Strona · s. 11strona oryginału ↗
LITERACKIE JASKÓŁKI KRAJU BRZEŻAŃSKIEGO
Слово Просвіти, №37 за 2011 рік
Ameryki, jest wymownym świadectwem procesów metajęzykowych czasu przednowoczesnego, ponieważ napisana językiem narodu tytularnego oraz łaciną jako kodem międzynarodowej komunikacji. Stylistyka utworu, w szczególności użycie odpowiedniej leksyki onomastycznej: choronimów Mała Rosja, Ukraina, etnoatrybutów małorosyjski, a z przeciwnej strony — Państwo Moskiewskie, moskal — poświadcza wyraźnie zaznaczoną patriotyczną orientację zabytku. Wśród podstawowych terminów prawnych “prawo naturalne” oraz “prawa i wolności”, co jest wyrazem tradycyjnie postępowej świadomości prawnej naszego narodu oraz wyraźnie zaznaczonej tożsamości. Osobna i rozbudowana analityka zawiera przyjęty w czasie termin “konstytucja” do autentycznej nazwy zabytku “Dohowory i postanowłennia” nie tylko pod wpływem obecności tej leksemy w łacińskojęzycznej nominacji, ale także z uwagi na prawno-merytoryczną zawartość tekstu. DP — Umowy i postanowienia / [redaktor O. Alfiorow]. — Wydanie naukowe. — Kijów: Tempora, 2010. — 152 s. ESUM — Słownik etymologiczny języka ukraińskiego: W siedmiu tomach / [pod red. O. S. Melnyczuka]. — K.: Naukowa dumka, 1982—2006. — T. 1—5. SUM XVI—XVII — Słownik języka ukraińskiego XVI—pierwszej połowy XVII w.: W 28 zeszytach. — Lwów, 2008. — Zeszyt 14. UM II — Uniwersały Iwana Mazepy (1687—1709) / [red. Iwan Butycz]. — Kijów — Lwów: NTSh, 2006. — Cz. II. — 798 s. USDP XVIII — Tysiąc lat ukraińskiej myśli społeczno-politycznej. W 9 tomach / [red., przyp. W. Łytwynowa, przedm. W. Szewczuka]. — K.: Dnipro, 2001. — T. IV. — Ks. 1. — 520 s. 1. Ilczenko Rusłana. Jak w Rosji znaleziono oryginał Konstytucji Filipa Orlika [Zasób elektroniczny]. Tryb dostępu: www.unian.net/ukr/news/news-412656.html 2. Konstytucja Ukraińskiego państwa hetmańskiego. — Lwów — Kijów: Prawo, 1997. — 158 s. 3. Krótki słownik polityczny Oksfordu / [pod red. Iana McLeana i Alistaira McMillana]; [tłum. z ang.] — K.: Wydawnictwo Sołomiji Pawłyczko “Osnowy”, 2005. — 789 s. 4. Kryp’jakewycz I. P. Historia Ukrainy [red. prowadzący F. P. Szewczenko, B. W. Jakymowycz] / I. P. Kryp’jakewycz. — Lwów: Swit, 1990. — 520 s. 5. Ohłobłyn Ołeksander. Konstytucja benderska 1710 roku / Ołeksander Ohłobłyn // Hetman Iwan Mazepa i jego epoka / [drugie uzupełnione wyd. red. Lubomyr Wynar]. — Nowy Jork—Kijów—Lwów—Paryż—Toronto, 2001. — S. 354—360 6. Pierwsza Konstytucja ukraińskiego hetmana Filipa Orlika 1710 r. / [tłum. z łac. i przyp. O. Trofymuk oraz M. Trofymuka; przedm. i ogólna red. nauk. O. Pricaka; posłowie O. Trofymuk oraz M. Trofymuka]. — K.: Weselka, 1994. — 77 s. 7. Myśl społeczno-polityczna: słownik-informator / [opracował O. I. Jurystowśkyj]. — Lwów: Spolom, 2008. — 800 s. 8. Steciuk Petro. Pierwsza Konstytucja Polski (1791): próba analizy prawnej / Petro Steciuk. — Lwów: Astrolabia, 2010. — 112 s. 9. Steciuk P. B. Podstawy teorii konstytucji i konstytucjonalizmu. Część pierwsza: [podręcznik dla studentów] / P. B. Steciuk. — Lwów: Astrolabia, 2003. — 232 s. 10. Steciuk Petro. Podstawy teorii konstytucji i konstytucjonalizmu [Zasób elektroniczny]. Tryb dostępu: www.lawyer.org.ua 11. Strukewycz Ołeksandr. Filip Orlik i europejska tradycja konstytucjonalizmu / Ołeksandr Strukewycz // Filip Orlik — hetman i autor pierwszej Konstytucji Ukrainy / [red. H. Ju. Kalużna; red. prowadzący L. P. Jasynśkyj]. — Mińsk: Wydawnicze centrum BDU, 2006. — 143 s. s. 13—32. 12. Chuchlib Taras. Jeden z największych patriotów Ukrainy / Taras Chuchlib // Filip Orlik — hetman i autor pierwszej Konstytucji Ukrainy [red. H. Ju. Kalużna; red. prowadzący L. P. Jasynśkyj]. — Mińsk: Wydawnicze centrum BDU, 2006. — 143 s. — S. 83—92. 13. Szewczuk Wałerij. Muza Roksolańska: Literatura ukraińska XVI—XVIII wieków: W 2 ks. Księga druga: Rozwinięte barok. Późne barok / Wałerij Szewczuk. — K.: Łybid, 2005. — 728 s. 14. Szewczuk Wałerij. Idea narodowa na Ukrainie, w szczególności narodowo-wyzwoleńcza, oraz jej krzewiciele: Zarys historyczny / Wałerij Szewczuk. — K.: MAUP, 2007. — 272 s. 1 Nie będziemy wnikać w dawny czy współczesny aspekt prawny zawartości tego terminu (zob. o tym Steciuk s. 71), ponieważ dla nas ważna jest przede wszystkim jej metajęzykowa i kognitywno-lingwistyczna zawartość. 2 Ten list wraz z “Umowami i postanowieniami” oraz “Listem Karola XII do Wojska Zaporoskiego” jako potwierdzenie przez szwedzkiego króla wspomnianych “Umów…” stanowi spójny pakiet dokumentów. Tetiana BIDZILA, m. Brzeżany, obwód tarnopolski. Swoistym literackim prezentem na 20-letni jubileusz Niepodległości Ukrainy oraz Dzień miasta Brzeżany, które kończy 636 lat, stały się nowe wydania naszych utalentowanych znanych krajan, zbiory, które prezentują osiągnięcia brzeżan na poziomie ogólnoukraińskim. W tarnopolskim wydawnictwie “Zbrucz” wyszedł zbiór (ilustrowany album) brzeżańskiego poety, członka Narodowego związku dziennikarzy Ukrainy Wasyla Sawczuka “Oczami zdziwienia i duszy”. Wydanie zawiera wiersze-dedykacje dla znanych artystów, którzy pozostawili bogaty ślad artystyczny w historii Brzeżańszczyzny i Ukrainy ogółem, — Bohdana Łepkiego, Mychajła Moroza, Andrija Nakonecznego, Mykoły Bezdilnego, Wołodymyra Sawczaka, Wołodymyra Bednarskiego, Ołeha Szuplaka, Mychajła Kuziwa, Wasyla Pawuka, utalentowanym uczniom Brzeżańskiej szkoły artystycznej (Witalij Szuplak, Witalij Czykota i inni). Zbiór udanie uzupełniają ich krótkie biografie, kolorowe ilustracje prac artystycznych, które najbardziej zainspirowały poetę do twórczości. Przedszkolaki i ich rodzice będą mile zaskoczeni “Brzeżańskim alfabetem”, którego redaktorem i opracowującym jest poeta, publicysta, krajoznawca Bohdan Tychyj. Krajoznawczy alfabet, poświęcony 200-leciu od dnia urodzin Budziciela Galicji, byłego ucznia Brzeżańskiego gimnazjum Markijana Szaszkewycza, trzy lata czekał na swoje pojawienie się na świecie (z powodu braku środków). I oto dzięki finansowej pomocy przedsiębiorcy Nemesio Chavesa Gonzalesa książeczka trafiła na półki Państwowego rezerwatu historyczno-architektonicznego oraz do prywatnych księgozbiorów. Tradycyjnie do każdej litery ukraińskiego alfabetu dobrano ciekawe wierszyki. Ilustracje artystki Hałyny Tremby, makieta — lwowianina Andrija Kisia. Niewielkie wiersze uzupełniają terminy krajoznawcze, charakterystyczne dla Brzeżan i okolic. Więc dzieci będą miały możliwość poszerzyć swoją wyobraźnię, odkryć dla siebie ciekawy świat słów, nowe imiona, nazwy miejscowości, ulic, okolicznych gór, rzek, świątyń, zabytków historii, które, według słów redaktora nowego zbioru, są złotym skarbem ziemi brzeżańskiej. Budujące jest to, że za opracowaniem B. Tychyjego w rozdziale “Nasze dziedzictwo” wyszedł także zbiór “Legendy Zamku Brzeżańskiego” — pierwsze wydanie legend i podań o Zamku Brzeżańskim, wzniesionym w latach 1534—1554, znanym nie tylko ze swojej niezdobytości, ale także z tak zwanych “złotych komnat”. Zbudowany na początku XVII w. między nieprzejezdnymi bagnami, między korytami rzeki Złota Lipa w szczególnym stylu architektonicznym, bogato zdobiony, zamek nazwano Wschodnim Wawelem. Wydanie poświęcone jest 10-leciu Państwowego rezerwatu historyczno-architektonicznego w m. Brzeżany.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
