadziei; …rzeczy ziemia, innej na świecie takiej nie ma!» Wrzesień — miesiąc wiedzy («Tylko w twoim sercu dobra sława»; ув г ке ЛПРРННАЮ СЛ — ten wiersz ma być zachowany: Ta fragment jest zniekształcony. Zwróćcie też uwagę na to, czy dziecko ma dobrą pamięć. Najlepszym treningiem pamięci jest uczenie się wierszy na pamięć. Mogą to być zarówno dziecięce wierszyki, jak i poezja klasyków. Najważniejsze, by wiersze były dziecku interesujące i żeby lubiło je recytować. Wcale nie jest konieczne, aby dziecko czytało wiersze przed dużą publicznością. To już kwestia cech charakteru: odwagi, swobody, pewności siebie, które człowiekowi są oczywiście potrzebne. Jednak nauka tekstów wierszowanych ma na celu wytrenowanie pamięci dziecka. Poza tym zwróćcie uwagę, na ile wasze dziecko jest uważne i czy orientuje się w położeniu „po lewej – po prawej”. Nauczcie dziecko rozróżniać „ліворуч” i „праворуч”, czyli lewo i prawo; to bardzo ważne. Jeśli dziecko nie jest wystarczająco uważne, może to być wynikiem fizycznego przemęczenia albo pedagogicznych zaniedbań, a także nieprzyzwyczajenia do pracy umysłowej. W każdym przypadku trzeba brać pod uwagę osobowość małego człowieka: pomóc mu poprawić zdrowie albo zainteresować go ciekawą pracą poznawczą. W sprawie nauki języka obcego, podobnie jak w sprawie nauki czytania i pisania w ojczystym języku, potrzebne jest, aby dziecko miało podstawową, najniezbędniejszą i najprostszą wiedzę o językach narodów świata oraz o tym, po co trzeba uczyć się czytać i pisać poprawnie. Opowiadając dziecku o różnych językach, dorosły powinien sam pamiętać, że nie ma języków gorszych ani lepszych, ani grubych, ani wytwornych, ani biednych, ani bogatych. Wszystkie języki narodów świata są równe i wszystkie dobre. Tylko sytuacja, która obecnie ukształtowała się w polityce międzynarodowej i gospodarce, sprawia, że dążymy do nauki takich, a nie innych języków. Musimy szanować kultury i języki innych narodów i przyzwyczajać do tego dzieci. Dziecko powinno też rozróżniać i rozumieć intonację twierdzącą i pytającą w mowie innych ludzi, odróżniać dźwięki mowy i dobrze je wymawiać. Jeśli dziecko ma trudności z wymową głosek, pomoże mu specjalista logopeda. Drugie pytanie: „Jak uczyć?”. Na nie również nie może być jednej, wszechobejmującej odpowiedzi: rodzice i pedagodzy powinni zachowywać równowagę między potrzebami nauczania a możliwościami samego dziecka. Oczywiście ani presja i przymus, ani nadmierna pobłażliwość wobec ucznia nie przyniosą dobrych rezultatów. Trzeba pamiętać, że nawet w wieku siedmiu lat dziecko może mieć ustalony stosunek do nauki – jako wynik wpływu otaczającego je środowiska społecznego. Negatywnych stron (jeśli takie są) w zachowaniu ucznia, jego stosunku do nauczyciela i do nauki nie można naprawić jednorazowym, mocnym działaniem. Systematycznym oddziaływaniem na świadomość dziecka, niezauważalnym dla niego samego, trzeba wyrównywać wszystkie błędy wychowania i uzupełniać brak przydatnej wiedzy. Po przyswojeniu najbardziej niezmiennych zasad i umiejętności technicznych dziecko należy przyzwyczajać do korzystania z wiedzy. Minęły czasy, gdy „piątka” z języka angielskiego była OCENĄ za wyuczony na pamięć tekst „Mój dzień”. Nowy czas dyktuje nowe warunki. I są to warunki korzystne dla nas wszystkich. Jak spojrzą na nas otaczający, gdy ucieszymy ich nowiną: „Dziś wyczyściłem zęby”! Kto nie wie, że: „Jesienią dojrzewają warzywa i owoce”! A przecież o waszym „firmowym” przepisie na potrawę z bakłażanów na pewno nikt nie wie. Może się zdarzyć, że cudzoziemiec szuka gabinetu stomatologa. Wy nie będziecie mogli ani podzielić się przepisem, ani opowiedzieć o położeniu potrzebnej placówki, mając w pamięci jedynie monolityczny tekst na ogólny temat. Dopiero wykonywanie wielu ćwiczeń z gramatyki, ukierunkowanych na praktyczne zastosowanie, oraz duży zasób słownictwa przydatnego i najczęściej używanego da nam klucz do znajomości języka. Oczywiście trzeba będzie zapamiętać niewielką liczbę wyjątków, które zajmują czołowe miejsce w języku. Wszystko to byłoby dobre, ale czy dla dzieci nie będzie to uciążliwe podejście do nauki, w porównaniu z wiedzą, którą otrzymują? Nie, jeszcze raz nie! Po pierwsze, nie powinniśmy nie doceniać zdolności dzieci ani ruchliwości ich psychiki. Po drugie, przyswajanie informacji, nieefektywnej w dalszym użyciu, jest szkodliwym marnowaniem nie zważają na potrzebę nauki czytania jako warunku wstępnego do opanowania umiejętności czytania u dziecka... uważają za 100 punktów testu na iloraz inteligencji. Sentymentalne matki, które prawie trzydziestoletnim synom opowiadają: «Mój Saszko nauczył się czytać w wieku 3 lat». Teraz Saszko nie czyta NICZEGO, poza napisami na billboardach i detektywami na 600 stron. Ale dla rodziców najważniejsze jest to, że 20 z górką lat temu ich syn wyprzedził rówieśników w mechanicznym rozpoznawaniu liter. Zły przykład, ale nie najgorszy. Ten dorosły człowiek potrafi stosować umiejętność CZYTANIA, ale nie rozumie przeczytanego. Czasem jednak zdarza się tak, że dziecko demonstruje świetną technikę czytania – czyta z szybkością prezentera wiadomości telewizyjnych – i nie rozumie treści przeczytanego. Nie potrafi opowiedzieć przeczytanego tekstu, wyjaśnić go. Aby tego uniknąć, trzeba, żeby dziecko umiało czytać nie tylko na głos, ale również w myślach, i żeby omawiało z dorosłymi przeczytane. Inaczej wyniki nauki czytania będą nie zerowe, lecz ujemne. Dzieci, które nie rozumieją czytanego tekstu, potrafią błyskotliwie odczytywać bzdury. Rodzice powinni pamiętać, że w wieku przedszkolnym trzeba nauczyć dziecko nie tylko czytania, ale wychować je na kulturalnego człowieka. Jeśli z punktu widzenia rodziców czy pedagogów dziecko przyswaja materiał powoli, przede wszystkim trzeba porównać jego osiągnięcia w nauce z poziomem wiedzy rówieśników. W tym przypadku widoczne jest opóźnienie, ale nie należy się spieszyć z wnioskami, lecz zwrócić uwagę na to, czy dziecko nie ma jakichś problemów z rozwojem mowy, czy nie doznało urazu psychicznego... Trzeba ustalić, od czego zależy opóźnienie w nauce – od charakteru dziecka (lenistwo) czy od stanu zdrowia. Pracę na podstawie tych wniosków trzeba prowadzić wspólnie z dzieckiem, pomóc mu nabrać pewności co do swojej wiedzy. Przy tym duże znaczenie ma taktowność dorosłych. Zastraszanie ... w przedszkolu i w internacie jest niedopuszczalne! Dziecko będzie pewne siebie, spokojne i ufne wobec dorosłych – to gwarancja sukcesu w nauce... мМадта АРІ" я" уп у М зад спух зору.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗
Młodzież Proświty Sumiwcy nie smucą się. W obozach! A kiedy ich zapytać, co lubią najbardziej, jeden głos – wszyscy: myli się przy źródle, je śniadanie i pod kierownictwem starszych sumiwców uczy się, jak bronić się w razie niebezpieczeństwa, przechodzi szkolenie medyczne, ćwiczy się, słucha ciekawych opowieści z historii, uczy się pieśni. Jeszcze w obozie byli sumiwcy ze Zdołbunowskich Proświtian, którzy ulegli ogólnemu podniesionemu nastrojowi. W maju myśmy decydowali: «Być albo nie być» SUM-u. Pobyli w obozie «Słobidska Sicz»; młodzież z charkowskiego kozactwa i młodzież z kijowskiego ruchu młodzieżowego, kijowianie z Ligi Ukraińskiej Młodzieży (ŁUM) na czele z Larysą Jołkiną. Także był Młodej Proświcie? Przykładem może być obóz «Słobidśka Sicz», który co roku organizuje charkowski SUM. Pierwszy raz pojechaliśmy tam wiosną 1994 roku – mówi przewodniczący Ogólnoukraińskiego SUM-u Ołeksandr Zadorożnyj. – Bardzo nam się spodobało. Później bywaliśmy w wielu obozach, chodziliśmy na wędrówki, ale najbardziej cieszymy się z wyjazdów do «Słobidśkiej Siczy». Uważam, że dla młodzieży trzeba organizować więcej obozów szkoleniowych – takich jak «Słobidśka Sicz». Charkowscy SUM-owcy z kolei kilkakrotnie przyjeżdżali do Kijowa, w odwiedziny do naszego SUM-u. Tym razem droga prowadziła do Charkowa. Mariana Hula, uczennica 10 klasy 132. kijowskiej szkoły, powiedziała: – Szczególnie niezwykłe dla nas było to, że na konferencję założycielską «Młodej Proświty» przybyliśmy w pełnym składzie, nas było… Palące dyskusje trwały całą noc i nikomu nie dawały spać. Andrij, Maksym i Saszko przejęli władzę z rąk «starej Proświty». Na tej konferencji podjęto decyzję o utworzeniu dwóch «Młodych Proświt»: jednej – kulturologicznej, pozapartyjnej, o profilu oświatowym (przewodniczący Pawło Karajczenciew), która stawia sobie za cel wszechstronną ochronę ukraińskiej młodzieży, w tym także ochronę socjalną. Drugiej – sportowo-turystycznej, która będzie działać na terenie obwodu kijowskiego. Spotkanie zakończyło się w nieformalnej atmosferze pod słynnym «jarmem» na końcu Chreszczatyka, gdzie młodzi proświtianie decydowali o dalszym losie tej grandiozalnej konstrukcji. Ogólne poparcie zyskał pomysł przewodniczącego działu informacyjno-oświatowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Ołeksandra Łaszki, któremu zaproponowano nadanie zaszczytnego tytułu «Weterana «Młodej Proświty». Niezwykły pomysł dotyczący dalszego losu «jarma» postanowiono zrealizować w ciągu miesiąca (wszyscy chętni do udziału w zaplanowanej akcji mogą zwracać się na adres: Muzejny zaułek, 8). Pawło KARAJCZENCIEW NIE PROSPAĆ KWIATU PAPROCI Jak myślicie, która noc jest najbardziej czarowna? Noc kupalna! Święto Iwana Kupały przypada 7 lipca, kiedy natura osiąga szczyt rozkwitu. A w nocy z 6 na 7 lipca bawi się młodzież. Płonie ognisko, przez ogień wypada przeskoczyć, a narzeczonego wypatrywać. Ziele tej nocy, gdy zwierzęta przemawiają ludzkim głosem, drzewa i kwiaty mogą chodzić, a w lesie rozkwita cudowny kwiat paproci. Kwiat Paproci. Oczywiście, to Kupała: każdy spala śmieci i niepotrzebne rzeczy, by się oczyścić, a jeśli chłopiec i dziewczyna zdołają przeskoczyć (nie wpadając w ogień i nie rozłączając rąk), to znaczy, że są dobrą parą. W tę noc wypada też się wykąpać. Dziewczętom w tym pilnie pomagają Stali Strażnicy Tradycji, czyli chłopcy. Prawda jest jednak taka, że na tym obowiązki chłopców się nie kończą. Najważniejsze, to wyciąć i postawić pośrodku polany dużą gałąź (najczęściej wierzbową) – Kupajlicę albo Marenę. Pamiętajcie: rogi nie drzemią, lecz zbierają wszelkie zioła. Żadne święto nie obywa się bez obrzędowej uczty. Na Kupałę przygotowuje się jajecznicę, groch, naleśniki i pierogi z tłuczonym konopnym nasieniem. Nie jest tajemnicą, że w kupalną noc czarownice urządzają sabat. Też chcą się zabawić. Kto wie, czy nie przyjdzie im do głowy przejść się wsią lub miastem, śpiewając i urządzając po diabelsku wesołe psoty? A może zachce im się mleka od gospodarskiej krowy? Dlatego troskliwe gospodynie w przeddzień Kupały obsypują dom makiem-czarownikiem, obwieszają go bylicą i okadzają zeszłorocznym kupalnym zielem. Przy sobie noszą czosnek. Jednak nnie wiedzieć czemu żadne diabelstwo nie przyczepia się do odważnego człowieka. Zatem można bez trudu zdobyć Kwiat Paproci. Byle tylko nie zaspać. Wokół Marenki tańczyły dziewczynki, Bokiem idzie deszczyk, Bokiem, a na mój zielony barwinku. Dziewczęta ozdabiają Kupajłycię kolorowymi wstążeczkami, pęczkami kwiatów i świecami, tańczą wokół niej korowody, a wspólnie z chłopcami urządzają gry. Najbardziej poetyckim zwyczajem jest dziewczęca wróżba z puszczania wianków na wodę: dokąd popłynie wianek uwity z czarownych ziół – rumianku, bylicy, lubczyku –

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

...że Ukraina jest hojna na piłkarskie talenty. Jednocześnie z goryczą trzeba przyznać, że materialno-techniczna baza sportu, stadiony, rezerwy dla kadry i zaplecze szkoleniowe są w znacznie gorszym stanie niż w krajach zagranicznych. Bez wątpienia poprawie sytuacji sprzyjać będą zmiany w regulaminie rozgrywek na sezon 1997-1998, zatwierdzone przez komitet wykonawczy FFU, w tym dotyczące liczby zmian zawodników w ekstraklasie i w Pucharze Ukrainy: trzy, w pierwszej lidze pięć, w drugiej siedem. Automatyczna zamiana zawodników będzie obowiązywać od teraz. Przy okazji ustalono także jasne zasady wobec naruszeń: po czterech upomnieniach zawodnik zostaje wykluczony z gry. Dyscyplinarna komisja UEFA również zajmie się sprawą. Rozgrywki kwalifikacyjne do europejskich pucharów zakończyły się w Kijowie, na Narodowym Kompleksie Sportowym «Olimpijski». Najwięcej bramek zdobyli Oleh Matwiejew oraz Serhij Rebrow («Dynamo»). Wśród stołecznego «Dynama» i pozostałych drużyn... Dopiero co zakończył się szósty mistrzowski sezon Ukrainy w ekstraklasie i w drugiej lidze, który po raz pierwszy odbywał się pod egidą Profesjonalnej Ligi Piłkarskiej (PFL). Jasno określono także status klubów-farm, które będą mogły zgłosić do rozgrywek drużynę główną, jednak w Dniepropetrowsku «Dnipro» i w Charkowie «Szachtar»... Prawda, co do tej rekonstrukcji, pozostaje jeszcze do wyjaśnienia. …namo») oraz Serhij Czujczenko («Worskła») zostaną pozbawieni prawa przechodzenia do… Konstrukcja, która trwa, stadion poltawski… Na ich koncie odpowiednio 21, 20 i 14 meczów w najwyższej lidze. Ponieważ takiego punktu wcześniej… może odpowiadać wymogom europejskim. Charakteryzując miniony sezon, można zauważyć, że w piłkarstwie… «FK «Dynamo» (Kijów) był zmuszony w tych dniach odmawiać drugiego miejsca, na którym… Dynamo-2… w pierwszym rzędzie… stać się porządkiem. Sprzyjały temu wysiłki Federacji… Ш… szczebla, jako startowego do wyższego szczebla kraju, który w ubiegłym roku «nazywano»… Ministerstwo, Gabinet Ministrów… Przydzielono środki na rekonstrukcję kompleksu sportowego «Olimpijski». Słowem, trzeba robić wszystko, aby nasze kluby godnie kontynuowały tę sławę, którą Ukrainie przynieśli… pokoleń. W tym roku mija 70 lat od dnia założenia tej drużyny. Zdobywcy złotych medali mistrzostw Ukrainy czekają poważne próby w rundzie kwalifikacyjnej Ligi Mistrzów 23 i 30 lipca. Srebrny… Walerij Pustowojtenko, a także utworzona Profesjonalna Liga Piłkarska, kierowana przez Hryhorija Surkisa. Rozpoczęła się żmudna praca nad reorganizacją sieci… piłkarze kijowskiego «Dynamo» stają przed poważnymi próbami… Przypominamy czytelnikom «Słowa Proświty», że w najwyższej lidze mistrzami kraju po raz piąty zostali kijowscy dynamowcy, drugie miejsce zajęli zawodnicy donieckiego «Szachtara», a trzecie – zawodnicy poltawskiej «Worskły». Ostatnia drużyna podarowała było Miłośnikom statystyki proponujemy podsumowującą tabelę turniejową, która przybrała taki oto kształt. Ї В Н П М О Mistrz, zdobywca Pucharu Ukrainy – «Szachtar» – skrzyżował broń w Pucharze Zdobywców Pucharów i Pucharze Wspólnoty, które zdobył po raz drugi z rzędu. «Dnipro» z Dniepru zakończyło sezon złotym finiszem. Kijowianie otworzyli jubileuszowy rok zwycięstwem w pucharze półrocza, które przyniosło im dużo satysfakcji. Tabela ligi (sezon 1997–1998): 1. «Dynamo» (Kijów) 20 23 4 3 69-20 73 2. «Szachtar» (Donieck) 20 19 5 6 72-28 62 3. «Worskła» (Połtawa) 30 17 7 6 50-26 58 4. «Dnipro» (Dniepropetrowsk) 30 14 6 10 48-19 48 5. «Karpaty» (Lwów) 30 15 7 8 46-23 52 6. «Tawrija» (Symferopol) 30 13 5 12 36-46 44 7. «Czornomoreć» (Odessa) 30 12 6 12 36-31 42 8. «Metalurh» (Zaporoż) 30 12 9 13 48-44 41 9. «Piwa» (Iwano-Frankiwsk) 30 11 6 13 34-37 39 10. «Zirka» (Kirowohrad) 30 11 3 16 31-55 36 11. CSKA (Kijów) 30 9 3 18 39-35 35 12. «Kryworyżstal» (Krzywy Róg) 30 9 6 15 24-48 33 13. «Prykarpattia» (Iwano-Frankiwsk) 30 8 9 13 33-49 31 14. «Torpedo» (Zaporoż) 30 8 6 17 29-56 29 15. «Kremień» (Kremenczuk) 30 7 3 20 28-57 24 Wieczorem 25 czerwca w środę odbyła się czwartkowa konferencja PFL, której przewodniczyło posiedzenie Rady Profesjonalnej Ligi Piłkarskiej Ukrainy. Konferencja zatwierdziła wyniki minionego mistrzostwa i wyznaczyła 33 najlepszych zawodników, których listę poprowadził Andrij Szewczenko z «Dynama» (Kijów). Najlepszym trenerem uznano Walerija Łobanowskiego, a dziesiątkę sędziów poprowadził kijowianin Serhij Tatulian. W konkursie «uczciwej gry» prowadzenie utrzymał Syrecki. Hasło dnia: prezes Federacji Piłki Nożnej Ukrainy Walerij Pustowojtenko w wystąpieniu na konferencji podkreślił, że najważniejsze to przygotowanie i udany występ reprezentacji narodowej. Gabinet Ministrów Ukrainy zatwierdził Celowy kompleksowy program rozwoju piłki nożnej na Ukrainie na lata 1997–2002. Jego zadania mają na celu likwidację opóźnienia naszego futbolu, niezgodności jego poziomu z potrzebami społeczeństwa. Realizacja tych zamierzeń wymaga oczywiście znacznych środków, które trzeba pozyskiwać nie tylko z budżetu. Reprezentacja Ukrainy, mająca 14 punktów, pozostaje liderem w grupie eliminacyjnej mistrzostw świata 1998. Najgroźniejszymi konkurentami w walce o przepustkę są piłkarze Niemiec i Portugalii. 20 sierpnia ukraińska drużyna będzie gościć u siebie Albańczyków, a 11 października zagra w Erywaniu. Niemcy tracą dwa punkty, ale rozegrali dwa mecze mniej, mając tyle samo punktów co Niemcy (12). Praktycznie wszystkie wewnętrzne sprawy Federacji rozstrzyga się kolegialnie, jawnie i kwalifikowanie. Statut wymaga bezwzględnego przestrzegania harmonogramu rozgrywek, wykorzystując zapas gier i zobowiązując opinię publiczną do udziału w wyznaczaniu sędziów na mecze, tak aby nie zaliczać trybun gwizdami, lecz okazywać szacunek także wobec pracy tych, którzy stoją na straży przestrzegania przepisów. Dlatego dążymy do tego, by «przebić» okno na europejską piłkę, przypominając jej o tym, że ukraiński futbol ma swoje miejsce w Europie. S. SYRECKI ...ski żeński liceum we Lwowie? Konkurs ukraińskich przyśpiewek Jakie imprezy sportowe odbywają się w liceum? — Tak, oczywiście. W liceum działa klub dla dziewcząt, który organizuje wycieczki i wystawy sztuki. Odbywają się dyskoteki i konkursy. Grupa młodych poetów «Zaułek Muzealny, 8» od drugiego miesiąca zastanawia się nad ideą wydania zbiorku ukraińskich przyśpiewek. (Ciąg dalszy. Początek w nr 3) Co świętujecie co roku? — pytacie. To Dzień Solenizanta, oprócz 8 Marca, Dnia Matki i Dnia Licealistki. Wyrażanie emocji przez kibiców na meczach piłkarskich Proponujemy przyłączenie się do konkursu wszystkich twórczo myślących. «Przyśpiewki» — czy to wszystko płatne? — Tak, średnio 80 gryven za miesiąc. Obecnie ukraińscy kibice śpiewają rosyjskie piosenki, nie różniące się pięknem języka. A dlaczego nie znamy ukraińskich? — odpowiadają kibice. Wystarczy, by na stadionie pojawiła się kompania, która zacznie wykrzykiwać te «przyśpiewki», a tłum natychmiast ją podchwyci. Tak stanie się z waszymi, które wymyślicie i prześlecie na Zaułek Muzealny, 8. A podczas pobytu na najwybitniejszych meczach piłkarskich w Kijowie gwarantujemy wam bilety. Bilety na najbliższe mecze czekają na zwycięzców w redakcji «Gurtu». Chyba najlepiej o liceum mogą opowiedzieć jego wychowanki i pierwsze absolwentki... — Tak, i ci, którzy tu przychodzą, szybko odchodzą. Wszyscy jednakowo głęboko jesteśmy przywiązani... Dla nas — małe «wywiad». Rozmowa przebiegała bardzo szybko, zaraz po egzaminie. — «Szkolna» — jest, według nas, różnica... Z waszym liceum i zwykłą średnią szkołą... przedmioty — z... Lesia WASYLYSZYN Fot. Omelko POPEL szkołą? I czy ona w ogóle istnieje? Oczywiście. Po pierwsze, nasza placówka to zakład niemal zamkniętego typu pensjonatowego. Tu mieszkamy i tu się uczymy. W ciągu dnia mamy średnio po 12–13 lekcji, dokładniej mówiąc, lekcji jest około ośmiu, a reszta to fakultatywne zajęcia, których tu jest bardzo wiele. A oto, co na ten temat pisze Witalij Łysenko z Jahotyna: Nie tak dawno usłyszałem w radiu «Promień» [...] Na przykład twórczość, chóralny śpiew, szejping. Całkowicie zgadzam się z tym, że formowanie [...] uczniów piszących teksty [...] jest ważniejsze niż [...] treść lekcji. Ukształtowanie [...] zgodnie z zasadą [...] [...] napisanie narodowego marszu piłkarskiego. Do melodii, do której poetycka [...] ma wiele zwrotek, które [...] odnosić się do gry, choć zasada «koniecznie wygrać» [...] Melodię [...] mogę zaproponować własną, którą już od kilku lat noszę w sobie. Proszę o włączenie mnie do [...] która nie przegra. – A u nas jest [...] szkoła muzyczna, a my mamy [...] kultura. Dlatego, chociaż [...] pięciokrotnie [...] chodzić na [...] wyżywienie, nie mamy [...] energii, [...] mogę [...] – Czy możecie nazwać nasze licea [...] matematyka może [...]

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

лінії - ЛіОодДИиНни ьо т -ю-ь мово ПРОСВІТ ! | ПЕРШИЙ «СНІГ» - ВАГОВИТИЙ І БАГАТОГРАННИЙ На початку цього року п Харкові пвиишов друком окремин випуск часопису Мова Україна» - «Сніп» (редактор - Петро Черемський) Це видання Молодіжної Ліги Харківщини, до якої Спілка молодіжна «ІЛлЛьЬмМмоАана хх Української Молоді пходять (СУМУ), патріотична організація Товариство української студіюючої молоді їм Миколи Міхновського Видання оага гогранне и вагопите С п «СОКІЛ» ньому 1 статті МОЛОДИХ ПОЛІТОЛОГІВ Та істориків, антропологічні га культурологічні дослідження, 1 поезія молодих. Як упорядники, Сніп» породжено спонтанною реакцією зазначають, на хворе довколищшинє суспільне середопище, внаслідок уважних спостережень жа хвороброю 1 здебіІЛьШоОгГО даремних спроб її подолати». Видання здійснено за сприяння Української Видавничої Спілки, при фінансовій підтримці пп Хоткевич і Андрія Кириченка Своїми роздумами з приводу виходу в СВІТ видання ділиться відомий громадський Діяч ІОрко Кочержинсь- кий ПЕРШІ ЗАУВАГИ ДО ПЕРШОГО «СНОПА» ї реб а З Галини нового найглибшого природознавчих Сніп ЛП очати підгрунтя свіІТОГЛЯДУ основ базується на расовій с(теорії». поведінка ліОДдДей вважається заданою спадково У «Снопі» раси розрізняються за зовнішніми ознаками - на рівні ХУПІ століття (Лінней). Нині розшифровано генні коди (з останніх новин: в Англії живе прямий нащадок - по материнській кастяк якої викопано через 9 тисячоліть (!) після її смерті) за сучасними даними, генна структура шимпанзе відрізняється відгенної структури роду пото на ОДИНИЦІ відсотків, різниця всередині роду пото - ще менша. Отже, пояснення непримиренних суперечностей серед роду ПБогао слід шукати не в генах, а деінде Правила поведінки - як внутрішШшньовидової (ето ЛОГІЧНОЇ, суспільної), так і стосовно середовища (екологічної) генетично задано лише в комах У вищих ссавців генетично зада - но тільки найпростіші «Функції (травлення, розмноження) та здібності - більші або менші - до навчання. Вищі правила поведінки задаються К УЛЬТ У- РОЮ - інформацією, що не є генетичною, а Є наслідком ДОСВІДУ попередників 1 яка передається не генами, а прямим спалкуванням поколінь Нопкопі, що ни" родився в неволі й степу не бачив, степ снитиси не може Вовка робить мисливцем мати-вовчиця - навчаючи. Згадаймо «Пароджету вільною» Джейн Гуддол. левиця, вихована людьми, вважала іжето тільки те, що в мисці, а сусідську козу - не адобиччю, а сусідкою, Коли в її «батьків» закінчилось відрядження до Африки, виникла проблема! взяти дорослу левицію до міського мешкання - неможливо, віддати рідну вихованку в концтабір-зб0опарк - серце не дозволяє, а випустити в ліс - неможна: вона загине, бо не знає культури свого лісового народу Чоловік Гуддол спеціально навчав «доньку», що всередині певних лісових створінь с їжа 1 як ту їжу звідти добувати. Аж після тої науки Гуддоли віддали «доньку» заміж амогли з чистим серцем поїхати додому. "Якби поведінка людей задавалась генами, - неможливими були б яничари, неможливим було б згадуване Субтельним явище масового переходу українського панства у польську культуру (а пізніше, додамо, - в русскоє дворянство), небулоб колабораціоністів, неможливими були б сучасні «раби, подножки, грязь Москви», яким ми (НАЦІЯ) залишили владу над нами у 1990 р, втративши тим самим «останній шанс», як казав Сахаров, на визволення. Отже, хлопці, нетак усе просто Треба вчитись. «Той, хто перемагає розрахунком перед боєм, може не боятися бою Хто кидається в бій наосліп, - приречений» (Сунь Цзи, У ст дон.е) А тепер - про дрібницю, яка впливає на суть: не слід видавати бажане за дійсне На с, 17 «Снопа» зображено обличчя представників трьох «великих рас»: білої, чорної 1 жовтої, на малюнку розміри голів зменшуються від європеотда до монголоїда Фактично, об єм черепа у вищих приматів збільшується в порядку: шимпанзе-негр-білий-монгол Чи й так само зростає розум? Одна американка виховала від самого народження гориленятко До чотирьох років волохата дівчинка розвивалась, як людська. Навчилась говорити (мовою глухонімих, на пальцях), була такою самою потішною й допитливою, як людські діти. А після чотирьох - далі не пішло Чи й китайці продовжують вчитись у такому віці, коли ми - вже заскорузли" Наш кор. ПИБРЧНННННЯ шен нний жс не ни БР У віці 15 - 1/ років молодь хви іює питання КУДИ 6 ТО ПОДОТИСЬ, ЯКИМ обрати ЖИТТІ пий шлях - якось умудритися втропити до можна дещо нав: кпОПОТИ оступним крок вузу І спробувати ачитися Гуп спокійно передихнути, | от знову як і куди влОоштуватися но роботу Дещо своєрідним у цьОМУ ППО І Педоаї 3 університет ім МО ПО Драгоманово Самою нОзвою мого передбачено новипусєкник станє Педогогом. гоб' ошвидше заорсе піДЕ п їушовати до школи Отже, абітурієнт покументи на вступ сюди, автоматично погоджується з тим, що в майбутньому буде вчителем Че знаю, що впливає на зміну рішень, СЄлпе протягом 7 ІЧ и якими ПОДОГ вагаються | Кіе знаю, але збираюся»| 3096 зт кажуть, що ПІДУТЬ, бо «що ж запишається», «куди ж "це мити 9 | 2090 опитаних переконані що будуть учителями, Бо вважають це своїм покликанням Д як МОЖЕ Є апізуватися це бажання? Гіа запитання пі 10 перспективи працевпаштуваї НЯ І попитна вчителів уУКрбінк "Тчатиттеї:і" ко птератури у школах Ук рО ни ВІДПОВІДІ бу пиномріаноманітні- ШИ АЛ Висловлювались часом діОМетрально протилежні думки, Ток що важко уявити, Яка ж спраовд! ситуація В школах "Чаведемо ДеЯкІ приклади : ЗлоалувЯти: я чомусь воОжко, хоча попит великий», «ІЇерспективао середня, Попит МОЛОДИЙ УЧИТЕЛЬ: ПЕРСПЕКТИВА ПРАЦЕВЛАШТУВАННЯ ний п'яти боків навчання думко студенто зміІНЮЄТЬСЯ кІЛЬКО РОЗІВ ершокурсники не можуть сказати і конкретного, бо ще призвичою ються до нового Сстотусу студента Другокурсники майжо ОДІїОгопосно заявляють, що в школу не ПІДУ» нізащо, а вступали до цього вузу, щоб отримоти Як усь Вищу оспіту |чи навіть просто диплом) Гретьокур- Сники ПІСЛЯ СВОЄ першо! п житті педпрактики просто в захоплемні ВІД роботи з ДІТЬМИ аме в цей час багото студентів впаштовуються не роботу в шкопу ! ЯКОСЬ припоштовуються поєднувати роботу з нобвчОнням Кому це не ЗДОєЄТЬСяЯ переходя ть но заочне ВІДДІПеНІНИ Но четвертому курсі педпроктико вже довшо Після неї змову являють м сумніби ровівши соціопогічне опитубоння серед чеЕтвертокурсників |на фіпологічному раокульте"! ') засуволи, що 507» опитаних ще ме знають, ДИ, "ідуть працювати вчителями (хоча і р 20 го НІЧОГО чомуг( ь РР Р --- іній нн чри - -- ше вної - кг - ійнійнийс Зі ДИНИ нн ні ГО МЕРИ спабкий» «Попит араз послабився, перспективи НІЯКОЇ», «ГМПопит вельми великим, але у престижних школах Він уже закінчився», «Впашгуватися можна, та чи буде це влаштовувати менет» Мабуть, саме в останній репліці знаходимо пояснення, чому до четвертого курсу так змінюється рішення СТОтТИи вчителем Цікавим є тОкож ставлення студентів до укозу про те, що Після закінчення вузу необхідно «відпрацювати» в школі три роки зготивно до нього ставляться 659» опитаних, у 3096 ставлення неоднозначне ! пише 59» вважають указ правильним. На жаль, не знаємо, про що думають випускники У них у цей час стільки справ, що в університеті п ятий курс г рідкісний птах Апе будемо сподіватися, що для ампуєскників час навчання асе жо не вмявиться даремно втраченим, ! нохаом щаостить ім у цьому! Христина БІЛАН/ можна взяти таке багатство образів, стожетів, поєднань? Не можна поясимити це лише тим, що дівчина багато читає, постійно відвідує художні виставки. Вона дає нам можливість поглянути на світ крізь чарівне скельце свого дару. Витинанка «Очі», Поважна сова сидить на дубовій плляці й зоріє в далитту. Очиська в неї - велетенські й червоїі. «Сова - це символ мудрості, - пояснює авторка. - Ніч кінчається, 1 вранішиє сонце відбивається в її очах», «Великдень» передає врочистий настрій свята. Тут і вербове гілля, і писанки, орнаментику яких дівчинка серйозно вивчала. | святе сонце-сварга сяє з небес-рушника, мов хліб на Великодньому столі. Ярослава не вчилася в спеціальних художніх закладах. Найперший по вчитель - тато. Незважаючи на шалене сьогодення, коли батьки, женучись за копійкою, залишають дітей без нагляду, він віддає чЧИмало часу вихованню дочки. Роботи юної художниці були пред- Її роботи вишукані й складні - злагоджені композиції, до дрібниць продумані деталі, багатство кольорів. Та коли дивишся на них, не виникає думок на зразок: «Ой, як це важко було робити, все повирізати, понаклеговати..» Про ставлені на багатьох виставках, зокрема персональних - у музеї Павла Тичини, Музеї літератури, Республіканському будинку художника тан. Ярослава вчиться у київській 200-й школі й там веде гурток витинанки й художнього розпи- ДИВОСВІТ ЯРОСЛАВИ ШЕКЕРИ все забуваєш і летиш за думкою дівчинки-чарівниці у дивовижний світ її творінь. Тут можна побачити найнесподіваніше: фантастичних істот, казкові дерева й квіти, настроєві композиції, навіяні стародавніми легендами, історичними оповідками, навіть снами. Немає сумніву, що Ярослава народилася художником. Але багато важить, хто і яким чином пробуджує й виховує в дитині бажання творити. П'ятирічній Ярославі тато, Микола Шекера, дав купту паперу й фломастери: «Малюй усе, що хочеш, доню. Та не перемальовуй у Інших». З такою єдиною настановою дівчинка охоче пізнавала світ через малюнок. Пізніше Мирослава Свято (керівник писанкарського гуртка) не тільки навчила дівчинку розписувати, а й показала, як витинати писанки з паперу - витинанки. Нині в Ярослави багатющий творчий досвід. Вона використовує усі можливості техніки - контрасти, розтяжки, ажурність 1 масивність. Здавалося б, де бе був ж Ж и б я Нм Як я: і УМХ натхнення й дружньої підтримки. ЯК ОБИРАЄ ВУЗ АМЕРИКАНЕЦЬ Мабуть. не за принципом, який вуз розташований найближче до хати чи в якому з них працюють найближчі родичі. Насамперед ознайомлюються зі вступними вимогами (в тому числі оплатою). Окрім цього, беруть до уваги ще багато аспектів. Приміром, які вчені звання пропонує вуз? Як довго продовжується навчання? У коледжі звичайно пропонується чотирирічний курс гуманітарних наук, після чого присвоюється звання бакалавра мистецтв з таких предметів, як історія, мови 1 філософія. Багато гуманітарних коледжів пропонують також звання бакалавра наук із фізики, хімії та інших точних наук. Технічні навчальні заклади пропонують курси іа сільського господарства або бізнесу з різним терміном навчання. Випускники старших курсів (вузів) отримують звання магістра чи доктора як мистецтв, так і точних наук. Щоб отримати ці звання, потрібно навчатися від двох до чотирьох років. Якщо навчання пов язане з оригінальними дослідженнями, студент може додатково провести в університетських бібліотеках і лабораторіях місяці 1 навіть роки Цікавляться американські абітурієнти й тим, які програми пропонують коледжі або упіверситети. Що потріоно для отримання звання? Кожен американський університет чи коледж має власну програму. На молодших курсах : обов'язкові для всіх предмети (світова історія, математика, методи досліджень, уміння писати твори та ін.). Студенти самі вибирають свої епрофілюючі» дисципліни (з яких вони хочуть отримати вчені звання), а також певне число факультативних предметів. Згідно з даними Національного інституту освіти (урядової організації) американські вузи пропонують більш як 1000 профілюючих дисциплін, а число факультативних вимірюється десятками тисяч. Ще молоді американці зважають на те, чи коледж або університет є громадським закладом Чо караньой державою або місцевою владою), чи приватним, зокрема, релігійним. У СІ немає національної (федеральної) системи освіти, кожен із 50 штатів, а також деякі великі міста мають свої упіверситети. Федеральний уряд керує лише тими навчальними закладами, де готуються професійні кадри для збройних сил. Близько 25 відсотків усіх вузів у США є приватними й керуються релігійними організаціями. Більшисть із них відкрито для студептів різних віросповідань, але в деяких релігійних навчальних закладах усі студенти повинні відвідувати релігій пі обряди. Як громадські, так і приватні вузи залежать від трьох джерел доходів: плата за навчання, благодійництво оствугоувания заможних людей) та державне фінансування. Благодійницькі фонди деяких університетів дуже воликі: в Гарвардському, Принетонському та Єльському університетах вони перевищують мільярд доларів. А більша частина грошей податкодавців іде на фінансування громадських навчальних закладів. В Америці існує велика кількість невеликих коледжів, багато університетів. Проте студенти, як їі раніше, намагаються вступити до найстаріших та найпрестижніших ушверситетів, але при цьому прагнуть отримати нові ріанпоманітні навчальні програми. су. Тож побажаймо їй 1 надалі творчого Марія ОСТЕРСЬКА д отит ей | йо я ої 1 й плету ки рю" уч, -в. й. СЕ . о у» г т - кое : ' Е з оч а Ж, род аі ж ні -ону ол «о то оії "| й " "-ж-й» 23 поз - "обниі ружа «Тай ПР Ре ) . вне ь «лова ей ; г НИ | ЛП - Є 73 - - ДИ» " ї. Й Го У - | "з ї Йди Го ця . 1 - і сжвойни - лик! я пр ПР ше, 4 ч
Strona · s. 10strona oryginału ↗
Słowo Proświty Po raz pierwszy Śpiewocze Pole rozwesela kijowską młodzież koncertami gwiazd ukraińskiej estrady. W szczególności 14 czerwca br. odbyło się tu, przy wsparciu Fundacji Świętego Andrzeja Pierwszopowołanego, superszou «Terytorium A na Peczerśku». Zatem – święto... Prowadzący, Anżelika Rudnycka i Ołeksandr Bohuckyj, wielokrotnie wzywali kilkadziesiąt tysięcy kijowian, którzy przyszli na koncert, do porządku i «maksymalnej uwagi wobec siebie nawzajem». Oprócz występów zespołów «Nowyj swite», «Formuła wody», «Akwa Wita» oraz międzynarodowego «Tre Wio» odbył się pokaz mody młodych kijowskich kutiurierów. Zaskoczył ekstrawagancki zespół choreograficzny «Suzirja». Świętowanie kontynuowały delikatna Oleńka Junakowa z pluszowym potworem w rękach oraz prawdziwy wielbiciel kobiecego piękna Wiktor Pawlik. Odkryciem został świeżo upieczony «młody orzeł» – piosenkarz Myhajło Popławskyj (rektor Kijowskiego Instytutu Kultury). Muszę zaznaczyć, że oprawa sceniczna i zabezpieczenie techniczne koncertu nie stały na wysokim poziomie, jednak niektórzy wykonawcy («Skriabin») nawet śpiewali bez playbacku i starali się improwizować z publicznością, co świadczy o ich prawdziwym profesjonalizmie. Burzą oklasków szalejąca publiczność nagrodziła Ołeksandra Ponomarowa, Jurka Jurczenkę, Natalię Mohylewśką oraz (szczególnie) zespół «Wchid u zmiennomu wzutti». Od upału (albo od radości) u wielu były czerwone twarze. Najszybszym widzom przypadły firmowe żółte blezery, które jeszcze długo będą przypominać o superszou «Terytorium A na Peczerśku». I choć nad głowami ludzi latały plastikowe butelki i inne śmieci, wieczór okazał się wyjątkowo wesoły i prawdziwie świąteczny. Razem z piosenkami Wiktora Pawlika cała góra wokół Śpiewającego Pola płakała, a podczas występów zespołów «Wsiak Wypadok», «Te Wjo», Natalki Mohylewskiej i Jurka Jurczenki młodzież hałasowała i tańczyła z całych sił. Trzeba powiedzieć, że ogromnym sukcesem cieszyła się grupa taneczna «Akwa Wita». Najwyraźniej na publiczność podziałała ona tak samo jak «okowita» w głowę. Dowodem na to może być wystąpienie w telewizji administracji Peczerskiego rejonu, która poinformowała, że przy takim zgromadzeniu ludzi (300–700 osób) doszło zaledwie do 20 drobnych naruszeń porządku i żadnego poważnego. Tak więc lepiej słuchać «Akwa Wity», niż pić gorzką «okowitą». Omelko POLIŁ, Żanna MARYCZKO Wybryki roller-klubu Ukraińska młodzież stopniowo przyzwyczaja się do swojej światowej młodzieżowej mody. Z pewnym opóźnieniem pojawili się na Ukrainie także rolerzy. Jeszcze dwa lata temu pojedynczy dziwaczni chłopcy na rolkach, przemierzając ulice Kijowa, wywoływali u przechodniów lekkie zdziwienie. Ale ten ruch wciąż nabierał obrotów. Rok temu pojawiła się osoba, która postanowiła zebrać i zjednoczyć wszystkich kijowskich rolerów. Ten klub zaproponował młodzieży, która chce nauczyć się jeździć na rolkach, praktyczne zajęcia, wypożyczanie rolek i pomoc w opanowaniu technicznych umiejętności. Organizator klubu – Mark. Kiedyś uczył młodzież tańczyć rap. Teraz uczy młodzież pięknie jeździć na rolkach. Ma jeszcze niecałe 25 lat, fryzura i kolor włosów na głowie Marka ciągle się zmieniają, co daje mu możliwość wymyślania nowych pomysłów. W zeszłym roku ten pomysł zawiózł 12 najbardziej wprawnych rolerów na zawody sportowe do Symferopola. Do Kijowa przyjechali obwieszeni medalami jako zwycięska drużyna. W tym roku klub rolerów postanowił zainaugurować w Kijowie zawody. 15 czerwca W Narodowym Centrum Wystawowym (WDNH) odbyło się ogólnoukraińskie rollershow. Chłopcy i dziewczęta w wieku OD 5 do 50 lat rywalizowali o tytuł najlepszego rolkarza na Ukrainie. Nawet deszcz, który padał przez cały dzień, nie przeszkodził w pokazaniu się. Zebrał się całkiem spory tłum. Po zawodach wszyscy nieobojętni na kółka mogli odpocząć na wielkiej dyskotece. Kogo zainteresowali rolkarze i rolki, może podejść do Republikańskiego Stadionu, gdzie co wieczór zbierają się członkowie klubu rolkarzy Żanna Maruszymiec ZAPRASZAMY NA PREMIEROWĄ AUDYCJĘ WV «Muzika» — 1997 r., nagranie w studiu «Saia records», tłoczenie płyty kompaktowej A. Production Inc. Nowy album legendarnego zespołu otwiera ich hit «Wona», który przyniósł «Woplom Wodopliasowa» serca milionów nowych i rozczarowanie starych fanów. Ci ostatni oskarżają WV o «popowienie», ale ta tendencja w «Muzice» nie jest szczególnie widoczna. Firmowym nośnikiem nagrania jest tylko CD (cena 24 hrywny). Oficjalnie na kasetach audio nie wydawano, ale w tym samym Kijowie krążą aż trzy różne warianty okładek. «Fantom-2» — 8 «Bez kontroli», wydawnictwo «Kuźnia» (1996–97 r.), tłoczenie «Arba» «Bez kontroli» i roman Matiasza ponownie próbowali uradować starych fanów i pozwolić im potańczyć. Na ile się to udało, pokaże czas! Przychylność krytyków i fanów nie jest straszliwym zadaniem. Hata… Dobrze, że zespół jest nadal żywy. Studio «Ialvoks» — dzieła nieskazitelnych twórców w rozumieniu dobrze zapomnianego starego. Zawiera nieco suchawy i nowy materiał: dwa stare single z mało znanego nagrania «Płaczu» z 1991 roku — «Moroleву De» oraz «Latającą Głowę» (słowa Wiktora Nebooraka), «remiks» słynnej piosenki «Wona» (z wieloznaczną adnotacją «pierwsza krew»), ciekawą interpretację ludowej piosenki «Oj chmurzy się…», stary koncertowy ekspromt «Hata Mo 2» (znany jako «Kemon, bejbi»). Z naprawdę nowych rzeczy warto zwrócić uwagę na sam utwór «Chata moja» (zresztą występuje on już w trzecim wydaniu albumu zespołu «Niech będzie wszystko, jak jest...»). Kompozycje «O róże» (słowa Wiktora Nebooraka) i «Widzisz...» (do wiersza Hryhorija Czubaja) przekonująco świadczą o wysokiej twórczej sile zespołu, o jego poprzednim... Przygotował Oleksa Jur (na podstawie materiałów MO «Harba») Młodzieżowe wiadomości 8 czerwca w Domu Muzyki Organowej odbył się solowy koncert Iriny Kalynowskiej, którą uważa się za jedną z najbardziej profesjonalnych organistek na Ukrainie. Na koncercie było wielu młodych ludzi (ponad połowę sali stanowiła młodzież). W programie wybrzmiały preludia Bacha, muzyka Charles-Marie Widora... «Album!» Była to właściwie (rzeczywiście!) aranżacja Malinowskiej. Brzmiało to tak, jakby grał nie jeden organista, lecz cała orkiestra. Jedni słuchali z zamkniętymi oczami, drudzy patrząc w przestrzeń, rozkoszowali się muzyką genialnego... po prostu kompozytora. W sali koncertowej w pięknym budynku 2 czerwca odbył się otwarty koncert Międzynarodowego Instytutu Dyrygentów. Celem tego koncertu było pokazanie słuchaczom występów najlepszych dyrygentów z różnych krajów. ... Robert, kierownik projektu, w przemówieniu wyraził podziękowanie orkiestrze symfonicznej... Dyrygentom, z którymi pracowano w trakcie... W trasie koncertowej z siedemnastoma dyrygentami młodzi mieli możliwość pokazania swoich umiejętności... Miejska organizacja «Młoda Proświta» OGŁASZA konkurs na najlepszy program koncertowy. Młodzi uczestnicy zostaną nagrodzeni czterema nagrodami. Fundusz społeczny «Grand» udzieli wsparcia i pomocy, finansowej i społecznej, ... 2001 ...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

сти ково ПРОСОТТИ симуУГІ 11 | | ІЗ точ | | -- ЧУ ружіІТОЮКТУ! УМ Мой - З лм іх Мп! ТАК У І 1ІТ То і Р, ла М ра к й міки ПОЇ «СО ТУ Їанської | ко-Ко ької Церкви о Григорії рові тий ( пс Твник «мого ІаІровбвининсу рам" «зінськО (АКА оре! ЦО бОГОТ В то дле р ЧЕТ , маукми | культури «І З і ук я ап (1845 1889) О де з РАДІ 113 -| / |У 76) | іі 1450-1501 ГУ преінські ВнесСспи вого вом дит І . чесок ) розвиток ск ВІТИ МоОПИ Пітеротури ГА "ч «ні «і 1 ї гі! «б С ТИиКмМ і КОМИ КЕ До РОТ ЕТ її «1 ОТУТ щі юн з «СІ ПО іє Г1І1 С і! 14 | і -рерір ноОПежЖжИТІ і ь! - М : ча "ТУТ ""зТет ТІДі сі ек ПМ мні Єеницикло Ог ксандьрх й і і Р ном іні "п ТОКаН! мА ПпуУДЛОпПОр'ч Ді на диЧНИХ | у амській МР активному громадському (| ос! " ач Аа ЦІМ Р | 4 І 1 ПА ВА РУ МА пПОМТОЇ телуоуа пере Оп" Ж - ХХ 1 ри чаер'! Г ТО ІТ 1 оТОТСТ в бич Ч хіх - перше 184/ ООКкКУ М о ПІ Шпахтинц бо Сни з ян ладо першого класу Гернопіль ЬКОЇ очі 185 7 го ВСТУ"Ї? Ковчоаючноь ;) ть у громад КА2мМУу - 7 Ю -ГАИо! ального гарших КЛОСОЇХ оФошФрав Гу "І хваву УЧОч оклоду У плнМоО3Ч! Громада», яке ор еднувого у СВОЇХ поОваох ї М. папо таємне сСстуденмтсоько товаорис тьки УКРОЇНСЬКИХ " торшоклосникіо оно бупо 41114 г колою УХІ ої УдоСскОонОЛлені й ЗзмСО)ніІ УКРОЇїНСЬКОЇ імоОнНСтТаС У у 1 А111М Цетдев'ьчеуії"ТіТе ЧІ лоширемм М "и лови птероту рим! -І: -а | | жописььМенства То « гори Укроїни, піІДГОТОВКО крантк я цех ч У ь, - і проведен" мом іттературно морів прик паченнх і( торичним ПОДІЯМ читання м обговорення ТВОРІВ унадпьних СІЯЇ музичних В" наук" національної: Опекс андр БОЇ рінським ВСТУПИВ у ЧЛени «| ро реком! ІіНДОЦІЄЮ і імназні ТО "Теїке: Івана 1) упює,м зибутнього видОтно- укроїнським письменником ку пьтТту р за ЦО г) МА Цячам українського з капендов 4 АОди» Та однодумця го вченого яким був у приятельських « тосунках Цем період став почотком громаді ької діяльності у царині першов ідкринвача Х променів 1. З відоОДЖенмя украдїнс ЬКОЇ духовност із юноцьких років Олександрові Барвінсі кому Зм о притаманно вепика пюобров до свого нороду, аболівання зо мого ДОП ! намагання з усіх сип допомагати йому Він воподів невичерпною енергією, ніціДАаТИВОЮ, надзвичанмнною поацьовитстю особливим ПОТЯГОМ ДО Знонь І наукових пошуків, широким сепоглядом У 1867 році О борвінський звернувся із пропоцизією до Миколпи исенко нописаоти музику дО «Заповіту Шевченка Пропозиція настільки захопила М. Лисенко, що це стало початком ого праці над скпаданням музики до піІСень НО слово Кобзаря Одночасно започаткуволися особисті контакти, які згодом переросли у міцну дружбу вченого її композитора Ось яскраве цьому свідчення Коли Миколо Лисенко їхав у Лейпциг Німеччина) для вдосконалення музич: них СТУДІЙ, то спешально зупинився у Львові, щоб узяти участь у концер п. прмиуроченому до сьомих роковин смерті Тарасо Шевченка Концері пройшов із вепиким піднесенням, Саме тут уперше було величово виконано аЗаповт» Шевченка Исго учасники бурхливими ЗВОЧІЯМИ ВДЯЧНОСТІ аплодували композиторові, виголошували схвальні оратори Згаданий концерт започаткував щорічне Святкування | Шевченків ьких Днів у Львові, що згодом поширипися ПО ВвсСІЙ Галичині Після студій у Львівському університеті ОО) Борвінський був призначеним учителем у Бережанську гімназію на Тернопільщині Поряд ІЗ ОСНОВНОЮ роботою продовжував ноукову | видобничу ДіяЛьНнІСТтТЬ іІДотувов до друку : випустив у СВІТ ЦІННІ На ачОльні ПІДДучники (УСНО словесність 1870) І «Писано сСлЛовВесністьь у двох чОсСТИНаХ (187 І | Вагому проктичну ДОПОМОГУ О барвінському В ї"дготовці до друку згадоних підручників надав Пантелеймон Купіш Олександр Барвінський також упорядкував хрестоматії жраоїнської ліІТтТеротури для гімназій Іінизку видань 90-х років ХІХ ПОчаОтку ХА СТ. виступив овтОром торичних праць «Іілюстроваоно історія України? (18901 «Оповідання з всеєвітньої історії» |19 10), «Історія укроОінської птератури» у двох томах (1920- 1921) стотем про Тараса Шевченко ! Юрія Федьковича закінченм я читОнки тай -г Ї і чу У 1871 році Шкільно радо перевело О Борвінського но по аду старшого вчителя дер Тернополі "Мезважаю чи нО ВЕЛИКУ ковим ОЇ СеміІНОИ Дії заванта жебніі С ї «Пр г - а т в , ИиСлЛеннимли родинними гуроотами і 08 язками, він поринув у громадську роботу В той час діяло єдине товариство «Руська бурса» ТП! т -- пів і Р с " краще зо інших рі уумів, ЩО ДЛЯ РІДНЄЄ ення МЦІОНОЛЬНОЇ СВІДОМОСТІ народу потрібне видом "Я невеликих за обсягом, дешевих патріотични» пиж Ок Для широких верств Суг пільства, утворен ромаодських говариств ! Чя ПОЛіТичних портім г; 1 їі | . ь : Уропі 2) аби культурчно-"просвітницьку ДІіЯЛЬНнНІСТЕ СТПІо - гир Р юямувати у напежне русло. Втілюючи задумо - / жу й. (2) Бао0рв нСським почав | идавна и Рус -БКу історичну бібліотеку» У | 886-18У3 ро кг Р " 7)Г і сосни и з друку 20 томів ціє! Серії р пексондр борвінський мав у ГОЛО о однодумців серед патріотичної укроїнсе! мтел гемції За мого пропозишеєю бупо вирішено «Творити філію говариства Пі ри жвіта» у Терно сени 18/5 року опицьк омоу "іамісмнийцтву у БвОві. В ньому засілпо чимало пютих ПОЛЬ-»" ра «8 нтів Які ненОВИЛІЛИ українців 7 ФР тве ОДипи Україне ько громаді ькість Геї іно " МОДісло ст Міністерству внутрішу м Тернополі ОЇ є клОодений ним Ст ДІМ! Ві / "Оопро А ПІ Аа Статутні: спот лож вій Проте ді рю у бідень, апе його бупо віІДХИПеЄНО. Г ти Вали тим, що статут «не відповідав закону "БК о -гариства» Після переробки ! ДО: упрайшк ванні ри Фр зсе-таки затвердипи і. РАНІ 19/6 року в зол! ) - рмопіль: фай пили рату відбулися установчі збори Бони у га Те «Творити філію товариства Просвіта» у - зоні обропи мого провід | опоОВвОюЮ бупо Гуси Е Р"ТЕТОТИІТ, рОно здвоката. годішнього РР ра їернм )Ї УП ) аср ці ці он нн - нн дих 0 нич ши сжб ПРОСВІТНИЦЬКОЇ НИВИ ДО 150-РІЧЧЯ ВІД ДНЯ КІЗКе НАРОДЖЕННЯ ОЛЕКСАНДРА БАРВІНСЬКОГО УЗИ чи ї й з б нійнни ни нанні ИРІРР Р РРРРЕ ДР Й нії доктора Воподимира ЛУ чаківського, а секретарем - Опекс андроа Барвінського, який | виконував Основну р зботу 3 керівництво ДІЯЛЬНІСТЮ філії Масштабигїі буличималі, бо Філія тоді охоплюво па великим регіОн Ло ИОГО СК тери окрім Те рнопільс ьКОГО, входили Збаро 1ькКиИй, С калатс ькими Геребовлпянським, | усятинський і Чортківський ПОВІТИ | О пександр Барвінський добре бочив повним занепад В | зпицькому краю А щоби кої ікретно ДОПОМО! ти селянам вийти З! ( крутного станови ша, почав вивчати ні зродн у економіку зокремо Куіллеччини, Де ТОДІ набрали чинності ремісничі, зщшадні СПІЛКИ Результатом ЦІЄЇ! род ОТИ СТОЛО намково . ДОСПІДЖ ЄННЯЙ ГІро Упадок нашого Промислові та КОПІТКОЇ ; І пибоке. об грум деї:тетаі ПООВІД єр пір широким актив Товариє тва і | - б - Р - з я Г / 1804 рОЦіІ є аранням (2) барвін і кого було сте орено Ру ьку бесіду 7 яко 3 перших ДНІВ - Р - ї - " сіб иогоподвиження» 251 ЗмІСТОМ існування стало вогнищем національно укрОїноької інтепіІгенції щ:теке ку Лі турного життя : ГИ АТО Тернополя та повіту. У 1005 році МЮГе О рано радник омо у міську Раду Тернополя Го МТ укроїнці радники Польською м овоми ї 10 ПЕ опозицію аосСІіДОННЯХ промовляли й і і 1 | 1 | німецькою або О. Барвінського ! 3а "9! о приклодом я, почапи ВИС! упати пише рідДНОЮВ укроїнсяе лего РТеТ:Тет є С)пександро Борвінського нкоОпи не полишапо бажання переїхати до Львова, щоби ПЛІДНО зайнятись наукою дати МАОЖЛлИВІСТЬ дитям здобу ги ВИЩУ ОСВІТУ Лише 4 пис топада 1888 оку здійСНИЛОСЯя ДОВ! оочікувана мрія Його бупо при звннаачиеніО на посаду вчителя г повесності Львів КО ачен УСІ учителься кої семінорії Громадськість Тернополя ашт Борвінс ькому Гуліви проводи сте відчуючи виз Те ке, неординарних протягом ної: праці но ніЙВІ освіТИ, КкНИГО видавництва и у "1 оОмадсько політичній Діяльності ГІ, г ІД () борвінс ЬКОГО ДО Львова негативно позначився не купьтурному фе ГООМЯДАЗАЄ полій ячному житт! ернопільщЩщини й "дна тернополяни горд:! 39ч свого КАЛ НАЕНОМ МАМА, кмаиже тридчят вісім рРОкІВ ПІЛВуме трувним на сусвітньо-кюу Ло гурнім 1 попіТИЧНО"ГРОМОДСЬКІМ НИВІ влаштувала О "Те Тайрьт ніадніні Я у | / ер ірніС)Ї непбтом Р Львівщини, усієї Галичини. Він зробив вагомий анесок у розвиток шкільної освіти, видав богато пІДО0уУЧНИКкІВ З української мови ! піІТеротури для різних типів шкіл і ВчИТельських семінаріи, першим УВІВ у галицьких школах українським фоне тичним правопис Замість Так ЗВОНОГО 2СТИМОЛОГІЧНОГО вживаного москВіо ФІЛОМИ, піІДТВердивши окремішність | самостіиність н ІШОЇ мови Усе давалося бороті би 3 ОДНОГО боку - 3 овстрійськими урядовцями, 3 Другого, - 3 МоОС квофілами Він також запропонував термін «українсько-русь ціною нелегких ЗуУсСиЛль ТМ У ШКІЛЬНИХ ПІДУ «нИикКаОХ авторитет Став відОМИМ не колах, але пише в ноуковВвих и серед широкої громадськості ГопПиИицькоГго КО 10 | ГТОДДІ порянської Укі УСТ НМ! Завдяки МОГО ІНІЦІОТИВІ Товариство (мені |Шевченка |8972 року бу по реоргонізоване у Наукове т овориствно інлені || Їевченка ІТ) яке перетворилося УноОціоОнаольну Окодемію О Барвінський: тавпятим Одним ІЗ Пі рих ДІЙСНИХ ЧЛенів ФІЛОЛОГІ НОЇ секції 3! ОДОМ ГОПОВОЮ МОВНОЇЙ археологічної комісії Тов зриство (| ЗОлишався ним ДО СОМОЇ смерті. У 1893-1894 роках ОО) Барвінський редактор «Записок НТШ (під "Теїко редакцією амишПпо перших чотири гоми| с ТОкКОж жу рнопу «Учитель», редактор і видавець журналу «Дзвінок (1890) ВЗепичезні мого заспуги м У заснуванні 1391 року «Руського педагогічного товариства» яке ЗГОДОМ ДІСТОЛО нОЗВУ: У кротнське педогогічне говариствс», а з 1926 року «Рідно школо» О Барвінг ькиИм мабуть, один із небагатьох укроінців Галичини, котр: розуміли неабияке значення особистих контактів з інтепігенцією ГТаддніпрянс ьКОЇ України І Шість разів ВвіІнО гздИю До Києва У ГМаддніпрянщиму для напагодження Ів язків ІЗ ВвИЗНОЧНИМИ ДІЯЧОМИ Науки І культури ВІДОМИМИ украшськими вченими Він Зуб у ДО орих дружніх СТОСУНКОХ ІЗ 1 Кулішем МА Лисенком Т Рильським О Кониським В АНТОновичем, В Вови Караочевським, професо орм А Міщенком Він також зав язов близькі контакти 3) буковинськими культурними ! громаодськими діячами ІЮрієм Федьковичем братами Воро Окевичами"» Їзидором І|Данило Млака)! Григорієм ІНРіаум Шорамі, Осипом Маковеєм., (Степаном РР РР ач п В - ж оси що Смапь Стоцьким. Його знайомство з бротами - робкоевичами в яких у Чернійцях побував пеклько разів, мапо воепиким вплив мо їхню національну свідомість Вони почали писати сао: твори українською УТетіта є, (0 Барвінський увійшов в українську історію мо пише як пизначнийм педагог, учений і публіцист, запо м як попітик ї громадським діяч Як член овстрійської Державної Роди Галицького сейму О Бареінським часто виступов у порпоментських дискусіях, коли ишлпося про акономічна сСстомновищєеє СоплянсСтиО, ОСВІТУ МИ купьтурні потреби укроїнців | аличини Він ДдомаогОвся цаснупвання укрОїнських мнородних 1 промислових шкіл, гімназій та університетських кофедр, захищав самостійність укроїнського народу І! мого мову на місцевих теренах то перед широкою світоОВОЮ громадськістю, у порламентських установах, Шкільній роді, В німецькій і чеській періодиці и ого перу напередодні І ПІД ЧОС Пер- ШОЇ СВІТОВОЇ війни нолежоть цінні наукові розробки про украоїнськ ий народ, мого політичне становище, історичне значення Завдяки нополегливим старанням О Барвінського та його вимогам у Львівському університеті створено кафедри укроїнської мови ; літеротури та історії Укроїни А Науковому Товориству імені Шевченка виділено державну дотацію |фінансування), що сприяло перетворемню його у справжню Академію наук Засновано декілько укроїнських гімназій, в тому числі у Тернополі, учительські семінарії. Внаслідок його послідовної і терпеливої діяльності було досягнуто прогресивного розвитку народного шкільництва у Галичині, що мало неабияке значення не лише для західноукроїнських земель, але й усієї Укроїни. Тому не випадково у пистопад: 1918 року, коли бупо утворено Західно-Українську Народну Республіку І|ЗУНР), Опександр Барвінський був призначений секретарем освіти й віросповідання у Першому Державному Секретаріаті ЗУНР Після окупації Львова польськими займанцями О Барвінський відійшов від політичного життя, займався видавничою справою завершував написання мемуарів «Спомини з мого життя» Він мав намір видати їх у восьми томах Ніопередодні Першої світової війни уком вийшло тільки дві перші частини (1912, 1913) За його життя не вдалося надрукувати решту томів цієї унікальної праці, яка залишилась у рукописі. Вважалося донедавна, що рукописи 5 1 частин «Споминів...» загинули назавжди в роки Другої світової війни. На велике щастя, вони не пропали, зберігаються в Києві у рукописному відділі Інституту мовознавства НАН України. «Спомини..» віддзеркалюють громадське, літературне І культурне життя 60-80-х років ХІХ століття. Найбільш повну і об'єктивну Оцінку діяльності та визнання заслуг ОО Барвінського перед кроїнським народом висловив Богдан Лепкий у 1922 році з нагоди його /5-річчя від дня народження Він писав: «Усіх цих здобутків добився О Барвінський не широким жестом, грізною поставою та ефектом. ,як більше важкою, невтомною роботою протягом 60 літ життя. Придбавши собі навіть серед ворогів слову чесного, мудрого й розважливого чоловіка, він. як міг старався щось придбати для здійснення своїх національних ідеалів, для реалізації своєї програми Не опозицією, а пише реальною роботою старався добути не одно, чого ніхто другий ніяким другим методом не міг здобути... Це називалося політикою угодовою, за яку на нього не роз сипалися громи непорозуміння. Угодовим був Барвінський до якоїсь міри у способах, а ніколи в цілях | стремліннях Він від молодості дО нинішнього сивого вопосся був укроїнцемсамостійником, народовцем у найкращому значінню цього слова. Але заслуги його на полі укроїнської культури величезні ! безсумнівні» Но превеликий жаль, його творчо діяльність ! подвижницьке життя в А Я свободи укроїнського народу і незалежності України манмнже не ВІДОМІ широким верствам нашого суспільства. У період «АОсковсько-більшовицької займанщини України иого зараховано до «українських буржуазних націІіОНаліІсСТтІВ», «епЮютих ворога народу? заборо- НЯЛОСЯ нНаОВІТЬ ЗГОДУВаТИ МОГО прізвище, 0 Тим більше вивчати наукову г педагопчну сподщину Иоі о твори не перевидавалися ні розу як ворожі | ШКІДЛИВІ КОМУНІСТИЧНІМ ІДСОЛОГІЇ І радянському гАсрчи Ії падові, акогебістсько більшовицько цензура випучила УуціліЛлІ! твори з заголпльного користування і: Замкнула за гроти спецфондів користуватися якими пише виб ран: ОДИНИЦІ ЗО спеціольними дДОоОПпУСКОМИ У незапежніи Україні наукову, педагогічну ! грромодськополітичну ДІЯЛЬНІСТЬ О Барвінс ькогОо необхідно асебічно 1 грумтовно Вивчити, ого твори перевидати они не втратили октуольності ї в наш чос Чекають виходу у Світ наступні частини «Споминів З мого життя», В яких маосштабно віддзеркалено понорама відродження укроїнства у нашому крої Спід гтакож по-справжньому взятися за створення музею барвінс ьких у їхньому будинку б МІСТІ Львові на ВУПИЦІ Верховинській, 5, де гостювали Микола Лисем: ко, Леся Укроїнка, митрополит УГКЦ Андрей Шептицьким : багато видотних укроіїнців Ми пишаємося своїм краянином. Тому його |МА Я у вільній ВІД 'МПерських пут державі моє бути дДдосСтомно поцінОВОНе Таке покликання вдячних МОЩОДКІВ бу ДіІВНИКІВ доби націОнаольного звІДрОДдЖжЖення КАОгГЛиИ Богдан ГОЛОВИМ, заслужений працівник народної освіти України, почесний члем Всеукраїмського товариства «Просвіта» /м. Т. Шевченка, м. Термопіль ол пи 094 нн ни
Strona · s. 12strona oryginału ↗
PAMIĘTAJĄ SMOLINA W SPASIE копеєеретентоюо -усае пецонете ам -уовннаюнуньо с-г -лзуоненооо з) Szczególnie zaś ci, których bezlitosna dola w okrutnych czasach ustanawiania na naszych ziemiach «jedynie słusznej nauki» zetknęła z tym enkawudzistą-ludobójcą, zardzewiałą śrubką jedynego, nienawidzącego ludzi bolszewickiego mechanizmu. I pytają przez łzy: «Czy ten kat i sadysta naprawdę wciąż depcze ukraińską ziemię?» Za co właściwie tak nienawidzą ludzie tego już podeszłego w latach kołomyjskiego starca? Czy słusznie? Właśnie odpowiedzi na te pytania szukałem, wyruszając kiedyś w podróż służbową dziennikarza do jednej z prykarpackich wsi o poetyckiej nazwie Spas. I z góry proszę czytelnika o wybaczenie za to, że być może ona nie będzie wyczerpująca, bo obejmuje jedynie kilka fragmentów z życia tej wsi, nieprzejednanej wobec najeźdźców, jej mieszkańców. Uzupełnić zaś to, o czym jeszcze niedawno można było mówić co najwyżej szeptem i to tylko najbliższym ludziom, a co kamieniem leżało w piersiach pokrzywdzonych, może każdy z nich. Bo kuty bucior czerwonogwiazdowych satrapów stratował tu nie jeden los, zostawił krwawy ślad nie w jednej rodzinie. O Katarzynie Hawryliuk (podziemny pseudonim «Sonia») krążą legendy po całym kraju (opowieść o niej publikujemy w tym numerze pod tytułem «Tak umierają tylko bohaterowie»). Towarzysz Smolin w tej historii nie jest ostatnią postacią, choć to nie on zabił dziewczynę. Ona uprzedziła kata, znając jego porywczy charakter, nie dała mu się żywa w ręce — zastrzeliła się. Stratował życie siostry «Soni» — Jewdokii Hawryliuk, której Bóg dał dziewięć dziesiątek lat i MOŻLIWOŚĆ ujrzenia Ukrainy niezależnej od moskiewskiego jarzma, «dzielny» enkawudzista. Lecz wybijając kobiecie zęby, Smolin rozciął jej odłamkiem wargę. Rana zadana w Zwiastowanie w dalekim 1947 roku nigdy się nie zagoiła, krwawiła przez całe życie. Jaka pamięć. Jak te krwawe ślady wzdłuż drogi — od Spasa do Kołomyi, dokąd wieziono furmanką dwie siostry na egzekucję: jedną martwą, drugą pół żywą. One, te ślady, wciąż tam są, pod kurzem dróg i czasu; warstwa asfaltu przykryła je przed ludzkim okiem, ale nie przed Bożym... Enkawudziści bili bezlitośnie – żywą. Własnoręcznie, metalowym trójnogiem spod wagonów – on, Smolin! A ciało zmarłej do dziś nie wie, gdzie szukać, rodzina Hawryliuków. Może podpowiecie, towarzyszu Smolin? Powinniście pamiętać wszystkie swoje ofiary, choćby nie znaliście ich liczby. A jeśli zapomnieliście, to one przypomną wam o sobie, jeśli nie w straszliwych snach, to na pewno na Sądzie Ostatecznym! I kto zwróci kobiecie tych 9 wyczerpujących dni w więzieniu NKWD, bez wody i bez kęsa chleba w ustach, oraz tych 10 lat życia, naznaczonych donosem Judasza, w obozach karagandyjskich? Kto zwróci jej córce Darynie tych 10 lat dzieciństwa bez matczynej czułości, spędzonych po obcych kątach. Bólem duszy przeniknięte wspomnienia Paraski Mykołajiwny Sorycz, która obecnie często choruje. Łzami przemieszane kładą się na papierze jej cierpienia. Jak bili bezlitośnie «wyzwolicieli» – osobiście Smolin i jego pomocnik, miejscowy zaprzaniec, zwany Fedia. Jak zmuszali do podpisywania sfałszowanych protokołów. Publikujemy w tym numerze świadectwo kobiety («Niech go Bóg osądzi!..») okrucieństw Swoje piętno na losie Warwary Wasyliwny Samanczuk odcisnęli również inkwizytorzy komuny; była ona na egzekucji razem z Paraską Sorycz. Pobicia pokrywały jej całe ciało. Jak świadczy kobieta, aby wymierzyć cios, ich pomocnicy kata Smolina prosili ПОДОЇО kije, a on, bijąc gdzie popadnie, starał się już przemienić je w ПОДОЇО, aby kontynuować kata ни панно с-, п ни р о сини оз сше ПЕШЕЕЕРЕННРОВЕСС о Б р Р - че Р - рин и т ОЗВОЧИ її //1ЯЧ19 и нн соч нн ше т! ПР ж нн РА ЕР -ш ие -ле ьо. Б о ПР - Rok temu, 2 listopada, do prezydium Zjazdu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» wpłynęła deklaracja od delegacji ługańskiej, donieckiej, sumskiej, kirowohradzkiej, winnickiej, dniepropetrowskiej oraz szeregu innych delegacji z propozycją poparcia żądania skierowanego do Prezydenta Ukrainy Leonida Kuczmy, by «ostatecznie rozstrzygnąć kwestię pełnej rehabilitacji wszystkich uczestników walk UPA, którzy walczyli o wyzwolenie Ukrainy przeciwko agresorom i różnym uciskaczom w Drugiej wojnie światowej, za suwerenne Ukraińskie demokratyczne państwo». Autorzy oświadczenia uważają poruszenie tej kwestii za stosowne i konieczne, «jako przejaw honoru i godności naszego ukraińskiego rodu i narodu», – analogiczne żądania kierowane do przywódców państwa wystosowały niemal wszystkie organizacje o profilu narodowo-patriotycznym. Kongres ukraińskich nacjonalistów zorganizował zbiórkę podpisów w sprawie uznania przez państwo OUN-UPA za stronę walczącą w Drugiej wojnie światowej, a także weteranów – [...] Do żądań KUNU przyłączyło się Ogólnoukraińskie Bractwo Wojaków OUN-UPA im. generała Romana Szuchewycza – T. Czuprynki, organizacja uznana na arenie międzynarodowej i przyjęta w poczet członków Międzynarodowej i Europejskiej Organizacji Kombatantów Drugiej wojny światowej: «Domagamy się, aby OUN-UPA-UHWR i inne formacje, które walczyły o niepodległość Ukrainy, ludzie, którzy brali udział w tej walce na dwa fronty – z faszystowskim i bolszewickim imperiami, zostali oficjalnie uhonorowani jako bojownicy o wolność i niepodległość Ukrainy, żołnierze wolności, z wszystkimi należnymi im politycznymi i prawnymi konsekwencjami. To nasza przeszłość, bez której nie ma przyszłości». Biorąc pod uwagę znaczny odsetek deputowanych komunistyczno-socjalistycznych w parlamencie Ukrainy oraz małe prawdopodobieństwo rozstrzygnięcia tej kwestii przez odpowiednią komisję deputowanych w sprawie przywrócenia aktu sprawiedliwości wobec weteranów walk o wyzwolenie, niektóre rady obwodowe zainicjowały ten proces oddolnie. Odpowiednie decyzje przyjęły Czerniowiecka Obwodowa Rada Deputowanych Ludowych (decyzja dziesiątej sesji z 13 czerwca 1996 r.), Lwowska (decyzja czwartej sesji nr 65 z 17 maja 1995 r.), Tarnopolska, Iwano-Frankowska rady obwodowe oraz szereg rad rejonowych deputowanych ludowych. Na podległych im terytoriach weterani walk o wyzwolenie OUN-UPA zrównani są w uprawnieniach z weteranami wojny. Słowo teraz – należy do państwa. Oczywiście nowy czas stawia nowe akcenty. Padają stare, spróchniałe bożki, na piedestał wstępują niesprawiedliwie napiętnowani hańbą bohaterowie. Szale wagi w Bożych rękach przywracają utraconą równowagę Bóg jest sędzią wszystkich. Dopóki narody świata nie uświadomią sobie potrzeby życia w pokoju i zgodzie, dopóki nie będą na czynach, a nie tylko w słowach, utwierdzać równości i braterstwa, dopóki brat nie przestanie patrzeć na brata zazdrosnym okiem, dopóki z świadomości ziemian nie zniknie kompleks Kaina, dotąd na ciele ludzkości krwawić będzie odwieczny jak świat problem -- KAINA i ABLA, i ч 1 - - и г ДИР, Рай й -са і . є чеиг "і Ї я ий Ро і АГА р СР - -е тов ча При ВЕР Р ДР postać – jakiegoś Wowka, pomocnika satrapy Smolina. Wilczą zgrają wilkołaków najechali dom Samanczuków. Ten sam Smolin aresztował brata Warwary Wasylówny, o czym sam opowiedział. Zakosztowała na Syberii katorżniczego ersatzu jej ojciec... Bole nanizują się na losy. Każdy TAK UMIERAJĄ TYLKO BOHATEROWIE Żyła u nas dziewczyna-piękność, obdarzona i rozumna, – Hawryluk Kateryna Przeżyła ona, lecz umarł jej synek, który urodził się z epilepsją po przeżyciach matki ArIOMI trzaski. Kilka razy [...] oblewali wodą kobietę ШІЄ одна саоаГарі іє ька Fedorówna. W 1940 roku uczyła się w Kołomyi, w szkole pedagogicznej, następnie pracowała tam jako maszynistka, a potem – w Sniatynie. Wstąpiła w szeregi OUN, przez siedem lat chodziła partyzanckimi ścieżkami. Przebywając przez dłuższy czas w Kosmaczu, pracowała jako sekretarka Okręgowego Prowodu. Pod koniec marca 1947 roku dziewczyna odwiedziła wieś, aby zobaczyć się z siostrą, Hawryluk Jewdokią Fedorówną, której mąż już wtedy zginął w UPA. Zmarła też staruszka matka, wyglądając córki. Przybywszy do siostry, wykąpała się, rozczesawszy swoje piękne warkocze, położyła się spać. Nagle usłyszano łomot, wyważono drzwi. W izbie pojawił się Smolin, zaświecił w oczy dziewczynie, która miała pseudonim „Sonia”. Kazawszy pilnować powstanki, sam udał się na strych szukać banderowców. W tym czasie w izbie rozległ się strzał. To młoda powstanka „Sonia” strzeliła sobie w serce, wiedząc, że [...] Oszalały kat, że ofiara nie wpadła w jego krwawe ręce. ось ПОопеЗлИ СД) мерти) другу "РІВ 1 вес 7; świadek wymienia jeszcze kilkunastu cierpiących, gdyby przepytać wszystkich, wyszłaby z tego grubaśna księga. Nad nimi wszystkimi majaczy drapieżny cień Smomina. Krwawe czyny jego rąk bardzo przypominają prześladowania pierwszych chrześcijan w Rzymie. Bo na pytanie, jak znosiły tortury te wówczas młode kobiety w Kołomyi, jeszcze czekały tortury i znęcanie się. Jedenastu współwieśniaków podpisało protokół o tym, że Endokija Hawryluk współpracuje z UPA. Nie trzeba wymieniać ich nazwisk, aby ich dzieciom i wnukom nie było po tym wstyd patrzeć ludziom w oczy. Po dziesięciu latach wróciła z zesłania siostra «Soni» do swojej rodzinnej wioski, aby przytulić do serca swoją córeczkę Daryneczkę, która przerażonymi dziecięcymi oczętami patrzyła na bohaterską śmierć ciotki Kateryny. — Cieszę się z tego, — powiedziała męczennica Endokija Hawryluk, — że dożyłam dnia, kiedy mogę powiedzieć ludziom o walce i o śmierci dla mnie najdroższych. Pozdrawiam swoich druhów z obozu, w tym rodaków-powstańców z Kluczowa i innych okolicznych wsi, książki czym mogłam pomagałam w stalinowskich katowniach. I pamięć o nich pozostanie na zawsze w jasnym obrazie dzielnej «Soni» — Kateryny Hawrymok, która nie dała się żywa katom w ich krwawych rękach. Mykoła SEMCZYSZYN z wsi Spas, rejon kosowski, obwód iwano-frankiwski kl -- si Р р анна іні дово ПРОБІ кни: ЕР» рниайненіцвинннннинннх поаанюонннннєм спбениччо чани -- - пи о се о о реорн нь зідПпОВІДаюЮТ:Ь однозначно: я Рятувала szczera modlitwa do Pana, pochylone, lecz i) przed oczami nieugięte postacie Chrystusowych sług, których właśnie wrzucono do klatki z krwiożerczymi lwami na żądanie tych, którzy oszaleli, krzycząc: «Chleba i igrzysk!» Nie tylko kobiety katował ten prawowierny budowniczy jasnej Przyszłości, ale i mieszkańców Prykarpacia ze wsi Pylypy. Okaleczył on młode losy Wasyla Hnatowycza Gordy i wiejskiego nauczyciela Stepana Semenowycza Hawryluka. Po nocach dokuczają rany zadane kiedyś przez kata. «Bił za dwóch, — świadczy pan Horda o Smominie. — A Tymofiejew, ten nie był taki wściekły». Czas leczy rany, ale nie jest w stanie zwrócić tym dziś siwym mężczyznom-emerytom lepszych lat życia, okaleczonych przez magadanów i pomocników, którzy byli dla nich darmową siłą roboczą, przez smolinów, w imię wątpliwej dyktatury proletariatu. Wiele zabójstw w tym kraju nosi smolinowski „styl”, choć nie zawsze po latach można wiarygodnie ustalić, z czyich rąk zginęła ofiara. Tak samo Lesia Bojki, jak twierdzą starzy mieszkańcy Spasa, w różnych wersjach zabił albo Smolin, albo jakiś stryboj z Mykytynców, albo Kasatin. I nawet jeśli Smolin w tym czasie przebywał w Karyi (dziś miasto Werchowyna), to są to już daleko odległe czasy. Tak czerwonozorni mordercy umieli zacierać ślady, najczęściej zrzucając swoje zbrodnie na banderowców. A było ich dość we wsiach – dożywają swoich srebrników wieku – stryboje, którzy nawet dziś próbują zaplątać ślady swoich i swoich krwawych zwierzchników, grzechu upadku. A dalece niepełny „wykaz zasług” Smolina nie pozwoli zmyć krwi niewinnych ofiar z jego rąk. Ciągnie się kłębek jego występków do wielu spaskich podwórzy. Jak świadczy ta sama Paraska Sorycz, Smolin zabił rodziców Wasyla Michajłowycza Zaiaczkiwskiego, a potem spalił ich w ich własnym domu. Wołają liczne ofiary Smolina o sprawiedliwy sąd nad nim. I nienarodzone z powodu pobicia dzieci Jewdokii Hawryliuk, już innej, nie siostry „Soni”, wołają o sprawiedliwość. I dzieci innych górskich piękności i chłopców, wyniszczone z ich młodych ciał przez was, towarzyszu Smolin, także błagają o nią, o sprawiedliwość. I przyłączają się do tego chóru głosy tych, którzy zginęli po wizytach drapieżników, i tych, zgniłych w dalekich Syberiach, i tych, którzy do ziemi rodzinnej wrócili jako dziatły. I nie zemsty błagają, lecz jedynie skruchy. Wciąż po ulicach Kołomyji i innych galicyjskich miast kręcą się siwi, «zapracowani» dziadkowie, którzy kryją przed ludźmi, jakich nienawidzą całym swym czarnym jestestwem, drapieżne spojrzenia zza rogowych oprawek okularów. Ci, którzy jeszcze niedawno chwalili się dzieciom w szkołach, ilu to «banderowców» zabili, tak nieśli nam wolność na bagnetach. Ci, którzy przypinali ordery i odznaki za swoje «zasługi» podczas faszystowskiego sierpniowego puczu w 1991 roku (komunistycznego). Ci, którzy wyrywają im z dziecięcych ust swoimi specpaczkami ubogie okruchy, a za to klną niepodległość. Ci, którzy wciąż pielęgnują nadzieję w eleganckich, wywłaszczonych mieszkaniach, że jeszcze wróci ich czas, którzy z całych sił pną się, by wybielić swoje krwawe prawice. To nie są zasługi! Nie drżyjcie teraz o swoje dni! Was, tchórzliwych starców, nikt dziś nie będzie dotykał tak, jak wy dotykaliście w dalekiej Ameryce i Argentynie borców o wyzwolenie Ukrainy, i kracze wam nie raz dziennie «zbrodnia» ... Jest jeszcze sąd Boży, a nie tylko sąd ludzki. I wolny świat już dziś piętnuje was swoją pogardą, być może na próżno licząc na to, że wszystkie te słowa jakoś zostaną zapomniane. To nie złagodziło goryczy waszej ani nie ... Nie uwolni was od tego, czego będziecie się bać: swoimi gromami będziecie straszyć umarłych, żywych i nienarodzonych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

«Niech go Bóg sądzi! Byle tylko nie deptał ukraińskiej ziemi» Przypadkiem dowiedziałam się, że w Kołomyi mieszka Smolij, który w powojennych latach w naszym rodzinnym selu dopuszczał się okrutnych zbrodni i gnębił naszych mieszkańców. Katował ojców i mężów, wywoził ich na Syberię. A mnie zostawił pamiątkę na całe życie. Stało się to pewnej letniej nocy 1945 roku. Rozjuszona banda Smolija wdarła się do naszej chaty. Po bandycku zaczęli wrzeszczeć, a my z mamą zaczęliśmy krzyczeć. Zarzucili mi na szyję pętlę i pociągnęli. Strasznie się przestraszyłam, wczepiłam się obiema rękami w szyję matki i zaczęłam krzyczeć na cały głos: «Mamo, ratujcie!» Ojciec, który spał na piecu, i najmłodszy brat zaczęli bronić nas przed tymi bandytami w ludzkiej postaci. Ale nie pomogło im to nawet trochę. Napastnicy zaczęli bić ich kolbami, kopać nogami i siłą wyciągnęli z domu. Wtedy ja upadłam. Ale ci sami ludzie zarzucili pętlę także na szyję jednej dziewczyny z naszej wsi, takiej samej jak ja, Hawrymok Odokiję Wasyliwnę. I tak nas, jak psy, pociągnęli do Dołyszne, do przysiółka Pyponianka, gdzie dołączyli do nas Hamanczuk Warwarę Nasylipnę, która również została wleczona z pętlą na szyi. Trzy z nas zaprowadzono do domu Tymofija Myhajły i tam musiałyśmy przeżyć najokrutniejsze tortury. Pierwszą wzięto na przesłuchanie, które prowadził sam Smolij razem z jednym ze swoich zastępców. Na środku izby postawiono długi stół, położyli mnie na nim brzuchem do dołu, ręce i nogi przywiązali sznurami, a do ust wepchnęli szmatę i zaczęli bić grubymi pałkami, niżej pleców. Dwa razy straciłam przytomność. Oblewali mnie wodą z wiadra. Nie potrafię dokładnie powiedzieć, ile godzin trwały tortury, bo oprzytomniałam w ciemnej komórce, w zakrwawionej koszuli. Jęczałam jak porzucone szczenię. W tym czasie tortury przechodziły moje przyjaciółki. Gdy tylko zaczęło świtać na dworze, kaci wynieśli mnie za bramę i porzucili na ulicy. Zebrawszy resztki sił, postanowiłam dopełznąć do ciotki, siostry mojego ojca. Nie było mi łatwo, ta droga kosztowała mnie wiele. Musiałam przeczołgać się 400 metrów, rozczochrana, zakrwawiona. Ludzie, którzy mnie spotykali, widząc mnie w takim stanie, rzucali się do ucieczki. Pół dnia zajęło mi przebycie tej krwawej drogi. Ciotka natychmiast powiadomiła o mnie krewnych, i ojciec przyjechał po mnie wozem. Ostrożnie położono mnie na pierzynie, rozesłanej na słomie, i pojechaliśmy do domu. Nie zdążyłam jednak należycie otrząsnąć się z tych przerażeń i tortur, gdy nasz dom ponownie otoczyła grupa operacyjna na czele z tym samym Smolinem, i tak przez całą noc trzymali nas w oblężeniu. Dopiero zaczęło świtać, gdy Smolin zapukał do drzwi. Trzeba było otworzyć. Powiedział tacie, żeby zaprzęgał konia i wiózł mnie do Kołomyi, do więzienia. Kiedy to usłyszałam, ogarnął mnie straszliwy duch tortur. Zaczęłam krzyczeć jak szalona. Wtedy mama, składając ręce na piersi, ze łzami w oczach, zwróciła się do mnie: «Lytyno moja, proś Boga i Matkę Bożą!». Po tych słowach mamy poczułam tak wielką ulgę na duszy, że byłam gotowa iść na nieuniknioną śmierć, tym bardziej że nie pomagały ani prośby, ani ...łoskot. Tato zaprzęgli konia, na ten sam wóz delikatnie położyli mnie i zawieźli do tej chaty, w której katowano. Byli tam już Hawriluk Odokija Wasylówna i Samanczuk Warwara Wasylówna. Nas już razem, innym wozem, przewieziono do Kołomyi, do NKWD. Tam trzymano nas w piwnicach, a potem zabrano do więzienia. W celi, od strasznego bólu, zaczęłam tracić przytomność. Wezwano lekarza, który w celi wykonał mi niewielką operację. Wypłynęło ze mnie do 5 litrów zropiałej sukrwicy. Trzymano mnie trzy tygodnie, porzuconą na podłodze. Od czasu do czasu robiono mi opatrunki, prowadzono protokoły. Po straszliwych torturach, z braku dowodów, wypuszczono mnie do domu. Ale na tym moje udręki się nie skończyły. Prawie dwa lata leczyłam rany metodami ludowymi. I tak, w strasznych mękach, w codziennym cierpieniu minęły moje młode lata. W 1948 roku wyszłam za mąż za takiego samego cierpiętnika jak ja, Mykołę Stepanowycza Sorycza. Przeżyliśmy razem zaledwie rok. Urodził się nam syn Wasylko. Oto nadszedł 1950 rok, który zapamiętałam na całe życie. Wywieziono na Syberię rodziców mojego męża, a los ten nie ominął i nas, mnie z mężem i rocznym synem. Tam urodziły nam się dwie córki: Natalka i Halina. Dopiero w 1958 roku nas zwolniono i wróciliśmy do rodzinnej wsi. Ale już od pierwszych dni nie dano nam spokoju, zaczęto wypędzać nas ze wsi. Zmuszano do zmiany nazwiska, a mężowi przymusowo nakazywano pracę na rzecz Republiki. Tak prześladowano nas jeszcze 9 lat, a potem jakby wszystko ucichło. Choć, jak słyszałam, stale byliśmy pod nadzorem KGB. Tak oto zniszczył mi życie kat Smodin. Jedyne, co mogę powiedzieć, to: niech go sąd osądzi! Byle tylko nie deptał ukraińskiej ziemi, którą zbezcześcił swoimi butami i na którą przelał wiele niewinnej krwi. Teraz jesteśmy na emeryturze, mamy troje dzieci, dziesięcioro wnuków. Drodzy ludzie, to tylko część tragedii, którą opisałam. A o tym, co się działo, można by opowiadać jeszcze wiele, nie starczyłoby na to... Smodina i jemu podobnych nie wystarczy na jedną książkę. Można by nakręcić straszny film. Paraska SORYCZ Sława na Iwano-Frankiwszczyźnie Wasyl Grendża-Doński wreszcie wraca do nas z półzapomnienia. Emigrant polityczny, który od 1939 roku aż do końca swoich dni był zmuszony żyć w rozłące z ojczystym krajem, był bardziej znany za granicą. Władza radziecka twardo przyczepiła mu, zdawałoby się na wieki, etykietę «burżuazyjnego nacjonalisty», «wroga pracujących». Za co? Za jego świętą miłość do Ukrainy. Jest on istotnie wybitną postacią w literaturze ukraińskiej. Pod względem liczby napisanych utworów Grendża-Doński ustępuje tylko Iwanowi Frankowi. Jeśli zaś chodzi o literaturę zakarpacko-ukraińską, to zajmuje w niej pierwsze miejsce. Wszyscy krytycy literaccy i badacze jego twórczości są zgodni, że był dla Zakarpackiej Ukrainy tym, kim dla Naddnieprzańszczyzny był Iwan Kotlarewski, dla Galicji — «Ruska trójca», a dla Bukowiny — Jurij Fedkowycz. W wielu względach los sprawił, że pisarz stał się pionierem. Napisał pierwszy zbiór wierszy na Zakarpaciu w ukraińskim języku literackim («Kwiaty wśród cierni», 1923), stał się twórcą wielkiego eposu na Zakarpaciu («Czerwona skała», 1930), napisał pierwsze powieści społeczne i historyczne («Ilko Lypej — karpacki zbójnik», 1936; «Petro Petrowycz», 1937), wydawał pierwsze ukraińskie czasopismo na Zakarpaciu «Nasza ziemia» (1927–1928), jako pierwszy artystycznie przedstawił postać Tarasa Szewczenki. Jako pierwszy zaczął w swojej twórczości utwierdzać ideę soborności ziem ukraińskich, ideę połączenia Zakarpacia z Wielką Ukrainą Wasyl Grendża-Doński urodził się 23 kwietnia 1897 roku we wsi Wołowe (obecnie Mižpria) na Zakarpaciu, jako najstarszy w biednej chłopskiej rodzinie, w której było dziewięcioro dzieci. Nazwisko pisarza brzmiało Grendża, a pseudonim literacki – Doński. Wybrał go, aby wyrazić swoją wiarę w niepodzielność ziem ukraińskich od Karpat aż po sam Don. O swoich latach dziecięcych opowiada w «Autobiografii», którą niezwykle cenił Jewhen Małaniuk, uważał ją za swoją poemat i porównywał z autobiografiami Stefanyka i Czeremszyny. Ukończywszy sześć klas parafialnej szkoły, Wasyl Grendża-Doński z powodu trudności materialnych (ojciec ciężko zachorował na gruźlicę) od 12 roku życia rozpoczyna pracę zawodową. Pracuje jako pomocnik nauczyciela-diaka, jako roznosiciel listów. W 1915 roku zdaje eksternistycznie egzamin z programu niepełnej szkoły średniej. Jesienią tego samego roku zostaje wysłany na front. Przez osiem miesięcy przebywał w okopach I wojny światowej, został ranny w pierś, leczył się przez dwa lata w Budapeszcie. Wtedy też samodzielnie przyswoił program dwóch klas szkoły handlowej i z powodzeniem zdał egzamin. A potem – znowu mobilizacja, najpierw na front rumuński, a następnie włoski. Po wojnie przez pewien czas pracował jako księgowy w banku w Budapeszcie, a w 1922 roku powrócił na Zakarpacie. Już wtedy przywiózł ze sobą zbiór wierszy, które wysłał na literacki konkurs Szkolnego Referatu Rusi Podkarpackiej. Wiersze zostały uhonorowane drugą nagrodą. Za te pieniądze Grendża-Doński wydał w 1925 roku swój pierwszy zbiór «Kwiaty z cierniem». We wstępie do niego Wasyl Pačowski pisał: „Te «Kwiaty z cierniem» wyrosły z krwi i z bólu”. Czeski krytyk Antonín Hartl zaznaczał, że „tym zbiorem zapoczątkowała się nowa era w literaturze Zakarpacia, a jej autor stał się twórcą najnowszej literatury ukraińskiej po tej stronie Karpat”. Jewhen Małaniuk także wysoko ocenił zbiór, nazywając go „prawdziwą poezją”. W 1923 roku ukazał się również drugi zbiór poezji Wasyla Grendży-Donskiego «Złote klucze», z którymi autor Ни би зни феажиитчанн ь ЛОТ ша ння - Р іі Кп -- РР що 0 ов ни - зна ...w sposób poetycki opiewa swoją Srebrną Ziemię, maluje niedolę jej ludu, tworzy symboliczny obraz złotych kluczy, które niegdyś zostały rzucone w Cisę, a teraz nadszedł czas, by je odzyskać. Szczególnie ważny jest tomik poetycki Wasyla Grendży-Dońskiego „Szlakiem cierniowym” (1924). Jest to pierwsza książka w literaturze zakarpacko-ukraińskiej, napisana współczesnym literackim językiem ukraińskim i wydana fonetyczną ortografią. Dlatego nie dziwi, że okupacyjne władze czeskie nazywają Wasyla Grendżę-Dońskiego „ruskim buntownikiem” i zakazują drukowania jego utworów oraz publicznego ich wygłaszania. Tak stało się z wierszem „Prorokowi – wielkiemu Kobzarzowi”, którego czeska policja zabroniła deklamować podczas obchodów 67-ej rocznicy śmierci T.H. Szewczenki. Za wiersz „Podzielili Ukrainę między wrogów” pisarza skazano zaś na trzy miesiące więzienia. Dlaczego? Ponieważ jest to poezja o jasnym marzeniu – ujrzeć Zakarpacie w składzie jednej, soborowej Ukrainy. Wspaniałym lirycznym wieńcem Wasyla Grendży-Dońskiego jest jego tomik poetycki „Kiść kwiatów” (1925), poświęcony dzieciom. Wiersze z tego zbioru ujmują niepodrobioną szczerością, bezpośredniością i niezwykłą melodyjnością. W 1926 roku ukazuje się pierwsza proza pisarza – zbiór „Opowiadania z karpackich połonin”, który dwa lata później wydano ponownie w Charkowie, ówczesnej stolicy Ukrainy. Utwory zawarte w tym zbiorze także były adresowane do młodzieży i odniosły wielki sukces. Rok 1928 to czas wydania w Charkowie tomu poezji W. Grendży-Dońskiego „Cierniowe kwiaty połonin”. Była to pierwsza książka zakarpackiego autora, która ukazała się poza granicami kraju i sprawiła, że wielka Ukraina mogła zobaczyć prawdziwą literaturę Zakarpacia, a także żyjący tam lud ukraiński. Zdaniem krytyków „Cierniowe kwiaty połonin” uważane są za najlepszy tomik poetycki pisarza. Ponadto w 1930 roku w Charkowie ukazuje się almanach „I gurni – stepom”, w którym utwory W. Grendży-Dońskiego zajmują wiodące miejsce, a jego wers „Serdeczne pozdrowienia szlą gurni stepom” od tego czasu stał się skrzydlaty. Wielką zasługą pisarza jest to, że został redaktorem i wydawcą pierwszego w historii regionu ukraińskiego literackiego oraz społeczno-politycznego czasopisma „Nasza Ziemia”, które ukazywało się zaledwie dwa lata, od 1927 do 1928 roku, ale odegrało wyjątkową rolę w kształtowaniu postępowej ukraińskiej literatury na Zakarpaciu. Pismo zapoznawało Zakarpatczyków z literaturą Wielkiej Ukrainy. Znaczącym osiągnięciem Wasyla Grendży-Dońskiego jest również to, że jako pierwszy w swoim kraju sięgnął do artystycznego zrozumienia postaci T. Szewczenki oraz jego idei. Pisarz wzbogacił skarbnicę ukraińskiej literatury wspaniałym eposem „Czerwona Skała”, w którym na podstawie podania o zamku w Chuście opiewał bohaterską przeszłość swojego narodu od czasów najazdu mongolsko-tatarskiego i po raz kolejny – już nie pierwszy raz! – ogłosił ideę soborności wszystkich ziem ukraińskich. Prawdziwym mistrzem realistycznego opowiadania jest W. Grendża-Doński ze stron zbioru „Naprzeciw wolności” (1928–1930), w którym główną uwagę poświęcił przedstawieniu bohaterskiej codzienności Republiki Huculskiej w latach 1918–1919. O wszechstronności twórczej natury pisarza świadczy jego dorobek dramatyczny – sztuki „Sierotka” (1925), „Ostatnia bitwa” (1930), „Jak zakwitną sady” (1931); z języka węgierskiego – opowiadanie Mora Jókaiego „Ksana”, wiele wierszy oraz poemat „Apostoł” Sándora Petőfiego; z języka niemieckiego – operetki Hallera i Wolfa „Baron Kimmel”, Johanna Straussa „Pergacz”, Dellera „Ptasznik z Tyrolu”, dramat Garcera „Morfina”. Jako publicysta pisarz przez wiele lat aktywnie współpracował z czasopismami „Pczilka”, „Swoboda”, „Nowa Swoboda”, „Ukraińskie Słowo”, „Rusyn”, Osobno trzeba powiedzieć o latach 1938–1939 w życiu pisarza, które stały się szczytem jego działalności publicystycznej i społeczno-politycznej. Z całego serca powitał on narodziny niepodległego państwa – Karpackiej Ukrainy, dla której pracował po 16 godzin na dobę, jak sam pisze: „pracowaliśmy dla siebie, budowaliśmy wspólny dom”. Redagował gazety „Nowa Б ОРЕ NIEGASNĄCY ŚWIECZNIK SREBRNEJ ZIEMI swoboda», «Urzędowy Wisnyk», pracował w ministerstwie propagandy rządu Karpackiej Ukrainy, codziennie jeździł po miastach i wsiach Zakarpacia, występując w roli organizatora sił narodowo-politycznych, mobilizując ludność kraju do czynnego wyrazu jej gorącego pragnienia bycia gospodarzem na własnej ziemi. A ponadto był kronikarzem wydarzeń. Z wiarygodną dokładnością zapisywał wydarzenia każdego dnia walki o autonomiczną państwowość. Dzięki nadludzkim staraniom córki V. Grendży-Donskiego, Zirki, w 1987 roku te notatki o historycznym znaczeniu zostały wydrukowane w Stanach Zjednoczonych i stanowią cały 8. tom dwunastotomowego zbioru utworów pisarza. „Szczęście i gorycz Karpackiej Ukrainy” – tak nazywa się ta kronika, która, zdaniem krytyki, jest unikalnym dziełem pamiętnikarskim. Na oczach pisarza ginęli najlepsi synowie Zakarpacia – strzelcy siczowi. W kronice utrwalił ich imiona, opowiedział o ich czynach. Był obecny na Sejmie Karpackiej Ukrainy i zdał z niego szczegółową relację. A trzy dni po Sejmie faszyści aresztowali V. Grendżę-Donskiego i uwięzili go w więzieniu w Tiaczowie. Jako najniebezpieczniejszego przestępcę umieścili go w osobnej celi, a nawet postawili uzbrojonego bandytę pod drzwiami. Skazano go na śmierć. I o tym nie wolno było nikomu wiedzieć, nawet krewnym.. Wszystko przemyślał V. Grendża-Donski w te przedśmiertne chwile, ale nie wyrzekł się swoich świętych ideałów. Bóg przeznaczył mu przeżyć. Najpewniej bali się zgładzić pisarza, dobrze znanego w owym czasie, w obronie którego wystąpiła opinia literacka Słowacji, Jugosławii, Rumunii, ukraińska diaspora Ameryki. Z więzienia w Tiaczowie przewieziono go etapami do Krivej (pod Chustem), a następnie do obozu koncentracyjnego Warjuloposz, w głębi Węgier, gdzie zaznał okrutnych tortur za swój odważny wystąpień w obronie więźniów. Później pisarza zwolniono pod ścisły nadzór policyjny. Groźba śmierci czyhała na niego każdej chwili. Jedynym ratunkiem było nielegalnie opuścić ojczyznę. Tę jedyną, którą kochał całym sercem, dla której był gotów umrzeć. Schronieniem dla Wasyla Grendży-Donskiego stała się Bratysława. Tu przeżył drugą połowę swojego życia – 35 lat. Droga do ojczystego kraju była dla niego zamknięta. Nie mógł przybyć nawet na pogrzeb swojej rodzonej matuchny, która zmarła w 1940 roku. Dopiero po trzech dziesięcioleciach, w 1970 roku, spełniło się upragnione marzenie W. Grendży-Donskiego – by odwiedzić Zakarpacie. Takie szczęście – odwiedzić rodzinne strony – dane mu było jeszcze raz latem 1973 roku. To było ostatni raz. Pierwsze lata pobytu na emigracji Wasyl Grendża-Donski wiele zrobił dla organizowania życia kulturalnego Ukraińców na Słowacji. Był współpracownikiem dziecięcego czasopisma „Dzwoniczok”, „Gazety Pionierskiej”, tłumaczył podręczniki z języka czeskiego i słowackiego dla ukraińskich szkół. Wkrótce jednak został ostro oskarżony o burżuazyjny nacjonalizm i na 20 lat odsunięty od działalności literackiej. Dopiero w 1960 roku, gdy w Kijowie z inicjatywy Maksyma Rylskiego ukazał się zbiór „Jaskółka z Preszowszczyzny”, a w nim 15 wierszy Wasyla Grendży-Donskiego, pisarz powrócił także na łamy prasy słowackiej. W 1964 roku w Preszowie wyszedł jego powojenny zbiór „Szlakiem cierniowym”, w 1969 roku – „Księżycowe grona”, w 1972 roku – powieść dla dzieci „Pietrik”. W Ukrainie, w Kijowie, ukazał się zbiór „Szlakiem cierniowym” (1972). Było to drugie narodzenie Z. Grendży-Donskiego jako pisarza, choć właściwie pióra twórczego nigdy nie odłożył. Wasyl Grendża-Donski zmarł 25 listopada 1974 roku, przepisując powieść „Synowie Werchowyny”, którą bardzo chciał zobaczyć wydaną drukiem. Stało się tak, jak wielokrotnie powtarzał sam pisarz: „Tylko straszna Kosarka zdoła wyrwać mi pióro z rąk”. Pochowany został w Bratysławie na cmentarzu „Dolina Słowików”. Wierzy się, że wdzięczni rodacy spełnią jego najskrytsze pragnienie – przeniosą go na rodzinną Werchowynę – Srebrną Ziemię. Była ona bowiem jego marzeniem, wieczną troską, niegojącą się raną. Halyna Rekita-Pazucha Nauczycielka języka i literatury ukraińskiej, laureatka Ogólnoukraińskiego konkursu „Nauczyciel roku – 1996” m. Tiaczów, Zakarpacie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

ОЧІ ТК ЧИСЬ МЯСА А : ; анна - Слово ПРОСВІТИ Папуа-РІошій Гашеї останній пипадок кагобалізму зафіксо- У ближнього вано 1945 року. На честь того, що з кепського звичкоїо поїдати покіїгчено навіки, там навіть пам'ятника постапили. А доки ж ми їстимемо самі себе? ГІ родавцеві упдвермагу чи держав-або Черномирдін встановліоють правило говори- чинопникові хіба ному Єльцин ТИ зі споїми модьми чужого мопою? Чи доживемо до часів, коли працівник державної установи, закладу -- торгилі, культури, -- виліоднівши на українській гривні, повсюдно зрештою заговорить українською мовою і ми так само зможемо поставити пам ятими знак на честь того, що з кепськими зричками покитчено и у нас? п о - ди уча хухаю виступ ГП Ірезидента 1 мимохіть згадуються куриозні С анекдетів ЕЙ, НІС промови Брежнєва, сама вимова якого множила кількість славиться ораторським мистецтвом наш глава держави. Мене осмикують скажи спасибі, все-таки він старається Я уклінно дякую (І Їрезидентові за його прагнення опанувати мову великого народу (на противагу його ж рідній дружині -- що є не тільки внутршшньою сімейного справою), але... Припускаю на мить, якби І Ірезидешнт Франції розправлявся на такому рівн з Мо французькою Страх і уявити, що сталося б | і де ЩО ПОДІЛОСЯ... - й р нем - ДО -- 1 самі недурні французи вста- Т -- мовних слів. ГІриклад, гідний - новили жорсткі обмеження на вживання в рідній мові іншо- наслідування: якби наш бізнесмен навіть з непочатою середньою освітою, котрий Го Хо ганяється за красивим «імпортним» слівцем, СЗПРИЗАОВНМИ хоч раз дістав доброго штрафа за зпеважання "Чо С української мови, він не кинувся б, певне, доо підручника граматики за п'ятий клас. ГІроте | вже неодмінно постарався б пайняти прашвника, який досконало володіє державного мовою. | оба Для таких «чумазих» биття й справді визначає го Йод свідомість. ко ідкаємося: не хочуть відкривати із жиж | і українських шкіл у Донбасі, Р інших індустріальних осеред- 16а ках. Проте не псе так і кепсько: , прочитав якось у газеті, що в чотирьох державних школах бразильського штату Парана почали вивчати українську мову. Наступиого навчального року ще в п'яти державних школах цієї країни планувалося . запровадити курс україпської. Гак що пе пропадемо. Коли, скажімо, докотимося до такого, що забракне зпавців рідної мови, попросимо в Латинській Америці. Беремо ж шигу гуманітарну допомогу, то чом би не й! скористатися й пією? ерховна Рада каліченням |і зпущаниям над україшською В мовою може позмагатися хіба що ще з ОДИИМ ПОСЛІДОГИТИМ Й могильником -- Українським телебаченням. Ледь не той самий підсоток мовления чужого, діалогів), що змушують згадувати естрадних мастодоїптів Т арапутьку --- Штепселя. Га сама напала русизмів, число яких неухильно зрюостає. Й саме мовлення -- ходшпя на протезах Розтлумачте, шановні, що це 1 про шо та яким діалектом: «7Їкщіо ваше попадания п ціль буде влучним? » | У редакторевкого корпусу наймит» не пик тачає осїти, аби грамотно пласт пишуть Капиепський топіо. Декотрі діти дивляться подати прізвища -- у титрах Спирідоп, | не можуть зрозуміти, за що ж їм УЧІИТГеЄЛІ стаплять дики, коли дорослі дяді припуєка - ПОМИЛОК 041 їОпТрей СТІА»КОХ хо у куток ПїС ставлять. Мають у «ЇЇ ятий» дип дивак у листі до редакиі - Ж чиї скаржиться на постійний «біль у галузі жипота». Герестарався, бідолаха, шукаючи відповідпика російському «область». А ось деякі наші культуртрегери я тльки й знають: «область образотворчого мистецтва», «область музики», «область літератури». Поїхати б якось у гу чи ту, тільки ж де? - й о ВР і то ніц ак чи шак, з боєм украшіська потроху увіходить у моду. | дехто, мов сточену мілліо стару свитину зі скриш, добуває з глибин пам'яті рештки знань 1 вже так дбає, що єв» скрізь виправляє на «у», навіть пе здогадуючись, що може діаметрально перетакшити зміст, пе кажучи про ритміку оповіді: «вдачу» (характер) на «удачу» (талап) А ще можуть вимостити одне речення з паиаздесятка с поОЛлУучникІВ «Та», знехтувавши «ії» зт ОХ 5)1 7 19) ) «та-та »! вивіску на Подолі: «Часова майстерня». мурУОДОУЯ п МР В ФР пра реса з тупогю настирливістіо П . о культивує не тільки дієслівну . кальку з російської -- мо о, 2 «співпадати», якої не подає навіть так званий «русско-російський» словник, а й дивний для українця покруч-іменник: «спідпадшня». Якщо мислити по-українському, розтлумачити його можна хіба що як спільне з кимось падіння. БУ -Ф/Ф є. рідного? "Греба написати на вивсті «ОВОМ» (тобто «Взуття»). Ї пи- шуть олись у нас був популярний такий собі спосіб обмату тру- К ляших десь у Конотопі чи Коростені, «випляли імпортими «лейбл» гачок, ЛЕетпкошуи, ЩО ДОПИЛНСЯ Па грубі гроші за «ральшіи мису РАН про такі доОМЯаЙТИ попи ики з чутими алепблами» промопляготь нааби деяких пи лань: «Ром поступ», приміром, «Закоп 2 (ел) бізнес», «Час Й ое» напепис ж, том, хто замомляє музику ГА п Петро "РЕДОТЮК ДОБРОДІЇ І ЛИХОЧВОРИ Етюди про мову о Р - виходить щось на зразок барабанного дробу. В одній рекламі: «Вироби із золота та срібла». Спробуй вимовити по-людськи того - уди тим Ейнштейнам та ЙПулям Вернам до наших грамотіїв! Їм раз плюнути втілити в 7 життя найпарадоксальнішу фізику й пайзухвалішу фантастику, -- скажімо, відремонтувати час. Не вірите? Сам бачив наєте, як одним словом вираподвійну погорду до па косту, виготоплену Зпаходилися платили Зрозуміло, платить, пе все має продаватись і купуватись. Якщо цю моду не спинити, дипри, хтось із МОЛОДШОГО поколійя ще діждеться такого «тайму», коли питомо нашими словами залишаться «галушка» і «паляниця», та й ті передані на письмі латиною! -б по ДУ У - Я - Р РИ ГО отр В ФР: У е б я не був, купую хліб український. Не з «нашоналістичних» міркувань, а тому, що він мені дуже смакує | в якій булочній не бував, як тільки доходжу до каси: -- Что у вас? -- Український. -- Ага, украйнский, -- неодмінно перекапустить касирка Цей нерозгаданий малоросійський ком- ПІЛеКІ Р зу ні ат боту чм ро ФГ , Я р --/7, 2 я в голошення в метро громадян і » закликають бути О 1. ввічливими, поступатися місцем о бієї швалідам, літнім людям.. Усе б і чудово, якби не оте «взаємо»: виходить-бо, що й інваліди та літні люди нам теж мають поступатися місцем. Думай, що кажеші зн, "3, УАДУ ЗД р рзаємо- - еко зУЗ ова, як море, пише часом : -. - М | «Літературна Україна» Може, | "ой море, але забруднене 2 7 охімікаліями | біорократичних канцеляритів, затруєне радіонуклідами несмаку, іншослів'я. Однак трапляється школи свіжа бризка Який антонім до слова «добродій»? Злодій, лихо-дій? Ї раптом чуєш із вуст простого дядька: -- Та це ж такий лихочворі Справді-бо, заподіяти, сподіяти або вчи-пити лихо -- це зовсім не той відтінок. А ої -- учворити! ж є; - овсім недавно чую в телепопи- «понад чЧОЛОпІк нах наго роде НО... аже слух став підводити. Коли десяти ». Ну, думаю, ж ІіЧНОЮВ Те СОМе Аж оно воно що нИНькиИ найщиріший знавець україшської -- букраліст- «калькулятор», що заполонив засоби масової інформації. ПІо-російськи «свьшое десяти» звучить, от виє: 1 крогть за нормально прикладом «старшого брата» РР і-й од «Ди ' І. Р попу "м такії, 1ісмає ати ра, страшишиого ПР кальку «То З | арного, ослегантного слопа езапобігти» дали перседити» з хочиМм, пожежу, катастрофу "- Це М маячня! Ооагатьох доморослих грамотним мопби ї А ІОЛГУ 11 природі Або ще приклад 1 що судохіднаЯа компатим «Встати, суд ілеї»? гулявся у підміНкКа «по бурякам»о 1 Т Д. журналісти двійочники, позаяк в інших галузях знати хоч 12 Мак З легкої руки недопчених редакторів роз-нас російський варіаїгт місцевого «по областям», «по показникам», складається враження, що в М ИМОДрОЛІ подаються впереваж колишні щось усе-таки потрібно! нні ші? цу «ВУ ГИ о їй й р «Й о фе щі азетярі кепсько вчили не тільки мову, а и географіо Бо звідки Г ж тоді взятися « Гурип», «Словакії», а зрідка ще й «Германія» прослизає на сторінки газет 1 в ефір? пульт ит - елуо Я, РА 2. ре Я г со -Де о нині в ужитку якась синтетична, без смаку, без аромату и казати. Як мова, НІЧОГО пишуть, так і розмовляють: не «пікавше», «весслІШе», а -- «БІЛЬШ Цікаво», «більш весело». Гак само з «нанцікавіше» чи «памйвсселицс» -- Ні, ТІЛЬКИ анайбільшш шкаїо», пессло ЧІ «майбільш чі" -, й, РИ обОте і п Ри такі борці за мовне Є відродження -- привселюдно обуріоються з чужоморвних вивіІСОК, ОГОЛОШеНЬ, Засилля російської і проросійської преси та літератури А зателефонуєш йому додому й чуєш -- Слушаю. -- Дружина, донька або теща Або й сам їм'ярек ср Р С витіснилоО лово «поОбИННО о «має» 1 «МУС ИТЬ » Нас част у - а ють «повинно бути зроблено». Яка людина при своєму розумі скаже таке? глертохами на киталт Схожий приклад із дієсловом «вимагати» Вимагають у нас і живі, и неживі предмети «Земля (вода, посівна кампанія, праця, відпочинок, материнство, проблема) вимагає уваги (або ж турботи). Слово «потребувати» мовби випало через інтелектуальні полудраб- Так ледь переінакшити фразу: єтреба уважно ставити- ки користувачів само ліньки ся до...», «дбати про...» Пільки вслухайтеся: «Вівці вимагають турботи», ють...» Ну, ті хоч бекати чи гелготіти вміють «гу си вимагГа- А як тоді, до прикладу, може «вимагати» безсловесна риба? ок - - ПІ кетинг, фр ючерс, ексклюзив, трилер, принтер, р, ранці - .Ф' росто нашестя сарани, ці англомовні слова. Наче греблю прорвало: консенсус, ток-шоу, Орифінг, саміт, мт-парал, марсаунд-парк, рислтейр, файл Уже не кажучи про якісь там супермаркети чи шопи Куди не кинь -- з побвіийми ксисами враучерів 1 псиджерівй огинаються по презентаціях імавгураштих ї груршетах рази дистриб отери З дилерами, менеджери, путани та купюр с В же приїхали ЧИ Ще Далі бу ле? РТО ці ал Ром М Б - РР ї й іс ривале москорвське панування, потужний чужомовним інфор Т з тих людей, маційний прес не могли нео їстись у печанки Багато навіть які спілкуються українською, зіанаються, що думають усе-таки по-російськи ДА як думають, так ї чинять Чи не тому В багатьох єссферах нашого буття м виходить кепська копія з не запжди блискучого й рок ик ьКкоОгО Ориі (налу? Гапро рема ще ДОНГО НО ЗАМ З укуманн гаммі дупо | заїмоматиме нормамьному рюхигоку погобо, чи -Ллухинищ гли для рух и рама и би "ливо, спи? що Стокук'Пю м РАМИ СІЦДОВИЮСТ ЩО ми - Охь Мале Ок прик мк ЄМО комори гу 1 у 1 у пост Мнеомемо ТАКОГО, ці» академік (1) прю локторії то кандидати їмук голом ками науромальної /Хкаломі но вололіа радиюю мобою Га «ДО ТОК! Гор ЗРАСВОКМ ІК КАМ 0 ! У ДРУ чЧКООїмОО доки, а Моно
Strona · s. 15strona oryginału ↗
Wiersz z cyklu o proroctwie Izajasza, Szewczenko, „Izajasz. Rozdz. 55”: Prorwie się słowo jak woda, Pustynia-puszcza nienawodniona. Zcielającą wodą ... Ocknie się, i popłyną Wesołe rzeki, a trzcina Dokoła gajami porośnie, Wesołych pastuszków ożyją Taras Szewczenko. W wierszach poświęconych proroctwu Izajasza wielki poeta nie wymienia drzew, które wzniosą się w cudownie narodzonych gajach. Ale właśnie tam, według słów proroka, razem z cyprysem będą rosnąć jawor i buk (Księga proroka Izajasza, 41:18, 19). Wydaje się, że to tylko marzenie, bo drzewa północne nie przyjmują się w upalnym klimacie Ziemi Świętej. A jednak podobne bliskie sąsiedztwo spotyka się w liściastych i mieszanych lasach naszych Karpat. Tu oba drzewa dość często rosną obok siebie, co prawda bez ciepłolubnego cyprysu. Jeśli jawor przypomina zwykłego klona albo nawet platana, to buka trudno pomylić z inną rośliną. Jego gładki, jasnoszary, niemal okrągły pień sprawia wrażenie kolumny, niosącej na sobie wysoki namiot ciemnozielonych liści. Nawet ścięty buk żyje dalej dzięki odroślom z pnia, a w miejscach dawnych wycinek nierzadko spotyka się drzewa z kilkoma pniami. Potężny system korzeniowy buków leży płytko, niemal na powierzchni, w postaci pęczków drobnych korzeni, lecz aby wykarmić drzewo, potrzebuje on znacznej przestrzeni. Dlatego stare buki stoją w sporej odległości od podobnych do siebie, jakby zachowując dystans. Nie można tego powiedzieć o młodzieży cieniolubnej, która gromadnie pnie się w górę i dobrze czuje się w cieniu dorosłych. Zagrożenie dla niej stanowią kozy i jelenie, objadające młode listki, a przede wszystkim ludzie z siekierami. CIĄG DALSZY. Początek patrz nr 10, 12 z 1996 roku. Andrij To... Buk europejski może tworzyć CAŁE lasy. Ale jeśli w Danii, Szwecji, Niemczech podporządkowały mu się doliny, to w Karpatach rośnie on na wysokości od 600 do 1500 metrów. I im dalej na ciepłe Południe, tym wyżej buki wspinają się w góry. W Norwegii i Szwecji — tylko do 200 metrów, a w Hiszpanii i Włoszech — prawie do 2 tysięcy. Taka wybredność wyjaśnia się tym, że od długotrwałych mrozów u dorosłego buka pęka pień, a jednoroczne sadzonki po prostu wymarzają. Dlatego w każdym kraju to potężne, ale na swój sposób kapryśne drzewo wybrało ODPOWIEDNI pas klimatyczny, gdzie zimą nie jest bardzo zimno, latem nie jest zbyt gorąco i jednocześnie powietrze dość wilgotne. Bez przesady można uważać, że buk jest jedną z najważniejszych leśnych ras Europy, ustępując pod względem znaczenia jedynie patriarsze naszych drzew — dębowi. Zresztą odbiło się to także w jego botanicznej nazwie gatunkowej — silvatica, co po łacinie znaczy „leśny”. W bukowych lasach zawsze panuje jakaś uroczysta cisza, a także słoneczne światło rzadko przenika pod namiot skórzastych, nieprzezroczystych liści. Na ziemi — ani kwiatka, ani trawki. Tylko pod nogami trzaska suche drewno, słychać szelest mrówek, a jesienią przemknie wiewiórka albo dzięcioł. Przyciągają je smaczne orzeszki, którymi w obfitości obdarza gigantyczne drzewo. Trójgraniaste, schowane w mocnej miseczce owoce buka dojrzewają w październiku. Miseczka się rozchyla i orzeszki wysypują się na ziemię. Znajdują je tu myszy, sarny i inne zwierzęta. A dla dzików te orzeszki stanowią tak ważny pokarm, że jesienią przenoszą się nawet wyżej w góry, na obszar bukowych lasów. Ile różnych istot karmi buk! Karol Linneusz bardzo trafnie nazwał cały rodzaj bukowych, nadając mu łacińską nazwę fagus — „żywiciel”. Wyszło jakby imię i nazwisko: Fagus silvatica — buk leśny. Ale należy pamiętać, że orzeszki bukowe w dużych ilościach są szkodliwe dla zwierząt domowych, nie wspominając o człowieku. Zawierają one trujący alkaloid fagin; aby uniknąć jego działania, orzeszki trzeba dobrze uprażyć. Po tym można je zmielić i dodać do ciasta – wyjdzie smaczne karpackie ciastko. Na Kaukazie uprażone owoce buka łuska się jak nasiona, a z nich przygotowuje się swoiste słodycze – kozinaki. Buczyny rosną też na północnych, a więc nieco chłodniejszych zboczach górskiego Krymu. Ale to już inny gatunek, mianowicie buk wschodni, którego sam Linneusz nie odróżniał od zwykłego, leśnego czyli europejskiego. Wybitny ukraiński botanik, akademik Wołodymyr Lipski, М а і ' РР юн, ри 1 иа і С в; 3 м ММ, | М, - . - ії - Ті Ж.а - б Тай Лі мі . - р'яяГьчЕЗ Ь - р ті і і ач, 5 4 " тій У Х ї Па 1 і і -й ь ) РР Ścina sobie cedr, weźmie cyprys albo dąb, mocne sobie wychowa wśród drzew leśnych, jesion zasadzi, a deszcz go wyhoduje. Por. Księga proroka Izajasza, 44, 14. W sposób cudowny został Izajasz powołany do służby prorockiej: oczyścił się, ujrzawszy Pana w Jego chwale na wysokim tronie. Otóż w drugiej części swojej Księgi Izajasz prorokuje nadejście Mesjasza, nastanie królestwa duchowego i zbawienie w nim wiernych. Prorok ze Starego Przymierza odczuł prawdę, którą wiele wieków później Syn Boży objawił swoim uczniom: «Ja jestem drogą, prawdą i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej, jak tylko przeze mnie» (Ewangelia św. Jana, 14:6). Ale w dawnej Judei nie wszyscy czcili jedynego Boga, dlatego siła prorockiego przekonania była skierowana do odstępców, którzy kłaniali się drewnianym bałwanom. Izajasz przedstawia żmudne, wyczerpujące wysiłki tego, kto hoduje drzewo, aby potem zrobić z niego bożka, i dowodzi, że obrazu Boga nie można wykonać z kłody, jak ze zwykłego drewna na opał. Wiersz ten łatwo wyjaśnić, lecz czysta, głęboka księga Izajasza (w tłumaczeniu) nastręcza trudności, ponieważ badacze Biblii nie doszli do zgody co do tego, jakie drzewa miał na myśli prorok. W różnych przekładach pojawiają się tylko cedr i dąb; w innych dodaje się do nich jesion. Znawcy, którzy zakładają, że hebrajskie słowo gechem (deszcz) można przetłumaczyć jako «wiąz», zwiększają liczbę wspominanych drzew nawet do pięciu. Zatem także w tym przypadku tłumacze mają możliwość wyboru. Pojawienie się graba i jesionu w ukraińskich przekładach, mimo wszystkich sporów znawców, było konieczne dla lepszego zrozumienia Pisma Świętego. Dotyczy to bowiem pogan podobnych do niektórych naszych przodków, którzy wyrabiali drewniane bożki właśnie z tych drzew. Jesion i grab, dobrze znane ze swojego drewna, wygodnego w rzeźbieniu, plastycznego i twardego, pomogły Ukraińcom zrozumieć prorocze słowa Izajasza, skierowane do wszystkich narodów świata. Przypomnijmy: Mojżesz w poemacie Iwana Franki opowiada pouczającą bajkę o tym, jak drzewa wybierały sobie króla. Pierwszy odmówił Cedr, bo już panuje, a poza tym jest ozdobą ziemi, koroną Libanu. Zgody nie wyraziła palma, bo nie jest w stanie porzucić dla królestwa swego kwiatu i słodkich owoców, którymi karmi się człowiek i zwierz. Nie udało się namówić do władzy ani wspaniałej róży, ani potężnego dębu; nawet skromną brzozę poeta wciągnął do tego grona, aby przybliżyć opowieść mądrego Mojżesza współczesnemu czytelnikowi. Wreszcie zaproszono cierń, opiewany przez naród ukraiński, i to właśnie jego drzewa obrały swoim królem za jego ascetyczne, pustelnicze życie. Jak Mojżesz nie stanął na Ziemi Obiecanej, tak i dziki cierń, ten symbol samopoświęcenia, pozostał przy drodze, nie skosztowawszy owoców swoich sprawiedliwych rządów: I będę służyć zajęczemu gniazdu, Przystanią dla ptaka, Aby wy rośliście coraz lepiej, Ja zaś będę ginąć na drodze. Grab zwyczajny rośnie u nas pospolicie na Prawobereżu, bo boi się długich, surowych zim. Z tej samej przyczyny nie wznosi się wysoko w góry. Jest to niepozorne drzewo (rzadko powyżej 15 metrów), które, podobnie jak olbrzym buk, często rośnie wymieszane z dębem. Nawet nazywano go kiedyś «białym bukiem». Określił i opisał tego buka. Różni się od swego europejskiego brata (dorasta do 50 metrów), liście ma podłużne, zaostrzone; rozpowszechniony jest w Azji Mniejszej i na Kaukazie. Stamtąd zapewne przywożono do Ziemi Świętej buczynowe kłody. Twarde drewno buka z czasem nabiera żółtawo-brunatnego zabarwienia i pięknego, cętkowanego rysunku. Nie jest ono bardzo przydatne do budownictwa, bo pod gołym niebem szybko się psuje i ulega rozkładowi pod wpływem grzybów. Natomiast od dawna wykorzystuje się je do budowli podwodnych, w tokarstwie i stolarstwie. Szczególnie zaś do wyrobu pierwszorzędnych mebli. Sławne wiedeńskie wyginane krzesła i fotele wykonane są z buka. Piękne i trwałe, przechodzą w spadku z jednego pokolenia na drugie. A u karpackich ludowych rzemieślników to drewno idzie na dekoracyjne naczynia, części kołowrotków i krosien tkackich, grzebienie i zabawki. Dlaczego «leśny żywiciel» po łacinie, to jest zrozumiałe. Skąd zaś wzięła się słowiańska, prastara nazwa «buk»? Dawniej, zapewne, tak nazywano każdy dziki las. Z tamtych dawnych czasów zachowały się niektóre nazwy, na przykład całego kraju – Bukowina, albo niewielkiej wsi Buki na Czerkaszczyźnie. Stąd też pochodzą nazwiska Bukacz, Bukało, Bukin, Bukowski. Potem «bukami» zaczęto nazywać kije lub rózgi. Dlatego przysłowie «Nauka nie idzie na buka» ma dwa znaczenia. Pierwsze: pod kijem nie nauczysz. Drugie: zdobyta wiedza nie ucieknie do lasu. No, a mówiąc «Bukiem tego, kto nie broni swego», zawsze możemy być pewni, że nas dobrze zrozumieją. za niezwykle twarde, ciężkie drewno. Z grabu wychodzą najlepsze topory, szewskie drewniane kołki, śruby do pras olejarskich, wreszcie grzebienie i grabie. Może stąd i jego słowiańska nazwa? Chociaż jest mały, jest bardzo wytrzymały. Wycinane kilkakrotnie z rzędu, grabowo-dębowe lasy za każdym razem odrastały na zboczach Kaniowskich Wzgórz. Ostatnim razem – już bez dębów. Graby zaś, choćby krzywe, po raz kolejny odnowiły się od samych pniaków, a do tego jeszcze wysiały się na sąsiednich ugorach. Mnóstwo drobnych nasion, które łatwo przenosi wiatr na swoich trójlistnych skrzydełkach, grab rodzi co wrzesień. To podpowiedziało dawnym Rzymianom jego nazwę – carpinus, to znaczy «płodny». Jeśli grab co roku przycinać, obcinając wierzchołek, będzie rósł krzewem, a boczne gałązki utworzą gęsty żywopłot. Ogrodzenia z grabowych krzewów to charakterystyczna cecha ukraińskich majątków i chutorów jeszcze na początku tego stulecia. Około 300 lat temu ogrodnicy wyhodowali kilka ozdobnych odmian tego drzewa: czerwonolistną, płaczącą, a także piramidalną, którą można zobaczyć w Umaniu, w sławnym Parku Zofiówki. Cień od jesionu natomiast nie jest jednolity, lecz lekki, przeniknięty promieniami słońca. Sama nazwa mówi o tym, że to drzewo różni się od innych jasną, przezroczystą koroną, lśniącą zielenią młodej kory. Wiatr, kołysząc wierzchołki, tworzy pod jesionami rosnącymi na otwartej przestrzeni figlarną koronkę światła i cienia. Przypomnijmy sobie, jak w znanym utworze Tarasa Szewczenki «jesion raz po raz skrzypiał», bo on taki giętki, że w niepogodę się wygina, a nie pęka. Gałęzie pospolitego jesiona europejskiego ozdobione są dużymi, pierzastymi liśćmi na długich ogonkach. Są bardzo sprężyste i mogą bezpiecznie kołysać się na prostym, wysokim pniu, który wraz z koroną wznosi się na 40 metrów. Podobnie jak dąb, w wyobrażeniu narodów Europy jesion uosabia męską zasadę; dawni Germanie i Skandynawowie uważali, że od niego pochodzą wojownicy. Nasi zaś przodkowie, Prasłowianie, wyrabiali z prostego, elastycznego jesionowego drewna łuki, strzały, włócznie. Jeszcze niedawno z jesionowego drewna wyrabiano doskonały sprzęt sportowy – sanie, narty, wiosła; z niego gięto dyszle, obręcze, felgi. To jedna z przyczyn, dlaczego w naszych lasach zostało mało jesionów. Wysokie europejskie jesiony nie zacieniają pola uprawnego, dlatego od wieków sadzono je na miedzach. Z tym wiąże się naukowa, grecko-łacińska nazwa jesiona – Fraxinus («ten, który dzieli»), ponieważ służył jako drzewo graniczne na równi z dębami. O tym wzmianki u Pliniusza Starszego i innych starorzymskich przyrodników. Niestety szlachetnego europejskiego jesiona coraz częściej zastępuje jesion amerykański, zwłaszcza w sztucznych nasadzeniach, przy strumieniach i na terenach zalewowych. Jest on wyraźnie niższy, o cieńszym pniu. Listków, z których składa się jego pierzasty liść, jest o połowę mniej, a są matowozielone. Drewno tego jesiona nie jest tak wytrzymałe, szybko się psuje. Zamorski przybysz ustępuje naszemu jesionowi we wszystkim, z wyjątkiem jednego: może rosnąć na ubogich glebach, a poza tym szybko się rozwija. Jeśli nasz zaczyna wydawać nasiona po 25–40 latach, to amerykański – w kilkunastym roku. Jego drobne żółtawe nasiona wirują jak jednołopatowe śmigła, pokonując z wiatrem spore odległości. Wiosną kiełkują, zaśmiecając ogrody i łąki. Cóż, są chwasty także wśród drzew! Każda roślina ma swoje miejsce i czas. Ta myśl nie raz przewijała się w tekstach biblijnych. Istotnie, czy bez rodzimego jesiona lub grabu można sobie wyobrazić lasy и - а и т

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗
Mówią, że pamięć to jedyny raj, z którego nie ma wygnania... Chyba tak. Tak to rzeczywiście jest. Tylko że mowa tu o pamięci pojedynczego człowieka, jednego życia. Gorzej, gdy chodzi o pamięć kilku pokoleń: wtedy trzeba się solidnie namęczyć, na czas wyznaczyć widoczne znaki, mocne talizmany, widoczne i zrozumiałe dla przyszłych ludzi. Dobrze, jeśli chodzi o czas, gdy między pokoleniami przebiega pomost piśmiennictwa, które bez trudu potrafi wyryć w słowie każdą informację. A jeśli piśmiennictwa jeszcze nie było? Jeśli Dziwni ludzie ci prozaicy. Kiedy poeci potrafią łatwo odnaleźć poezję wszędzie, nawet w trawie, to prozaicy przekopują setki ton słownej rudy, zaduszają się w sztolniach, kruszą filozoficzne bryły, by prostym językiem opowiedzieć to, co poeci tworzą intuicyjnie. Prozaik Upyszorij Polisnyk to prawdziwy prozaik. Bo jak to jest, że historyczne powieści o hetmanie Mazepie, słowo z pokolenia na pokolenie, są przekazywane, przekazywane ustnie? Tu duże jest prawdopodobieństwo, że zupełnie je zgubimy albo zniekształcimy do niepoznania. Mimo to, w takim przypadku zdarzają się szczęśliwe wypadki... Ach, w 40. roku po Narodzeniu Chrystusowym apostoł Andrzej przypłynął po wodzie pod nasze strome brzegi, tak że chciałoby się rzec, pod kijowskie nieoczekiwane góry, pisać – polityki nie powinien. 79 lipnia ...usiane jaskiniami, siedzibą dawnych ludzi, z którymi zwykło się wiązać każdego pisarza, a Głosiciel nauki Chrystusowej był szczerze poruszony ziemią omywaną przejrzystymi, słodkimi wodami, błogością, która aż tryska, obiecując szczęście doskonałej duszy. Do dziś znamy jego proroctwo, które w dobrej godzinie wyrwało się wtedy: «Na tych górach powstanie wielkie miasto i wzniesie się wiele cerkwi!». Słuchaczy apostoł musiał mieć niemało, skoro niemal dziesięć wieków JEGO SŁOWO przechodziło z ust do ust, z duszy do duszy, i nie zginęło ani jota! Aż do Nestora... blisko dwa tysiące lat żyje w ŚWIADOMOŚCI ludzkiej. Dlatego nie wydaje się cudem, że od Zbawienia 1767 roku, niedaleko miejsca, gdzie kiedyś pojawiał się apostoł, na urwisku wznosi się dzieło Rastrellego, cerkiew Pierwozwanego Andrzeja. Ozdoba Kijowa, pamiątka wielkiej nauki! Jedno życie... tak, to inaczej, w końcu dowiadujemy się, że na naszych urwiskach nie zawsze panowało chrześcijaństwo. Wcześniej był kult Zeusa, bogów-niebiańskich. A przed tym, nie wiadomo jak dawno, piękny kult Matki Prapoczątkowej... paciorek do paciorka i w końcu składa się szereg poprzednich epok, sznur kilku tysięcy lat, od epoki kamiennej, przez epokę ognia i metali, epokę brązu i dobę żelaza. Odbijając od przystani apostoła Andrzeja, po prostu nie sposób się powstrzymać, by nie unieść głowy i nie zapytać: a co tam, na górze? Co - za urwiskiem, gdzie oto nasza ziemia, siedziba ludzi, jak by się oni nie nazywali, naszych dalekich przodków. Na górze, jak na górze... Nad górą panował idol Peruna. «Wo... dotąd takiego, który ma dziesiątki dobrych książek 4 nieudaną naturę. Czy do tej daty, czy po prostu - do tego czasu, który określa los, Pryhi Hbnarysowycz wydał cudowną opowieść «Saaragsowa tajna». Dziś drukujemy jedynie fragment i, odsyłając zainteresowanych czytelników do tych lepszych czasów, kiedy będą mogli przeczytać to w całości, potem więc życzymy zdrowia i niestrudzoności. Z nosi j bodi Mam, panejobarysz igorszszju /» - nie w tym cud, że miniatury wykonano na zorzy świata, lecz cud w tym — jak, z jaką maestrią bronzownicy zdołali sprawić, by wrzucić w ogień... by mówić o sobie i o talencie, który należał do nich! Dziś wydaje się, że TYLKO IM Hemingway twierdził, że eminacja (bezlitosne ściśnięcie słowa) jest nieodzowną cechą utalentowanego pisarza. Brązowe miniatury, odlane wiadomo gdzie (Łukianiwka), lecz nieznane kim, wszystkie, jakie są, niosą na sobie eminację materiału, SZMARAGDOWA TAJEMNICA «Chwała Perunowi!» Albo... «Perun by dał...» bezlitosne ścinanie wagi i rozmiaru... Nie tak, to inaczej — bum, bum! Bij go, siło Boża!, czysto trafił! — oto kwintesencja rzeźby. Dlaczego (pewnie właśnie tu zrodziło się nasze...) dawnych pierwotnych pieniędzy? Czy się zdaje, że dawni mistrzowie znali wyzna­czenie tego, co je zastępowało. Przebierając w dłoniach ciepło, Bogini władczo żąda: Ty! Kim jesteś? Czym się wsławiłeś w swoich dniach? Nie znaczenie sztuk Homera... Ale przecież oni mogli żyć przed Homerem! albo Picasso i Salvador Dalí nowatorstwem, nieodzownie. Nie do końca oświecona dusza podświadomie rozumie, że trzeba się zmieniać, trzeba przyjmować życie, nasze: «Ustaw głupiego do modlitwy do boga, to i czoło sobie rozbije!»). Gdy posąg Peruna się starzał, zastępowano go. Tak, książę Włodzimierz zamiast próchniejącego postawił Peruna z głową ze srebra, z wąsami złotymi... ŚWIAT Nie dziwi więc, dlaczego panował właśnie bóg błyskawic i piorunów ponad wszystkimi innymi. Nawet dziś, gdy po ulewie stąpniecie na żywą ziemię, usłyszycie odpowiedź — liczne obsydiany, naturalne niebiańskie szkła koloru smoły, trafiają się niemal wszędzie. Jeśli zrządzi los, natraficie też na Rękę Peruna (kilkukilogramową garść, między żelaznych palców której zapiekł się ten sam obsydian). Nietrudno wyobrazić sobie, co działo się z tymi, którzy się tam osiedlili i na czyją głowę spadł taki niebiański gościniec! Tu się nie pomodlisz. Nie będziesz czcić bóstwa ponad inne! Wszystko makuszcze: Na zorzy chrześcijaństwa Peruna z głową ze srebra i złota przywiązano do ogona konia i ciągnięto wołem w stronę wody, do Dniepru i Poczajny, aby go utopić. Bo wszędzie rozbrzmiewało „Chwała Chrystusowi!” i odbijało się echem „Na wieki chwała!”. Jak często to, co wydawało się na zawsze, nagle rozsypuje się w proch i znika. Góra, która od dawna nazywała się Włodzimierską Górką, niespodziewanie pewnego dnia zmienia swoją nazwę. To jej południowe zbocze, które opadało ku Chreszczatykowi i niosło na sobie ścieżkę, wysypaną tłuczoną cegłą, wzdłuż której stały liczne kawiarnie i szaszłykarnie, syte dla pielgrzymów, pewnego razu takim, jakim jest naprawdę. Niedole powoli opadają. Dusza zasobna nagle przypomina sobie, że jeśli nawet zdążyła być na przystani apostoła i na szczytach, to jednak nie zdążyła przyjrzeć się temu, co dalej, co po tamtej stronie? Okazało się, że żyją, jak żyli, ludzie. Było wiele starokijowskich domków, podwórek, sadów i ścieżek wśród nich. Stoi wszechobecne więzienie. Tramparki, nieodzowne targowisko... jednym słowem, zakątek Kijowa, zwany Łukianiwką. Wpatruj się! Znajdź swój skarb, jeśli nie niebiański obsydian. Tracąc równowagę, opuść oczy ku ziemi. — Coś takiego... — Znalezisko nie przypominało ani szkła, ani kamienia. — Ciężkie! Jak metal. Odlew? Ale czemu więc, jak malachit, zielone? Nie! Zbyt wyraźnie ukształtowane, wykonane ręką ludzką! Najcięższa pora może wydawać się najlepsza do pokornego kontemplowania, zbierania starożytności, której tajemnica do pewnego czasu milczy, nie odpowiada echem na wszystkie pytania... Milcz, milcz! Czytaj żywą ziemię. Patrz na zielone sny pogaństwa, równie gęste i niepojęte, jak patyna na tych znaleziskach, które trafiają w ręce. Pośpiesz się. Zdążyć! Zdążyć, zanim lśniące czoła mądrych maszyn, buldożerów, nie wszystko przykryją. Dopóki walce nie zaasfaltują wszystkiego... nic nie jest wieczne. Czyń swoje, jeśli zostałeś tego godzien. zniechęcić się po prostu nie sposób. Jedynym ratunkiem może tu być tylko jakaś wiedza, choćby drobna reszta z cudzych pieniędzy. Roerich. Przychodzą mi na myśl jego słowa: «Bałtyckie bursztyny, znajdowane u nas wraz z krzemiennymi narzędziami, nie młodsze niż 2000 lat przed Chr. Miejsca bogatego, tajemniczego kultu w guberni kijowskiej, gdzie znajdują się też szlifowane narzędzia, a po żeńskich figurkach kierują nas ku Astarcie Małoazjatyckiej, w 16., 17. wieku przed Chr.». — Histia! — Szata, patyna, na niej gęsta, raczej amarantowego niż zielonego koloru. Gdzieniegdzie wyraźnie przebijają ozdoby — dołek, potem taki sam dołek, jeszcze i jeszcze.. obowiązkowość, doniosłość — konieczne! Rozmach zarysu konturu: ostateczna prostota. I dopełnienie, jakby mistrz miał do czynienia nie z WIECZNYM metalem, lecz z woskiem. Radować się czy smucić się? Jedno pewne — szczyt minął. Dalej spadek, a nawet wygasanie. Okazało się, że znów przeżyto lata, lata. Dziewczyna, ewidencjonistka, z notesem stoi na pagórku niedaleko cyrku i notuje przyjazd załadowanych ziemią samowyładowczych wywrotek, które, cofając, wysypują w kupy martwy, z jakiegoś wykopu, rudy grunt. Zrywa się śnieg... znów smutno. Znów odzywa się Gogol: «Nudno na tym świecie, panowie!». Znów trzeba odwrócić się plecami i odejść. Ale tylko tym razem masz zwrócić się ku swemu od dawna zadziwiali nietradycyjnością swoich dzieł. «...». Czy nie najdawniejsza akula w świecie. Rzeźba kobiety rodzącej. Wszystkiego dwadzieścia pięć milimetrów rozmiaru, a waży niecałe trzy gramy. I wszystko, wszystko, czego trzeba, by oddać istotę, by figurką przemówić i poruszyć. Jedną trzecią wysokości zajmuje główka. Pięciopalczysta rączka i nóżka z paluszkami obejmują brzuszek... nic nie trzeba ukrywać, wszystko, co prowadzi do nowego życia, piękne. Rodzącą, tę, która daje przedłużenie życia, czczą. Główka w wianku! Oto skąd u naszego narodu ta – Kobieta w nadziei! Od najdawniejszych czasów. Zdumiewająco wykonane pary. Ich rozmiary, waga, postawa – wszystko mówi o płci. O usposobieniu: o tak wspólnym i tak różnym przeznaczeniu. Smok i smoczyca nie mogą nie wywoływać łagodnego, melancholijnego uśmiechu: Kogut cietrzewia i cietrzewica prowadzą swój wieczny taniec godowy, jakby dzwoniąc wiosenną pieśnią swoich toków. Czapla, stojąc na jednej nodze, ze złożonymi skrzydłami, unosi ku górze wdzięczną, wygiętą szyjkę) z główką, uwieńczoną czubkiem i bródką. Trafiają się miniatury zwierząt, których już nie znamy... jakbyśmy znali smoki! Chyba tylko tych, co wokół nas. Albo tych, którzy osiedlili się w naszych własnych duszach. Choćbyśmy się nie wpatrywali, ile duchów się dzieli — milczącego, miniaturowego, niemal wiecznego narodu, by dać mu choć jakiś ład. Nastaje pora starannego przyglądania się, studiowania. Spośród setki rybek nie ma dwóch podobnych. Dawny wilk wykonany tak, Ile to nieczytanych mądrych. Wszystko przepływa – Wiadomo mi, że gdzieś nie wiadomo czego! Jedno pewne: na tych stromych zboczach osiedlili się tak dawno, że – od samego opadania wód, ale nie od samej... Szukaj. Przyjdzie inna pora, coś jednak zrozumiesz. To, co milczy dziś, może się zdarzyć, odezwie się jutro... Tak i będzie. Na dłoni ciemnozielony... najpierw staje się dołem. Rozkopali górę, by w dole postawić kolejny bałwochwalczy ołtarz (trzeci tylko na Chreszczatyku!) boskopodobnemu, któremu już po prostu nie mogli wymyślić, jak jeszcze oddać cześć. Budowlę, jak mówiono, z mnie srebra i złota, nie zważając na nic, jakby uniósł się dębowy liść. Stoi na dwóch! Na dwóch, a nie na trzech, zbutwiałą twierdzę... Oni ustanowili. Na wieki! A po kilku latach, jak złoto. Przewracasz – na plecach, na czterech łapach. On w kudłatej skórze. Potrafili je! Kiedy coś przekazują – jaki uderzająco podobny finał – tylko główka. Prawica przytulona do piersi, cała postać – właśnie dążenie naprzód! Uczą się, jak wiedzą, jak tylko wydaje się słusznie, nie wiązali do ogona konia, by jakaś, jakby rozpostarta lewa ręka. Ruch! Wąż, symbol wieczności, opiera się. Mimo naszej małości, mimo naszej... obalić bożka. Oczy by czegoś takiego nie widziały! Figurka! Kobieca statuetka. Złoto? Wyryta w metalu. Od głowy... mimo mogiły, przed... Uszy by nie słyszały wszystkiego tego, co gdzieś. Miedź? Jaka różnica! Oto ona, Pramatka. Ogonek, dziesięć centymetrów, pulsująco... Z uśmiechem. Wbijając się... dojrzało i nagle pękło. Przed... Bogini wszystkiego tego twojego narodu, choć odtworzono tylko dwa ciała, najwspanialszym z nich... to, czego nie pozwalają przeżyć jednego życia. Zwierząt, ptaków, smoków, małych, z wygięciem, dzięki precyzyjnie wykonanej... tak, jak nauczono, jak tylko wydaje się słusznie, koniuszek palca kobiecych figurek, skóra, ona także cała w ruchu. Hryhorij KOLISNYK podżega, jeśli nie to „Perun by cię...” – kawałek żółtego metalu – nie... Bardzo szybko przychodzi przekonany o tym. «Słowo Proświty» Redaktor naczelny Pawło Mowczan. Adres „Słowa Proświty” – 252001, Kijów-1, zaułek Isakiwski, 6. Założyciel – Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Redaktor odpowiedzialny Liubow Hołota. Kolegium redakcyjne: Jarema Hojan... Tel. 228-01-30. E-mail: ... fe - m» 1007 Anatolin AŻuravskym, rod R )9/ 8338 / 00 Świadectwo rejestracyjne || dw Indeks 30617 Zam. Mo SZIKHAKHAU Nakład 9 szt. 16.03.1993 r. Anatolij | Pohribnyj, | - | . i rech pry "Ta - m i In U | Ołeksandr Ponomarij, Ipanm OshchUk | Wyhotowleno z HOTOWYCH fotofornmiumo na komomnati «HY sa kra R 'chozhto shetesti i "VYS: MOS7 ia Ii | LD-rdyiyo tr. «w. chu.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn