Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ostatni akt dramatu?..

Слово Просвіти, №37 за 2017 рік

Być może ten artykuł o długotrwałym konflikcie wokół ukraińskojęzycznej szkoły nr 1 w przyfrontowej Konstantynówce w obwodzie donieckim również będzie ostatnim. Przebieg zaciętej walki rodziców-aktywistów z konserwatywną, okrutnie bezwzględną biurokratyczną maszyną oświatową i urzędniczą tygodnik „Słowo Proświty” relacjonował prawie dwa (!) lata. Wsparcie informacyjne było bardzo ważne dla aktywistów: z tak wysokiego poziomu ukraińskie społeczeństwo informowano o szczególnej „wojnie hybrydowej” w edukacji na wschodzie Ukrainy. Miejscowe rosyjskojęzyczne media z różnych przyczyn potulnie stanęły po stronie wydziału oświaty i przez długi czas nie wydrukowały ani jednego wiersza nie to że w obronie ukraińskojęzycznej szkoły, którą władza bezlitośnie niszczyła, a nawet nie zapoznały społeczności z alternatywnym punktem widzenia. Mieszkańcy Konstantynówki słyszeli albo jawne kłamstwa urzędników, albo czytali o wydarzeniach przekręconych do niepoznania. W tak stęchłej atmosferze informacyjnej toczyła się walka o szkołę. Nawet dziwne, że bez należytego wsparcia aktywiści zdołali dość długo walczyć z urzędnikami, rozumiejąc, że szkoły nie będzie bronił już nikt. Emiliia FROŁOWA, członkini NSJU, członkini WUT „Proświta” im. T. Szewczenki. Niestety, nawet gdy za pomocą „Słowa Proświty” do konfliktu została przykuta uwaga aktywistów społecznych, przede wszystkim z Ukrainy Zachodniej, biurokracja oświatowa stała nieugięcie, na urzędników nie wpłynęły apele znanych ludzi, którzy żądali natychmiastowej interwencji w sytuację konfliktową i wsparcia szkoły, nie udzielili oficjalnej odpowiedzi na żadną publikację w gazecie. Zanim przejdę do opowieści o ostatnim akcie tego dramatu — kilka ogólnych wniosków. Pierwszy. Urzędnicy Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy pod kierownictwem Lilii Hrynewycz, Departamentu Oświaty i Nauki Donieckiej OWCA, któremu przewodniczy Nadija Oksenczuk, władze Konstantynówki (mer miasta Serhij Dawydow), miejscowego wydziału oświaty (naczelnik Olha Barabasz) — oto kto dołożył starań, aby szkoła stale znajdowała się w kręgu problemów. Niewiarygodne, ale NIKT z urzędników wymienionych instytucji nie spróbował rozeznać się w źródłach i przyczynach konfliktu, pomóc stronom znaleźć kompromis i porozumienie. Wysokie kijowskie instancje jedynie imitowały taką działalność, a faktycznie, jak świadczą wydarzenia, dały carte blanche władzom obwodowym i miejscowym na rozprawę z „buntownikami”. Międzyresortowa komisja, w składzie której byli specjaliści MONU oraz Państwowej Inspekcji Placówek Oświatowych Ukrainy, która w zeszłym roku przyjeżdżała do Konstantynówki w celu rzekomego zbadania konfliktu wokół szkoły, w ogóle „zgubiła” dokumenty oponentów naczelnik wydziału oświaty Olhy Barabasz, gdzie mowa była o jej „profesjonalnej” działalności. Urzędnicy, broniąc honoru munduru oświatowego, uparcie nie widzieli oczywistego: w Konstantynówce obrano kurs na likwidację ZOSz nr 1, a do jej pomieszczeń chcieli wprowadzić gimnazjum, w tamtym momencie rosyjskojęzyczne. I to w przyfrontowym mieście, gdzie każda ukraińskojęzyczna szkoła, każda ukraińskojęzyczna klasa jest na wagę złota. Inicjatorką cynicznej idei była O. Barabasz, która nieprawdami, szantażem, naciskiem, manipulacjami, umyślnym hamowaniem projektów dotyczących remontu szkoły, fałszowaniem aktu przygotowania ZOSz nr 1 do roku szkolnego, wprowadzaniem w błąd miejskiego komitetu wykonawczego robiła wszystko, aby zrealizować swój haniebny plan. Teraz władza zarzuca aktywistom coś takiego: rzekomo „zagrali się” w walkę z główną oświatowczynią miasta. Niejeden rodzic rzeczywiście uważa Olhę Wiktoriwnę za „zabójczynię” szkoły i mają ku temu podstawy: urzędnicy od oświaty przez dwa lata nie zaproponowali rodzicom nic konstruktywnego, alternatywnego, nalegali tylko na wątpliwe połączenie placówki oświatowej z gimnazjum, co oznaczało faktyczne zniszczenie ZOSz nr 1. Innych wariantów rozwiązania problemu tak zwanej optymalizacji nikt w obwodzie i mieście nie rozważał. Drugie. O konflikcie wokół szkoły wiedzieli w AP, KMU, SBU, ale urzędnicy państwowi, mając odpowiednie dźwignie wpływu, nie spróbowali rozwiązać węzła problemu, który z każdym miesiącem zaciskał się coraz mocniej. I wszystko oddali na osąd oświatowców, a to był ślepy zaułek. Trzecie. Wydarzenia wokół szkoły zademonstrowały wady nie tylko instytucji państwowych, przesiąkniętych obojętnością, ale i słabość społeczeństwa, brak własnej godności u wielu ludzi. Przykro, ale daleko nie wszystkim wystarczyło śmiałości, by bronić swoich praw, nie ustępować przed urzędnikami, nie poddawać się ich pustym obietnicom. A jeszcze być razem, stać jeden za drugim, żeby silniejsi duchem mogli wesprzeć słabszych. I w decydującym momencie, kiedy trzeba było rodzicom i nauczycielom wytrwać przed bezczelnym naciskiem urzędników (2—3 dni, nie więcej, i miejscowa władza, najprawdopodobniej, powróciłaby do przeglądu swojej decyzji), tych cech wielu osobom zabrakło. A kiedy dobro ustępuje — zło nadchodzi i zwycięża. Teraz o wydarzeniach ostatnich dni… Jeden z rodziców-aktywistów 1 września zwrócił się z pozwem do sądu, w którym poddał w wątpliwość decyzję Konstantynowskiego miejskiego komitetu wykonawczego z 16 sierpnia i rozkaz naczelnik wydziału oświaty O. Barabasz z 18 sierpnia o przeniesieniu uczniów ZOSz nr 1 do ZOSz nr 3. Pozew został przyjęty do rozpatrzenia, o czym świadczy odpowiedni dokument. 3 września główną oświatowczynię miasta poinformowano o istnieniu pozwu. Na ranek 4 września, kiedy nauczyciele pierwszej szkoły zapewnili powoda, że nie zawiodą rodziców i pozostaną w szkole razem z dziećmi, wydziałowi oświaty przekazano pakiet dokumentów dotyczących zwrócenia się do sądu. Widocznie pozew, a zwłaszcza to, że szkoła rozpoczęła proces nauczania w rodzinnych murach, a nie w ZOSz nr 3, jak tego wymagały władze oświatowe, stały się zimnym prysznicem dla władz obwodowych i miejskich, które nie są przyzwyczajone do wsłuchiwania się w głos społeczności. Wydarzenia rozwijały się gwałtownie. Po 10-15 minutach od otrzymania od rodziców dokumentów do szkoły przybyła O. Barabasz. W ofensywnym stylu zaczęła grozić zarówno rodzicom, jak i nauczycielom. Prawda, rodzice dali urzędniczce prawdziwą „bitwę”! To było początkiem gorących wydarzeń. Do miejscowego „Białego Domu” na dywanik pilnie „zaproszono” dyrektora szkoły Ołeksandra Mereżkę, z którym pojechało kilku rodziców. Tam w tradycyjnym chamskim stylu zaczął ich „obrabiać”, grożąc wszelkimi karami, sekretarz rady miejskiej Jurij Rozumnyj. Po „ciepłej” rozmowie dyrektora i rodziców spotkała w miejskim komitecie wykonawczym N. Oksenczuk, która zawsze przez palce patrzyła na wszystko, co robiła ze szkołą O. Barabasz. Zobaczywszy dyrektora, wiedząc, że proces nauczania rozpoczął się w ZOSz nr 1, a nie w ZOSz nr 3, nie powstrzymywała się. Według słów O. Mereżki, Nadija Wołodymyriwna podniesionym tonem oświadczyła, że zrobi wszystko, co od niej zależy, aby nie mógł znaleźć sobie pracy w Konstantynówce, że nauczyciele nie otrzymają pensji za dzień przepracowany w pierwszej szkole, że wszyscy będą… zwolnieni. Można sobie wyobrazić, jak kolejny skandal w oświacie Konstantynówki rozbrzmiałby na całą Ukrainę, gdyby O. Barabasz przy wsparciu N. Oksenczuk rzeczywiście zwolniła wszystkich pedagogów szkoły. I na podstawie jakiego prawa miało to być realizowane? I kto by na to pozwolił? Ale kolana nauczycieli zadrżały jeszcze bardziej. W ciągu dnia większość z nich wielokrotnie zmieniała swoje zdanie: to zostają w swojej szkole, to idą w gościnę do obcej. Obserwowanie tego było skrajnie nieprzyjemne. A potem nadszedł najczarniejszy dzień w najnowszej historii szkoły — 5 września 2017 r. Pedagodzy, zdradzając rodzimą szkołę, siebie, rodziców, nie doczekawszy się wyroku sądu, poprowadzili uczniów do innej placówki oświatowej. I to po tym, jak rodzice trzykrotnie w ciągu ostatnich miesięcy na ogólnoszkolnych zebraniach wyrazili swój sprzeciw wobec planów władz, o czym są odpowiednie oświadczenia i protokoły. Pedagodzy się z tym zgodzili, napisali nawet odpowiedni list do wydziału edukacji — i niespodziewanie taki wyczyn. Nagle „zapomnieli”, że istnieją pisemne oświadczenia każdej rodziny o braku zgody na przeniesienie dzieci do szkoły ogólnokształcącej nr 3, a pisemnych oświadczeń o zgodzie nie ma. Lecz podobne „szczegóły” już ich nie obchodziły. Trudno o tym pisać, jeszcze trudniej było to widzieć. Świadkowie zeznają: niektóre dzieci płakały nie tylko wtedy, gdy opuszczały rodzimą szkołę, ale przez cały czas, gdy szły do obcej. Płakali pracownicy szkoły, którzy je odprowadzali. Tylko serca nauczycieli, którzy zmierzali do trzeciej szkoły, nie reagowały na dziecięce łzy. Może marzyli, że przedstawiciele władz powitają ich w nowym miejscu kołaczem? Prawda, kołacza tego dnia nie było, najprawdopodobniej sczerstwiał, przygotowywano go, by wręczyć „przesiedleńcom” 4 września. Spójrzmy prawdzie w oczy. Pedagodzy, prowadząc dzieci do obcej szkoły, myśleli nie o nich, a przede wszystkim o sobie, swoich przywilejach, dodatkach, pensji, emeryturach, bojąc się to wszystko stracić. A przyszłość uczniów, ich samopoczucie, stres, który przeżyli, to — puste słowa. Emocji i łez dzieci rękami nie poczujesz, one przecież nie szeleszczą jak pieniądze, które dla nauczycieli okazały się bardziej znaczące niż nawet własny honor i godność. Ale w rodzicach-aktywistach żyje nadzieja, że sprawiedliwość dosięgnie wszystkich, którzy przez dwa lata byli zaangażowani w prześladowanie szkoły ogólnokształcącej nr 1. I odpowiedzą za każdą łzę uczniów.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn