Strona · s. 2strona oryginału ↗
Odbyła się Rada Główna
Слово Просвіти, №37 за 2017 рік
Szanowny Panie Prezydencie Ukrainy! Nad przyszłością Ukrainy ZAWISŁO ZAGROŻENIE! 5 września Rada Najwyższa Ukrainy uchwaliła Ustawę o oświacie. Siódmy artykuł tej ustawy dotyczy języka nauczania. W tym artykule wymodelowano rozwój sytuacji językowej państwa na przyszłość. Artykuł został sformułowany w taki sposób, że po pierwsze, jest sprzeczny z Konstytucją Ukrainy oraz decyzją Sądu Konstytucyjnego Ukrainy nr 10-rp/99 z dnia 14 grudnia 1999 roku, a po drugie, nie odpowiada dążeniom do budowy silnego, niepodległego państwa ukraińskiego. W szczególności siódmy artykuł Ustawy o oświacie jest sprzeczny z częścią drugą art. 10 Konstytucji Ukrainy, w której zaznaczono, że państwo zapewnia wszechstronny rozwój i funkcjonowanie języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy, oraz z decyzją Sądu Konstytucyjnego Ukrainy: „...w procesie nauczania, językiem nauczania w przedszkolach, szkołach ogólnokształcących, zawodowych oraz wyższych państwowych i komunalnych placówkach oświatowych Ukrainy jest język ukraiński. W państwowych i komunalnych placówkach oświatowych obok języka państwowego, zgodnie z postanowieniami Konstytucji Ukrainy, w szczególności części piątej art. 53, oraz ustaw Ukrainy, w procesie nauczania mogą być stosowane i nauczane języki mniejszości narodowych”. Z powodu niedostatecznego objęcia mniejszości narodowych nauczaniem w państwowym języku ukraińskim dochodzi do tworzenia narodowych gett na Ukrainie, dalekich od ukraińskiego państwowotwórstwa. Zwracamy Pańską uwagę, że próba pełnowymiarowego upaństwowienia języka ukraińskiego za pomocą wspomnianej Ustawy na terenach zamieszkiwanych przez mniejszości narodowe wywołała negatywną reakcję rządów Rumunii i Węgier, co jest formą nacisku i nieukrywanej ingerencji w sprawy wewnętrzne Ukrainy. Jak długo będziemy przygotowywać kadry dla państw obcych kosztem podatków ukraińskich obywateli?! Podpisanie Ustawy o oświacie z takim sformułowaniem siódmego artykułu jest w zasadzie niemożliwe. Prosimy Pana o zawetowanie, aby doprowadzić ją do zgodności z decyzją Sądu Konstytucyjnego Ukrainy. Uczestnicy okrągłego stołu „Ustawodawcze zapewnienie statusu języka ukraińskiego i praw językowych mniejszości narodowych jako czynnik państwowotwórczy i bezpieczeństwa narodowego”, Pawło Hrycenko, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy; Lubow Hołota, pisarka, laureatka Narodowej Nagrody im. T. H. Szewczenki; Wiktor Szyszkin, sędzia Sądu Konstytucyjnego Ukrainy (w stanie spoczynku); Łarysa Nicoj, pisarka, członkini rady koordynacyjnej ds. stosowania języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia; Dmytro Ponamarczuk, prezes Fundacji Wolnych Dziennikarzy im. W. Czornowoła; Krystyna Hołowaczowa, szefowa wydziału ds. ochrony praw etnicznych Ukraińców Ukraińskiej Wspólnoty Etnicznej; Andrij Łebycz, zastępca szefa sztabu 8. samodzielnego batalionu Ukraińskiej Armii Ochotniczej; Ołena Rozwadowska, obrończyni praw człowieka; Mykoła Hrycenko, pisarz, zasłużony działacz sztuki Ukrainy; Rostysław Martynjuk, działacz społeczny; Ołeksandr Aroneć, działacz społeczny 08.09.2017, Kijów, ul. Bankowa 6-8. Rada Główna jednogłośnie zagłosowała za tym, aby przeprowadzić X zjazd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” pod koniec bieżącego roku, 18 listopada. Normę przedstawicielstwa z każdego obwodowego i miejskiego (Kijowskiego, Sewastopolskiego) zjednoczenia ustalono w liczbie dziesięciu delegatów. Tę propozycję wniosła Kateryna Syczyk z rówieńskiej „Proświty”, chociaż były też inne propozycje — po 5 delegatów. Motywem niewielkiej liczby delegatów był niespotykany dotąd kryzys finansowy. I to w przededniu sławnego jubileuszu — 150-lecia Towarzystwa! Zatem kierownictwo wszystkich zjednoczeń stanęło przed poważnym problemem. Ale decyzja została podjęta i trzeba szukać możliwości jej rozwiązania. Oprócz tego sesja zagłosowała za rozszerzeniem swojego składu. Do Rady dokooptowano koordynatora związków twórczych Jewhena Szewczenkę i współprzewodniczącego organizacji społecznej „Ukraińska Alternatywa” Mykołę Hołomszę. Szczególną uwagę proświcianie poświęcili rozpatrzeniu sytuacji z uchwaleniem ustawy o języku ukraińskim. Siły antyukraińskie, w szczególności Opozycyjny Blok w Radzie Najwyższej, korzystając z niepewności i niezdecydowania Prezydenta i jego siły politycznej, robią wszystko, co możliwe, aby go zdyskredytować. Jeśli chodzi o Ustawę o oświacie, to „Proświta” stoi na stanowisku: nauczanie musi odbywać się w języku państwowym. Inne kwestie porządku dziennego dotyczyły zachęt moralnych — ogólnoukraińskich nagród, które na tle problemów finansowych, obecnej polityki humanitarnej władz i wojny na wschodzie nabierają w oczach ukraińskiego społeczeństwa szczególnie wielkiego znaczenia. Jak wiadomo, Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Zjednoczenie Społeczne „Ukraińska Alternatywa” i narodowe związki twórcze Ukrainy wystąpiły z inicjatywą założenia Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki. Zakończenie. Początek na str. 1. Ustawa o oświacie kładzie grunt pod przezwyciężenie tego negatywnego, absurdalnego w swojej zasadzie stanu, kiedy znaczną część młodzieży udawało się izolować od języka ukraińskiego, a co za tym idzie — od ukraińskiego pola mentalnego. Nauczanie języka ukraińskiego, a wraz z nim — także historii ukraińskiej, kultury, w wielu szkołach jest albo sprowadzone do imitacji, albo oparte na fundamencie antyukraińskości. Realizuje się to pod przykrywką specyfiki oświaty w szkołach mniejszości narodowych. Przekręcając międzynarodowe zasady nauczania w takich szkołach nie kosztem nauki języka państwowego i wymogu Konstytucji Ukrainy o obowiązkowym rozpowszechnianiu języka ukraińskiego jako państwowego we wszystkich sferach komunikacji społecznej na całym terytorium Ukrainy, obrońcy antyukraińskiej pozycji próbowali zakonserwować sytuację, w której znajomość języka ukraińskiego nie jest obowiązkowa, kiedy nauka wszystkich przedmiotów, oprócz języka ukraińskiego, prowadzona jest w języku mniejszości narodowych lub w języku rosyjskim. Skutki takiej działalności są oczywiste: nieznajomość języka ukraińskiego nawet w skromnych zakresach, niezbędnych do zdania testów zewnętrznej niezależnej oceny, niemożność — przede wszystkim z powodu nieprzygotowania językowego — podjęcia nauki na ukraińskich uniwersytetach. Zrozumiałe, że jest to niedopuszczalna sytuacja, kiedy świadomie toruje się drogę. Głównym kryterium w wyłanianiu laureatów jest znacząca praca na rzecz utrwalenia ukraińskiej państwowości. W tym roku przyznano ją Katerynie Motrycz, znanej pisarce, autorce utalentowanych wystąpień publicystycznych, w szczególności opublikowanych także w tygodniku „Słowo Proświty”. Wręczono jej odpowiedni dyplom i ekwiwalent pieniężny nagrody. Zaproponowano także rozszerzenie liczby nominacji nagrody do dwóch: oprócz literatury — za osiągnięcia w dziedzinie sztuki ludowej. Dla podniesienia prestiżu nagrody i obiektywizmu w ocenie zwycięzców sesja poparła propozycję przewodniczącego Towarzystwa Pawła Mowczana, aby dodatkowo wybrać do składu jury przyznającego Nagrodę Narodową znanych działaczy kultury i sztuki: Iwana Dracza, Mykołę Żułynskiego, Heorhija Filipczuka, Mykołę Kulczynskiego.
Żywa i gorąca dyskusja rozgorzała między członkami Rady Głównej, gdy mowa zeszła na wielki projekt proświtański — serię filmów narodowo-patriotycznych o historii Ukrainy i jej elity. Choć smutno to przyznawać, państwo niedostatecznie, delikatnie mówiąc, dba o ukraińską kinematografię. „Wspiera ona filmy w rodzaju „Moja babcia Fanny Kaplan” — mówił Dmytro Łomaczuk, znany reżyser filmowy i dziennikarz — i obojętnie odnosi się do prawdziwych narodowych bohaterów Ukrainy, którzy z oddaniem bronili interesów naszego państwa, wpisując w jego historię przykłady niebywałego patriotyzmu”. Towarzystwo „Proświta” za własne skromne środki nakręciło już kilka filmów, które tak i pozostają poza uwagą Państwowej Agencji Ukrainy ds. Kinematografii. W kolejce czekają filmy o znanych i nieznanych narodowych bohaterach czasów Rewolucji Ukraińskiej 1917–1920 lat oraz drugiej wojny rosyjsko-ukraińskiej, w szczególności o Petrze Bołboczanie, dowódcy wojsk ukraińskich, który nie przegrał żadnej bitwy z wrogiem, wyzwalał Krym od okupantów itd. Z jakiegoś powodu takie osobistości, na życiu i działalności których można wychowywać obecne i przyszłe pokolenia, nie interesują władzy. Dlatego sesja poleciła kilku członkom Rady na czele z przewodniczącym „Proświty” Pawłem Mowczanem spotkać się z Pyłypem Illienką, przewodniczącym Państwowej Agencji Ukrainy ds. Kinematografii. Stoimy na progu innej jubileuszowej daty — 30-lecia od czasu założenia Ludowego Ruchu Ukrainy. Wielu uczestników pamiętnych wydarzeń — walki o niepodległość Ukrainy końca lat 80. — odeszło już w wieczność. „Pomimo tego — mówił przewodniczący Żytomierskiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświty” Swiatosław Wasylczuk — że działacze Ruchu pierwsi podnieśli się do walki z moskiewskim imperium, państwo do tej pory godnie nie oceniło ich zasług”. Oczywiście, największa nagroda dla każdego z nas — W przededniu kolejnego, X zjazdu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki odbyła się sesja Rady Głównej — najwyższego organu Towarzystwa w okresie między zjazdami. W jej pracy wzięło udział 42 członków rady — 14 przewodniczących zjednoczeń obwodowych i Kijowskiego Miejskiego, 28 przedstawicieli twórczej inteligencji, naukowcy, pisarze, działacze społeczni, a także członkowie komisji kontrolno-rewizyjnej. W porządku obrad stała główna kwestia — zwołanie, zgodnie z postanowieniami statutowymi, kolejnego zjazdu naszej organizacji społecznej.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
