Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №37 за 2024 рік

16 s. · 33 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 37 (1270), 19—25 września 2024 Jubileuszowy konkurs

Niedawno w Odessie zakończył się 25. z kolei Ogólnonarodowy konkurs „Język ukraiński – język jednoczenia”. Mimo stanu wojennego i związanych z nim ryzyk, konkurs wciąż jednoczy wszystkich znawców i miłośników języka ukraińskiego, którzy nadsyłają swoje utwory ze wszystkich zakątków Ukrainy oraz z zagranicy. W tym roku w konkursie wzięło udział ponad 400 autorów – pisarzy, dziennikarzy, nauczycieli, studentów, uczniów, a także 30 wojskowych. Nadesłali oni swoje prace twórcze, które były oceniane przez profesjonalne jury w 9 kategoriach. Jak zaznacza fundator konkursu, przewodniczący zarządu Odeskiej organizacji regionalnej Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy Jurij Rabotin, utwory napłynęły praktycznie ze wszystkich obwodów Ukrainy, a także od Ukraińców mieszkających obecnie w Irlandii, Mołdawii, Francji i Polsce. Wiek uczestników – od 7 do 90 lat. Podsumowanie zmagań twórczych odbyło się na platformach kulturalno-oświatowych miasta, w szczególności w Centralnej Bibliotece Miejskiej imienia Iwana Franki. Tego dnia w czytelni nie było wolnych miejsc, gdyż do uroczystości dołączyli konkursowicze z Mikołajowa, Chersonia, Irpienia, Czerniowiec, Dniepru, Krzywego Rogu oraz innych miast. Wszystkich obecnych witali Jurij Rabotin oraz dyrektorka Centralnego Systemu Bibliotecznego dla dorosłych Natalia Kłykowa. Jurij Rabotin nagrodził bibliotekę imienia I. Franki dyplomem za wieloletnią owocną współpracę i podkreślił gościnność tej książnicy, która już nie po raz pierwszy przyjmuje miłośników języka ojczystego ze wszystkich zakątków kraju. O wielkiej roli konkursu, który już ćwierć wieku jednoczy ludzi, mówiła również obecna na otwarciu zastępczyni dyrektora Departamentu Kultury, Narodowości, Religii i Ochrony Obiektów Dziedzictwa Kulturowego Obwodowej Administracji Państwowej Jarosława Riznykowa: – To rzeczywiście ten konkurs, który w pełni odpowiada swojej nazwie. Rozpoczynał się jeszcze wtedy, gdy język ukraiński nie był w trendzie, jak obecnie, ale od początku jednoczył prawdziwych Ukraińców. Biorą w nim udział ludzie z różnych zakątków Ukrainy, ale wszyscy oni kochają nasz język, naszą kulturę, nie pozwalają zniszczyć naszej tożsamości. Niski pokłon wszystkim, którzy prowadzą tę pracę, którzy biorą udział w konkursie. W ramach wydarzeń w tej bibliotece odbyła się prezentacja nowej książki lekarza kardiologa i wspaniałej odeskiej pisarki Ludmyły Wowk, a obecni konkursowicze obdarowywali bibliotekę swoimi książkami, które teraz będą cieszyć czytelników Odessy. Z kolei rozpoczęło się nagradzanie laureatów: według słów Jurija Rabotina, ci, którzy nie mogli przyjechać – otrzymają nagrody pocztą. Przypomnijmy, że Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” jest jednym ze współorganizatorów konkursu, a „Słowo Proświty” swoją misję partnera informacyjnego wypełni w jednym z najbliższych numerów. Własna informacja. Jurij Rabotin (po prawej) wręczył dyplom dyrektorowi Instytutu Dziennikarstwa Jurijowi Bondarowi za projekt książkowy „Dzień po wojnie” studentów i wykładowców Naukowo-Badawczego Instytutu Dziennikarstwa Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Derusyfikacja: od kopiejki do przestrzeni informacyjnej

Ihor ZOC. Według słów Pawła Mowczana, przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, do określenia tematu okrągłego stołu dołączył trzeci Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko. Przypomnijmy, że w okresie wprowadzania do obiegu waluty narodowej (1996) to właśnie Wiktor Andrijowycz stał na czele Narodowego Banku Ukrainy, a obecnie popiera on ideę zastąpienia kopiejek czysto ukraińskimi szahami. W swoim słowie wstępnym Pawło Mowczan zaznaczył, że rozmowa nie może ograniczać się do wspomnianego tematu derusyfikacji przestrzeni informacyjnej i waluty, lecz będzie dotyczyć wszystkich sfer życia państwa, które wywalcza swoje prawo do istnienia. Chodzi nie tylko o dominację języka rosyjskiego w prywatnych kanałach, ale także, na przykład, o brak tematyki językowej na kanale „Kultura” Telewizji Publicznej. „Obecnie obserwujemy całkowicie zignorowaną przez państwo 35. rocznicę powstania Ludowego Ruchu Ukrainy, która miała miejsce we wrześniu 1989 roku” – zauważył Pawło Mowczan. „Tymczasem musimy skonsolidować ukraiński naród tutaj, wewnątrz. Musimy mówić nie tylko o narodowej przestrzeni informacyjnej i narodowej walucie, ale także o narodowej koncepcji naszego zjednoczenia” – powiedział przewodniczący „Proświty”. Poruszając temat reformy pieniężnej, pierwszy zastępca przewodniczącego „Proświty” Heorhij Filipczuk przypomniał, że on sam, będąc wówczas członkiem Prezydium Rady Najwyższej i przewodniczącym obwodowej administracji państwowej, musiał brać udział w tej procedurze w warunkach bardzo skomplikowanej sytuacji gospodarczej i politycznej. „Ale mimo to tworzyliśmy naszą monetarną niezależność!” – powiedział. Mówca przypomniał, że w twórczości Tarasa Szewczenki badacze doliczyli się jedenastu pozycji, w których wspomina on naszą jednostkę pieniężną – szah, szahok... Zdaniem Heorhija Filipczuka, „Proświta” jako organizacja społeczna powinna poprzeć stanowisko NBU i domagać się niezwłocznych rozstrzygnięć na szczeblu ustawodawczym. „Traktujemy kopiejkę jako symbol rusyfikacji, niszczenia Ukrainy jako takiej. Kopiejka musi zostać natychmiast wyrzucona!” – zaznaczył Heorhij Filipczuk. (Swoje stanowisko w tej aktualnej tematyce pan Filipczuk przedstawił w specjalnie napisanym dla „Słowa Proświty” artykule – czytaj na str. 2–3). Swoimi wspomnieniami o wprowadzeniu waluty narodowej podzielił się deputowany ludowy Ukrainy wielu kadencji Iwan Zajeć. Na początku lat 90. pracował on w komisji gospodarczej parlamentu i odpowiadał za projekt nowych pieniędzy. Według jego słów, do przedstawienia na banknotach wybrano następujący szereg postaci historycznych: Światosław, Włodzimierz, Jarosław, Daniel Halicki, Iwan Mazepa, Taras Szewczenko jako ojciec narodu. Od prawej do lewej: Pawło Mowczan, Serhij Prysuchin, Wałerij Franczuk, Wałerij Bitajew. Kontynuacja na str. 3

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Prawda historii czy „jeździec z kopią”

Dla niektórych kontrowersyjnie. Jednakże… „Kopiejka” – element rusyfikacji i kolonizacji ukraińskości. Pod takim kątem odbywała się w tym tygodniu dyskusja przy „okrągłym stole” w Centralnej „Proświcie” na Chreszczatyku, gromadząc pisarzy i polityków, artystów i muzyków, historyków, pedagogów oraz dziennikarzy. Byli to ludzie nieobojętni na sprawy narodowe, ze swoją własną wizją dróg, środków, priorytetów ochrony ukraińskiej tożsamości, państwowości, politycznej i duchowej suwerenności. Dlatego temat zdawkowej jednostki pieniężnej (kopiejki) rozpatrywano raczej tylko jako jeden z licznych składników ustalonej matrycy problemów, które wymagają rozwiązania. Jednak ich różnorodność ma wspólny mianownik zrozumienia. Georgij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy. Walczący o wolność Naród ryzykuje utratę jej, jeśli pozwoli sobie na luksus i nadal będzie zachowywać w jakimkolwiek formacie następstwa wielowiekowego zniewolonego stanu Ukrainy w różnych sferach życia, przestrzeni informacyjnej, w mentalnym światopoglądzie, jeśli nie pozbędzie się pełnego wyzwolenia z pęt „ruskomirstwa”. Egzystencjalny okrzyk-testament „Precz z Moskwą!” musi stać się dla każdego żyjącego Ukraińca narodowym „Ojcze nasz”, żeby „wyzwolić nas od złego” (moskwita). Właśnie dlatego Pawło Mowczan na początku dyskusji zaproponował, aby wyszła ona poza granice poruszonego tematu, dotykając wielu wrażliwych stron narodowej przestrzeni życiowej, w żaden sposób nie umniejszając aktualności poruszonego tematu. Bo tylko na pierwszy rzut oka może się wydawać, że pojęcia „kopiejka” i „szah”, „strefa rublowa” i „hrywna” dotyczą systemu finansowego, bankierów, handlowców, biznesmenów. Oczywiście, nie. To – ogólnospołeczna wizja, dotyczy każdego – od wspólnoty do państwa. Warto przyznać, że nieukończenie reformy pieniężnej, rozpoczętej u zarania naszej odnowionej Niepodległości, bezpośrednio dotyka narodowej i państwowej Suwerenności. Monetarnej! A znaczy to, że politycznej, historycznej, językowej, światopoglądowej. Bo sama (nie)ukraińska moneta jest po prostu symbolem moskiewskiej okupacji, chociaż dawno już dojrzało pilne zapotrzebowanie, aby odzwierciedlała własną Tożsamość. Zważywszy na „strategię” raszystowskiej Moskowii, która polega na absolutnym zniszczeniu ukraińskości, likwidacji Ukrainy (jako Państwa), Ukraińców (jako Narodu), to obecność na poziomie naszej tolerancji jakiegokolwiek elementu, symbolu czy „wartości”, które uosabiają „ruskomirstwo”, należy rozpatrywać jako wrogie narzędzia, broń, niszczycielskie środki, skierowane na realizację tego ordyńskiego zamysłu. Jeśli opierać się na uniwersalnym i aksjomatycznym stwierdzeniu, że pieniądze są jednym z najważniejszych symboli państwowości, to naturalnie powstaje pytanie, a dlaczego do tej pory Ukraina posługuje się tym kolonialnym znakiem pieniężnym, który prezentuje się „kopiejką”. Przy okazji warto przypomnieć kilka faktów, które zmuszą do przekonania „bez cienia wątpliwości” o absurdalności takiej ponarodowej ciągłości. Wszak tą zdawkową monetą posługują się tylko nasi wrogowie – Rosjanie i ich satelici Białorusini, a jeszcze – reżim w naddniestrzańskiej enklawie. Dlatego, kiedy Ukraińcy mają swoją monetarną narodową tradycję, nie godzi się nadal ciągnąć w ogonie taboru moskiewskiej „reformatorki” księżnej glińskiej, która przyczyniła się w latach 30. XVI wieku do pojawienia się kopiejki, czy „kopiejkowej” reformy (1704 r.) Piotra Wielkiego, którą odziedziczyły wszystkie następne carskie, leninowsko-stalinowskie, breżniewowsko-putinowskie kolonialno-dyktatorskie reżimy. I oto ta drobna moneta, która wykluła się na moskiewskich błotach w obrazie jako „jeździec z kopią”, nie opuszcza ukraińskiej przestrzeni przez wiele stuleci. Jednak taki stan jeszcze jakoś koreluje się z rzeczywistością, kiedy znajdujesz się w stanie zniewolenia, ale w żadnym wypadku w okresie niepodległości i suwerenności Ukrainy, która walczy przeciwko Moskowii o prawo do życia, której przywiązano do szyi imperialną zdawkową monetę – „kopiejkę”. Ważne, że od razu po przyjęciu Konstytucji Ukrainy Dekretem Prezydenta „O reformie pieniężnej na Ukrainie” z 25 sierpnia 1996 roku (respekt także dla Wiktora Juszczenki!) naszą narodową jednostką pieniężną stała się hrywna, potwierdzając historyczną sprawiedliwość, że hrywna jest książęcego (kijowskiego) rodu. Logicznie byłoby także w tym samym czasie, tym samym aktem państwowym zatwierdzić (zamiast kopiejki) i inny (już kozackiego rodu) symbol pieniężny – „szah”, droga do którego wiodła przez pośrednie persko-tureckie, polsko-litewskie, kozacko-hetmańskie drogi. Ale nie stało się… Chociaż według ocen naukowców akademickich instytutów historii i językoznawstwa im. O. Potebni, a także muzeum pieniądza NBU, „szah” (nie krok!) był jednocześnie i dawną historyczną oraz językowo-leksykalną tradycyjną wartością, poczynając od XVI wieku. Dla Kozaczyzny i Hetmanatu to pojemne słowo oraz pieniądz „szah” był tradycyjnie używany. A dlatego kolonialna lingwokultura, historyczne „kopiejkowe” dziedzictwo Moskowii, która jest agresorem i terrorystą wobec Ukrainy, nie może obecnie zajmować tak czołowego miejsca we współczesnej ukraińskiej przestrzeni społecznej, musi zostać wyrzucone z orbity narodowego bytu. Podobny hybrydowy „kompromis” (kopiejkowo-hrywnowy), próbując połączyć „niepołączalne”, szybko przekształcił się w ciągu trzech dziesięcioleci w jawny anachronizm (przeżytek), kiedy za nim stale odczuwało się chłód przybycia i złodziejskiej obecności nomadów-Moskwian. Oczywiście, po referendum 1 grudnia 1991 roku od razu spróbowano przyjąć świadomą decyzję i rozpoczęła się realizacja zadania o biciu w Ługańskiej fabryce obrabiarek monety szah. Jednak już 2 marca 1992 roku uchwałą Prezydium Rady Najwyższej Ukrainy właśnie „kopiejka” została unormowana jako jedyna moneta zdawkowa na Ukrainie, a później zatwierdzona Ustawą, tym samym dziedzicząc swoją kolonialną przeszłość. Zatem obecnie właśnie zadaniem państwowym w sferze polityczno-prawnej musi stać się utrata mocy aktów najwyższego organu ustawodawczego Ukrainy okresu 1991–1992 lat oraz wniesienie zmian do ustawy „O Narodowym Banku Ukrainy” (1999 r.) odnośnie funkcjonowania właśnie narodowej jednostki pieniężnej – szahu. Tym samym przywraca się narodową tradycję w obiegu pieniężnym, dokonując bezpośredniego działania derusyfikacji, popierając wprowadzenie szahu, o którym w swoim czasie pisali I. Kotlarewski, T. Szewczenko, Łesia Ukrainka, Panas Myrny, nazywając go „szah”, „szaszek”. Specjaliści dowodzą, że w utworach Szewczenki ten słowotwór spotyka się 11 razy. Wszak słowo „siah”, przechodząc w „szah”, zawierało i swój ukraiński rdzeń od „sięgnąć”. Sięgać, osiągać, dojść do pewnej granicy… Był on miarą liczenia i w swoim czasie „odmierzał” 2 rosyjskie kopiejki, czy pół kopiejki. Iwan Kotlarewski w „Eneidzie” pisze o szahu tak: Ale u trojańskiego narodu / Za szah ałtyna nie proś. A po jakichś czterdziestu latach już w „Katarzynie” Szewczenki spotykamy: …Chrystusa dla, / Dajcie na drogę! Bierze szaha, aż się trzęsie: Ciężko go brać!.. Zatem szah jest elementem naszej kulturowej, literackiej, narodowej tradycji. Dlatego niezwykle istotnym dla wcielenia w życie tej tylko na pierwszy rzut oka niby nieznaczącej idei musi stać się podejście, które podkreślałoby nieprzerwalność narodowej ciągłości i żywotność historycznej tradycji w odniesieniu do tego nominału pieniężnego. Przecież i okres ukraińskich narodowowyzwoleńczych zmagań oraz budowy państwa w latach 1917–1921 zaświadcza, że po hetmańszczyźnie w tych czasach znów odbywa się renesans szaha, wspierany także przez kierownika Centralnej Rady M. Hruszewskiego od końca 1917 roku, drukując (wariant papierowy w związku z problemami technicznymi bicia w metalu) nieco później nominały 10, 20, 30, 40 i 50 szahów. Symboliczne jest to, że jednostkę 30 szahów (marki-pieniądze zdawkowe), drukowaną w Ukraińskiej Republice Ludowej w latach 1918–1919, przedstawiała młoda kobieta jako obraz młodej ukraińskiej nacji. Czyli szah dla Ukraińców nie był tylko czysto finansowym elementem, a już wtedy odzwierciedlał cel, wizję i misję ukraińskiej państwowości. Właśnie ten funkcjonał ideologicznego, narodotwórczego charakteru warto prezentować, argumentując zasadność takiej transformacji przejścia na szaha, co jest pewnym wyrazem walki z Moskowią o własne „Ja”. Jestem pewien, że pojawi się niemało sceptyków, w tym „maścistych” kanapowych ekspertów z tak zwaną pragmatyczną pozycją, znaną ze slangu „nie czas na to”. Po co? Zbyteczne wydatki. Niezwykle. A czyż wszystkie bardziej znaczące problemy zostały już rozwiązane? Wyczerpującą odpowiedź na te „uwagi” dają specjaliści, którzy zaznaczają, że obecnie w obiegu znajduje się ponad miliard kopiejek-monet, a setki milionów trzeba stale dodrukowywać. Dlatego logicznym wydaje się rozwiązanie – zamiast kopiejki w 2025 roku bić i wprowadzać szaha, bezboleśnie, bezkosztowo dla praktyki, wypierając „moskiewską” monetę, która kontynuuje gnębienie przestrzeni narodowej i naszych dusz tak, jak rosyjski podręcznik i książka, czy tak zwani ukraińscy „youtuberzy” ze swoją wstrętną moskiewszczyzną, utwierdzając na podświadomym (i świadomym!) poziomie cudzoziemskie narracje i „wartości”. Przypomnijmy, kiedy moskiewskie krwawe bagnety w 1919 roku niszczyły ukraińską państwowość, to „sowiety” pierwszymi swoimi dekretami zabroniły na Ukrainie obiegu hrywny i szaha. Oczywiste jest, że i tym razem putino-miedwiediewy, szojgu-ławrowy z nabiułinami i ze swoimi oprycznikami będą ściekać żółcią od nienawiści do naszych ukrainocentrycznych kroków i w tej sferze. Jednak wszystko to „nie warte złamanego szaha”, mówi się w narodzie. Ponieważ my mamy swoje robić. „Żeby żyć – nikogo o prawo nie pytam”. Ta twierdząca teza P. Tyczyny, którą wspominał w tym kontekście artysta ludowy Ukrainy K. Stecenko, refrenem brzmiała przez cały czas trwania dialogicznego widowiska. Bo my żyjemy! Walczymy! I torujemy własną, narodowo-państwową drogę do Świątyni. Ukraińcy są zobowiązani, szczególnie w warunkach strasznej wojny, pomimo wszystkich złowrogich moskiewskich, „liberalistycznych” i „wszechświatowych” narracji, które są narzucane w naszą kulturowo-oświatową, naukową, informacyjną przestrzeń, budować własną historyczną koncepcję. Bo tylko prawdziwa i obiektywna ukraińska historia jest zdolna zniszczyć rosyjską propagandę, „fałszywą historię”, wszechogarniające kłamstwo „ruskiego miru”. Należy rozważyć, że i dzisiaj promowanie ukrainocentrycznego widzenia świata nawet na kontynencie europejskim jest dość ostrym i słabo rozwiązywalnym problemem. Przecież w przededniu (2021 r.) pełnoskalowej wojny Rosji przeciwko Ukrainie profesorowie i studenci Uniwersytetu Berlińskiego wciąż postrzegali Ukrainę nie inaczej jak „twór” Związku Radzieckiego lat 20. ubiegłego wieku. Znany historyk Uniwersytetu Yale Timothy Snyder w niedawnym wywiadzie zaznaczył, że historia Europy Wschodniej, w szczególności Ukrainy, w większości bazuje na rosyjskim imperialnym konstrukcie. Od Kalifornii do Niemiec wykłada się historię zgodnie z pojęciami, kiedy to, co działo się w Kijowie i Rusi 1000 lat temu, to niby dlaczego dzisiejsza Rosja. Należy uwolnić się od tego, twierdzi znany badacz, wypełniając przestrzeń pozytywną wersją ukraińskiej historii. Warto wyodrębnić z wypowiedzianej pozycji naukowca jeszcze jedną decydującą ocenę, ważną dla nas i świata. Przecież Snyder niemal imperatywnie deklaruje, że ukraińska historia w rzeczywistości jest o wiele szersza niż współczesna Ukraina, o wiele szersza niż Rosja, ponieważ jest związana praktycznie ze wszystkim, co ważne w europejskiej i światowej historii, a dlatego trzeba angażować coraz więcej ludzi do znacznie bogatszej i ciekawszej prawdy o Ukrainie. Tak, półprawda, „kompromisy” z Moskalem zawsze truły dusze i mózgi Ukraińców. Swoiste ugodowstwo, kapitulacja, a nawet kolaboracja przed Moskwą przejawiały się wszędzie i zawsze przez cały okres niepodległościowy. Przypomina się, że w przededniu reformy pieniężnej pierwsze banknoty hrywnowe drukowano z wąsatymi kijowskimi książętami Włodzimierzem i Jarosławem Mądrym. Jednak w ciągu dziesięciolecia one już z jakiegoś powodu „zarosły” moskiewskimi brodami. Na szczęście udało się uchronić od tego moskiewstwa na ukraińskich pieniądzach chociaż obraz prawdziwego Iwana Mazepy, zostawiając go z autentycznymi bezbrodymi wąsami. Przykro, ale nie zdołali (nie chcieli na korzyść Moskala) obronić na znakach pieniężnych wizerunku krymskiego Chersonezu, które opracowywano jeszcze w latach 1992–1995, chociaż w nieprzerwanych wojnach hybrydowych z Moskowią ta rzecz zawiera niezwykle ważną ideologiczną i państwowotwórczą funkcję. Niby zapominając ostrzeżenie Szewczenki: „Moskale – obcy ludzie, czynią krzywdę z wami”, narzucano ordyńską wizję „jednorodności” nawet tam, gdzie wydawało się, że tego nie mogło być. Chociaż, wybaczcie takie porównanie, ale jak rodzima (ukraińska) państwowa Mowa jest ochroną naszej Państwowości, Tożsamości, Suwerenności, znacznie ważniejszą wartością niż środek komunikacji, bo wybitny językoznawca O. Potebnia uważał ją nie tylko za główny element Nacji, a za jej najpełniejsze odzwierciedlenie, tak i waluta narodowa jest nie tylko środkiem obiegu pieniężnego, ale i symbolem Ukraińskiej państwowości. Dlatego warto chronić ją nie tylko od kataklizmów emisji, ale i inflacji niepamięci, ceniąc swoje rodzime, nie posługując się nadal „jeźdźcem z kopiejką”. Kiedy obecnie bezustannie „reformujemy” oświatę, likwidujemy (integrując!) taki narodo-państwowotwórczy przedmiot jak „Historia Ukrainy”, podobnie jak zburzyli niedawno Instytut Ukrainoznawstwa, do niedawna noszący nazwę „Narodowy”, to powstaje pytanie, czy znajdzie się teraz miejsce (już w „zintegrowanej”, a nie w „Historii Ukrainy”) na tak nadzwyczaj ważne tematy jak: historia Ukraińskiego wojska; historia Ukraińskiego języka; historia Ukraińskiej książki; historia Ukraińskiej pieśni; historia Ukraińskiej hrywny… Wartości, poza którymi nie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

możliwe jest kształtowanie świadomości narodowej – najważniejszego czynnika bytu Narodu i Państwa. Dlatego poważne zgromadzenie ukraińskiej inteligencji w sali Centralnej „Proświty” im. Tarasa Szewczenki uważa za konieczne poparcie inicjatywy Narodowego Banku Ukrainy w sprawie przywrócenia w obiegu pieniężnym szaga, żądając od Rady Najwyższej Ukrainy zmiany ustawodawstwa, przede wszystkim ustawy „O Narodowym Banku Ukrainy”, w szczególności artykułu 32 (Jednostka pieniężna) w części, która mówi, że „jednostką pieniężną Ukrainy jest hrywna, która równa się 100 kopiejkom”. Ta „kopiejka”, jak i określenie „moskal”, o którym Szewczenko wspomina prawie sto razy, muszą wreszcie zostać wyrzucone na pobocza, na śmietniki historii. Zdaję sobie sprawę, że to wcale nie jest żadna „reforma”, te kroki w istocie nie wpłyną na bezpieczeństwo finansowo-ekonomiczne, nie rozwiążą wielkoskalowych nagromadzonych problemów dotyczących dekolonizacji i derusyfikacji ukraińskiej przestrzeni publicznej, nie wpłyną radykalnie na zmianę orientacji światopoglądowych. Jednak takie środki są społecznie pożądane, przede wszystkim w warunkach wojny. Ponieważ są one skierowane na wykonanie głównego zadania Narodu – „Precz z Moskwą!”. Ze wszystkich sfer życia ukraińskości. Dzisiaj każdy musi robić swoje. Rzetelnie, odpowiedzialnie, ze znajomością sprawy i w interesie dobra społecznego. Być może wtedy do uczniów 7 klas walczącej Ukrainy nie będą „docierać” podręczniki „Język ukraiński”, w których mapa naszego Państwa przedstawiona jest bez ukraińskiego Krymu, czy w innych szkolnych podręcznikach nie będą pojawiać się żołnierze w rosyjskich mundurach… Tak jak pozbędziemy się tego inercyjnego balastu, kiedy polityczny blichtr dziesięcioleciami tolerował narzuconą przez moskali (razem z małorosami) „kopiejkę” ze swoim kremlowskim „jeźdźcem”. Dlatego nie przystoi obecnie zderzać się solidnym mężom wokół takiego niemal imperatywnego dla zrozumienia zjawiska. Mówiąc słowami Szewczenki, spróbujmy tę małą rzecz zrobić, a wtedy i wielka sama z siebie będzie się robić. Bo jeśli, mam nadzieję, zrozumieliśmy już wszyscy (?!), kto i co jest naszym przeklętym wrogiem, a jest to moskowszczyzna, to nie zwlekajmy i nie bawmy się w eterach pustą gadaniną, a jedynie wymiećmy ze wszystkich zakamarków kopiejkowo-putinowskie moskalstwo. Pomimo tragedii wojny, które wchodzą do każdego ukraińskiego domu, ale już nie wyjdzie, jak pisał Taras w misterium „Wielki loch”: Może jeszcze nieść zmuszą, Moskala płodzić. Nie hodować, nie płodzić, a tylko pozbawiać siły i żywotności wszystkiego tego złotwórczego i wstrętnego, co zwie się moskowszczyzną! Mykoła HOŁOMSZA, zasłużony prawnik Ukrainy. Ogłoszone stanowisko trumpistów w sprawie zamrożenia wojny na Ukrainie, rozgraniczenia okupowanych ukraińskich ziem według okupantów itp. można nazwać hańbą, która so...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Derusyfikacja: od kopiejki do przestrzeni informacyjnej», s. 1

Derusyfikacja: od kopiejki do przestrzeni informacyjnej

Zakończenie. Pocz. na str. 1. „Kiedy przyszliśmy do Łeonida Krawczuka (w tamtym czasie przewodniczącego Rady Najwyższej), myślałem, że zatnie się na Iwanie Mazepie. Ale zaciął się na Mychajle Hruszewskim – Krawczuk powiedział, że jest on niejednoznaczną postacią, a poza tym był prezydentem tylko jeden dzień. Próbując skłonić Krawczuka do tej postaci, powiedziałem: „Jeśli choć jeden z nas choć jeden dzień będzie prezydentem – ten zasługuje na prawo bycia na pieniądzach”. „Zauważyłem, jak od razu zmienił się Krawczuk, przymierzając tę mitrę. Rozumiał, że nie ma lepszej kandydatury od komunistycznej większości niż on na stanowisko prezydenta. Na wizerunek Hruszewskiego na hrywnie się zgodził” – wspomina Iwan Zajec. Według jego słów była propozycja wprowadzenia nie kopiejek, a szahów, ale większość tego pomysłu nie poparła. Iwan Zajec podzielił się swoim zaniepokojeniem odnośnie zdominowania przez język rosyjski wszystkich sfer życia społecznego. Według jego obserwacji nauczyciele całkowicie tolerują rosyjski zaraz po lekcji, na przerwach i po zakończeniu zajęć... Polityk zaproponował zorganizowanie przez „Proświtę” forum językowego, angażując niewielkie organizacje społeczne, z których większość podejmuje małe kroki na rzecz wsparcia języka państwowego. „Trzeba mówić tak, żeby nas usłyszano, szeptem niczego nie osiągniemy” – powiedział Iwan Zajec. Reżyser filmowy, laureat Nagrody Szewczenkowskiej Łeonid Mużuk podzielił się wspomnieniem, jak dziesięć lat temu w zgodzie z proświcianinem, doktorem nauk filologicznych Ołeksandrem Ponomariwem przygotował wystąpienie dotyczące nagłej konieczności derusyfikacji w mediach, edukacji, nauce, sztuce filmowej itp. i teraz z żalem skonstatował, że nic się nie zmieniło. Uchwalona pięć lat temu ustawa językowa nie jest wykonywana... Zasłużony działacz sztuki Ukrainy Władysław Kornijenko zaznaczył, że nasze państwo nie jest pierwszym w historii, które zetknęło się z problemem odrodzenia swojego języka. Tak było na przykład we Francji, ale tam wywalczyli i utwierdzili francuski. Po to, aby ukraiński utwierdził się na Ukrainie, potrzebne są wysiłki całego państwa. Pierwszy wiceprezydent Narodowej Akademii Sztuki Ukrainy Wałerij Bitajew zaproponował założenie przy UNESCO nagrody imienia jednego ze światowej sławy ukraińskich działaczy. Według jego słów byłoby to bardzo ważne dla prestiżu państwa. Również kulturoznawca wyraził myśl, aby już teraz pracować nad stworzeniem muzeum historii ukraińskiej obrony czy walk wyzwoleńczych. „W Muzeum Drugiej Wojny Światowej w Kijowie jest niemało wolnej przestrzeni, którą można wykorzystać w tym celu” – powiedział pan Bitajew. Dyrektor Centrum Przygotowania Przedzawodowego i Uzdolnionej Młodzieży Uczniowskiej NAU, członkini NSPU i szefowa oddziału „Proświty” w Sofijskiej Borszczahiwce Tetiana Petrowska podzieliła się doświadczeniem organizacji i przeprowadzenia konkursu poetyckiego „Biały gołąb” dla uczniów i studentów. Konkurs jest ogólnoukraiński, jury przewodniczy znany poeta Wasyl Wasylaszko. Przewodniczący kijowskiej „Proświty” Kyryło Stecenko opowiedział o działaniach, które prowadzą proświcianie stolicy. Jednym z ostatnich na dziś jest forum społeczne „Urodzeni wolnymi”, poświęcone 33. rocznicy Niepodległości. Ludowy artysta Ukrainy Kyryło Stecenko zwrócił uwagę na wpływ subkultury na nastolatków w wieku 12–17 lat: w tym środowisku przeważa rosyjski i jest to, zdaniem proświcianina, bardzo poważne wyzwanie dla całego społeczeństwa. Przewodniczący Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświty” Wołodymyr Semystiaha w swoim wystąpieniu podzielił się doświadczeniem pisania podręcznika dla obcokrajowców o historii Ukrainy. Książka została przetłumaczona na angielski. Według słów historyka obecnie takich książek się nie wydaje, a istnieje na nie wielkie zapotrzebowanie. Również Wołodymyr Semystiaha zaproponował Pawłowi Mowczanowi zainicjowanie wydania zbioru dokumentów „Proświty” o wysiłkach naszej organizacji społecznej na rzecz utwierdzenia języka państwowego i historii Ukrainy. Podczas okrągłego stołu wystąpili: ludowy artysta Ukrainy Wałerij Franczuk, doktor filozofii Serhij Prysuchin, zasłużony dziennikarz Ukrainy Andrij Neczytajło i inni. Przy oklaskach obecnych Pawło Mowczan wręczył Narodową Nagrodę imienia Tarasa Szewczenki zasłużonemu artyście Ukrainy Jurijowi Nahułce. Uczestnicy zebrania w Kijowie powitali również Jurija Rabotina – fundatora Ogólnonarodowego konkursu „Język ukraiński – język jedności”, który uroczyście otworzył się w Odessie i stał się 25. z kolei! Ihor Zoc. Czy walka będzie wisieć w historii nad pustymi oświadczeniami politykierów dla władzy i zaspokojenia własnych ambicji władczych? Jesteśmy wdzięczni narodowi amerykańskiemu i działającemu obecnie wsparciu Prezydenta, Kongresu i Senatu USA, którzy udzielają po prostu ratującej życie pomocy Ukrainie – demokratycznej pozycji Ameryki, która demonstruje panowanie rządów prawa, w tym demokratów i republikanów. Przy okazji ci ostatni, demonstrując dążenie do zwycięstwa nad złem, wymagają udzielenia Ukrainie legalnego prawa do uderzania dalekosiężną bronią amerykańską w głąb terytorium rosyjskiego w obiekty militarne, aby zmusić agresora do zaprzestania agresji i opuszczenia zaanektowanych terytoriów przez zbrodniczy reżim kremlowski na Ukrainie. Pora określić się, kto jest po stronie Boga i demokracji, Statutu ONZ, zasad prawa międzynarodowego, a kto – po stronie szatana i reżimu dyktatorskiego. Wolny naród ukraiński nigdy nie pogodzi się z aneksją i tuszowaniem zbrodni i będzie walczył do zwycięskiego końca, dopóki ostatni okupant nie opuści ukraińskiej ziemi. Niech waszymi działaniami kieruje Bóg! Sława Ukrainie! Pawło Mowczan wręczył Jurijowi Nahułce Narodową Nagrodę imienia Tarasa Szewczenki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Kto po stronie Boga, a kto – szatana

...lidarna i ma jakąś niezrozumiałą zależność od Putina, ale nie ma żadnego interesu na korzyść narodu amerykańskiego. Czy w interesie narodu amerykańskiego leży poparcie dla dyktatorskich reżimów, „przebaczenie” ogólnonarodowemu zbrodniarzowi wielomilionowych ofiar w Ukrainie, „przebaczenie” zbrodni światowej, stwierdzonej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ? Wynika z tego, że dla drużyny Trumpa nie istnieje prawo międzynarodowe, Statut ONZ, zasady demokracji, prawa człowieka i, co najważniejsze, zwierzchnictwo prawa na świecie. Chciałoby się zadać drużynie Trumpa pytanie, czy oznacza to, że w ich rozumieniu na świecie ma panować chaos i merkantylizm, dyktatorskie reżimy, brudna polityka i siła, że wszystkie ogromne ofiary wojny w Ukrainie, setki tysięcy zabitych, rannych, inwalidów, miliony uchodźców, zrujnowane, zniszczone, rozbite bombardowaniami miasta i wsie, setki tysięcy międzynarodowych zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodniarzy – jakąś dziwaczną różdżką trumpistów mają zostać darowane dyktatorskiemu reżimowi Putina? Stąd nasuwa się pytanie: jaka nieludzka, bezbożna musi być zależność Trumpa, by rzucić pod nogi Putinowi Międzynarodową Temidę i zhańbić symbol Statuy Wolności? Mam pytanie także do republikanów, którzy od wieków wyznawali zasady prawa międzynarodowego, demokracji, zawsze byli wzorem obrony praw człowieka, przeciwnikami merkantylizmu i populizmu w polityce państwowej. Czy naprawdę wejdziecie do historii, która zapisze waszą solidarność z Putinem w kwestii potępienia putinowskiego reżimu dyktatorskiego, który przeklina zrujnowana Ukraina i cały demokratyczny świat, miliony uchodźców, setki tysięcy sierot, dzieci wykradzionych przez reżim Putina ukraińskim dzieciom, nad którymi znęcają się „adoptujący” agresora, setki tysięcy inwalidów, ludzi, którzy stracili bliskich, mieszkanie i środki do życia po ich tak zwanym „освобождєнії” [wyzwoleniu], czy poparcie Putina tą brudną polityką? Czy wszystko to naprawdę ma zostać zhańbione...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Powrót prawdy o apostole ukraińskiego odrodzenia religijno-narodowego

W Kijowie, w miejscu ostatniego przed rozstrzelaniem mieszkania metropolity kijowskiego i całej Ukrainy Wasyla Łypkiwskiego, uroczyście i wspaniale, przy udziale tłumu kijowian, księży, biskupów oraz metropolitów PCU, poświęcono i odsłonięto pomnik ku czci tego wielkiego męczennika za wiarę i państwo ukraińskie. Mykoła TYMOSZYK Zdjęcia Heorhija LUKJANCZUKA Zrobiono kolejny zdecydowany krok w kierunku przywrócenia, choć spóźnionej, sprawiedliwości dziejowej, rozwiewania mitów „ruskiego miru” o „wierze naszych rodziców” oraz wypchnięcia na margines współczesnej historii Ukrainy cerkwi odwiecznego wroga ukraińskości – tak zwanej UCP MP. Ożywiamy w pamięci znaczące wydarzenie. Oto nieco z historii tego doprawdy wzruszającego i pamiętnego wydarzenia. Za dzień narodzin UAPC przyjęto uważać 22 maja 1919 roku. Właśnie wtedy, w święto letniego Mikołaja, w zbudowanym jeszcze przez hetmana Iwana Mazepę soborze wojskowym św. Mikołaja na Peczersku, odbyło się pierwsze uroczyste nabożeństwo pierwszej ukraińskiej wspólnoty, która faktycznie odebrała władzy tę świątynię na swoje potrzeby. Nieprzypadkowo później, aby wywabić z pamięci Ukraińców to wydarzenie, komunistyczno-bolszewicka władza, powróciwszy do Kijowa z Charkowa, doszczętnie zburzy to niezwykłe dzieło Mazepy i nie pozostawi dla przyszłych pokoleń Ukraińców po nim żadnego śladu. W październiku 1921 r. w soborze św. Zofii w Kijowie odbył się pierwszy Wszechukraiński Sobór Prawosławny, na którym zatwierdzono autokefalię UCP i położono początek jej rozbudowy na całej Ukrainie. Sobór ten jest historyczny, ponieważ na nim został wyświęcony pierwszy metropolita odrodzonej UAPC Wasyl Łypkiwski. Z woli całego soboru otrzymał tytuł Metropolity Kijowskiego i całej Ukrainy. Od tego czasu Zofia Kijowska – serce ukraińskiej stolicy – znów stała się symbolem duchowego i narodowego odrodzenia całej ukraińskości. Według trafnego określenia tego działacza: „Ukraińska cerkiew, przeleżawszy w rosyjskiej trumnie ponad dwieście lat, kiedy wstała i otworzyła oczy, zobaczyła wokół siebie innych Ukraińców i inną Ukrainę”. Skala zapomnianej fali odrodzenia narodu i dzwonnicy. Oto liczby, które przekonująco świadczą o tym, że ruch autokefaliczny na Ukrainie nie był przez nikogo sztucznie rozdmuchiwany, nie koncentrował się tylko w stolicy, a z każdym miesiącem nabierał coraz potężniejszego rozwoju we wszystkich regionach, zwłaszcza na prowincji. W ciągu dwóch lat, które minęły od pierwszego soboru, do UAPC przeszło ponad 2000 parafii; cerkiew miała już ponad 2500 księży i 26 biskupów. Tylko na Czernihowszczyźnie od początku jej formowania cerkiew ta miała 150 parafii i dwóch biskupów. Z czasem wyświęcono także trzeciego biskupa – dla parafii w rejonie Konotopu. Fakty te przytaczam z zakazanej do niedawna u nas i do dziś jeszcze nieprzeczytanej nawet przez specjalistów, nie mówiąc już o zwykłych Ukraińcach, książki wspomnień W. Łypkiwskiego „Odrodzenie cerkwi na Ukrainie: 1917–1930”. Ujrzała ona światło dzienne w 1959 roku w kanadyjskim Toronto i do dziś czeka na wznowienie na Ukrainie. Nawiasem mówiąc: jedną z pierwszych, która przyłączyła się do UAPC po jej powstaniu w Nieżynie, była wspólnota mojej rodzinnej wsi Danyna. A za nią – sąsiednie Szatura, Wołodkowa Diwycia, Kropywna, Tałaliwka, Riweczak-Stepaniwka, Łosyniwka. Paradoksem i zniewagą dla pamięci historycznej jest to, że w tych wsiach mojego wykrwawionego kraju obecnie bezczelnie, za przyzwoleniem (lub z obawy) lokalnych władz, urzędują moskiewscy popi. Manipulacjami i strachem trzymają do dziś zniechęconych wieśniaków w tępej, bezgłośnej uległości i duchowej niewoli. Ważny szczegół. Wspierany przez masy ludowe ruch na rzecz autokefalii Ukraińskiej cerkwi nabrał największej potęgi i skali na początku lat 20. Był to okres, kiedy wysłane przez Moskwę bolszewickie i białogwardyjskie wojska ostatecznie utopiły we krwi Ukraińską Republikę Ludową. Jednak nie zdołały na początku zdusić rozbudzonego przez Ukraińską rewolucję pragnienia Ukraińców, by odrodzić wiarę przodków i narodową cerkiew. O tym wszystkim i o wielu innych sprawach wspominali i podkreślali to podczas tego wydarzenia, którego prowadzącym i organizatorem był znany historyk, działacz społeczno-polityczny ojciec Andrij Kowalow, szereg występujących. W szczególności: metropolita Ołeksandr Drabynko, biskup Wołodymyr Czerpak, wnuk metropolity Wasyla Łypkiwskiego Kostiantyn Łypkiwski, historyk Ihor Hyrycz, archiwista Ołeh Babenko, radna Kijowskiej Rady Miejskiej, a obecnie p.o. rektora Kijowskiego Instytutu Lotniczego Ksenija Semenowa, aktywista Drugiego odrodzenia UAPC ojciec Serhij Tkaczuk (przyjechał na wydarzenie z frontu), przewodnicząca komitetu ds. odrodzenia UAPC z 1989 roku Ludmyła Łochwyćka, profesor Mykoła Tymoszyk. Nieprzypadkowe miejsce dla pomnika. Motywację wyboru miejsca dla pomnika wyjaśni przechodniom pamiątkowy napis na przedniej części pomnika: „W tym budynku 22 października 1937 roku metropolita-męczennik Wasyl Łypkiwski został aresztowany przez moskiewsko-bolszewickich katów i osadzony w więzieniu Łukianiwskim, gdzie został rozstrzelany przez rosyjskich katów za Chrystusa i Ukrainę 27 listopada 1937 roku”. Kiedy i dlaczego metropolita Łypkiwski trafił do tego ostatniego miejsca swojego ziemskiego życia – zupełnie obcego mu domu na robotniczym przedmieściu – Ołeksandriwskiej Słobidce? (Budynek ten przy ówczesnej ulicy Daczej 8 należał do rodziny Biriulynów). Przecież wcześniej przez 20 lat mieszkał z rodziną w centrum Kijowa przy ulicy Mścisławskiej 46. Wyjaśnienie jest oczywiste. Niesłychany wzrost siły UAPC na całej Ukrainie oraz autorytetu jej prawdziwie ogólnonarodowego lidera na początku lat 30. poważnie zaniepokoił wierchuszkę totalitarnego państwa. W sierpniu 1934 roku Moskwa daje wskazówkę swoim oprycznikom w Kijowie, aby faktycznie odizolować niepokornego metropolitę. Jego, wraz z rodzoną siostrą (nawiasem mówiąc, była wtedy ciężko chora – faktycznie przykuta do łóżka), przesiedlają z dala od centrum Kijowa, do jednego z pokoi cudzego domu. Znęcanie się, głodzenie, strach i upokorzenie, które wkrótce zakończyły się rozstrzelaniem. Sam ten budynek również został zburzony... O mecenasach i darczyńcach, bez których wydarzenie by się nie odbyło. Na wykonanie i ustawienie pomnika nie wydano ani kopiejki z budżetu miasta. Historyczne wydarzenie stało się możliwe dzięki mecenasom, pod adresem których wypowiedziano podczas uroczystości niemało dobrych słów. Byli nimi, w szczególności, małżonkowie Nadija i Hennadij Wowkowie. Nawiasem mówiąc, pani Nadija pochodzi z Ługańska, a pan Hennadij – z obwodu winnickiego, ale przez długi czas z powodzeniem pracował w Bachmucie. To oni, młodzi i patriotyczni, obecnie przedłużyli życie słynnej frazie Jewhena Czykałenki o konieczności kochania Ukrainy w tym trudnym czasie „do głębi własnej kieszeni”. Z własnej kieszeni dołożył środki na te potrzeby wnuk metropolity, emeryt Kostiantyn Łypkiwski. Przyłączyło się także proukraińskie kierownictwo „Obołoni”. Wydarzenie uświetnił i dodał mu ducha legendarny Taras Kompanyczenko ze swoją „Kozacką choreą”. Niespodzianką ceremonii było nagrodzenie zasłużonych dla sprawy metropolity Lipkiwskiego. Listy pochwalne otrzymali mecenasi. A wisienką na torcie stały się ustanowione przez ruch społeczny „Historia UAOC” medale Wasyla Lipkiwskiego „Za zachowanie pamięci o ukraińskim prawosławnym ruchu kościelno-wyzwoleńczym”. Medalami Wasyla Lipkiwskiego zostali nagrodzeni: aktywni uczestnicy trzeciego odrodzenia UAOC, artysta ludowy Ukrainy Taras Kompanyczenko, Ołeksandr Tkaczuk, Ołeksandr Mychajłyk oraz badacz historii UAOC, autor tych słów. W dyplomie do mojego medalu zaznaczono co następuje: „Za wieloletnie i systematyczne badania ukraińskiego prawosławnego ruchu kościelno-wyzwoleńczego, a także życia i twórczości metropolity Iłariona (Ohijenki) oraz przywrócenie jego dziedzictwa narodowi ukraińskiemu”. Nagrody wręczał diakon Andrij Kowalow. Dla mnie ta nagroda jest szczególnie droga. Nagroda niewyproszona na własny wniosek, praca nieafiszowana, a zauważona z boku. Dlatego też jestem z niej dumny. Wnuk metropolity Wasyla Lipkiwskiego Kostiantyn przy właśnie odsłoniętym pomniku, obok niego – metropolita Ołeksandr Drabynko. Laureaci medalu metropolity W. Lipkiwskiego Ołeksandr Tkaczuk, Mykoła Tymoszyk oraz Taras Kompanyczenko. Przed aktem poświęcenia pomnika, po lewej – organizator i prowadzący ceremonię Andrij Kowalow.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

w Hadziackim Muzeum Historyczno-Krajoznawczym – poinformowało Poltawskie biuro Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP). „Ten wystawowy projekt UINP jest dżerelem interesujących informacji o znakomitej narodowej poetce, dramatopisarce i tłumaczce. Na nowo odkrywamy postać Łesi Ukrainki, obalamy stereotypy dotyczące pisarki, które przez lata wpajała rosyjska i komunistyczna propaganda, począwszy od interpretacji jej pochodzenia, samoidentyfikacji, poglądów i przekonań, po interpretacje twórczości” – podaje oficjalna strona UINP. Projekt wystawowy był eksponowany w stolicy, na Placu Kontraktowym, w muzeum miasta Nowodniestrowsk w obwodzie czerniowieckim, a następnie przeniesiono go do muzeum poetki we wsi Kołodiażne w rejonie kowelskim obwodu wołyńskiego. Hadziacz stał się czwartym miastem Ukrainy, w którym prezentowana jest ta wystawa. „Hadziacz do ekspozycji wystawy Instytutu Pamięci Narodowej został wybrany nieprzypadkowo, ponieważ z nim nierozerwalnie związane są życie i twórczość Łesi Ukrainki. Od lata 1893 roku do połowy 1906 roku niemal co roku przebywała w Hadziaczu i w jego pobliżu, w Zielonym Gaju. Tu napisała swoje utwory „Urwała się niekończąca się rozmowa”, „Robert Bruce, król szkocki”, „Trzy minuty”, „Prorok”, „Napis na ruinie”, szereg opowiadań i artykułów. Łesia Ukrainka urządzała w Hadziaczu bibliotekę-czytelnię publiczną. Tu zaprzyjaźniła się z nauczycielką Makarową, z którą później korespondowała i której poświęciła wiersz „Do przyjaciółki na pamiątkę”. W 1908 roku w Hadziaczu Łesia Ukrainka zorganizowała folklorystyczno-etnograficzną wyprawę do powiatu myrhorodzkiego w celu zapisu ludowych dum. Latem 1904 roku w Zielonym Gaju artysta Fotij Krasycki namalował portret pisarki” – przekazał przedstawiciel UINP w obwodzie połtawskim Oleh Pustowhar. Poltawskie biuro UINP

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Przegląd mediów i mediów społecznościowych

EMPR.media informuje, że według zaktualizowanych danych CIA w 2024 roku Ukraina zajmie pierwsze miejsce na świecie pod względem śmiertelności ludności, pierwsze miejsce na świecie pod względem emigracji ludności z kraju i ostatnie miejsce na świecie pod względem wskaźnika urodzeń. „Tak, to jest wynik wojny, ale także wynik «skuteczności» władz. Dlatego ja proponowałem utworzenie Ministerstwa Demografii i Diaspory oraz funduszu wsparcia dla ludzi, a nie agencji czy ministerstwa «powrotu», jak proponuje władza, która odpowiada za takie wskaźniki” – napisał na swojej stronie na Facebooku poseł ludowy Ukrainy Mykoła Kniażycki. Gazeta „Wiejskie Wiadomości” (nr 37, 10.09) cytuje dziennikarza i działacza społecznego Jurija Butusowa, który uważa, że tragedia w Połtawie pokazała: wielu urzędników, w tym wojskowych, w ogóle nie uczy się na błędach. „Ten błąd – skupienie dużej liczby ludzi – powtarzał się wielokrotnie podczas wojny. Były uderzenia w poligony, ośrodki szkoleniowe. Czy naprawdę nadal nie jest jasne, że obiekt wojskowy to priorytetowy cel dla wroga?!” – cytuje wydanie dziennikarza. Lwowska gazeta „Ekspres” (nr 36, 05.09) w artykule pod tytułem „Wygląda na to, że front się sypie. Co dalej?” publikuje opinie wojskowych i ekspertów. „W ostatnich dniach analitycy i bezpośrednio wojskowi przyznają, że ukraiński front się załamuje. Dlatego, jak mówią, przeciwnik w ciągu trzech dni faktycznie bez walki zajął Nowohrodówkę z populacją 14 tysięcy i wkroczył na terytorium Selidowego” – zauważa gazeta. „Po zakończeniu wojny i zmianie władzy na Ukrainie pójdą w przeszłość Biuro Prostych Rozwiązań i Biuro Prezydenta, szczyt pierwszych dam oraz inna pijarowska mishura. Zostaną zniesione i poprawione ustawy, które naruszają Konstytucje, ale zostały uchwalone w Radzie Najwyższej z poparciem Zełenskiego i sług. Ministerstwom i wszystkim instytucjom państwowym zostaną przywrócone nazwy, a system zarządzania państwowego powróci do legalnej i skutecznej architektury. Zostanie przeprowadzona duża praca edukacyjna, aby opowiedzieć i wyjaśnić ludności, co się naprawdę działo, na co szły pieniądze z budżetu i jaki był rzeczywisty efekt tego. Trzeba będzie to zrobić. Aby wielu otworzyły się oczy, a organom ochrony porządku łatwiej pracowało. I tak będzie. Moje prognozy mają tendencję do spełniania się” – napisał na swojej stronie na Facebooku poseł ludowy Ukrainy 8. kadencji Borysław Bereza. „Jak myślicie, czy Biuro Prezydenta nie wiedziało, co robią, przeprowadzając aferę z pieniędzmi przyfrontowych gmin? Zełenski nie wiedział, od kogo zabierają te pieniądze? Monowiększość w Radzie nie wiedziała, głosując za tę hańbę? Na pograniczu nie ma oleju napędowego. Od dawna nie ma pieniędzy na opłacenie symbolicznych pensji aparatu gmin. Nie ma biznesu, a więc żadnych podatków. Nawet rolnicy, którzy pracowali do ostatniego, już nie mogą. Ludzie z przyzwyczajenia zwracają się do przewodniczącego gminy, a co on zrobi? Co najwyżej poradzi gasić pożar własnymi rękami, bo maszyn też nie ma. Zamiast wzmocnić naszą Sumszczyznę, dać możliwość zgromadzenia jakichś zapasów, przygotować się na straszliwą zimę, centralna władza ograbiła region, a mieszkańców porzuciła na pastwę losu. Piszę tylko o Sumszczyźnie, bo przynajmniej wiem, co tam się dzieje. Ale myślę, że w innych przygranicznych obwodach wzdłuż linii frontu jest tak samo” – napisała na swojej stronie na Facebooku pisarka Tamara Horiha Zernia. Przygotował Ihor ZOC

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Nieznana Leśja w Hadziaczu

Poltawskie biuro Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP), wydział kultury i turystyki Hadziackiej Hromady oraz miejscowe muzeum historyczno-krajoznawcze zorganizowały ekspozycję wystawy UINP „(Nie)znana Leśja Ukrainka: powrót”. W 2021 roku z okazji 150. rocznicy urodzin Leśi Ukrainki nad jej powstaniem pracowali specjaliści UINP oraz Muzeum Wybitnych Działaczy Kultury Ukraińskiej Leśi Ukrainki, Mykoły Łysenki, Panasa Saksahańskiego, Mychajła Staryckiego. „Leśja Ukrainka, podobnie jak cała jej rodzina, jest przykładem dla nas wszystkich, dla tych, którzy bronią Ukrainy przed Rosjanami na froncie i pracują na Ukraińskie Zwycięstwo na tyłach” – podkreślają organizatorzy projektu oświatowego. Wszyscy chętni mieszkańcy Hadziackiej Hromady mogą obejrzeć wystawę w Ha

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Do 80. rocznicy rozpoczęcia deportacji Ukraińców z etnicznych ukraińskich terytoriów Polski

„Deportowani z odwiecznych etnicznych ukraińskich ziem w latach 1944–1951, osiedleni na Ukrainie Łemkowie zjednoczyli się w towarzystwa, aby zachowywać i przekazywać potomnym swoje bogate dziedzictwo kulturowe, przejawiające się w oryginalnej gwarze, niepowtarzalnej poezji i prozie, przejmującej pieśni, oryginalnej pisance, mistrzowskim snycerstwie, barwnym stroju ludowym…” W tych dniach wspominamy straszne wydarzenia w historii narodu ukraińskiego – 80. rocznicę rozpoczęcia deportacji Ukraińców w latach 1944–1951 oraz akcji „Wisła” (1947 r.). To straszne wydarzenie historyczne jeszcze raz przypomina nam, kto naprawdę stoi za niszczeniem naszego narodu. W tamtym czasie Moskwa, opierając się na polskich i czeskich komunistach, próbowała „ostatecznie” rozwiązać „kwestię ukraińską” na naszych najbardziej zachodnich granicach etnicznych według najstraszniejszego scenariusza – deportacji wszystkich co do jednego Ukraińców z ziemi przodków – Łemkowszczyzny, Chełmszczyzny, Nadsania, Podlasia. Różne czasy przeżywali Ukraińcy i Polacy w ciągu wieków wspólnego zamieszkiwania na tzw. „Zakerzoniu”. Historia zna wiele przykładów podobnych relacji między sąsiednimi narodami. Jednak po sąsiedzku dogadywaliśmy się i współistnieliśmy, uzupełniając kulturę jeden drugiego. Wszystko to trwało do ingerencji nazistów i komunistów w XX wieku, którzy sztucznie zaostrzyli stosunki polsko-ukraińskie do najbardziej tragicznych momentów. Te same metody są wykorzystywane przez rosyjskich okupantów na Ukrainie i teraz. Hybrydowy moskiewski komunofaszyzm musi zostać pokonany, aby uniemożliwić powtórzenie się w przyszłości takich zbrodni, jak akcja „Wisła”. Narodowe Muzeum Historii Ukrainy w II Wojnie Światowej oraz Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej 10 września przeprowadziły międzynarodową konferencję naukowo-praktyczną „Ukraińsko-polskie pogranicze: historia, pamięć, dziedzictwo językowo-kulturowe oraz współczesne wyzwania” (z okazji 80. rocznicy rozpoczęcia deportacji autochtonicznych Ukraińców z Łemkowszczyzny, Nadsania, Chełmszczyzny, Południowego Podlasia, Lubaczowszczyzny, Zachodniej Bojkowszczyzny w latach 1944–1951) badaczy historii, językoznawstwa i kultury. Współorganizatorami konferencji zostali: Centrum Badań Ukraińsko-Polsko-Słowackiego Pogranicza Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego oraz organizacja społeczna „Kijowskie weteranckie towarzystwo praw człowieka deportowanych Ukraińców „Chełmszczyzna” imienia M. Hruszewskiego”. Uczestnicy konferencji podjęli decyzję o przygotowaniu Apelu do Prezydenta, Rady Najwyższej oraz Rządu Ukrainy w sprawie utworzenia na Tarnopolszczyźnie Narodowego Muzeum Łemkowskiego w celu zachowania i rozwoju dziedzictwa kulturowo-historycznego Łemków świata. Swoistą niespodzianką dla wszystkich uczestników konferencji stała się prezentacja egzemplarza sygnalnego luksusowego foliału – wydania popularnonaukowego z dużą liczbą fotografii „Łemkowszczyzna przez wieki”, przygotowanego i wydanego przez przewodniczącego organizacji społecznej „Kijowskie towarzystwo „Łemkowszczyzna” im. Bohdana-Ihora Antonycza” Mychajła Macijewskiego we współpracy z wybitnym naukowcem-historykiem sztuki Dmytrem Stepowykiem w wydawnictwie „Dnipro”. W przeddzień konferencji odbyło się spotkanie Łemków Kijowa – „Łemkowski salon” w dolnej sali Świątyni św. Bazylego Wielkiego. Podczas wydarzenia odbyły się koncert memorialny, wystawa książek, prezentacja nowej książki, wystawa tradycyjnego łemkowskiego stroju, kolekcji łemkowskich pisanek oraz innych elementów łemkowskiej kultury i tradycji. A 6 października Kijowskie towarzystwo „Łemkowszczyzna” im. Bohdana-Ihora Antonycza, które jednoczy Łemków i ich potomków, zachowuje łemkowską kulturę i tradycje, zaprasza do łemkowskiej świątyni Świętej Opieki, która znajduje się w Narodowym Muzeum Architektury Ludowej i Życia Ukrainy w Pyrohowie, na uroczystości żałobne poświęcone 80. rocznicy rozpoczęcia deportacji autochtonicznych Ukraińców z Łemkowszczyzny, Nadsania, Chełmszczyzny, Południowego Podlasia, Lubaczowszczyzny, Zachodniej Bojkowszczyzny w latach 1944–1951. Zaplanowana jest wystawa tradycyjnych łemkowskich strojów, wystawa książek poświęconych Łemkom i ich kulturze, występ artystów oraz poczęstunek żałobny. Przygotował Heorhij ŁUKJANCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ного zła, za pomocą których ona dąży do odbudowy imperium, dlatego też napadła na Ukrainę. Ukraińcy wykazali szalony opór, a pomaga im cały świat. Dlatego imperium Zła nie ma żadnej szansy na sukces. Zatem powrót Rosji do statusu supermocarstwa poprzez odbudowę Imperium Rosyjskiego w maksymalnie możliwych granicach był prawdziwym celem kremlowskiej góry. Takie przedsięwzięcie nieuchronnie prowadziło do całkowitej zmiany istniejącego porządku światowego i, według zamysłu Putina, miało wynieść Rosję na dominującą pozycję w świecie. W tym właśnie polegał sens putinowskiej agresji przeciwko Ukrainie. Imperialne zamiary i plany Putina W podstawie swojej działalności na stanowisku prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimir Putin postawił zamiar odbudowy Imperium Rosyjskiego w granicach co najmniej Związku Radzieckiego. O tym stale mówiła rosyjska propaganda i kremlowscy zwierzchnicy – nie raz podkreślali, że Polska, łącznie z Warszawą, Finlandia, a nawet Alaska i Kalifornia, to historyczne ziemie rosyjskie. Aby o tym wiedzieli Amerykanie, w Kalifornii za pieniądze rosyjskich oligarchów odbudowano nawet dawną rosyjską fortecę „Fort Ross” i co roku organizowano tam festiwale z udziałem moskiewskich artystów, przebranych kozaków i wojskowych orkiestr z Rosji. Na uroczystości zapraszano amerykańskich polityków, a w nich uczestniczył nawet gubernator Kalifornii Arnold Schwarzenegger. Amerykanie postrzegali te rosyjskie uroczystości jako normalnych demokratycznych ludzi, ale w Rosji propagowano je przez pryzmat hasła „Kalifornia była nasza!”. Zatem Rosjanie mieli wielkie ambicje imperialne. Nie ograniczali się do Ukrainy i poszliby tak daleko, jak tylko by im się udało. Putin wyobrażał sobie siebie jako nowoczesnego rosyjskiego cesarza, „zbieracza ziem”; oligarchowie uroczyście wręczyli mu nawet złotą cesarską koronę z diamentami. Odbudowę Imperium Rosyjskiego Putin postanowił rozpocząć od Ukrainy – kluczowego ogniwa szalonego projektu. W tym celu on zaprzeczył

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Dlaczego wojnę nazwano „specjalną operacją wojskową”

Dmytro CZOBIT. Ciąg dalszy. Początek w nr 34—36 z 2024 r. Ukraina i Ukraińcy jako strategiczne zasoby imperium. Jak widzimy, zasoby ludzkie Ukrainy były rozpatrywane w przeszłości i są rozpatrywane przez obecne rosyjskie kierownictwo jako jeden z głównych czynników utrzymania skolonizowanych krajów, przede wszystkim Syberii, Ałtaju, Dalekiego Wschodu, Sachalinu, Kamczatki, Wysp Kurylskich oraz innych „wyzbieranych” przez Moskwę obcych ziem. Stworzenie na tych terenach bliskiej sobie słowiańskiej większości z Rosjan i Ukraińców zawsze, jeszcze od czasów Imperium Rosyjskiego, rozpatrywano jako sposób przeciwstawienia się „żółtej rasie” i utrzymania tamtejszej rdzennej ludności w posłuszeństwie. W razie zagarnięcia Ukrainy, Kreml niechybnie wykorzystałby Ukraińców do znacznego zwiększenia rosyjskiej armii i jej potęgi. O prawdopodobieństwie takiego scenariusza świadczy moskiewska praktyka masowej mobilizacji wśród ludności okupowanych terytoriów obwodów donieckiego, ługańskiego, zaporoskiego i chersońskiego. Ukraińcy w armii carskiej i radzieckiej zawsze odgrywali wiodącą rolę. Dotyczy to nie tylko wielkiej plejady generałów i starszych oficerów-Ukraińców, ale przede wszystkim niższego szczebla dowódców, których na Zachodzie nazywa się podoficerami, a w rosyjskiej armii – sierżantami i starszynami. Bezpośrednie działania bojowe prowadzą nie tyle generałowie, co starszyny – kręgosłup armii; od nich zależy sukces konkretnych operacji na polu walki. Praktyka obecnej wojny pokazała, że niszczycielskie porażki zadaje i ponosi straty właśnie niższy szczebel, któremu przewodzą sierżanci: są oni odpowiedzialni za bezpośrednie działania bojowe. Na tej wojnie rosyjscy starszyni zarekomendowali się daleko nie z najlepszej strony – świadczą o tym powszechne pijaństwo, okrucieństwa, grabieże niesławnej Tamańskiej Dywizji Pancernej, desantowców z Pskowa i Uljanowska, czołgistów i piechoty zmotoryzowanej z Buriacji i Tuwy, a zwłaszcza ich już słynne „trofea”: czajniki elektryczne, sedesy, pralki, a nawet budy dla psów. W nie tak odległych czasach niższy szczebel Armii Radzieckiej stanowili w większości Ukraińcy, którzy byli bardziej wykształceni, umiejętni i bystrzy, odpowiedzialni i sumienni. W armii radzieckiej istniało nawet powiedzenie: „Chochoł bez belki – to jak papier bez pieczątki”. Belką nazywano galony na pagonach w formie paska – wojskowe znaki rozpoznawcze sierżantów i starszyn. Teraz niższy szczebel rosyjskiej armii obsadzają sami Rosjanie, kadyrowcy, Buriaci; jak walczą i co wyprawiają, widzi cały świat. Ale oprócz 45-milionowej populacji, Ukraina posiada niemały potencjał ekonomiczny, w tym o charakterze wojskowym: przemysł rakietowy i lotniczy, produkcję silników lotniczych, czołgów, ciężarówek, pojazdów opancerzonych. Zawładnąwszy nimi, Rosja rzeczywiście mogła stać się drugą armią na świecie i pierwszą w Europie. Ale to daleko nie wszystko – Rosji potrzebne są jeszcze zasoby naturalne Ukrainy. Największy pod względem powierzchni kraj Europy, Ukraina, posiada największe na świecie czarnoziemy – bogatą w próchnicę i najżyźniejszą na świecie ziemię, która zapewnia wysokie plony. Dzięki swojej ziemi Ukraina jest spichlerzem Europy i zajmuje trzecie miejsce na świecie pod względem eksportu zbóż. Ukraina posiada największe w Europie złoża rud żelaza. Pierwsze miejsce w Europie i drugie na świecie zajmuje pod względem zasobów rud manganu. Mangan jest stosowany w wielu procesach technologicznych, w szczególności w metalurgii, gdzie jego składniki są niezbędne przy wytwarzaniu stali nierdzewnej: mangan zwiększa wytrzymałość stopów stali. Na Ukrainie znajduje się 15 złóż rud tytanu, również największych w Europie. Tytan to jeden z najważniejszych metali konstrukcyjnych i strategicznych, który odznacza się lekkością, odpornością na korozję, nadzwyczajną twardością i wytrzymałością; ten metal wykorzystuje się w lotnictwie i statkach kosmicznych. W Związku Radzieckim z ukraińskiego tytanu budowano atomowe okręty podwodne, co pozwalało znacznie zwiększać głębokość zanurzenia, a odpowiednio i zmniejszać wykrywalność w wodach światowego oceanu. Pierwsze miejsce w Europie i szóste na świecie Ukraina zajmuje pod względem złóż rud uranu. To właśnie ukraiński i kazachski uran stały się podstawą do wyprodukowania przez Rosję atomowych głowic rakiet, bomb i pocisków. Zatem z wojskowo-strategicznego punktu widzenia Ukraina również miała ogromne znaczenie dla Rosji. Oto po co Putinowi Ukraina – kluczowe ogniwo w sprawie odnowienia Imperium Rosyjskiego, znacznego zwiększenia jej ekonomicznej i wojennej potęgi oraz stworzenia tak zwanej „Wielkiej Rosji”. Oprócz tego zwycięstwo w wojnie z Ukrainą rozwiązywało dla Putina jeszcze takie zadania: zapewniało przymusowe przesiedlenie milionów Ukraińców do depresyjnych rejonów Rosji na tak zwane „reedukowanie” – o czym Rosjanie mówili otwarcie; zasiedlenie miast i wsi Ukrainy etnicznymi Rosjanami w celu zmiany sytuacji demograficznej (przykład Krymu jest tego jaskrawym potwierdzeniem – po jego okupacji przesiedlono tam prawie milion Rosjan); zwiększenie liczebności i potęgi rosyjskiej armii kosztem Ukraińców oraz gospodarki Ukrainy; rozszerzenie terytorium Rosji aż do granic z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią z możliwymi tymczasowymi terytorialnymi „podarunkami” ukraińskich ziem nowym sąsiadom – jako „przynęta” na przyszłość. Gdyby kraje NATO i Unii Europejskiej poszły na takie nieuprawnione ustępstwa wobec Putina i przywróciły status quo ze stanu na 1997 rok, to kolejnymi po Ukrainie ofiarami stałyby się Kazachstan, Litwa, Łotwa, Estonia, Gruzja, Mołdawia, a po nich – Polska, Słowacja, Czechy, Węgry. Ich rosyjski minister spraw zagranicznych Ławrow nazwał „osieroconymi” po rozpadzie Układu Warszawskiego. Z tego nasuwa się wniosek: „sieroty” trzeba chronić. A kto może to zrobić lepiej niż Rosja? Oto takie imperialne zamiary krążyły w głowach Putina i jego kremlowskich popleczników. O tym w programach telewizyjnych otwarcie mówili rosyjscy propagandyści i duchowni, wiersze na ten temat pisali poeci! Prawdziwym celem Putina jest odnowienie Imperium Zła. Plan powrotu Rosji do statusu supermocarstwa stał się głównym filarem całej działalności Putina w ciągu ostatnich dwóch dekad jego rządów w Rosji. Rozpętując największą od czasów Hitlera wojnę w Europie, Putin nazwał ją „specjalną operacją wojskową”, rzekomo skierowaną na ochronę rosyjskojęzycznych przed wymyślonym przez niego tak zwanym ludobójstwem, urządzonym, według jego własnych słów, przez „kijowski reżim”. Innymi przyczynami agresji ogłosił konieczność przeprowadzenia tak zwanej „denazyfikacji” i „demilitaryzacji” Ukrainy. Ogłoszone przez Putina cele są kłamliwe, ponieważ główną misją tych słów i terminów jest oszukanie opinii publicznej, ukrycie przed światem prawdziwych przyczyn, pobudek oraz rzeczywistego celu agresji. W rzeczywistości rozpoczął on wojnę zaborczą w celu zbrojnego odtworzenia Imperium Rosyjskiego, przywrócenia mu statusu supermocarstwa i siłowej zmiany światowego porządku prawnego. Ukraina w tej głęboko zbrodniczej i szatańskiej sprawie jest kluczowym ogniwem – jeśli ona upadnie, to dalej nastąpi efekt domina i w łono imperium powrócą wszystkie „utracone” przez Rosję ziemie. Chodzi nie tylko o Ukrainę, ale także o inne suwerenne państwa – republiki byłego ZSRR: je również chciano przywrócić do imperium. Kremlowska propaganda nagłaśniała plany odtworzenia granic nie tylko Związku Radzieckiego, ale i carskiej Rosji. W ten sposób Putin i jego poplecznicy próbowali podnieść wielkość i potęgę Rosji. Na pierwszym etapie – kosztem Ukrainy i Ukraińców, a w perspektywie – także innych krajów i narodów. Swoje roszczenia terytorialne uzasadniali tak zwanymi „podarunkami” rosyjskich ziem i nielegalnym, w ich mniemaniu, wyjściem byłych republik radzieckich ze składu ZSRR, a niektórych państw, takich jak Finlandia i Polska – z łona jeszcze carskiego imperium. Powrót tych ziem i przywrócenie wielkości Rosji jako światowego hegemona stało się maniakalną ideą nowożytnego niedoimperatora i jego kliki. Putin nawet oświadczył, że jego celem jest „Wielka Rosja”, a bez Ukrainy osiągnięcie go jest niemożliwe. Zatem prawdziwy cel wojny Rosji polegał na zagarnięciu Ukrainy, jej likwidacji jako niepodległego państwa, zmianie na jej terytorium sytuacji demograficznej i włączeniu w skład Federacji Rosyjskiej w postaci kilku autonomii. Czyli chodziło o rozszerzenie granic samej Rosji kosztem suwerennej Ukrainy. Ujarzmienie Ukrainy rozpatrywano jako pierwszy etap odtworzenia Imperium Rosyjskiego i początek zmiany światowego porządku prawnego, w którym wiodącą rolę miała odgrywać Rosja. Kluczowe ogniwo w tych neoimperialnych, kolonialnych i zaborczych planach miała stanowić Ukraina. Bez Ukrainy Imperium Rosyjskiego nie da się odtworzyć i przywrócić mu statusu supermocarstwa, czyli uczynić Rosję, w rozumieniu Putina, „wielką”. Ukraina zawsze była jedną z najważniejszych składowych Imperium Rosyjskiego. Bardzo dobrze rozumiał to Putin, dlatego też rozpoczął siłowe odtwarzanie „supermocarstwa” od Ukrainy. W wyniku sukcesu Rosja znacznie zwiększyłaby swoją gospodarczą i militarną potęgę, a dalszy proces przyłączania do metropolii byłych kolonii poszedłby prościej i znacznie szybciej. W tym właśnie zawierał się sens agresji. Jednak w razie porażki na Ukrainie Federację Rosyjską czekałby rozpad jako ostatniego na planecie imperium oraz ogłoszenie niepodległości przez szereg zniewolonych narodów i stworzenie na jej obecnym terytorium ponad tuzina samodzielnych państw narodowych. Oto dlaczego moskiewskie kierownictwo wojskowo-polityczne tak oszalało i brutalnie prowadzi szeroko zakrojone działania bojowe przeciwko Ukrainie. Oni sami postawili się w sytuacji: zwycięstwo albo śmierć. Putin liczył na odniesienie łatwego i szybkiego zwycięstwa, ale nieoczekiwanie napotkał desperacki opór Ukraińców i solidarność z Ukrainą większości krajów. Brutalna, szeroko zakrojona, niesprowokowana, wiarołomna i nielegalna agresja przeciwko suwerennemu państwu Ukrainie poraziła i zmieniła w Europie i na świecie stosunek do Rosji na zawsze. Przyczyna jest oczywista – Rosja już po raz kolejny dopuściła się bezprawia, okrucieństwa i niewyobrażalnego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

prawo ukraińskiego narodu do samobytności, samostanowienia i niezależności. Aby upokorzyć Ukraińców, opracowano plan i całą strategię z udziałem organów państwowych, mechanizmów politycznych, nauki, prasy, telewizji i kina. Ukraina miała stać się pierwszą ofiarą, a po niej bezwzględnie miały nastąpić inne. Głównymi elementami ideologicznego uzasadnienia potrzeby odbudowy imperium stały się putinowskie lamenty o „geopolitycznej katastrofie stulecia” i o „jednym narodzie”. Początek odliczania przygotowań do realizacji imperialnych planów można uznać za dojście Putina do władzy w 2000 roku. Wówczas też państwowym hymnem Federacji Rosyjskiej stał się hymn Związku Radzieckiego. Powrót hymnu Radzieckiej Imperii, z nieistotnymi zmianami w tekście, stał się oczywistym przejawem imperialnych ambicji nowego sternika Kremla. Jednocześnie zaczął on rozpowszechniać lamenty za Związkiem Radzieckim. Putinowska fałszywka o „geopolitycznej katastrofie” W dorocznym orędziu do Zgromadzenia Federalnego w 2005 roku prezydent Federacji Rosyjskiej W. Putin wypowiedział słynne, sakramentalne słowa: „Rozpad Związku Radzieckiego był największą geopolityczną katastrofą stulecia”. Te słowa powtarzał publicznie wielokrotnie. Z ich treści wynikał wniosek, że należy zlikwidować skutki „katastrofy”, czyli przywrócić status quo i przywrócić stan, który istniał przed rozpadem Związku Radzieckiego. A ZSRR Putin nazywał Rosją i czynił to nie raz. Twierdził, że Moskowia, Imperium Rosyjskie i Związek Radziecki to różne nazwy jednego i tego samego państwa: Rosji. Chodziło zatem o lamentowanie nad Rosją i powrót jej dawnej potęgi, chwały i wielkości. Ale również tutaj Putin demonstrował „wyrafinowanie” i oświadczył: „Kto nie żałuje rozpadu Związku Radzieckiego, nie ma serca, a kto chce go odbudować, nie ma głowy”. Na pierwszy rzut oka wyglądało, że Putin nie ma zamiaru odbudowywać Związku Radzieckiego, lecz wcale tak nie jest. Jego kolejne działania pokazały, że imperium chce odbudować w jeszcze większym zakresie niż ZSRR. To pierwsze. A po drugie: pod względem formy i wewnętrznej treści ma ono stać się znacznie bardziej scentralizowanym państwem, w którym podmioty nie miałyby konstytucyjnego prawa do wyjścia z jego składu, jak to było w ZSRR. Putin wielokrotnie ogłaszał, że prawo wyjścia podmiotów ze składu Federacji Rosyjskiej jest niedopuszczalne. Jak to ma wyglądać, widać z jawnych planów rozczłonkowania Ukrainy oraz z faktów włączenia jej poszczególnych okupowanych części do składu Federacji Rosyjskiej. Świadczą o tym również przykłady zaanektowanego Krymu, Sewastopola, zagarniętych części obwodów donieckiego, ługańskiego, zaporoskiego i chersońskiego – Putin włączył je do składu FR jako całkowicie pozbawione praw podmioty. Tak samo postąpiłby z innymi terytoriami Ukrainy, Kazachstanu, Mołdawii i innych krajów, gdyby świat nie stawił zdecydowanego oporu temu nowoczesnemu kolonialno-imperialnemu barbarzyństwu. Ale wróćmy do putinowskiej tak zwanej „geopolitycznej katastrofy stulecia”. Ta teza stała się punktem wyjścia do przemyślenia wydarzeń 1991 roku i miejsca Rosji w świecie. Putin nazywał najbardziej geopolityczną katastrofą stulecia całkowicie pokojowy rozpad Związku Radzieckiego i ogłoszenie niepodległości przez wszystkie jego 15 podmiotów, czyli republiki radzieckie, łącznie z samą Rosją. W XX wieku świat przeżył dwie wojny światowe, w których zginęły dziesiątki milionów ludzi. Wychodzi więc, że dla Putina nie dwie wojny światowe, lecz pokojowy rozpad Imperium Radzieckiego był Złem, które stało się „katastrofą stulecia”. Jak to może być? Ale istnieje jeszcze jedna okoliczność, która bezspornie obala putinowskie fałszerstwo. Cały świat wspomina pamięć ofiar dwóch wojen światowych, to dni żałoby. A rozpad Związku Radzieckiego wszystkie jego 15 podmiotów, czyli dawne republiki radzieckie, w tym także Rosja, świętują: obchodzą Dni Niepodległości jako swoje najważniejsze państwowe i narodowe święta. Co więcej, pierwszą, która zaczęła obchodzić Dzień Niepodległości, była sama Rosja, już na rok przed ostatecznym rozpadem ZSRR, 12 czerwca 1990 roku. Tego dnia Rada Najwyższa RFSRR proklamowała Deklarację o suwerenności państwowej Rosji. Warto dodać, że jako pierwsza spośród wszystkich ówczesnych republik radzieckich. Decyzją rosyjskiego parlamentu dzień 12 czerwca stał się głównym świętem państwowym – Dniem Niepodległości Rosji. Pamiętne i tragiczne daty w kalendarzach narodów uciskanych przez Rosję Zatem sama Rosja stała się pierwszym postradzieckim państwem, które ustanowiło swoim głównym świętem państwowym Dzień Niepodległości Rosji. Postawmy logiczne pytanie: „Od kogo Rosja uniezależniła się w 1990 roku?”. Całkowicie poprawnie – od Związku Radzieckiego!!! Otóż Rosja na czele z ówczesnym przywódcą Borysem Jelcynem ogłosiła swoją niepodległość państwową od ZSRR w formie Deklaracji o suwerenności państwowej. Wcześniej podobne akty dotyczące odnowienia niepodległości państwowej przyjęły Litwa, Łotwa, Estonia i Gruzja. Rosja stała się piątą, lecz nie decydującą, bo Związek Radziecki pomyślnie nadal istniał jeszcze rok. Należy zauważyć, że Rosjanie obchodzili święto swojej niepodległości państwowej także po rozpadzie Związku Radzieckiego, którego prawonastępcą stała się sama Federacja Rosyjska. Ten polityczny absurd trwał aż do 1996 roku, kiedy z nazwy głównego rosyjskiego święta usunięto jedno słowo – „niepodległości”. Obecnie Rosjanie 12 czerwca świętują po prostu Dzień Rosji. W Republice Białorusi były dwa święta państwowe związane z wyzwoleniem spod rosyjskiego kolonialnego jarzma. Od 1992 roku Białoruś 25 marca obchodziła Dzień Woli. W tym dniu w 1918 r. proklamowano Białoruską Republikę Ludową jako państwo niezależne od Imperium Rosyjskiego. Językiem państwowym ogłoszono białoruski. Dzień Woli stał się świętem państwowym. Jednak reżim Łukaszenki na złość Moskwie zniósł to narodowe święto Białorusinów. Teraz za jego obchodzenie karze się w trybie karnym i administracyjnym. Drugie państwowe święto nazywało się Dniem Niepodległości Białorusi; obchodzono je od 1990 roku 27 lipca, ponieważ wtedy Najwyższa Rada Białorusi proklamowała Deklarację o państwowej suwerenności. W 1996 r. reżim Łukaszenki, okazując solidarność z Moskwą, również usunął z nazwy swojego głównego państwowego święta słowo „niepodległości” i pozostało, jak u Rosjan, – Dzień Białorusi, chociaż główny budynek architektoniczny Białorusi nadal nazywa się „Pałacem Niepodległości”. Co więcej – zmieniono także datę obchodów: święto przeniesiono na 3 lipca i powiązano je z wyzwoleniem Mińska spod niemiecko-faszystowskich najeźdźców. W ten sposób Białoruś stała się jedyną z dawnych republik radzieckich, która nie obchodzi dnia niepodległości, związanego z datą wyzwolenia spod władzy ZSRR lub Imperium Rosyjskiego. Wszystko to białoruski dyktator Łukaszenko robił na pokaz kremlowskiemu tyranowi Putinowi. Ale wykreśleniem dat z kalendarza nie da się cofnąć koła historii. Wszystkie pozostałe 13 dawnych republik radzieckich obchodzą „Dni Niepodległości” swoich krajów. Oczywiście niepodległość uzyskały od Związku Radzieckiego i Rosji. Pierwsza 24 sierpnia 1991 roku pełną państwową niepodległość Ukrainy proklamowała Najwyższa Rada Ukrainy. Decyzję parlamentu potwierdziło 1 grudnia tego samego roku w referendum 93% Ukraińców. W konsekwencji Ukraina wyszła ze składu Związku Radzieckiego, a jej uznały kraje świata. 24 sierpnia stał się głównym państwowym i narodowym świętem Ukrainy – Dniem Niepodległości. Dni niepodległości obecnie obchodzą wszystkie dawne republiki ZSRR. Po Ukrainie drugim niepodległość proklamowała Mołdawia – 27 sierpnia 1991 r. Obecnie 27 sierpnia jest głównym państwowym świętem Mołdawii: Dniem Niepodległości. Dni proklamowania niepodległości stały się głównymi narodowymi świętami dawnych rosyjskich kolonii. Podajmy te daty w porządku chronologicznym: 31 sierpnia Dzień Niepodległości świętuje Kirgistan, 1 września – Uzbekistan, 9 września – Tadżykistan, 21 września – Armenia, 18 października – Azerbejdżan, 27 października – Turkmenistan, 16 grudnia – Kazachstan. Na Litwie, Łotwie, w Estonii głównymi państwowymi i narodowymi świętami stały się dni odnowienia państwowości w 1918 roku, a w Gruzji – w 1917-ym: wtedy te kraje wyszły ze składu Imperium Rosyjskiego, co wciąż nie daje spokoju rosyjskim imperialistom. Zatem daty wyjścia krajów ze składu Imperium Rosyjskiego i ZSRR stały się dla ich narodów głównymi państwowymi i narodowymi świętami, a dla Putina – „największą geopolityczną katastrofą stulecia”. Jak widzimy, to samo wydarzenie – rozpad Imperium Rosyjskiego – jest przez wszystkie narody i przez Putina postrzegane zupełnie inaczej. Stąd widać, że słowa Putina są od początku do końca fałszywym, bezczelnym i cynicznym zniekształceniem rzeczywistości. Jednak o prawdziwych katastrofach związanych z Imperium Rosyjskim i Radzieckim należy mówić, aby świat je poznał. Mowa o tragicznych wydarzeniach, których daty na zawsze weszły do kalendarzy narodów podbitych przez Rosję. 12 stycznia – Dzień Żałoby w Turkmenistanie. Ten dzień jest w kraju dniem wolnym od pracy, gdyż wspomina się pamięć 80 tysięcy Turkmenów, których 12 stycznia 1881 roku w stolicy Gök-Tepe bestialsko zamordowali rosyjscy żołnierze. W tym dniu nie przeżył żaden mieszkaniec miasta – wszystkich bezlitośnie wymordowano: starszych ludzi, kobiety, dzieci. Samo miasto Rosjanie zrównali z ziemią. Rosyjski generał Skobelew oszczędził tylko jedną pięcioletnią dziewczynkę – poruszył go smutny wzrok dziecka na piersi martwej matki – i wysłał ją do Petersburga na „wychowanie”. „Wdzięczni” Rosjanie postawili pomniki katowi narodu turkmeńskiego Skobelewowi w Moskwie i Riazaniu, a zdobycie Gök-Tepe wpisali w historię rosyjskiej sztuki wojennej jako jedną z „sławnych” bitew. Na cześć tego wydarzenia car Aleksander II wydał srebrny medal z własnym monogramem i napisem: „Za zdobycie Gök-Tepe szturmem”, którym odznaczono wszystkich rosyjskich zbirów. Turkmenom Rosjanie proponowali poddanie się i „dobrowolne” przyłączenie do Rosji – w przeciwnym razie grozili, że wymordują wszystkich co do jednego, i dotrzymali słowa. W tej historii szczególnie uderza całkowicie przeciwny pogląd na to samo wydarzenie we współczesnej Rosji i obecnym Turkmenistanie: w Rosji – triumf, w Turkmenii – żałoba. Podobne zjawisko obserwujemy także w innych przypadkach. Na Litwie 23 sierpnia obchodzi się jako tragiczne wydarzenie – Dzień Czarnej Wstążki. W tym dniu w 1939 roku podpisano pakt Ribbentrop-Mołotow, który podzielił Europę, doprowadził do sowieckiej okupacji Litwy i otworzył śluzy II wojny światowej. Na Łotwie 23 sierpnia obchodzi się jako Dzień Pamięci Ofiar stalinizmu i nazizmu. Z rosyjskimi ofiarami na Łotwie wiążą się jeszcze dwie smutne daty. 25 marca – Dzień Pamięci Ofiar reżimu komunistycznego. 25 marca 1949 roku rosyjscy komuniści deportowali na Syberię 90 tysięcy Łotyszów. 14 czerwca na Łotwie – Dzień Terroru Komunistycznego. 14 czerwca 1940 roku rozpoczęła się masowa deportacja 300 tysięcy Łotyszów w odległe rejony Rosji Sowieckiej. W Estonii również 14 czerwca stał się Dniem Żałoby za dziesiątkami tysięcy Estończyków deportowanych w latach 1940–1949 przez Rosjan na Syberię. 24 lutego na Łotwie obchodzi się Dzień Niepodległości, bo właśnie tego dnia w 1918 roku Estończycy ogłosili jej odzyskanie i wyszli ze składu bolszewickiej Rosji. 21 maja corocznie Czerkiesi na całym świecie, w tym w autonomicznych republikach Federacji Rosyjskiej Adygei, Karaczajo-Czerkiesji i Kabardo-Bałkarii, obchodzą Dzień Żałoby i wspominają milionowe ofiary, jakie ten naród poniósł z rąk rosyjskich kolonizatorów podczas wojny rosyjsko-kaukaskiej 1763–1871. Tragiczna data związana z rosyjską okupacją istnieje nawet w Republice Czeczeńskiej. Corocznie w trzecią niedzielę września tam obchodzi się Dzień Czeczeńskiej Kobiety. W tę niedzielę w 1819 roku rosyjscy żołnierze na rozkaz generała Jer- ...zmiotli z powierzchni ziemi czeczeński aul Daditi-Jurt, a wszystkich jego mieszkańców wycięto, oprócz 46 dziewcząt. Kiedy prowadzono je pod konwojem wąskim mostem przez górski wąwóz, na dnie którego płynęła rzeka Terek, zdarzył się wstrząsający wypadek. Dziewczęta, rozumiejąc, co czeka je w rosyjskiej niewoli, porozumiawszy się, jednocześnie rzuciły się na swoich konwojentów i razem z nimi wpadły z mostu w przepaść. Wszystkie dziewczęta zginęły, a wraz z nimi rosyjscy kaci-gwałciciele. Na pamiątkę tego czynu 46 czeczeńskich dziewcząt w 2009 r. w Republice Czeczeńskiej ustanowiono Dzień Czeczeńskiej Kobiety, a na miejscu bohaterskiego aulu Daditi-Jurt, zniszczonego na rozkaz Jermołowa, wzniesiono pomnik wszystkim jego dzielnym obrońcom i ofiarom rosyjskich najeźdźców. Nawiasem mówiąc, masowe gwałty na kobietach i dziewczętach ze strony rosyjskich żołnierzy, oficerów i generałów, łącznie z dowódcą Jermołowem, na Kaukazie były czymś powszednim – o tym wiele napisano, także w biografii samego generała Ołeksija Pietrowicza Jermołowa. Okazuje się, że ten „pogromca” Kaukazu był zwykłym seksualnym zboczeńcem i maniakiem. Jako „prawdziwy rosyjski prawosławny chrześcijanin” założył sobie cały harem z kaukaskich muzułmanek i z kilkoma miał wspólne dzieci. Trzem z nich od różnych matek car Aleksander II nadał prawo do uznania za legalnie urodzone rosyjskie szlacheckie dzieci. Ale niektóre dzieci Jermołowa pozostały na Kaukazie i stały się prawowiernymi muzułmanami, jak i ich matki. Przypadki z Jermołowem wskazują, że gwałty na kaukaskich kobietach ze strony rosyjskich okupantów były powszechne i masowe. Podobna praktyka w Niemczech w 1945 roku i w Ukrainie w 2022 roku świadczy o tym, że takie zbrodnie wojenne są stałymi towarzyszami Rosjan przez wieki. Zatem obecne bestialstwa rosyjskich najeźdźców i okupantów w Ukrainie mają wielką wojenno-historyczną tradycję. Generałowi i katu narodów kaukaskich Jermołowowi w Federacji Rosyjskiej, jak i innym generałom-zdobywcom, również postawiono pomniki, zwłaszcza w kilku miastach pokonanego przez nich Kaukazu oraz w jego rodzinnym mieście Orle. Kontynuując te „chlubne” wojenne tradycje, Rosjanie najwyraźniej szykowali się do stawiania pomników nowym „pogromcom”, „zbieraczom ziem” i katom, tym razem w Ukrainie: generałom Gierasimowowi, Surowikinowi, sklejonemu z fanerki marszałkowi Szojgu, no i oczywiście nowożytnemu niedoimperatorowi Putinowi; ostatniego planowano nawet uczynić świętym rosyjskiego prawosławnego kościoła, malowano z jego wizerunkiem ikony i lepiono mozaiki, a instalowano je w cerkwiach Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej! I to bezwstydne świętokradztwo działo się w Europie XXI wieku! Ale znowu u Rosjan coś poszło nie tak. Rosyjskiej agresji Ukraińcy stawili szalony opór, a pomógł im jeszcze cały świat. Plany nowego rozszerzenia imperium runęły, teraz Moskwa myśli, jak uratować przed rozpadem to, co zostało. I wszystko znów zaczęło się od Ukrainy. Cóż tu powiedzieć? Nie trzeba było napadać. Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wydano dziewiątą książkę poezji Jurija Docenki „Zimowe gołębie”, z przedmową naukowca-filologa, jego ziomka Wałerija Syrotenki. Zbiory poetyckie Jurija Docenki drukowano w wielu antologiach („Krona”, „Ziemio rodzinna, kołysanko”, „Doniecczyzno moja!”, „Pisarze Doniecczyzny”, „Świat słowa. Literatura kramatorska w nazwiskach”, „Ukraińscy pisarze Kramatorska”, „Płynie słowo nad Torem” i innych), w ogólnoukraińskich gazetach i czasopismach („Literaturna Ukrajina”, „Hołos Ukrajiny”, „Literaturnyj Lwiw”, „Ukrajina mołoda”, „Donecczyna”, „Wyrobnyk Ukrajiny”, „Donbas”, „Bereził”). Jest laureatem nagrody literackiej imienia W. Sosiury Donieckiego Obwodowego Funduszu Kultury (1997 rok). A także laureatem obwodowej nagrody literackiej imienia H. Krywdy (2005 rok) oraz nagrody literacko-artystycznej im. Mychajła Petrenki (2014 rok), fundacji Ołeksy Tychoho. Członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy od 1995 roku, członek NZDU. Przez wiele lat poeta mieszkał i pracował w Doniecku, ale w 2014 roku powrócił do Kramatorska. Prezentujemy kilka wierszy z nowego zbioru Jurija Docenki „Zimowe gołębie”. Przerażony mrozem — i nuże szukać, Jakby doganiać ostatni wagon, Ten przedsionek — tę sień jesienną do chaty — Gdzie matka! Boży dar 1 Jej „wałuili” i „tabaczyli”, Na szafot z kneblem wiedli, Jej „w grobie” zbrodniarze widzieli, W trumnie – zaprzańcy swoi. Jej morzyli srogo głodem, Gnił w karcerze GUŁAG, Nad nią na bagnach cuchnących Krwawe robactwo huczało. Jej „cyryliczyli”, kaleczyli, Tak pragnęli znieść na nic, Trucizną pluli w oczy jej Z zajaniczarzonych serc. Ona okrutnie cierpiała Od domorosłych katów, Za pasierbicę ją mieli, Zdawałoby się, swoi ojcowie. Na nią „tykali” i „kiwali” „Niewolnicy, podnóżki, błoto Moskwy”, Co rodzinną matkę nazywali Kiedyś z szacunkiem na „Wy”. Judaszową zrobiwszy sprawę Za trzydzieści srebrników w rękach, Po niej już stypę odprawiali „w językach obcych”. 2 Lecz, zmartwychwstając, ona Życiem brzmiała jak struna, Wylatywała ptakiem w świat Z kalinowych ust i gałęzi, Żyła – w dumie kobzarzy, W żniwnym śpiewie kosiarzy, W matczynej kołysance, W Tarasa testamentowym słowie, W kozackich żartach i listach, W Chołodnojarskich lasach, W rozkułaczonych stepach, W kryjówkach wojaków UPA, W Dowżenki notatnikach, W Symonenki wersach, W „Rusznyczku”, „Czerwonej rucie”, W modlitwie szczerej w kącie, W samospaleniu Hirnyka, W losie więzienia Szumuka, W doli Tychoho i Stusa, W „Proświcie”, w Narodowym Ruchu. Ona, cierpiąc od zła, W wierze, walce żyła. 3 I będzie żyć pomimo zła, Bo język ojczysty – to dobro, Którego nie wożą na bazar... Ono – na wieki Boży dar!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

„Zimowe gołębie” – jesienią

Ołeh MAKSYMENKO, członek NSPU, m. Kramatorsk Po szkole wstąpił na Uniwersytet Państwowy w Doniecku na wydział ukrainistyki na wydziale filologicznym. Po ukończeniu nauki służył w wojsku. Wykładał język ojczysty i literaturę w szkołach obwodu donieckiego i zaporoskiego. Od 1978 roku – praca dziennikarska: pracował w gazetach zakładowych górników, gazetach miejsko-rejonowych, jako korespondent terenowy gazety „Hołos Ukrajiny” w obwodzie donieckim (1991-1996), korespondent gazety obwodowej „Donecczyna” (1996), zastępca redaktora naczelnego gazety „Donećkyj kooperator” (1996-2001) oraz zastępca redaktora naczelnego gazety „Wyrobnyk Ukrajiny” (od 2001 roku), sekretarz odpowiedzialny gazety „Ukrajina kozacka”. Pierwszy tomik wierszy „Lito czebrecewe” ujrzał światło dzienne w wydawnictwie „Donbas” w 1984 roku. Ciepłą przedmowę do niego napisał znany poeta Łeonid Tałałaj. Od pierwszego do drugiego tomiku Jurija Docenki upłynęło długie dziesięć lat. Książkę „Derew motyw hłubynnyj” wydało stowarzyszenie twórcze „Ład” przy wsparciu znanego poety i prozaika Petra Bondarczuka. Moje gołębie „Jeszcze – nie wiosna, nie ta i nie jesień jeszcze tylko przedwiośnie W upragnioną błękitność Z moich dłoni Gwałtownie i bez strachu Rozproszone rzuca gołębie!..” (Z wczesnego wiersza) Już – nie wiosna, Nie lato I nie jesień. Już – zima… Na przeciągu wiatrów Drżą moje dłonie Od mrozów, Jak pamięć, Posiwiałych gołębi. A te, Czubate, trębacze, pocztowe Główki chowają Pod skrzydło I – zasypiają W moim słowie, Jakby w niebo I lotu nie było… Nie będę ich, Zmęczonych, Budził – Niech odpoczną, Bliskie, Do wiosny… O tam, Patrz, i – Gołębie dzieci Wnuczęta Zagruchoczą W gnieździe!.. Gorzka prawda Gorzkiej prawdy Nie ma gdzie podziać – Olśnienie Późno nadchodzi… Jak porzucą dom Rodzone dzieci Trzeci tomik „Zołotyj apostrof” wydało w 1998 roku Ukraińskie Centrum Kulturologiczne miasta Donieck. Błogosławiąc trzeci tomik wierszy J. Docenki, znany poeta Hryhorij Krywda napisał: „Jego słowo jest prawdziwe, szczere, śpiewne… Niech choć po 10 latach przybędzie jeszcze jeden ukraiński Sokołow, Tałałaj, Oracz, którzy niestety opuścili suchą doniecką ziemię. Niech, mówię, przybędzie i nie odejdzie z Donecczyny Jurij Docenko, mój młodszy brat i wspaniały Poeta!” Później, w 2005 roku, wyszła światło dzienne czwarta książka wybranych poezji „Osinni bahattia”. Piąty tomik „Weresnewa pamoroź” ujrzał światło dzienne w 2007 roku w Ukraińskim Centrum Kulturologicznym miasta Donieck. W tych dwóch tomikach wyraźnie przebija się poczucie godności narodowej, patriotyzmu, miłości do rodzinnego kraju, do Ukrainy. I zalecą Za horyzont, i, Jak na spowiedzi, Porozmawiać O tym, Co ciężko Serce kraje, Z najbliższymi Na tym świecie Ludźmi Już nie wypada, Zaczynasz Rozumieć Rodziców, Których już – Nie ma… Powrót Małotaranówka moja, Mała Taranówka – Wielkie osiedle Nad starożytną rzeką Tor, Przez smutek i radość, Przez dobro i zło Ja powracam Do twoich świtów, Jakby nocy chłodnych I nie było. Przez długi dzień Powracam ciężko Do rosistych Opalonych wieczorów, Do łąk, na których Znajomy ptaszek Śpiewa w szuwarach Trzciniaczek I pluszcze się Wierzbina w strumyku, Którą w niedzielę palmową Posadziłem… *** Nie mylcie: Donecczyny z Donbasem, Stepowców z klasą robotniczą Przybyszów i odwiecznych ziomków. Nie mieszajcie: Z ziarnami węgla Doniecki szał Ze szczerym chlebem-solą Ukraińską mowę I rosyjskie przekleństwa. Nie pomylcie się: Nie geograficznie, Ani politycznie Ani historycznie — Różnica ogromna w tych słowach. Donecczyna – to wolna pieśń. Donbas – ograniczony W przestrzeni i czasie region. Słonecznik w okupacji Pośrodku pola zaminowanego, Gdzie czas zmieszał „obcych”, „swoich”, Głuchoniemym radarem słonecznik Między wschodem a zachodem stoi. W zenicie słońca nieruchomo Przy okopie frontowym W kamuflażu frontowym Połyka płatkami chorymi, Czy my – naród? A, jeśli – tak, To trzeba pamiętać, Że sławny przodek nasz – kozak, Że Ukraina – matka… Później wyszły: tomik poezji „Talisman” (na Dalekim Wschodzie), książka wierszy dla dzieci „Cikavyj soniah” (w Donbasie), wybory przekładów, rozpraw publicystycznych „Stusowe koło”, „Boża iskra Sawy Bożka”, „Tycho dowkil Tyhoho”, „Zletila pisnia wid zemli – u Wseswit”. Ósmy tomik poezji „Perestupnyj wik” wyszedł drukiem w 2012 roku z przedmową doktora nauk filologicznych, profesora Anatolija Zahnitki. Wiersze J. Docenki naznaczone są żywym uczuciem i świeżą obserwacją natury, biegu ludzkiego bytu, świadczą o autorskiej oryginalności, swoistości wyrazu. W 2024 roku na jubileusz autora NSPU wy- Jakby ustami, czarny dym. „Grad” wybija pole. Jęczy, Drży od wybuchów ziemia. Zwęglonym nasieniem Słonecznik Do słońca mruga z oddali, Latają kule, a nie pszczoły, Na Spasa miodowego w górze Ciężkiej czapki nie zdejmuje Mu, Jak tej głowy Obrońcy na polu bitwy… W okupacji, w niewoli Na porzuconym przez ludzi polu W płomieniach wojny płonie… 15.08.2014 r. *** Tutaj wszystko – nie tak, wszystko – na opak: Od hałd – do ludzi... Donbas – czasu złego wytwór, Barak bez okien i drzwi, Gdzie ciemność wszelkiego narodu, Z czasów przednaszerowskich: Od przybłęd, bez plemienia i rodu, – Do rdzennych stepowców; Od dumnych Ariów – do chłopców Szybkiej wolnicy Machny, Od Scytów i do Zaporożców – Nikt ten kraj nie omijał… Od Amazonek do czekistek Od wojowników – do kułaków Od tych, co orali w polu czystym, Do tych, co w polu tym polegli; Od szpiegów Iwana Groźnego I do współczesnych watażków Od janczarów i małorosjan Do rodzinnej ziemi synów; Od zdrajców-regionalów – Do ludu, co oślepł do łez… Tutaj – wszystko nie tak, Nie tak – jak wszędzie, I nie pojmuję: Jak będzie dalej— Jesienne sienie Pomiędzy pajęczyną, w ciemnym kącie Osie gniazdo, niby wybity słonecznik, Pusto szarzeje… Sen śni się kotu W sianie, które pachnie jesiennym jeszcze słońcem. Leżą nieruchomo ciężkie dynie, Kołysze na przeciągu sznur papryki. Ogrzać się, bywa, zalecą wróble, Lecz już lodowacieje woda w wiaderku. Napalona chata puszcza ciepło W przestrzeń przemokniętą, jak dym parowozowy. Już za drzwiami hulają po wsi, Jakby w wagonie plackartnym, mrozy. W sieniach, jakby między złem a dobrem, Zimą i latem, jeszcze tli się jesień. Jak w przedsionku ciemnym, w sieniach stoję, Palę samosiejkę już dobrze przywiędłą. Już, już z ganku śliskiego stąpię, Zejdę, jak mówią, na ziemię z chmur ja. … Wyszedłem na podwórze, jakby na peron, W tych dniach mija 70 lat ukraińskiemu pisarzowi z Kramatorska Jurijowi Docence. Urodził się 19 września 1954 roku we wsi Małotaranówka, która jest w pobliżu Kramatorska w obwodzie donieckim, w rodzinie robotników. Obecnie Małotaranówka – to wieś rady miejskiej Kramatorska w obwodzie donieckim.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Antyk – żywe głosy teraźniejszości

Bohdan DIACZYSZYN, członek NSPU, kandydat nauk technicznych, docent, m. Lwów. Co było, to i będzie, a co się robiło, będzie się robić – i nie ma nic nowego pod słońcem!.. Księga Koheleta 1:9. Dlatego też: „Przeszłość nie chce umierać. Jeśli zastanowić się nad nią, może wyjaśnić i dzisiejsze, i jutrzejsze” (Mychajło Słaboszpycki, „Cienie w lustrze”). Wszystko ma jakąś miarę i w końcu są wyraźne granice, Dalej i bliżej nich – próżno prawdy szukać. Skąd wyruszyłem, tam i wracam: źli jesteśmy na los, Jak i ten skąpiec, i zazdrościmy wszystkim, którzy na innej drodze. Kwintus Horacjusz Flakk, „Satyry”, I, 1, 106–109. „…czas jakby »nadgryza« nas, w każdej chwili zabiera jakąś cząstkę naszego jestestwa (przecież »umieramy codziennie« – Seneka), jesteśmy »pożywką« dla czasu. Więc myślącemu człowiekowi nie przystoi być bierną ofiarą czasu – należy mu być jego »konsumentem«, a nie marnotrawcą (czytajmy: »I skonał Hiob stary i nasycony dniami« (Księga Hioba 42:17. – B. D.)” (Andrij Sodomora, „Usłyszeć Horacjusza…”. W ks. Horacjusz. „Utwory”). Co nieco o książce: Głosy i echa antyku. Donum natalicium Andreae Sodomorae: materiały Ogólnoukraińskiej konferencji naukowej z okazji 85-lecia profesora Andrija Sodomory (Lwów: LNU im. Iwana Franki, 2023. – 376 s.). Zbiór zawiera także szczegółową bibliografię prac drukowanych A. Sodomory (196 pozycji) i o nim (138 pozycji) za lata 2013–2022 (Opracował Markijan Dombrowśkyj). Rada Naukowa uniwersytetu, pod kierownictwem rektora Uniwersytetu, akademika NAN Ukrainy, profesora Wołodymyra Melnyka, dba o przyszłość – pokolenia przychodzą i odchodzą, a zapisane słowo trwa na wieki. Zasługują na podziękowania redaktorzy zbioru: kand. filol. nauk, doc. M. B. Dombrowśkyj, kand. filol. nauk, doc. A. M. Sawuła, a także redaktor naukowy doktor filol. nauk, prof. B. W. Czerniuch. W zbiorze naukowym znalazły miejsce artykuły do głębokiej lektury naukowców: Tarasa Szmihera, Markijana Dombrowśkiego, Romana Dombrowśkiego, Nazara Waszczyszyna, Jewheniji Czekariewej, Witalija Turenka, Nadiji Czerniuch-Macijewśkiej, Swiatosława Zubczenka, Liny Hłuszczenko, Ołeny Puszkinej, Inesy Czakal, Marjany Mokriwśkiej, Nataliji Panczyszyn, Andrija Sawuły, Sołomiji Antoniuk-Kyryczenko, Bohdana Czerniucha, Iryny Romaniuk, Ołeksija Safroniaka, Wiaczesława Ciwatego, Marty Petryszyn, Hałyny Zahajśkiej, Nataliji Korolowej, Ołesi Łazer-Pańkiw, Ołeksandry Łytowśkiej, Bohdany Krysy, Dmytra Hordijenka, Marty Zioly, Serhija Łuczkanyna, Roksołany Oliszczuk, Chrystyny Kujbidy. Chciałbym powiedzieć kilka słów o artykule Markijana Dombrowśkiego (tekst rozważań autora bliski mi duchem i współbrzmiący z moimi myślami): „Ciepłe kamyczki w rękawiczkach Hanusi: anatomia jednego obrazu Andrija Sodomory” (nowela „Oznaka”. W ks. Andrij Sodomora. „Uśmiech rzeczy”). Historia o tym, co grzeje ludzkie serce i pozostaje w pamięci na całe życie. Tata wyciąga z piekarnika rozgrzane kamyczki i wkłada w rękawiczki córki: „Te ogrzane tatową miłością kamyczki w rękawiczkach Hanusi pośród mrozu – to jest obraz echa złotego wieku, na analizie którego dalej się zatrzymam”… „Kamyczki grzeją Hanusię najpierw ciepłem domu, a później już tym ciepłem, które otrzymują od samej Hanusi. I to jest bardzo ważny moment naszego przyszłego obrazu: amulet chroni bohatera, dopóki bohater chroni amulet”. Pamięć – podstawa naszego rozumu (są badania o tym, że myślami kieruje nie rozum, a serce. Czytajmy jeszcze Ewangelię według Mateusza 13:15) i dla Hanusi życie będzie otulone ciepłem i miłością: „Do starości będzie pozostawać małą Hanusią – strażniczką tatowych kamyczków – delikatnego źródła jej ciepła i bólu”. Żywy antyk: „Pod piórem Andrija Sodomory antyk rzeczywiście ożywa”, – pisze Wiktor Neborak, a dalej podkreśla wielkość słowa, jego wpływ na nasze życie: „Samo słowo, budząc wieczne w naszych duszach, jednoczy nas z antykiem i ze wszystkimi pokoleniami śmiertelnych ludzi...” („Żywa teraźniejszość Andrija Sodomory”. W ks.: Andrij Sodomora, „Żywy antyk”). Tak, słowo jednoczy nas z osiągnięciami ludzi, którzy odeszli, inspiruje do pracy nad samowychowaniem, pomnażaniem i darowaniem innym tego, co nam podarowano, siebie, bo taką jest potrzeba ludzkiej duszy: „Antyk sprzyjał rozwojowi średniowiecznych nauk, poezji, prozy, sztuki, architektury, rzeźby, uczył poznawać świat” (Myron Borećkyj, „Skarby antycznej literatury. W ks.: Leksykon antycznej literatury / pod red. M. Borećkiego, W. Zwaricza. – Drohobycz: Koło, 2014. – 730 s.). Pamiętajmy, że „Człowiek obdarzony jest Bożą iskrą do poznania światła prawdy, ...” (W. P. Melnyk, „Filozofia. Nauka. Technika”), ale ta „iskra” ledwo żarzy się, bo naruszamy równowagę w noosferze, która składa się ze wszystkich oddziałujących ze sobą rozumów. Oddziałują... Największy grzech ludzkości, Ukraińców – rozłączenie. Rozumiał to I. Franko i pracował nad tym, żeby „»dać lokalnemu, niechby swoistemu, ale na tamten czas skrajnie prowincjonalnemu fragmentowi kultury ogólnonarodową perspektywę w warunkach politycznego oderwania Galicji od »wielkiej Ukrainy«, utwierdzając równolegle historyczną oryginalność swojej bezpośredniej ojczyzny«*. W małym Myronie I. Franko widział (i kochał) nie tylko swojego galicjanina, ale i ukraińskiego Europejczyka” (W. P. Melnyk, „Filozofia. Nauka. Technika”. *Pachlowśka O., „Twórczość Iwana Franki jako model kulturowo-narodowej strategii”). Narodową ideę teraźniejszości określiłbym tak: pracować dniem i nocą, żeby słowo ojczystego języka brzmiało i utwierdzało się w codziennym użyciu we wszystkich zakątkach Ukrainy. Prawdą, tylko prawdą ma myśleć, żyć człowiek: Oto zjednoczenie w słowie i we krwi, oto zjednoczenie daj nam dzisiaj! Nie prosimy, Boże, wiecznej miłości, i dobrze. A jak pięknie przebywać w polu swojej leksyki, gdzie absolutnie wszystko jest swoje, nie przywiane podstępnym wiatrem z obcych ziem: mowa, bandura, wesełyky, piżmurky, jewszan-ziele, Ukraina, zozulka, iwaneć-kywaneć, sopiłka… Jedność, co silniejsza nad śmierć… (Iryna Kałyneć, “Małżeństwo z piołunem”) Jedność – silniejsza nad śmierć… W jedności – nasza siła, a słowo ojczystego języka, piękne utwory artystyczne w ojczystym języku jednoczą naród w niezwyciężoną, mocno zaciśniętą pięść: ““Sapere aude” – “Odważ się być mądrym!” To “odważ się”, “miej śmiałość” kierować się własnym rozumem w naszych czasach nabrało i bezpośredniego znaczenia…” (Andrij Sodomora, “Usłyszeć Horacego…”. W ks. Horacy. “Dzieła”). Dlatego wyrażenie Horacego: “Carpe diem” – dnia nie zmarnuj – stało się bodaj najsłynniejszym aforyzmem: “…czas jakby “nadgryza” nas, w każdej chwili zabiera jakąś cząstkę naszego jestestwa (przecież “umieramy codziennie” – Seneka), my – “pożywka” dla czasu. Więc myślącemu człowiekowi nie przystoi być bierną ofiarą czasu – należy mu być jego “konsumentem”, a nie marnotrawcą” (Andrij Sodomora, “Usłyszeć Horacego…”. W ks. Horacy. “Dzieła”). “Musi przecież być ktoś niepokonany, ktoś taki, komu nic nie może uczynić fortuna, – oto co jest koniecznie potrzebne dla państwa rodzaju ludzkiego!” (Lucjusz Anneusz Seneka, “Dialogi”. O stałości mędrca, XIX). Sława Ukrainie – Bohaterom sława! P. S. 1. W 2013 roku ujrzał światło dzienne indeks bibliograficzny o różnorodnej działalności Andrija Sodomory za lata 1961–2012 (Andrij Sodomora: indeks bibliograficzny. – Lwów, 2013. – 352 s.). 2. Książka Andrija Sodomory “Żywa antyczność” (K.: Mołod, 1983. – 227 s.) – poetyzowana opowieść o wielkich mistrzach słowa Starożytnej Grecji i Rzymu, była wznawiana cztery razy: 2003, 2009, 2016, 2024 r.). Jestem pewna, że ta książka nie rodziła się spontanicznie, wszak zamysł skłaniał do przemyślenia każdego akcentu i każdego szczegółu. Stworzona ona została z wielką miłością i zrozumieniem dziecięcego świata. Książka nienachalnie pomoże dziecku opanować elementarną notację muzyczną – to, co w dalszym życiu z pewnością mu się przyda. Na końcu znajduje się strona także dla najbardziej dociekliwych, która będzie skłaniać do uważniejszego czytania nie tylko wierszyków, ale i przyglądania się rysunkom. Na koniec pozostaje tylko szczerze pogratulować sukcesu twórczego wszystkim zaangażowanym w powstanie tak ciekawego wydania. Przede wszystkim podziękować autorowi, znanemu kompozytorowi Wiktorowi Łuzanowi oraz wspaniałej ilustratorce Ludmyle Nastenko. A czytelnikom – życzyć jak najszybszego spotkania z tak treściwą i potrzebną książką. W każdej szkole, w każdej rodzinie. Czytajmy!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Prawdziwy podarunek

tego, by policzyć litery w każdym wierszyku i określić, jaka nuta się w nim czai. Niektóre wiersze zaczynają się plątać i przekształcają w nieskończone wyliczanki. Weźmy na przykład literę K: Ziemniaczek, Kapustka, Fasolka – Pię-kno-ść! Z nieba – deszczyk! Z pieca – garnek!! Pachnie barszczyk!!! Smacz-no-ść! Albo literę N: Nosi dumnie nosorożec Na swoim nosie róg. A u nosorożątka Róg na nosie, jak u tatka. I nie tylko te. Właściwie połowę wierszy można wyrecytować szybko, do tego jeszcze same proszą się, by stać się piosenkami, do których chętnie pójdziesz w tan, śpiewając: Hej, czy tak, czy nie tak – Tańczył gęsior hopaka! Miła gęś-gospodyni Obok niego jak księżna. Hej, czy tak, czy nie tak – Wytańcowują hopaka! A jeszcze w książce jest głos. Owszem – głos. Ukryty jest w kodach QR. Więc książkę można nie tylko przewracać, czytać, oglądać, ale i… słuchać! Ta książka to oryginalne przedstawienie alfabetu, cyfr i nut, które są ze sobą wzajemnie powiązane. Tu wszystko przemyślano do najdrobniejszych szczegółów. Najważniejsze – wziąć ją do rąk. Potem już nie będzie chciało się jej wypuścić. Zachce się znów stać się dzieckiem, przypomnieć sobie swoje ene-due-rabe i zanurzyć się w bezmiernym świecie dziecięcej wyobraźni. Tam wszystko jest tak bliskie, przytulne, celowe

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ukraina była jego życiowym kompasem, Wielką Tajemnicą

Halyna DACIUK, dziennikarka Mykoła Procjuk urodził się 18 września 1939 roku we wsi Horodyłowyczi w rejonie sokalskim na Lwowszczyźnie. Należy do pokolenia ukraińskich dzieci, które nie tylko dorastały bez ojców, ale były również pozbawione pamięci o nich. Ich ojcowie byli napiętnowani słowami „bandyta” i „rozbójnik”. Prawda o nich milczała w rodzinach bez fotografii i bez jakichkolwiek wspomnień. Ich ślady gubiły się w łunach gorących zmagań pod pseudonimami. Zakonspirowane legendy spoczywały w lasach pod sosnami, które przez długie dziesiątki lat również nie wydawały powstańczych tajemnic. A jak mogło być inaczej, skoro chodziło o zmagania narodowowyzwoleńcze lat 40. i 50. ubiegłego wieku, o niepokonaną UPA, o heroiczne poświęcenie w imię najważniejszej idei – niepodległości Ukrainy? Jak mogło ówczesne imperium zła z najwyższą atrybutyką totalitaryzmu dopuścić prawdę o tych wielkich wydarzeniach i o ludziach, którzy ich dokonywali? Córka pana Mykoły, Iryna Procjuk-Żirode, mówi, że tata wspominał swojego ojca Wasyla niemal codziennie. Żałował, że prawie go nie pamięta. Smucił się, że wyrósł bez ojcowskiego wsparcia. Zazdrościł rówieśnikom, których ojcowie wrócili z wojny. Chłopięca trauma jątrzyła serce przez pół wieku, aż powstańcza ścieżka nie przywiodła go do prawdy i nie wskrzesiła imienia dowódcy UPA Wasyla Procjuka-„Kropywy”. Powrót imienia swojego taty uzna za jego zmartwychwstanie i najważniejsze wydarzenie w swoim życiu. Dokona się ono w 1994 roku, kiedy badanie DNA ustali, że Wasyl Procjuk i Mykoła Procjuk to ojciec i syn. O drodze do ojca, odnalezieniu miejsca jego heroicznej śmierci we wsi Kordyszów w obwodzie tarnopolskim, uroczystym ponownym pochówku w Szumsku syn napisze unikalną książkę, którą nazwie „Zmartwychwstanie po pół wieku”. Rękopis Mykoła Wasylowycz przekaże mnie, o czym już opowiadałam, z myślą, że książka zostanie opublikowana. Niestety, 1 kwietnia 2024 roku Mykoły Procjuka zabrakło. I, jak to często bywa z odejściem człowieka do nieba, historia zapulsowała z nową siłą. Wtedy w Patriarchalnym Soborze Zmartwychwstania Pańskiego obiecałam, że książka się ukaże. To mój obowiązek wobec syna, który powierzył prawdę o rycerskim czynie swojego Taty, którego imię totalitarny system cynicznie wywabiał z pamięci rodziny i Ukrainy. Po raz pierwszy nitkę prawdy o ojcu Wasylu Jaronowyczu Procjuku Mykoła Wasylowycz „pochwycił” w 1992 r. Wyciągnął ją towarzysz broni taty, zestawiając nazwisko Procjuk, wieś Horodyłowyczi, skąd pochodzili i Mykoła, i dowódca Kropywa… W wieku 50 lat pan Mykoła zasiadł do książek o historii UPA, przeczytał „Tam, gdzie walka o wolność” Maksa Skorupśkiego, gdzie autor nie raz wspomina Wasyla Procjuka, zapoznał się ze wspomnieniami byłych powstańców. Potem była korespondencja przez ocean, pierwsze obiecujące wieści… To jeszcze nie był nawigator do najwyższego we wołyńskiej wsi wzgórza między dwiema brzozami, gdzie zginął dowódca Kropywa, jednak to były pierwsze światełka, które oświetlały drogę do miejsca jego heroicznej śmierci. W swojej książce pan Mykoła wzruszająco wspomina swoje ostatnie spotkanie z tatą na Sokalszczyźnie w 1942 r. Chłopiec miał wtedy trzy latka. Wstydził się i nieufnie patrzył na mężczyznę, który przyniósł mu cukierki „poduszeczki”. Uciekał, gdy ten próbował go objąć. Jednak to spotkanie z tatą było niezapomniane i rozgrzewało go zawsze: i kiedy szukał śladów ojca, i kiedy usiadł pisać książkę „Zmartwychwstanie…”. W chronologii wyczynu dowódcy Kropywy syn ujawnia możliwe dialogi, ojcowskie rozmyślania, przypuszcza możliwość tych czy innych historii, którym wierzysz. Bo napisane są z absolutnym wyczuciem najbliższej osoby, zrozumieniem jej psychiki i dążeń. Co więcej, opowiedziane przez syna bez nadmiernej heroizacji, szczerze i godnie. Jednak autor jest niezwykle skromny w odniesieniu do własnej osoby. Jeśli gdzieś pojawia się dygresja, to z obowiązkową uwagą: „wybaczcie, szanowny czytelniku”. Ale za skrupulatnymi badaniami, heroiczną pracą odkrywa się osobowość utalentowanego syna, świadomego Ukraińca, działacza społecznego, patrioty Horodyłowycz i Ukrainy, wspaniałego ojca dwóch córek i dziadka sześciorga wnucząt, których wychowywał w ukraińskości. Na pożegnaniu w Soborze powiedziano, że „droga życiowa Mykoły Procjuka jest wzorem honoru, przykładem ludzkiej godności, uczciwości, sumiennej służby Ukrainie”. Honorowy obywatel obwodu lwowskiego. Współautor książki o rodzinnej wsi „Horodyłowyczi, rejon sokalski – nasza pamięć, szacunek i miłość”. Był kandydatem na deputowanego ludowego Rady Najwyższej Ukrainy w 1998 r. z bloku „Front Narodowy” z miasta Charków. Mówiono mu wprawdzie, by kandydował na przykład na Wołyniu, gdzie mógłby wygrać, jednak pan Mykoła świadomie poszedł do regionu, gdzie jego historia była nieznana i niepopularna... Jak wspomina córka Iryna, tata cały czas mówił, że marzył o byciu inżynierem. Miał wspaniałe zdolności. Jeszcze będąc uczniem, samodzielnie skonstruował radioodbiornik, jak na tamte czasy – cud! Błyskotliwie ukończył gimnazjum w Sokalu. Jednak na Politechnikę, gdzie kształcono inżynierów, Mykoły nie przyjęto, ponieważ w ankiecie trzeba było odpowiedzieć na pytanie, gdzie był ojciec podczas wojny. Syn napisał, że zaginął bez wieści. I to była prawda, jednak „bezwieść” mogła oznaczać także ucieczkę za granicę. A to już kryminał w oczach władzy radzieckiej. Wtedy młodzieniec postanowił zdobyć wymarzony fach poprzez służbę wojskową. W 1962 roku ukończył z wyróżnieniem Riazańską Wojskową Szkołę Samochodową, a w 1970 roku – Kijowską Wyższą Wojskową Szkołę Inżynieryjną. Służbę pełnił na stanowiskach inżynieryjnych i dowódczych. W książce o ojcu nieco sceptycznie pisze o swoich 28 latach w szeregach armii radzieckiej, gdzie musiał zajmować się nie ukochaną pracą inżynierską, a szkoleniem musztry przed wysokimi trybunami. Jednak Iryna wspomina, że tata opowiadał, jak wiele pracy wkładał, aby w armii radzieckiej zniknęło tak haniebne zjawisko, jak „fala”. Po zakończeniu czynnej służby w 1986 roku wszystkie jego wysiłki były skierowane na to, by wrócić na Ukrainę. Właśnie tutaj wyśle na naukę córkę Irynę, która ukończy Kijowską Szkołę Muzyczną im. Gliera i, zdobywszy dyplom, zacznie nauczać w słynnej szkole muzycznej w Marianówce, którą opiekował się wybitny śpiewak Iwan Kozłowski. Kierowała chórem, była znajoma z artystą ludowym, bywała w jego mieszkaniu. Na początku odrodzenia niepodległości Ukrainy Mykoła Wasylowycz przeprowadził się na Ukrainę i do końca życia mieszkał w ukochanym Kijowie. Wiele uwagi poświęcał wychowaniu narodowo-patriotycznemu młodzieży. Z kijowskimi kadetami jeździł do Hurby i Szumska, na miejsca powstańczej sławy. Występował przed skautami z oddziału „Kropywy”. Był aktywnym działaczem Związku Oficerów Ukrainy, Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów, Kijowskiego Bractwa Krajowego OUN-UPA, OUN(b). Odznaczony. Mykoła i Hanna Procjukowie z wnukami – dziećmi Iryny i Halyny Mykoła Procuk przy pomniku Wasyla Procuka – Kropywy w Horodyłowiczach orderami i medalami, odznaką Związku Oficerów Ukrainy – „Krzyż Zasługi”, medalem Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego „Za poświęcenie i miłość do Ukrainy”. Godny syn Ukrainy i narodu ukraińskiego, kontynuator dzieła swojego ojca, dowódcy UPA „Kropywy”. Wszyscy, którzy znali Mykołę Procuka, cenili go za szczodrość duszy, mądrość i optymizm. Lubił bywać w miejscu rodzinnej wsi na Lwowszczyźnie. Niestety, wsi już nie ma. 10 maja 1946 roku podczas niesławnej operacji „Wisła” wszystkich mieszkańców Horodyłowicz przymusowo wywieziono, a wieś spalono. Obecnie na jej miejscu znajduje się kompleks memorialny, gdzie ustawiono 67 krzyży, które symbolizują zniszczone wsie Chełmszczyzny (Horodyłowicze, Bezejów, Góra, Klusów, Madziarki, Worochta, Iwańki, Pieczygóry, Liski, Korków, Pawłowicze, Żniatyn i in.). Co roku w miejsce pamięci zjeżdżają się ludzie, aby wspomnieć i opowiedzieć o tragicznej historii potomnym. Na miejscu zburzonej cerkwi we wsi Horodyłowicze zbudowano kapliczkę, której budowę zainicjował i sfinansował pan Mykoła. Tutaj czci się zarówno strzelców Ukraińskiej Armii Halickiej, jak i żołnierzy UPA oraz ofiary rosyjskiego i polskiego terroru. I sławnego rodaka – szefa sztabu grupy UPA „Południe” Wasyla Procuka – Kropywę. Wnuczka Iwanna wspomina, jak w dzieciństwie dziadek Mykoła zabrał ją z bratem Pawłykiem na Sokalszczyznę. We Lwowie dołączyli do grupy pielgrzymów, była to młodzież, i wyruszyli na pielgrzymkę do Cudownej Ikony Horodyłowickiej. W tamtym czasie nie było już ani wsi, ani cerkwi. Dlatego ikona została przeniesiona do świątyni we wsi Ulwówek. Tutaj się zatrzymali. Byli w świętym miejscu, przy ikonie, którą dziadek pamiętał z dzieciństwa. Pojechali do wsi Telatyń, gdzie kiedyś mieszkał ze swoją mamą. Rano poszli przez pole do Horodyłowicz. Byli przy kapliczce, gdzie kiedyś stała drewniana cerkiew. Ludzie rozebrali ją… na deski. Przeszli się po starym cmentarzu, gdzie pochowani są ich przodkowie, pokłonili się przy pomniku ku czci pradziadka Wasyla Procuka – Kropywy. Dziadek prowadzał ich wszędzie, starał się pokazać i opowiedzieć im jak najwięcej, wspominał pradziadków Wasyla i Jarona, swoje dzieciństwo, nawet to, jak kąpał się jako mały chłopiec w rzece Bug. Wieczorem razem z pielgrzymami rozpalili na brzegu Bugu ognisko i śpiewali przy ogniu wspaniałe pieśni strzeleckie. Teraz Iwanka rozumie, że dziadek Mykoła poprowadził ich z Pawłykiem drogą do ich przodków, aby nigdy nie zapominali, kim są i skąd pochodzą. Dla niego ważne było przekazanie potomnym prawdy o wielkim i świadomym rodzie Procuków – Łytwynczuków, który bezlitośnie niszczyli Rosjanie. W 1915 roku podczas I wojny światowej rosyjscy żołnierze, wchodząc. Mija 85 lat od dnia urodzin Mykoły Wasylowycza Procuka, podpułkownika, działacza społecznego, jednego z założycieli Związku Oficerów Ukrainy, syna szefa sztabu UPA-Południe Wasyla Procuka (Kropywy) – dwukrotnego Kawalera Złotego Krzyża Zasługi Bojowej 1. klasy. Dzisiaj opowiadamy o panu Mykole jako autorze książki „Zmartwychwstanie po pół wieku”, której fragmenty drukuje „Słowo Proświty” pod rubryką „Tylko w SP”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

do wsi, rozebrali na umocnienia nowo wybudowaną stodołę i chlew Jarona Prociuka, dziadka pana Mykoły. Jak tylko Rosjanie ustąpili ze wsi, Jaron rozebrał umocnienia, wyciągnął swoje deski i belki, przywiózł na podwórze, żeby odbudować zrujnowaną stodołę. Jednak Moskale wrócili znowu i, zobaczywszy, że bunkier rozebrano, aresztowali Jarona, strasznie pobili, wrzucili na kilka dni do dołu, od czego on już nie wstał i zmarł w wieku 28 lat. Sierotą został jednoroczny Wasylko, przyszły dowódca UPA. Żeby po 20 latach też zginąć w krwawej walce z Moskalami w wieku 29 lat, zostawiając sierotą pięcioletniego syna Mykołkę i córeczkę Halę. W ciągu 30 lat moskiewska wataha zniszczyła dwa pokolenia mężczyzn w jednej rodzinie Prociuków. A ilu synów Ukrainy ginie od raszystowskiego niedoimperium dzisiaj – już prawnuków siczowych strzelców i powstańców! Jednak wolności nie zatrzymać. W książce pan Mykoła opowiada o tym, że w ich wsi w 1848 roku wzniesiono pomnik Wolności. I nawet po zniszczeniu wsi w 1946 r. pomnik ocalał. A w 1951 roku polsko-radziecką granicę przesunięto tutaj o kilkadziesiąt kilometrów na zachód, i ludzie otrzymali możliwość odwiedzania mogił przodków, zgliszcz rodzinnych domostw… Pomnik Wolności stał na miejscu spalonej wsi, przypominając o okrutnej walce narodu ukraińskiego o swoją Wolę… Jednak pod koniec lat 50. miejscowy komunistyczny pachołek, najczęściej właśnie tacy wykonywali cyniczne rozkazy władzy, mimo wszystko zrzucił Wolność do Bugu… Ale od wołyńskiej strony widział to miejscowy rybak. “I kiedy powstała niepodległa Ukraina, ten rybak pokazał mieszkańcom Horodyłowic miejsce, gdzie słudzy szatana utopili pomnik Wolności. Wyciągnięto go z wody, postawiono w ogrodzeniu cerkiewnym, gdzie stoi i dzisiaj”. O wiecznej walce z rosyjskim imperium, która trwa codziennie, opowiadał pan Mykoła młodzieży, stawiając za przykład pełne poświęcenia służenie idei wyzwolenia Ukrainy wojowników UPA. Niejednokrotnie spotykał się z młodzieńcami z Wojskowego Instytutu Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki. Opowiadał im o wyczynach swojego ojca w walkach z udziałem 5 tysięcy bojowników UPA i 30 tysięcy bojowników karnych oddziałów NKWD, pograniczników, ochrony tyłów, po stronie których były lotnictwo, czołgi, pociąg pancerny i artyleria. O tym, jak Kropywa prowadził powstańców na Wschód i Południe Ukrainy, a na Południowym Wschodzie dochodzili nawet do czerkaskiego. W słynnym Chołodnym Jarze wołyńskich powstańców witali potomkowie hajdamaków i chołodnojarców pod dowództwem kurenia “Kosta” i słynnego Dziada Tarasa, który walczył tutaj jeszcze podczas Pierwszych Walk Wyzwoleńczych. Słynne wydarzenie w życiu Mykoły Prociuka miało miejsce w sierpniu 2018 roku. Na wystawie w Narodowym Muzeum Historii Ukrainy, poświęconej UPA, zostały wystawione także rodzinne relikwie Prociuków – dwa Krzyże Bożej Zasługi 1 klasy, którymi został odznaczony Wasyl Prociuk – Kropywa w 1945 i 1952 r. To najwyższe odznaczenie UPA i UHWR, którym nagradzano dowódców i szeregowych strzelców UPA za szczególne wyczyny w walce. Szkic wyglądu zewnętrznego orderu opracował znany powstańczy artysta Nil Hasewycz. W tym samym roku rodzina Prociuków (jak i rodzina dowódcy UPA Wasyla Kuka) postanowiła przekazać Narodowemu Muzeum Historii Ukrainy jeden Krzyż Wasyla Prociuka – Kropywy. Drugi Krzyż pan Mykoła podarował swojemu wnukowi Pawłykowi, z czego młodzieniec dzisiaj jest bardzo dumny. “Wierzę, że Pawłyk jeszcze posłuży Ukrainie”, – z dumą lubił powtarzać pan Mykoła. los podpułkownika radzieckiej armii Mykołę Prociuka – Riazań, Kaliningrad, Daleki Wschód, Niemcy… myślami oni byli na Ukrainie. Od dzieciństwa Ukraina dla niej była szczęśliwym rajskim światem. Ona tak i wyobrażała sobie, że to bajkowy kraj. Na wakacje co roku jeździli na Lwowszczyznę, gdzie mieszkały ich babcie – Parania i Tekla. Ona nadzwyczaj kochała chatę, którą jeszcze w latach 50. pomagał budować tata i która do dziś stoi we wsi na Sokalszczyźnie. Czasem słyszała, jak tata z mamą przypominali coś z przeszłości, o wojskowym pasie, o szynelu… cichutko. Żona pana Mykoły Hanna – też z represjonowanych. Ją, dziesięcioletnią, w Wigilię przymusowo wywieźli z rodziną w Chabarowski kraj, do Chakasji. Mieszkali oni w barakach, w zmarzlinie i głodzie… “Tacie ważne było ożenić się ze swoją dziewczyną, Ukrainką, z podobnym losem…”, – mówi Iryna. Pani Hanna pracowała jako nauczycielka i lubiła wyszywać. Każdemu wnukowi wyszyła ikonę, zdążyła wyszyć mężowi luksusową koszulę. Teraz pani Hanna nie domaga. Całe życie Mykoła Wasylowycz żałował, że podczas wysiedlenia jego mama spaliła wszystkie fotografie, bo mówili, że będą przeszukania i oni mogli jeszcze bardziej ucierpieć jako rodzina powstańca… Takiego enkawudziści nie wybaczali. “Jak to nie boli, ale wtedy, żeby przeżyć, uratować swoją rodzinę przed wysiedleniem, trzeba było wypalić w sobie całą pamięć o rodzinnym domu, o walce za Ukrainę, którą prowadzili nasi mężczyźni”. Iryny mama Hanna przypominała, że kiedy ich wysiedlali, to konwojenci zabierali ludziom wszystko co najlepsze. U niej enkawudzista zabrał wyszywaną koszulę. I mama tęskniła za nią. “Całe życie Moskale nas okradają. Z tej grabieży i żyją”. Wnuczka Iwanka mówi, że, według wspomnień dziadka, ich wywozili w 1946 roku w towarowych wagonach, w straszny upał. Na Tarnopolszczyźnie, dokąd wysiedlili babcię z dziećmi, oni bardzo biedowali, i jak tylko nadarzyła się okazja powrócić do Horodyłowic, dziadkowa mama rzuciła się na Lwowszczyznę, bo “nad Bugiem będziemy szczęśliwi”. Ale wieś była spalona, chatę dali w sąsiedniej – Teliażu. “Tutaj też było kołchozowe niewolnictwo, jak i wszędzie. Z Teliaża my dwie godziny mieszaliśmy błoto, żeby dojść do szkoły”, – wspominał dziadek. Tata opowiedział Irynie nadzwyczaj boleśnie Mykoła Prociuk występuje przed skautami w Szumsku, 2019 r. …W lutym bieżącego roku rodzina znowu zebrała się w Kijowie. Niestety, to było ostatnie spotkanie z tatą i dziadkiem – jemu pozostawało żyć trochę ponad miesiąc. W te dni oni rozmawiali długo i szczerze. Trochę dziadkowych wspomnień zapisali. On kochał i był dumny ze swoich wnuków: Petra, absolwenta Berkeley, inżyniera, doktora nauk; Iwanny, nauczycielki biologii i ekologii we Francji; dwóch przyszłych lekarek Natalii w Nowym Jorku i Anny w Paryżu, Pawła, studenta Uniwersytetu Technicznego w Kopenhadze, (on jeszcze i przekroczył Ocean Atlantycki, zatrudniwszy się jako marynarz na żaglowiec); Anastasii, studentki uniwersytetu w Seattle, przyszłej pielęgniarki. Gratulował sukcesów córce Irynie, muzyczce, która wykłada we Francji, pracuje z ukraińską społecznością, zbiera pomoc dla ZSU, szpitali dla rannych wojowników. Był dumny z córki Halyny, naukowczyni, dyrektorki własnej szkoły matematycznej w Ameryce. W ostatnich latach Halyna nie miała możliwości przyjeżdżać do Kijowa, ale co tydzień rozmawiała z tatą, który jej wiele opowiadał i o dziadku Wasylu, i o rodzinie, i o swojej drodze do ojca. Pani Halyna też zapisała drogie tacie wspomnienia. Iryna przypomina, że rodzice zawsze rozmawiali w domu w języku ukraińskim i oni, dzieci, też. Gdzie by nie byli, dokąd by nie zanosiła Rodzina Prociuków przekazuje Złoty Krzyż dowódcy Kropywy Narodowemu Muzeum Historii Ukrainy, 2018 r. historię z dzieciństwa, która mnie poruszyła. Nogi chłopca rosły, a buciki stawały się coraz ciaśniejsze. Jednak innego obuwia nie było, a Mykołka zmuszony był chodzić w bardzo ciasnych butach, w których palce wygięły się tak, że nie wyprostowały się przez całe życie. I musiał ukrywać w wojsku tę swoją wadę, nabytą w ciężkim sowieckim dzieciństwie, które kłamliwa Moskwa wysławiała jako najszczęśliwsze na świecie. „Ale mama spełniła swoje marzenie. Gdybyśmy nie wrócili, jej dusza nie zaznałaby spokoju”. W rękopisie „Zmartwychwstanie po pół wieku” Mykoła Wasylowycz pisze, że w 1932 r. jego ojciec stanął na czele amatorskiego kółka w Horodyłowiczach, które rodziły się wtedy na całym Wołyniu, Galicji, kształtując obraz Wielkiej Kozackiej Ukrainy. Taki obraz Ukrainy został uformowany w świadomości jego ojca Wasyla Procuka, przyszłego dowódcy UPA, który miał wtedy 18 lat. „I ta naiwna, ale tak czysta i szczera, święta wiara w tę Wielką Ukrainę, w ten wzniosły ideał, cały czas prowadziła go potem przez wojnę, więzienie, walki z Niemcami, Polakami, bolszewikami, rajdy na Żytomierszczyznę i Winniczyznę, leśne gęstwiny, śmierć przyjaciół, zdradę oportunistów. Obraz tej Wielkiej Ukrainy z nieprzepartą siłą przyciągał go. To wielkie uczucie można było porównać chyba tylko z pierwszą miłością młodego chłopca. Tylko było ono o wiele silniejsze, głębsze. Był to na miejscu heroicznej śmierci dowódcy Kropywy jego życiowy kompas, jego Wielka Tajemnica”. Z odczuciami Wielkiej Ukrainy i miłości do niej przeżył godne życie godny syn dowódcy Kropywy Mykoła Wasylowycz Procuk. Cześć mu i wieczna pamięć! …Mówił swoim wnukom: „Wiedzcie, że dusza człowieka nie umiera”. Odnalazłszy ślady swojego ojca, pół wieku po jego śmierci, wypełnił swój synowski obowiązek. „I oto moja zsowietyzowana i skomunizowana świadomość byłego sowieckiego oficera twarzą w twarz zderzyła się z ojcowską powstańczą duszą… I w jednej chwili spadła ze mnie, jak niepotrzebne łuski, dziesiątkami lat sztucznie wszczepiana… komunistyczna ideologia, i stałem się tym… kim zawsze miałem być – Ukraińcem, synem swojego Wielkiego Narodu”. Niedawno córka pana Mykoły Iryna z wnuczką Iwanną odwiedziły Wołyń. Była to ich pielgrzymka na miejsca, gdzie zginął za wolność Ukrainy ich przodek Wasyl Procuk. Chodziły ścieżkami Antonowieckiej Republiki, wdychały zapachy prastarych lasów, gdzie kiedyś toczyły się zwycięskie boje, pokłoniły się miejscu wiecznego spoczynku dowódcy Kropywy w Szumsku, spotykały się z potomkami tych, którzy święcie strzegą pamięci o UPA. I wszędzie czuły niewidzialną obecność ojca i syna – Wasyla i Mykoły Procuków. Bo przecież dziadek mówił, że dusza człowieka nie umiera, dopóki się o niej pamięta.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Zmartwychwstanie po pół wieku

Mykoła PROCIUK Ciąg dalszy. Początek w nr 34—36 z 2024 r. Ostatni rajd Tylko osobisty przykład odwagi, kunsztu wojskowego, umiejętności sprawnego organizowania działań bojowych w warunkach ciężkich wielodniowych rajdów, a jednocześnie ojcowskie dbanie i troska podnosiły dowódcę w oczach powstańców, czyniły UPA niezwyciężoną siłą w obliczu groźnego i uzbrojonego po zęby wroga. Prowadzić powstańców do boju mogli tylko dowódcy, których Bóg obdarzył Rozumem i Wiarą w sprawiedliwość tej Świętej Walki, jakkolwiek okrutną by ona nie była i jakichkolwiek wielkich ofiar by nie wymagała. Dowódca musiał być i umiejętnym organizatorem, i nauczycielem, i psychologiem. Zawsze trzeba było zachowywać opanowanie i spokój, chociaż czasem w warunkach bojowych tak trudno było powstrzymać się od okazywania emocji. Wymagania nie mogły przerodzić się w grubiaństwo i okrucieństwo, a dobroć – w bezkręgowość i pobłażliwość. Był cały czas wśród swoich przyjaciół-wojaków, i każdy, nawet najmniejszy brak w zachowaniu czy błąd w życiu codziennym wywoływały zrozumiały sąd i dystans. Ale gdyby im wtedy ktoś podsunął myśl, że można chować się przed tymi natrętnymi ludźmi w gabinetach, to zapewne taka „idea” wywołałaby u nich i zdziwienie, i śmiech, i gniew. Ciężko, bardzo ciężko było wytrzymać ten niełatwy egzamin. Nie każdy mógł go zdać. I piszę te słowa nie tylko dla Historii. Nasz naród w przyszłości jeszcze nie raz będzie musiał przechodzić przez wielkie próby, których nikomu nie uda się ominąć. I każdemu trzeba dobrze wiedzieć, jakimi powinni być nasi liderzy-przewodnicy, komu powinniśmy dawać pierwszeństwo w wyborach. Musimy dobrze wyuczyć się swojego doświadczenia historycznego, aby w przyszłości nie dopuszczać dawnych gorzkich błędów. A niektórzy nasi domorośli żal-historycy, nijak nie mogąc wyjść z krótkich spodenek homosowietyzmu, znowu i znowu wołają, że nie trzeba było wszczynać powstania, nie trzeba było iść do lasu, nie trzeba było stawać do walki z „niezwyciężonym” wrogiem. Wtedy wróg, powiadają, byłby nie tak dla nas okrutny i nie byłoby tyle ofiar. Chcę przypomnieć tym znawcom naszej historii, że już tak pokornie i cicho, jak zachowywał się nasz naród na początku lat 30., to „lepiej” być nie może. Wojsko URL internowane w Polsce, wszyscy atamani rozbici, Republika Chołodnojarska upadła. No i co, zostawili nas w spokoju moskiewscy wodzowie? Nie było ofiar? Jakoś nie „docenili” oni naszej pokory, nie pomogło nam nasze „ciche zachowanie”. Po prostu morderstwo głodem prawie 10 milionów Ukraińców obeszło się bardzo tanio. Żadnych wydatków na broń, naboje. Wszystko obeszło się cicho, prawie „demokratycznie”. Nawet Zachodowi tak zdołali „zamydlić oczy”, że tam nie zauważono zniknięcia tak wielkiej liczby Europejczyków. „Cienka” robota. Dlatego jeszcze raz chcę przypomnieć wszystkim, że Hołodomor stał się możliwy tylko wtedy, gdy bolszewicka banda nie napotykała już żadnego oporu. A ukraińska żałosna pokora tylko jeszcze bardziej podsyciła zwierzęcy apetyt moskiewskich bandytów i ich popleczników-mankurtów. W UPA była szczególna dyscyplina, której nigdy nie mogło być w armiach reżimów totalitarnych. Jeśli w tych armiach wspiąć się na górne szczeble drabiny służbowej mogli tylko karierowicze, pustosłowie, tępogłowi samodurzy, okrutni satrapowie, to wśród dowódców UPA dla ludzi z takimi cechami miejsca po prostu nie mogło być. Bo dyscyplina tam nie była pokazowa, nie powierzchowna, która osiągana jest wielodniową musztrą. Wysoka dyscyplina w UPA była dzięki głębokim wewnętrznym przekonaniom ukraińskich powstańców. W warunkach wojny partyzanckiej po 1-2 bojach niezdarny wiejski chłopak szybko mężniał i stawał się zahartowanym i umiejętnym powstańcem (jeśli nie zginął w boju). Ale nie wszyscy wytrzymywali tak wielkie obciążenia fizyczne i psychologiczne, były przypadki i zdrady, i dezercji, i tchórzostwa. I odpowiednio trzeba było działać dowódcom, aby zdecydowanie przeciwstawić się tym panicznym przejawom. Bardzo chciałbym mieć nadzieję, że przeczytawszy świadectwa o ostatnich chwilach życia dowódcy Kropywy, ludzie zrozumieją go. Wszak Opatrzność dała nam możliwość poprzez świadectwa pani Olhy zobaczyć jego świat wewnętrzny i upewnić się, jak on kochał życie i nas, ludzi! Z listu byłej łączniczki UPA Oli Horoszko 24 czerwca 1999 roku. Dzień dobry, drogi panie Mykoło! Bardzo Panu współczuję odnośnie Pana taty, ale pomóc Panu wiele nie mogę. Z Pana tatą widziałam się tylko dwa razy. Wtedy byłam w oddziale Naływajka (nazwiska nie znam). Boże, jak to tak dawno było, ale ja dobrze pamiętam dowódcę Kropywę. Chcę Panu powiedzieć tylko jedno. Ma Pan prawo być dumnym z takiego taty, bardzo żal, że Pan go nie zna. Widziałam wielu dowódców, ale takich jak Kropywa – mało. Był bardzo prosty, z nim było łatwo rozmawiać na każdy temat. Pierwsze moje spotkanie było we wsi Witkiwci w rejonie zbaraskim. Nigdy nie nosiłam żadnych grypsów, ja wszystko zawsze miałam w pamięci. Kiedy wszystko przekazałam, wtedy dowódca Kropywa powiedział mi: „Siadajcie, a ja będę przygotowywał odpowiedź”. Coś zapisywał, jeszcze raz pytał mnie o coś, a potem mówi: „Gotujcie się przyjmować odpowiedź, uważnie słuchajcie, żeby było jak Ojcze nasz”. On mi przekazał wszystko bardzo spokojnie, a kiedy skończył, mówi: „Powtórz”. Ja wstaję, wychodzę za drzwi, wracam i powtarzam wszystko, jak wojownik, a dowódca uśmiecha się i mówi: „Dobrze, dobrze wszystko, jak wiersz przeczytałaś”. A drugi raz to było już w lesie, gdzieś między Antoniwci a Sytari. Nie pamiętam, jaki to był miesiąc, to był koniec lata. Więcej ja waszego taty nie widziałam. Bardzo kochali go nasi chłopcy, dlatego że byli i tacy dowódcy, którzy bardzo wysoko się stawiali. A tata Wasz nie należał do takich. Kiedy rozmawiał ze mną, to pytał się, jaki nastrój u chłopców i lubił sam porozmawiać z bojownikami. Bądźcie dumni ze swojego taty, on był oddany całkowicie swojej sprawie. On kochał Ukrainę. Niech będzie ziemia mu lekką, a imię jego nie umrze nigdy! Z poważaniem dla Pana Olha Nie każdemu dane jest wspiąć się na taką wysokość tego wielkiego bólu o los „umarłych, żywych i nienarodzonych” swoich ziomków-współobywateli, swojego narodu. Zbyt mało takich wśród nas. Ale oni są i dla nich piszę te słowa. Dzisiejszy niełatwy czas wymaga od nas wszystkich dążenia do tego, aby właśnie tacy ludzie, jakimi byli najlepsi dowódcy UPA, zajmowali wysokie stanowiska państwowe od sołtysa i do Prezydenta Ukrainy włącznie. Oni powinni być liderami naszego społeczeństwa. Im nie będzie potrzebny ogromny sztab płatnych wizerunkowców dla podtrzymania ich autorytetu. Do nich nie przylgną brudne sprawy, korupcja, łapownictwo, mafia, którymi tak gęsto oplecione jest obecne małe i wielkie kierownictwo. Właśnie tacy ludzie zdołaliby naprawić normalne funkcjonowanie ekonomii, rozwinąć przedsiębiorczość i stosunki rynkowe bez kry- struktury kryminalne, dla których po prostu nie było miejsca na Ukrainie. A pani Olga opowiedziała nam również o dalszych wydarzeniach tamtego czerwcowego dnia. Wróciwszy z Szumska, dowiedziała się, że powstańcy wciąż nie są pochowani i leżą w tym samym dole, w którym przyjęli swoją śmierć. Mężczyźni nie odważyli się wykonać tej niełatwej pracy, wszyscy na coś czekali, sparaliżowani strachem. Czasem myślimy, że totalitaryzm to tylko masowe morderstwa, tortury, przemoc. To rzeczywiście prawda, ale najważniejszy jest wszechogarniający strach, który zamrażał lodowatym chłodem wszystko dookoła. Wszyscy bali się wszystkiego. Oto leży dwóch zabitych nieznanych powstańców. Zgodnie z chrześcijańskim zwyczajem należy ich pochować. Ale ten paraliżujący strach nie pozwala ludziom spełnić swojego chrześcijańskiego obowiązku. W powietrzu wiszą pytania: „A co za to będzie? Czy enkawudziści nie odbiorą tego wypełnienia chrześcijańskiego obowiązku jako przejawu sympatii do zabitych żołnierzy UPA? A jeśli jeszcze wrócą, żeby zabrać zabitych?”. Przecież wtedy, jeśli niedaleko chaty dochodziło do jakiejś potyczki z UPA, to był to już wystarczający powód, by gospodarze chaty, którzy nie mieli z tą walką nic wspólnego, wraz z małymi dziećmi wkrótce znaleźli się daleko od rodzinnych stron na tak zwanym „specprzesiedleniu”. Ta Syberia nieprzebyta… Takie myśli owijały zamrożone dusze wielkim strachem i trwogą, odbierały zdolność do jakiegokolwiek działania. Olga Babij była wtedy energiczną, żwawą młodą kobietą. Miała 35 lat. – A dlaczego zabici do tej pory nie są pochowani? Dlaczego drżycie? Zróbmy wszystko, co możemy – zwróciła się do mężczyzn. Ale mimo wszystko wyciągać z dołu zakrwawione ciała powstańców musiała sama. Ktoś z mężczyzn tuż obok, w ogródku, zaczął kopać mogiłę. Okazało się, że powstańcy mieli jeden szynel. Ten szynel Olga pościeliła na dnie mogiły. Położyła na nim powstańców i przykryła ich z góry drugą połową tego samego szynela. Zasypała ziemią. A drugiej nocy przyszli powstańcy, usypali kozacką mogiłę i postawili brzozowy krzyż. O tym powiadomiła mnie już w liście Antonina Mazurczuk – „Wysznya”. I oto jakby w jednej chwili minęło pół wieku. I znów przyszli tu dzielni żołnierze UPA i powstańcze pielęgniarki z delikatnymi, jak wtedy, sercami. Synyczka, Topola, Wysznya, Bereza, Czajka. Jakby nie było tych okrutnych znęcań się w katowniach, strasznych moskiewskich GUŁAG-ów, „krok w prawo, krok w lewo…” Wszystko wytrzymali, wszystko przeżyli. Dzisiaj przyszli złożyć raport swojemu dowódcy bojowemu. Powiedzieć mu o tym, że nie zdradzili, nie poddali się, nie upadli na duchu. Ale zawsze myśleli o poległych przyjaciołach i czasem nawet zazdrościli im… I oto straszne Imperium zła rozbiło się jak zgniła dynia. I jest wymarzona niepodległa Ukraina, ale kierownicy pozostali starzy. Oni nijak nie mogą pozbyć się swojej komunistycznej przeszłości, bo sami są bezpośrednimi potomkami tych, którzy tworzyli hołodomory, niszczyli cerkwie, a potem znęcali się nad patriotami Ukrainy. I kiedy nagle, niemal znienacka, wpadła im w ręce władza, to zrozumieli ten „podarunek” po bolszewicku, jak przystało na potomków „wsławionych czekistów”. „Grab zagrabione”. I dlatego droga Ukrainy do rozkwitu jest niełatwa i ciernista. Ale jest nadzieja – i to jest najważniejsze. Zakończyła się panichida. Byli żołnierze UPA podnieśli trumny na ramiona i, powoli stąpając niegiętkimi już nogami, ponieśli je przez wieś. Dowódca Kropywa poprowadził swój kureń w ostatni rajd. Ludzie wychodzili z chat, milcząc, patrzyli na niezwykłą procesję. Przy przydrożnych krzyżach zatrzymywali się. Ksiądz o. Mykoła czytał Świętą Ewangelię. Święte słowa nabierały tu swojego prawdziwego, widzialnego sensu: „Nie ma większej miłości nad tę, jak kto duszę swoją położy za przyjaciół swoich”. Za wsią postawili trumny na ukwieconą platformę samochodu. Powiewały, rozwiewane zimnym jesiennym wiatrem, ukraińskie flagi i cerkiewne chorągwie, wyraźnie wybijała krok czota żołnierzy UPA. Na obrzeżach wsi Hołubysy (dzisiejsza nazwa – Myrowe) procesję czekała już duża grupa ludzi. To była pielęgniarka UPA Lida Szafaruk zgromadziła swoich współmieszkańców i oni z cerkiewnymi chorągwiami dołączyli do procesji. Dowódcy Kropywy pani Lida nie znała. Poszła do UPA później, kiedy wokół szalały już „dzieci Stalina”. Dwadzieścia kilometrów, które dzieliły jej chatę od lasu antoniowieckiego, pokonywała szybko, nie uważając, że to duża odległość. A teraz, po torturach i poniewierce w GUŁAG-ach, ciężko stało się chodzić. Ale na pogrzeb przyszła sama i zachęciła ludzi, żeby oddać hołd ukraińskim powstańcom. Ona też przyjęła w swojej chacie rodzinę dowódcy Kropywy. Przyjechali z okolic Sokala, skąd w 1942 roku poszedł ich mąż i ojciec Wasyl Procjuk. Poszedł, żeby po pół wieku wrócić jako powstańczy dowódca Kropywa. We wsi Rachmanów naprzeciw procesji wyszli uczniowie miejscowej szkoły. To nauczycielka-patriotka pani Maria Kapinos przyprowadziła na spotkanie z Bohaterami UPA swoich wychowanków. Jak czysty źródlany strumień zabrzmiała ich pieśń: „Kiedyście umierali, Wam dzwony nie grały”. Chłopcy i dziewczęta kładą na platformę z trumnami wielką girlandę z gałęzi jodłowych. Zapachniało igliwiem, lasem. Jakby cały las antoniowiecki przyszedł powitać swoich obrońców i przypomnieć o tym, jak ukrywał ich przed wrogiem i niepogodą, jak dawał schronienie, jak zrósł się z nimi. Oto i dotarliśmy do Szumska. Na placu przed szkołą do pogrzebowej procesji dołączyło jeszcze pięciu powstańców. Niestety, ich imiona były nieznane. Tutaj trzeba nieco wyjaśnić. Jeszcze w 1993 roku patrioci ziemi szumskiej zaczęli prowadzić wykopaliska w miejscach, gdzie enkawudziści i ich poplecznicy zakopywali swoje ofiary – poległych i zamęczonych żołnierzy UPA oraz podziemnych działaczy OUN. Prawda, te wykopaliska można było prowadzić tylko wybiórczo. Na miejscu największego takiego pochówku zbudowano piekarnię, inne zostały zabetonowane. Pozostały tylko zasypane okopy na brzegu rzeki Wilii. Tam właśnie wykopano szczątki pięciu nieznanych powstańców. Miejscowi mieszkańcy wspominali, że wtedy zabitych i zakatowanych wrzucano do tych okopów, nawet nie przysypując ziemią. A potem psy roznosiły te szczątki po całej okolicy. O, ileż to jeszcze trzeba modlić się potomkom ówczesnych możnowładców – oprawców i donosicieli różnego rodzaju – i prosić Boga, żeby wybaczył straszne piekielne grzechy ich! A czy wybaczy? Ciąg dalszy nastąpi. Kółko amatorskie wsi Horodyłowyczi w 1932 r. Kierownik Wasyl Procjuk (w centrum), skrajna po prawej – jego przyszła żona Paraska

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

siłą, która sprzyjała odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości. Przez wrzesień, październik, listopad, grudzień 1989 roku komórki Ruchu gęstą siecią pokryły terytorium Ukrainy, w szczególności Połtawszczyznę. Prekursorem Ruchu na Połtawszczyźnie był klub „Ridne słowo” („Rodzime słowo”). W 1987 roku stworzył go Mykoła Kulczynski. W latach 1990–1994 kierował on Połtawską organizacją miejską, a od 1994 do 2005 roku – krajową organizacją Ludowego Ruchu Ukrainy (NRU). Swoją drogą, pan Mykoła jest jednym z mówców w filmie dokumentalnym, stworzonym na 25. rocznicę NRU z inicjatywy ówczesnego dyrektora Departamentu działalności informacyjnej i komunikacji społecznej Połtawskiej Obwodowej Administracji Państwowej, a obecnie przedstawiciela Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP) w obwodzie połtawskim, Ołeha Pustowhara. Zatem zanurzyć się w atmosferę czasu, kiedy idee rodziły się, mówiła pani Zoja. – Wtedy było bardzo dużo nadziei. I nie były one daremne: gdyby nie było Ruchu – nie byłoby Niepodległości Ukrainy”. A o tych dniach jest książka-stenogram „Trzy dni września osiemdziesiątego dziewiątego”. Żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy Anatolij Bannyj, przewodniczący Połtawskiej obwodowej organizacji stowarzyszenia więźniów politycznych i represjonowanych, wręczył Dyplom Honorowy Zoi Kowalenko za wieloletnią niestrudzoną pracę w narodowowyzwoleńczej walce o Niepodległość Ukrainy, w utwierdzaniu i budowie Państwa Ukraińskiego oraz z okazji 35. rocznicy powstania Ludowego Ruchu Ukrainy. Pierwszym przewodniczącym Połtawskiej organizacji krajowej NRU był Ołeksandr Kełym, który 14 czerwca tego roku odszedł w zaświaty. Jemu Zoja Dmytriwna poświęciła swój wiersz, a jego żona Hanna Kijaszczenko, przewodnicząca organizacji społecznej „Połtawski oddział Służby Społecznej Ukrainy”, również działaczka Ruchu, podzieliła się wspomnieniami o bojowniku o niepodległość. Połtawskie biuro UINP (na podstawie materiału z oficjalnej strony Departamentu kultury, młodzieży i rodziny Połtawskiego miejskiego komitetu wykonawczego) z Bankowej jej „nadzorcy” w terenie siłą zmuszają do „partii regionów” wszystkie wpływowe osoby: przedsiębiorców, deputowanych rad lokalnych, wójtów i burmistrzów, a także bezbronną inteligencję: dyrektorów szkół, nauczycieli, bibliotekarzy, pracowników medycznych. Wzywała ludzi, by nie ulegali ciemnemu złu, by byli odważni, zachowywali zdrowy rozsądek, szacunek do samego siebie, godność ludzką i narodową. Zło wkrótce zginie. Ale ci, którzy haniebnymi czynami splamili sumienie i duszę, nigdy niczym jej nie oczyszczą. Mądrym wystąpieniem I. Farion wywołała sympatię do siebie nawet u tych uczestników wydarzenia, którzy pod wpływem wrogiej propagandy odnosili się do niej niechętnie. Wieloletnia walka słowem i czynem o ukraińską Ukrainę, o język ukraiński – nieodłączny atrybut naszego Państwa – przyniosła Irynie Farion zasłużone uznanie. Niestety, życie i plany twórcze naszej współczesnej przerwała kula, wystrzelona przez wroga Ukrainy. Celując w Farion, zabijał nie tylko kobietę, profesorkę, Ukrainkę. Zbrodniarz świadomie strzelał w głowę i serce Ukrainy. Możliwe, że dopiero po śmierci I. Farion społeczeństwo i władza uświadomiły sobie, jakim jasnym i czystym symbolem Ukrainy ona była. Niedawno pojawiła się informacja o tym, że petycja o nadanie Irynie Farion tytułu Bohatera Ukrainy zebrała potrzebną liczbę głosów Ukraińców i znajduje się w trakcie rozpatrywania przez Gabinet Ministrów Ukrainy. Liczymy na jego pozytywny wynik. Na właściwe decyzje Rządu i prezydenta. Aktywną działalnością naukową, społeczno-polityczną i państwowotwórczą nasza współczesna Iryna Farion zasłużyła na ten wysoki tytuł.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Spotkanie edukacyjne

Z okazji 35. rocznicy powstania Ludowego Ruchu Ukrainy (NRU) w Centralnej Bibliotece Połtawskiej Miejskiej Wspólnoty Terytorialnej, z inicjatywy aktywistów-założycieli Ruchu jako organizacji wpisanej do Ustawy Ukrainy „O statusie prawnym i uczczeniu pamięci bojowników o niepodległość Ukrainy w XX wieku”, a także Połtawskiego biura Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP) oraz przy wsparciu Departamentu Kultury, Młodzieży i Rodziny Połtawskiego Komitetu Wykonawczego, zorganizowano w ostatnich dniach spotkania edukacyjne – pokaz filmów dokumentalnych, spotkanie wspomnieniowe oraz prezentację książek. Przybyli użytkownicy biblioteki, wolontariusze oraz członkowie Połtawskiej Organizacji Krajowej Ludowego Ruchu Ukrainy, którzy stali u podstaw i dołączyli później do wielotysięcznej organizacji. Książki o NRU, jego liderach, w szczególności o Wiaczesławie Czornowole, zostały zaprezentowane na wystawie książek „Jest RUCH – będzie Ukraina”. Obecni podkreślali, że 35 lat temu Ludowy Ruch Ukrainy stał się lokomotywą walki o ukraińską państwowość oraz procesów odrodzenia narodowego pod koniec XX wieku. Tę organizację ówczesna komunistyczna władza pozwoliła zalegalizować z nadzieją na kontrolowanie sił proukraińskich i zachowanie Związku Radzieckiego. Ale to właśnie Ruch, mimo komunistycznego reżimu, stał się najważniejszą siłą. Anatolij KOWALCZUK, uczestnik walki o niepodległość Ukrainy. 19 lipca zamordowano Irynę Farion – doktor filologii, profesor Politechniki Lwowskiej, działaczkę społeczną i polityczną, konsekwentną i bezkompromisową bojowniczkę o czystość języka ukraińskiego. Poznałem ją 22 stycznia 2014 roku w Dniu Jedności Ukrainy, kiedy w państwie wrzały wydarzenia pokojowej rewolucji ludowej. Ukraińcy zgodnie powstali przeciwko władzy „regionalnych” i zbrodniczemu zamiarowi bandy „donieckich” zmiany wektora kursu cywilizacyjnego naszego państwa, przeciwko podłej próbie uzurpatorów przekierowania go z europejskiego na prokremloski. W centrum Kijowa przez dwa miesiące stało miasteczko namiotowe. Ludowe oburzenie zbrodniczymi działaniami władzy, wywołane pobiciem studentów przez funkcjonariuszy organów ścigania, jeszcze bardziej się nasiliło. Na Majdanie Niepodległości codziennie odbywały się wielotysięczne wiece. W 2014 roku po raz pierwszy od ćwierćwiecza masowe obchody z okazji Dnia Jedności Ukrainy nie odbyły się na stołecznym Placu Sofijskim. Około dwustu patriotów skromnie uczciło to historyczne wydarzenie w kijowskim Domu Pisarzy. Uczestnikami spotkania byli naukowcy, literaci, artyści, kilku deputowanych Rady Najwyższej, społeczeństwo. Mnie również udało się tam być. Wystąpienie Iryny Farion z okazji tego historycznego wydarzenia było jednym z najlepszych – argumentowane, informacyjne, w miarę emocjonalne, w stylu wykładowo-naukowym. Ostro krytykowała „regionalnych” za antyukraińską politykę, skierowaną na osłabienie państwowego statusu naszego języka, a zatem na jego zniszczenie. Anatolij Bannyj i Zoja Kowalenko. Hanna Kijaszczenko. W zrozumieniu powstania Ludowego Ruchu Ukrainy i zdobycia niepodległości, które wrzały w Połtawie, pomógł film znanego połtawskiego dziennikarza telewizyjnego Anatolija Miszyna „Ruch. Połtawskie strony”. Wspomnieniami o tamtych czasach podzielili się żołnierze ZSU – założyciel i niezmienny szef organizacji NRU w Nowych Sanżarach Wasyl Drobinjak oraz założyciel komórki w Biłykach i jeden z fundatorów organizacji NRU w Kobelakach Wiktor Kyryczko. Wasyl Drobinjak i Wiktor Kyryczko, tak jak 35 lat temu, ale już nie słowem, ulotkami i wiecami, a zbrojnie, wywalczają wolną Ukrainę podczas tej rosyjsko-ukraińskiej wojny ludowej o niepodległość Ukrainy. Przemawiali także uczestnik zjazdu założycielskiego Ruchu, wieloletni zastępca przewodniczącego krajowego Ruchu, kandydat nauk biologicznych Ołeksandr Czyrkow oraz Ołeh Pustowhar, który dołączył do Ruchu jako 18-letni młodzieniec w marcu 1991 roku i kierował Połtawską Organizacją Obwodową NRU w latach 2005–2010. Zoja Kowalenko opowiedziała o udziale w I (założycielskim) zjeździe NRU, który odbył się 8–10 września 1989 roku w Kijowie w sali konferencyjnej Kijowskiego Instytutu Politechnicznego. Swoją drogą, na to wydarzenie pani Zoja założyła sukienkę, w której brała udział w tamtym historycznym wydarzeniu. „Ta sukienka to rarytas – powiedziała, widząc „nieproszonego” gościa. Od razu zrozumiał, kto jest odpowiedzialny za jej „niezapowiedziany” przyjazd, więc z wyrzutem spojrzał na mnie. Ale szybko opanował emocje. Witając wszystkich ze świętem, przewodniczący poinformował o obecności na sali deputowanej ludowej Iryny Farion. Kilkadziesiąt osób wyraziło stosunek do słynnej gościni oklaskami. Otrzymawszy głos, I. Farion podarowała jeden egzemplarz książki A. Fedorczukowi. Jako doświadczona wykładowczyni przemawiała bezbłędnie: spokojnie, argumentowanie, nawet artystycznie. Czuło się, że wie o Pawle Czubynskim bardzo dużo. Dokonała błyskotliwej analizy sytuacji politycznej na Ukrainie. Wzywała rodaków autora tekstu Hymnu Państwowego do wsparcia uczestników akcji protestacyjnych. I tym samym pokazania, że „jesteśmy rodu kozackiego”. Powiedziała, że P. Czubynskyj w tych dniach byłby na Majdanie razem z powstałym narodem ukraińskim. Wiedząc, że na sali zebrało się wielu przedstawicieli miejscowej inteligencji, I. Farion zwróciła uwagę na dziką sytuację. Na polecenie...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Świetlanej pamięci bojowniczki

Pomyślałem o zaproszeniu I. Farion do Boryspola na uroczystości z okazji 175. rocznicy urodzin Pawła Czubynskiego. Miały się one odbyć za tydzień. Naradziłem się z Tarasem Marusykiem, pomocnikiem posłanki Farion. Następnie zwróciłem się do pani Ireny. Wyraziła zgodę na przyjazd i poprosiła, abym zadzwonił dzień przed świętem. Przy okazji zapytała, w czyim imieniu zapraszam, w swoim czy w imieniu władz. Odpowiedziałem, że w swoim i w imieniu patriotycznej społeczności miasta. O przyszłym przyjeździe pani Ireny Farion do Boryspola nikomu nie powiedziałem – ani miejskiemu głowie, ani miejscowym „swobodowcom”. Chciałem uniknąć możliwych przeszkód, a nawet prowokacji ze strony „regionałów”. Władza bowiem w tym czasie była posłusznie „leżąca” pod „donieckimi”. Większość urzędników haniebnie się poniżyła przed „zekiem” i pod przymusem lub z powodów karierowych (wątpliwe, by z ideowych) wstępowała do „Partii Regionów”. W postępowaniu urzędników dominowały interesy kieszeniowe i wirtuozerskie „kiropohnuczkoszyjenstwo”. W środowisku władzy przeważali nafaszerowani głupotą ignoranci i cyniczni oportuniści. Nowi „popandopuli” wielokrotnie zmieniali partyjne sztandary i zdradzali swoich wodzów, gdy ci tracili władzę. Lokajskim zachowaniem bezzasadni ludzie, zawsze gotowi sprzedać się (komukolwiek, nawet diabłu), wzbudzali odrazę patriotycznej społeczności. Dlatego udział posłanki-„swobodowczyni” w masowej imprezie był niepożądany dla miejscowych urzędników. Nie interesowało ich, co powie o Czubynskim. Oni bowiem ...oburzających słów skierowanych przez mojego opozycjonistę pod adresem „regionałów” i ich „zekowskiego” przywódcy. W przeciwieństwie do posłusznych urzędników Farion nie schyliła głowy przed potworem. Po złożeniu kwiatów pod pomnikiem Czubynskiego zadzwoniła do T. Marusyka i poinformowała o godzinie rozpoczęcia i miejscu imprez. Taras zapytał, czy można przywieźć sto egzemplarzy książki I. Farion „Norma językowa: zniszczenie, poszukiwanie, odrodzenie” do sprzedaży wśród społeczności patriotycznej. Odpowiedział: przywozicie, w sali będzie wielu inteligentnych ludzi, którzy kupują ją, by poszerzać swoją wiedzę o ojczystym języku. Spotkałem Irynę i Tarasa na przystanku autobusowym i pomogłem przynieść książki do sali rady miejskiej, gdzie było już wielu ludzi. Książki ułożono na stole przy trybunie. Obecni, jeszcze niepoinformowani o przybyciu gości, z ciekawością spoglądali na nas i na nią. Większość, rozpoznawszy Irynę Farion, była mile zaskoczona. Członkowie miejscowej organizacji partii „Swoboda”, którzy przyszli do sali, byli zaskoczeni, widząc w pierwszym rzędzie swoją partyjną koleżankę, a na stole – jej książki. Wziąwszy do ręki jedną z książek, opowiedziałem borysplemianom o jej wartości naukowo-poznawczej i o obecności w sali autorki, znanej deputowanej ludowej. Obecni pozytywnie zareagowali na propozycję kupienia książki, przydatnej uczniom, maturzystom i nauczycielom. I natychmiast ustawili się w kolejkę. Niektórzy podchodzili z książką do pani Iryny, siedzącej w pierwszym rzędzie, i prosili o autograf. Książki zostały wykupione bardzo szybko. Burmistrz miasta Anatolij Fedorczuk, przyszedłszy do sali, był zdziwiony, a nawet zakłopotany,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

pewien eksperyment, kiedy wkładasz w niego cząstkę siebie. Potem czekasz, na ile będzie to ważne i interesujące dla tych, którzy przyjdą oglądać. Biorąc pod uwagę recenzje, powstaje wrażenie, że oglądanie i rozmyślanie były interesujące. Aktorzy również są twórcami spektaklu. Bo bez współtworzenia będzie to tylko tresura. Jak można coś stworzyć, jeśli ludzie nie mają własnego oddechu? Wykonawca głównej roli ukończył studio „Ukraińska Szkoła Filmowa”, które działa na bazie studia filmowego „Film UA”. Obecnie studiuje na wydziale reżyserii filmowej Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. Iwana Karpenki-Karego. Chłopak jest niezwykle utalentowany. Wcześniej zdążył zagrać jedną z głównych ról w filmie „Stop-Ziemia”. Myślę, że to mały diament o wielkiej przyszłości. Ma na imię Daniel Choroszawin, a bohater nazywa się Den Chorsz. Czyli gra sam siebie. W spektaklu zadebiutowała młoda aktorka Nastia Stefanowycz, która zagrała Solomiję, siostrę Dena. Ukończyła Narodowy Uniwersytet Teatru, Kina i Telewizji im. I. Karpenki-Karego, kurs Ołeha Szawarskiego. W pozostałych rolach występują aktorzy Teatru na Łypkach. Każdy z nich gra po dwie-trzy role. Wszyscy odgrywają pewne znaczenie w tej historii i określoną rolę w rozwoju głównego bohatera. Nauczycieli grają zasłużeni artyści Ukrainy Ołeksandr Wilkow i Ruslan Hafurow. Dwie role nastolatków powierzono utalentowanym młodym aktorom Andrijowi Wołoszynowi i Walentynowi Fomence. Jest także kilka ról kobiecych w wykonaniu Ołeny Myhajliczenko, Jolanty Pyłypenko i narodowej artystki Ukrainy Anżeliki Hyrycz. A do tego błyskotliwa rola Karoliny Pampuchy, która zagrała dwie postacie – prostytutkę i przyjaciółkę głównego bohatera. Ze swoją własną reżyser- ską ideją co do scenograficznego rozwiązania zwrócił się do artysty-scenografa Ołeha Tatarynowa. Wszystko, co się dzieje, naprawdę dzieje się w głowie głównego bohatera. Wszystkie fantasmagorie są w środku niego. Dlatego na scenie można zobaczyć oczy, które patrzą do środka lub na zewnątrz, ucho, do którego czasem wchodzą postacie. Centralną figurą jest ogromny fotel, który sprawia, że bohaterowie wydają się maleńcy w porównaniu z nim. Innymi słowy, wszystkie nasze urazy, wszystkie nasze kłopoty mają korzenie w dzieciństwie. Wszyscy pozostajemy wielkimi dziećmi i szukamy odpowiedzi nie tylko na zewnątrz, ale i wewnątrz własnego doświadczenia. Kostiumy również wymyślił Ołeh Tatarynow. W spektaklu są dwie rzeczywistości. Jedna codzienna, przyziemna, z siostrzyczką. A jeszcze jest lekka „projekcja” na bohaterów reżysera Felliniego, kiedy wszystko jest trochę przejaskrawione, maskaradowe, fantasmagoryczne. Innymi słowy, wszystko dzieje się w wyobraźni. A jak działa wyobraźnia głównego bohatera, jak postrzega świat, to było dla mnie najważniejsze. Ujawniamy ten temat także poprzez kostiumy. Oczywiście duże znaczenie ma również plastyka. A teatr to symbioza, połączenie kilku rodzajów sztuki. Poprzez plastykę odsłaniamy całościowy obraz spektaklu, a następnie obraz roli każdej postaci. Plastyka odzwierciedla wewnętrzny świat, ma pewną symbolikę. Ta inscenizacja była dla aktorów bardzo ważna. Próbowali ją z wielką przyjemnością. Często patrzę, jak przygotowują się do spektaklu, jak obserwują siebie nawzajem zza kulis, jak przeżywają. Moim zdaniem spektakl jest bardzo szczery. Nie tylko wybranym tematem, ale i problematyką, która tam brzmi. Myślę, że jest bardzo aktualny. Czasem w teatrze widać formalność – trzeba to przepracować – przepracujemy. A tutaj widzę, że ludzie po prostu żyją, oddychają tym materiałem. I to jest im potrzebne. Oczywiście praca będzie trwać dalej. Przecież spektakl jest jak dziecko. Niektórzy mówią, że zaczyna oddychać dopiero po dwunastym pokazie. Reżyser zawsze wprowadza swoje korekty. Zaczynasz rozumieć, co najważniejsze dla widzów, gdzie można nieco zwolnić tempo lub przyspieszyć. Albo coś zmienić, jeśli nie reaguje. Tej jesieni obchodzimy stulecie naszego teatru. Jednym z pierwszych przedstawień na jego scenie była sztuka M. Maeterlincka „Błękitny ptak”. Zatem to kolejna moja praca. Będziemy szukać „Błękitnego ptaka” i staramy się zrobić to przed Nowym Rokiem”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Czy istnieją klucze do szczęścia?

Nowym projektem Kijowskiego Akademickiego Teatru Młodego Widza na Łypkach stało się przedstawienie „Przepaść… albo Dobranoc, kretyni!”, które z pewnością zainteresuje nastolatków od czternastego roku życia. Oczywiście wiele wartościowych treści znajdą tu dla siebie także ich rodzice. Eduard Owczarenko Zdjęcia: Ołeksandr Bieleński W adnotacji na stronie teatru napisano: „W warunkach stanu wojennego w Ukrainie nastolatek Den Chorsz stał się przymusowym przesiedleńcem. Wraz z rodziną przeprowadził się do innego kraju, bardzo trudno mu się adaptować, czuje się samotny, a wokół wszystko jest obce i nieprzyjazne. Nie po raz pierwszy chłopak ucieka ze szkoły. Denowi trudno znaleźć harmonię z samym sobą, uświadamia sobie, że stracił nie tylko realny dom, ale coś znacznie więcej. Dom to uosobienie bliskich i krewnych, tych, których kochasz i którzy kochają ciebie. W rzeczywistości kluczy do szczęścia nie ma, te drzwi są zawsze otwarte, wystarczy tylko nabrać odwagi i zapukać. Autor tekstu zwraca się do pokolenia tych, którzy w procesie dorastania odczuwają kruche balansowanie między fałszywą drogą a ludzką godnością. Jakie motywacje mogą uchronić nastolatka przed upadkiem w przepaść?… Te aktualne problemy znajdują się w polu uwagi teatru, rodziców i pedagogów. Kierując się odpowiednią kategorią wiekową 14 plus (czyli tak zwanym wiekiem „przejściowym”), uosobienie tej sztuki ma służyć jako pomoc w radzeniu sobie z nieprzewidywalnymi sytuacjami życiowymi”. O nowym przedstawieniu rozmawialiśmy z reżyserem i twórcą spektaklu, zasłużonym działaczem sztuk Ukrainy Maksymem Michajliczenkiem. Interesowało nas także, co jeszcze zdążył zrobić artysta przez ostatnie dwa i pół roku. Maksym Hennadijowycz opowiada: „Od pierwszych dni pełnoskalowej inwazji zbrojnej kontynuowałem działalność dydaktyczną. Oczywiście lekcje odbywały się online. To było ciekawe, bo moi studenci rozjechali się po całym świecie ...świata. Kontynuowaliśmy rozbieranie czegoś, wymyślanie, analizowanie. Ten adrenalina, na której żyliśmy w pierwszych miesiącach wojny, pozwoliła zrealizować pięć inscenizacji. To były prace studenckie. Uczestniczył w czytaniu dramaturgów. Nalegał, abyśmy zaczęli odbudowywać repertuar w teatrze. Już w czerwcu zaczęliśmy grać spektakle, jedne z pierwszych w Kijowie. Mogę powiedzieć, że nawet na krótki czas nie wykraczałem poza ramy zawodu. Jestem przekonany, że przede wszystkim musimy zachować to, co stanowi naszą duchową podstawę, i to, co jest naszą twórczością. To nieodłączna część kodu tożsamości narodu. Nie można stale żyć w stresie, strachu, oczekiwaniu, że wszystko kiedyś się skończy i nastaną komfortowe warunki. To właśnie to ogniwo, które musimy wypełniać sobą – tworzyć, pomagać tym, którzy tracą ducha lub uważają, że teraz nie ma na to czasu. Jestem przekonany, że sztuka musi żyć w każdej sytuacji. W październiku 2022 roku w Teatrze na Łypkach wystawiłem spektakl „Kochaj mnie – nie opuszczaj”. Jego autorką jest Olha Annenko. Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji wyjechała ona z synem do Francji i napisała monospektakl o kobiecie z Ukrainy, która pracowała jako florystka. A we Francji przyjęła ją do siebie kobieta, która miała własny kwiaciarnię. To historia naszych uchodźców, ludzi, którzy, przebywając daleko od rodzinnej ziemi, nieustannie myślą o powrocie do domu. Swoją historię opowiada przez kwiaty. Każdy kwiat to pewien symbol, wspomnienie z jej przeszłości. Czytaliśmy tę sztukę w Narodowym Centrum Sztuki Teatralnej imienia Lesia Kurbasa. Ze wszystkich przeczytanych tekstów ona zrobiła na mnie największe wrażenie. Skontaktowałem się z Olhą i zaproponowałem jej przerobienie jednoosobowej opowieści (monospektaklu) na tekst na kilka postaci. Ta sztuka jest obecnie bardzo popularna, czytano ją na festiwalach dramaturgii, gra się ją na wielu scenach w Ukrainie i za granicą. Moim zdaniem jest to bardzo przenikliwy, szczery spektakl. Za nią otrzymaliśmy „Kijowską Piktoralę”… Myśli dotyczące realizacji spektaklu „Przepaść… albo Dobranoc, kreweci!” zrodziły się dawno temu. Studiowałem wiele materiałów. A zimą zrodziła się idea o chłopcu, który przebywa w innym kraju z ojcem. Sam wymyśliłem sztukę, to mój autorski materiał. Wcześniej miałem wiele różnych kompilacji, samodzielnych prac. Przerabiałem sporo powieści i opowiadań. Mam pewne doświadczenie dramaturgiczne, rozumienie, jak to działa. Dla reżysera jest to całkowicie normalne, bo nasza praca łączy wiele zawodów. Reżyser może być dramaturgiem, administratorem, aktorem. Bez zrozumienia, jak działa ten system, nie można być pełnoprawnym reżyserem. Artysta, który tworzy określone dzieło, powinien pozostawać w dialogu z widzem. Dla mnie ważne są pytania i wnioski, które widz sam dla siebie wyciągnie. Spektakl ma polifoniczną kompilację. Są w nim kilka głównych linii. I jest to konieczne, aby przychodziły do nas różne kategorie wiekowe widzów. A w każdej kategorii w pewnym momencie są swoje potrzeby, które naprawdę poruszają człowieka. Kogoś – temat rodziny, kogoś – kształtowanie się nastolatków. A wszystkich łączy jedno ważne pytanie – czym jest szczęście i jak być szczęśliwym?.. A jeszcze interesuje – czym jest dojrzałość, wola, miłość… Czyli wiele tematów, o których mówimy. Jeśli charakteryzować proces repetycji, to zawsze przebiega on twórczo, z wielkim zapałem, ciekawością i miłością do odkryć, do tego faktu, którego nie możemy opowiedzieć słowami. Bo moment narodzin każdego spektaklu to moment poszukiwania i oczekiwania. Spektakl nie rodzi się jednym człowiekiem. To pewna symbioza – moje myśli + myśli aktorów. Także muzyka, która brzmi w tym spektaklu. Nawiasem mówiąc, napisał ją mój brat Jurij Michajliczenko. Bardzo lubię proces repetycji. To nie tylko matematyka, ale i

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Na uzyskanie Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki 2025 roku

Komitet ds. Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki rozpoczyna przyjmowanie utworów literacko-artystycznych od 16 września do 31 października włącznie bieżącego roku. Zgodnie z nowym Regulaminem Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, zatwierdzonym Dekretem Prezydenta Ukrainy z 10 września 2024 roku nr 626/2024, zgłoszenia utworów do udziału w konkursie o uzyskanie Narodowej Nagrody dokonywane są przez instytucje kultury. Instytucja kultury może zgłosić propozycję udziału jednego utworu w konkursie i tylko w jednej kategorii. Instytucja kultury przedstawia do Sekretariatu Komitetu dokumenty według formularzy, które umieszczono na stronie internetowej Komitetu w dziale „Informacje” – „Procedura zgłaszania utworów” (zob. punkt 3. „Wykaz i zasady sporządzania dokumentów”). Adres strony: https://knpu.gov.ua/ Do zgłoszenia dołącza się: ankietę wypełnioną osobiście przez kandydata; kopię paszportu; kopię zaświadczenia o nadaniu numeru identyfikacyjnego; zgodę na przetwarzanie danych osobowych; publiczne recenzje prasowe zgłoszonego utworu (oryginały lub kserokopie – w jednym egzemplarzu); książki, materiały fotograficzne prac artystycznych, nagrania audio i wideo zgłoszonych utworów w 3 egzemplarzach (książki, materiały fotograficzne prac artystycznych, nagrania audio i wideo należy także przesłać w formacie elektronicznym). Konsultację dotyczącą sporządzania dokumentów na uzyskanie Nagrody w 2025 roku można uzyskać w Sekretariacie Komitetu pod numerami telefonów 270-59-49, 278-11-93 oraz pod adresem poczty elektronicznej: [kontakt ukryty]. Utwory i dokumenty należy wysyłać pocztą lub zostawiać w skrzynce pocztowej Komitetu na pierwszym piętrze. Adres Komitetu: 01601, m. Kijów, ul. Prorizna 2, pok. 404–405. Pakiet dokumentów można złożyć osobiście po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym pod numerami: 270-59-49, 278-11-93. Sekretariat Komitetu

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

pracach. A do tego jest to bardzo odpowiedzialne. Szczególnie odczuwa się tę odpowiedzialność pod koniec spektaklu, kiedy brzmi Hymn Ukrainy. Na wszystkich próbach Petra Ilczenki aktorzy wiele wymyślają, proponują, uzupełniają. Wiele rzeczy do scen, które mieli Anatolij Hnatiuk z Anną Osadczą (wykonawczynią roli Nory), podpowiadaliśmy my, obserwując z boku. Wszystko szło od serca, szczerze, zgodnie z prawdą. Już nie pierwszy raz gram w spektaklach według sztuk Bohdana Hnatiuka. Jako dramaturg rozwija się, utwierdza w swoim kunszcie. Miał szczęście pracować z profesjonalnymi aktorami, którzy uzupełniają jego teksty. On słucha. U Bohdana pojawiają się różnorodne tematy. Tym razem historyczny. Jego sztuki są niestandardowe, każda nowa zupełnie niepodobna do poprzedniej. Cały czas przechodzimy od komedii do tragedii i odwrotnie. Jeśli nowy spektakl według sztuki Bohdana Hnatiuka będzie ciekawy i zaproponują mi udział, na pewno w nim wystąpię”. Iryna Sopit, wykonawczyni roli Helgi: „Poznałam sztukę „Ostatni konsul” zaraz po tym, jak została napisana. To było około cztery lata temu. Utwór jest niesamowity, uważam, że nowy spektakl powinien zobaczyć cały kraj. Wiele osób w ogóle nie wie, kim był Wasyl Orenczuk. Głównym celem Orenczuka była obrona praw i wolności Ukraińców. Walczył o to, aby Zachód wspierał Ukrainę. Tak samo my walczymy o to dzisiaj. Zaraz po przeczytaniu chciałam zagrać w spektaklu według tej sztuki. Ale inscenizacja miała być na dużą skalę. Na to potrzebne były środki. Długo myśleliśmy, jak zrealizować ten pomysł. Dzięki Bogu, spektakl się narodził. Początkowo chciałam grać rolę Nory. Ale ostatecznie stanęło na tym, że typologicznie bardziej pasuje mi Helga. Uosabia ona nazizm jako kierunek. Zgadzam się, że aktor powinien być adwokatem swojego bohatera. Helga ma swoją motywację, uważa się za piękną, błękitnej krwi. Dlatego, jej zdaniem, wszyscy powinni ją kochać, szanować, cenić. A ona płaci i za miłość, i za usługi. Starałam się osiągnąć wiarygodność, aby widz uwierzył. Spektakl stworzyliśmy lekko. Wszyscy wiedzieli, co powinni robić. Oprócz samej sztuki przeczytaliśmy wiele książek, publikacji w internecie. Trzeba było poznać nie tylko historię Orenczuka, ale także historię komunizmu, nazizmu. Jak one się łączą. Przecież komunizm i nazizm są w rzeczywistości tożsamymi liniami. Uważam, że w Heldze udało mi się odpuścić sobie i pokazać wszystko to, co chciałam. Nie sądzę, żeby trzeba było tam coś dodawać czy odejmować. Rola jest już zrobiona. Anatolij Hnatiuk to mój wspaniały partner na scenie. Czujemy się nawzajem. Wiemy, co robimy razem. Ogólnie o wszystkich partnerach w tej inscenizacji mogę powiedzieć tylko to, co najlepsze”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Poznajcie – Wasyla Orenczuka

Teatralną przestrzeń Kijowa wzbogacił dramat historyczny Bohdana Hnatiuka „Ostatni konsul”. Premierowe pokazy odbyły się w Domu Kina NSKU oraz Centralnym Domu Oficerów. Eduard OWCHARENKO. Dramat historyczny „Ostatni konsul” opisuje Monachium 1918 roku. Główny bohater – Wasyl Orenczuk – konsul Ukraińskiej Republiki Ludowej, nawiązuje relacje handlowe z Niemcami. W tym samym czasie w Kijowie trwały już zacięte walki z bolszewicką hordą, a w Niemczech rodziły się nazistowskie idee. Ukraiński konsul staje się „łakomym kąskiem” dla werbunku przez siły polityczne. Orenczuk znajduje się między dwoma ogniami, do końca propagując niepodległość narodu ukraińskiego. Siła ducha, niezłomność, walka do ostatniego tchu – wszystkie te cechy ukraiński konsul propagował do końca. Wasyl Orenczuk to postać polityczna, która dziś znajduje swoje odrodzenie na scenie i na kartach naszej historii. – Pomysł stworzenia sztuki podsunął mi ludowy artysta Ukrainy Ołeksij Pawłowycz Kużelny – wspomina autor sztuki Bohdan Hnatiuk. – Doradził mi przeczytanie monografii Iryny Borysiwny Matiasz. Jest ona ukraińską naukowczynią w dziedzinie archiwistyki, biografistyki, źródłoznawstwa, historii dyplomacji, doktorem nauk historycznych, profesorką. Oczywiście monografia dotyczyła Wasyla Orenczuka (1890–1958) – ukraińskiego dyplomaty, konsula generalnego Państwa Ukraińskiego w latach 1918–1921. Zobaczyłem w tej postaci pełnowartościowego bohatera dramatu historycznego. Więc rozpocząłem pracę nad sztuką. W pracy pomogły liczne książki z okresu walk wyzwoleńczych i historii URL. Główna myśl i prawda historyczna utworu polegają na tym, że Ukraina istniała zawsze, a Ukraińcy to wykształcony, arystokratyczny, burżuazyjny naród, który ma dobry gust i wysoki intelekt. Sztuką zainteresowało się teatralne centrum producenckie „Golden Taurus”, więc zajęli się wystawieniem. Byłem obecny na placu prób jako scenarzysta-konsultant. Jestem szczerze zadowolony z rezultatu i tej reakcji, którą dała nam widownia. Wywołało to we mnie zapał, by napisać coś jeszcze historycznego. Ale na razie piszę mistyczną komedię. Zobaczymy. A oto co opowiedzieli twórcy spektaklu. Petro Ilczenko, kierownik inscenizacji, zasłużony działacz sztuki Ukrainy: „Podczas pracy nad spektaklem dążyliśmy do tego, aby był w nim obecny element dokumentalny. Dlatego że Wasyl Orenczuk to postać historyczna, a dramaturg wykorzystuje fakty historyczne. Oczywiście, jest tu również obecna fikcja artystyczna i autorska fantazja. A poza tym potrzebna była lekka forma. To spektakl, który można grać na różnych scenach, dlatego zaproponowano odpowiedni format wizualny i fabularny. Przypominam sobie, że swego czasu byłem na spektaklu Bohdana Hnatiuka. Wyraził wtedy życzenie, abym wystawił jedną z jego sztuk. Odpowiedziałem, że nie będę miał nic przeciwko, jeśli nadarzy się taka okazja. Sztuka mi się spodobała. To już nie pierwszy utwór dramatyczny Bohdana. Zdołał znaleźć w tej sztuce strukturę obrazową. Przewaga jego utworu polega na tym, że otwiera się tu cała warstwa historyczna. A możliwą wadą jest to, że wszystkie wydarzenia następują w jednej kolejności. Ale zalety kunsztu artystycznego pokrywają tę wadę. Ważne było wsparcie naszego utalentowanego dramaturga. Wykonawców dobieraliśmy razem z Anatolijem Hnatiukiem. Większość z nich to aktorzy Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki. Ludzie, którzy mają ruchliwą, improwizacyjną naturę. Na próby przeznaczano niewiele czasu, bo każdy aktor ma swoją główną pracę. Dlatego spektakl robiono w jednym składzie i wykonawcy byli już ze sobą zgrani. To Les Zadniprowski, Wołodymyr Nikołajenko, Anna Osadcza, Iryna Sopit – ludzie, którzy zrobili nie jeden spektakl nie tylko w teatrze, ale i w formacie antrepryzy. Teraz trzeba wychodzić z sytuacji. Trzeba ryzykować, improwizować. Dlatego że teatr staje się coraz bardziej mobilny, dynamiczny. Nie ma już trzech-czterech miesięcy na próby. Wideo w spektaklu dodaje tło dokumentalne. Jak już wspominałem, tutaj wszystkie wydarzenia są dokumentalne, nie ma nic wymyślonego. Postacie są realne, poza epizodycznymi. Muzykę dobieraliśmy wszyscy razem. To była zbiorowa improwizacja, ja brałem na siebie kwestie zasadnicze. Praca nad spektaklem będzie trwać dalej. Przed kolejnymi pokazami będą próby, które będziemy wykorzystywać do pogłębienia znaczeniowego, artystycznego i plastycznego spektaklu. Wszyscy mamy nadzieję, że z czasem ta rzecz wejdzie do repertuaru jednego z wiodących teatrów Kijowa”. Anatolij Hnatiuk, ludowy artysta Ukrainy, odtwórca roli Wasyla Orenczuka: „Tę sztukę Bohdan napisał jeszcze przed rozpoczęciem pełnowymiarowej wojny. To dramat historyczny o Wasylu Orenczuku – ukraińskim konsulu. Wydarzenia mają miejsce w 1918 roku w Bawarii, w mieście Monachium. Na Ukrainie w tym czasie była Ukraińska Republika Ludowa, a on bronił interesów URL za granicą. Spektakl wyszedł na dziś bardzo aktualny. Chcę podziękować dyrektorowi artystycznemu Kijowskich Akademickich Warsztatów Sztuki Teatralnej „Suzirja”, ludowemu artyście Ukrainy Ołeksijowi Kużelnemu, który podsunął pomysł napisania tego dramatu historycznego. Iryna Matiasz dostarczyła Bohdanowi materiały o tej postaci. Kierownik artystyczny inscenizacji – zasłużony działacz sztuki Ukrainy Petro Ilczenko, reżyserka spektaklu Natalia Szarkewycz. Role wykonują artyści ludowi Ukrainy Les Zadniprowskyj i Wołodymyr Nikołajenko, a także Anna Osadcza i Iryna Sopit. A mnie poszczęściło się zagrać główną rolę. Jak już powiedziałem, moja postać to postać historyczna. Był człowiekiem wysoko wykształconym, patriotą Ukrainy, bardzo odważnym i zarazem niezwykle pomysłowym, miał talent dyplomaty. Grać taką rolę jest nie tylko zaszczytnie, ale i ciekawie. Spektakl wyszedł bardzo nowoczesny. Ludzie klaskali na stojąco, niektórzy nawet płakali, gdy w finale rozbrzmiewał Hymn Ukrainy. Mamy ciekawe przemyślenia dotyczące tej inscenizacji, o których widz dowie się wkrótce”. Les Zadniprowskyj, artysta ludowy Ukrainy, wykonawca roli premiera kraju związkowego Bawaria Eisnera: „Po raz pierwszy gram w spektaklu według sztuki Bohdana Hnatiuka. Wcześniej oglądałem jego spektakle w Kijowskiej akademickiej pracowni sztuki teatralnej „Suzirja”, na które zapraszał mnie Anatolij Hnatiuk. Interesuje mnie jego postrzeganie świata, jego filozoficzny dystans i współczesny język ukraiński. Dlatego, gdy pojawiła się kwestia wystawienia „Ostatniego konsula”, sztuka została napisana jeszcze przed rozpoczęciem wojny, od razu zgodziłem się wziąć udział w tym projekcie. Teraz spektakl jest szczególnie aktualny, bo mowa tu o kształtowaniu się Ukrainy, pierwszych krokach naszej państwowości. Tekst bardzo mi się spodobał. Gram w spektaklu niewielką, ale bardzo ważną rolę premiera Bawarii, który wpływa na los ukraińskiego konsula. To postać tragiczna. Z poglądów był trochę socjalistą, nienawidził bolszewickich i imperialnych zapędów. Dopiero co zakończyła się I wojna światowa. Wojska niemieckie wciąż przebywały na terytorium Ukrainy. Niemcy byli sojusznikami Petlury i pomagali w walce z bolszewikami. Ale przez wydarzenia, które wtedy miały miejsce w Niemczech, kraj zmuszony był wyjść z wojny i wycofać swoje wojska z Ukrainy. Mój bohater bronił samodzielności Republiki Bawarskiej. Wydarzenia w Niemczech do pewnego stopnia były podobne do tych, które działy się na Ukrainie. Premier Eisner mówi: „Niestety, istnieje opinia, że traktat wersalski to nie pokój, a tylko odpoczynek między dwiema wojnami światowymi, na dwadzieścia lat, nie więcej. Będę walczył z tymi myślami, ale to rzeczywistość. Ponieważ istnieją pewne siły, które bronią szowinistycznych i rewanżystowskich idei”. Ta rola wpływa na fabułę, na charaktery innych postaci. Po tym, jak Eisnera zabija monarchista, niestety, znacząco pogorszyła się sytuacja wokół naszego głównego bohatera – konsula Ukrainy. Ponieważ stracił on wsparcie ze strony rządu bawarskiego i pozostał sam na sam w walce z wrogami w Monachium. Jak już zaznaczyłem, bez takich ról niemożliwy jest rozwój fabuły, dlatego było mi ciekawie. Pracowaliśmy szybko, mobilnie. Moja rola zajęła mi dosłownie kilka prób. Byłem także obecny przy procesie twórczym kolegów, podobało mi się, jak pracują. Przyjemnie, że w spektaklu grają frankowcy Anatolij Hnatiuk, Wołodymyr Nikołajenko, Anna Osadcza, wasz pokorny sługa, a jeszcze utalentowana dziewczyna Iryna Sopit. Mam nadzieję, że ten spektakl wzbudzi zainteresowanie u ukraińskiego widza. Tym bardziej, że to nowa fala ukraińskiej dramaturgii. Już zainteresowaliśmy pewne ukraińskie organizacje diasporowe i być może pojedziemy do Niemiec. Dyrektor generalny – dyrektor artystyczny Narodowego akademickiego teatru dramatycznego imienia Iwana Franki Jewhen Nyszczuk wyraził plan, który dotyczy sceny kameralnej teatru. W szczególności powiedział, że w tym sezonie teatralnym zostanie tutaj przyznana przewaga młodej ukraińskiej dramaturgii. Prowadzone są rozmowy z naszymi dramaturgami. Chciałoby się, aby spektakl „Ostatni konsul”, który został wystawiony według sztuki współczesnego ukraińskiego dramaturga, wszedł do repertuaru Teatru Franki. Teatr rozpoczął swój 105. sezon. Byłoby dobrze, gdyby został on naznaczony przyjściem nowych ukraińskich nazwisk, nowych dramaturgów”. Wołodymyr Nikołajenko, artysta ludowy Ukrainy, wykonawca roli Petryka: „Mój bohater to szczery przyjaciel głównego bohatera. Przejmuje się losem konsula i losem Ukrainy, losem tych Ukraińców, którzy wyjechali ze swojej rodzinnej ziemi. Jest to spójne z tymi wydarzeniami, które dzieją się teraz. Historia jest cykliczna. Można przeprowadzić wiele paraleli między teraźniejszością a tym, co było sto lat temu. Wziąć udział w tym projekcie zaproponował mi Anatolij Hnatiuk. W zasadzie zorganizował cały nasz zespół na czele z kierownikiem inscenizacji Petrem Ilczenką. Pojawiło się pytanie – kto mógłby stworzyć wizerunek Petryka, aby ta rola była jednocześnie tragiczna i komiczna, bezpośrednia i wzruszająca. Zadzwonili do mnie, zgodziłem się spróbować. Przyznam, że zagranie tej roli nie było trudne, bo postać jest mi bliska. A jak wyszło – oceni widz. Mój bohater był sekretarzem konsula, obeznanym we wszystkich jego sprawach. Taki tragiczny wizerunek, kiedy postać ginie na scenie, wcielam po raz pierwszy. Nie wstyd brać udział w takich

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

leśniczy leśnictwa Waszkowieckiego Mykoła Dmytruk stale wspierał jego odtworzenie i zachowanie. Kornelij Wołoszyn mówi, że bez pomocy społeczności nie zdołałby wcielić w życie swojego marzenia. Na szczerą wdzięczność zasługują jego najaktywniejsi pomocnicy: Ołeksandr Marczuk, Anatolij Kurka, Iwan Wereńko, Iwan Bojanczuk oraz najstarsza kobieta w Chmielisku Lidia Marczuk, która dzieliła się opowieściami o historii Chmielowa. Kolejną częścią wydarzenia było „Święto miodu”. Przewodniczący Waszkowieckiej Hromady Terytorialnej Mykoła Percz powitał pszczelarzy-pracowników i wręczył im dyplomy, w szczególności Dmytrowi Marjanczukowi, Mykole Sawczukowi, Mykole Opajciowi, Mykole Kurce, Jurijowi Maminczukowi, Mychajłowi Kuczerowi. Program tego dnia zakończył występ zespołu folklorystycznego „Berehynia” Waszkowieckiego Centrum Kultury Tradycyjnej pod kierownictwem dyrektor centrum Lubow Chaczman. Ukraińskie pieśni ludowe w ich wykonaniu brzmiały optymistycznie, ładowały pozytywną energią. Święto zaświadczyło, że żywa nić historii, która łączy przeszłe, współczesne i przyszłe pokolenia Ukraińców, nigdy nie zostanie przerwana. Ukraina jest wieczna. Przypomniała się piękna poezja ukraińskiego poety Ołeksandra Olesia. I choć wiersz, który przytoczymy, nie jest o wojnie, a o miłości, to jest on współbrzmiący z naszym tragicznym czasem: Z żalem radość się objęła… I jak mam rozdzielić je?!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Nie po prostu wydarzenie – święto ukraińskiego ducha

Dmytro NYKYFORIAK 1 września we wsi Babyn w hromadzie terytorialnej Waszkowce odbyło się wydarzenie, które ukazuje wielkość naszego narodu, który w najbardziej krytycznych momentach historii dowodzi swojej niezwyciężoności i ogromnego dążenia do wolności. To nie są wielkie słowa – to nasza święta prawda. Tego dnia rejon wyżnicki otrzymał wspaniały prezent – odbyło się otwarcie kompleksu historyczno-krajoznawczego „Horodok – dawny gród Chmeliw” w małym przysiółku Chmeliskyj. Inicjatorem, mecenasem i wykonawcą projektu jest rodowity mieszkaniec Chmeliskyj, Kornelij Teofiłowycz Wołoszyn. Chata, w której się urodził, znajduje się obok. Prowadząca święto Maryna Popadiuk, nauczycielka nauczania początkowego w Zespole Szkół Ogólnokształcących I–II st. im. Marii Werżak w Babynie, udzieliła jemu oraz przewodniczącemu hromady Waszkowce Mykole Perczowi prawa do otwarcia odtworzonego dawnego Chmeliwa. Mykoła Percz zaproponował przecięcie wstęgi dzieciom, których było tu wiele, wyszło pięknie i symbolicznie. Wszyscy weszli na teren grodziska. To święte miejsca naszej przeszłości, obmyte krwią i owiane sławą przodków, którzy obronili nasz kraj jako nieodłączną część Ukrainy. W XIV–XV wieku w źródłach pisanych wspomina się osadę na terenie wsi Karapcziw pod nazwą Horodok nad Czeremoszem. W dokumencie z 1395 roku po raz pierwszy pojawia się nazwa Chmeliw. Był to jeden z ośrodków włości ziemi szypińskiej. Miejsce jego położenia badał znany ukraiński historyk Myron Korduba na początku XX wieku. O tym szczegółowo opowiedzieli historyk-krajoznawca, nauczyciel historii w Zespole Szkół Ogólnokształcących I–III st. w Karapczowie Illa Moskal oraz jego była uczennica, obecnie studentka Anastasija Tesłyćka. We współautorstwie z poetą, publicystą Jarosławem Kuzykiem Illa Moskal w 1995 roku napisali książeczkę o historii wsi Karapcziw „Wieki płoną”. Bardziej gruntowną monografię historyczną „Karapcziw nad Czeremoszem” napisał i wydał w 2003 roku historyk-krajoznawca Illa Strynadko. Zatem obecne i przyszłe pokolenia mieszkańców Karapczowa, Babyna i Wałów mają źródła historii, a teraz jeszcze kompleks historyczno-krajoznawczy. Heroiczne wydarzenia historyczne dawnych lat ściśle splotły się z obecną krwawą wojną, rozpętaną przez Rosję. Na terenie kompleksu ustawiono fotografie poległych żołnierzy-Bohaterów wsi Karapcziw. Najpierw wszyscy uczestnicy święta minutą ciszy i modlitwą uczcili ich pamięć oraz złożyli przy portretach kwiaty i zapalone znicze. Uczennica Asije Ternowa wykonała piosenkę „Zatrzymajcie wojnę”. Jako pierwszy głos zabrał twórca i inspirator kompleksu, historyk-krajoznawca, publicysta, fotograf Kornelij Wołoszyn. Podkreślił, że historia Chmeliskyj to unikalna, sławna i heroiczna karta w historii Ukrainy. To, co zrobiono, pozostanie dla dzieci i wnuków. Inicjator podziękował hromadzie za pomoc w stworzeniu wspaniałego historycznego Horodka. Wiele prac wykonywał sam, na przykład przygotowywał i malował kłody, wyrzeźbił Tryzub, wykonał fotografie poległych żołnierzy wsi Karapcziw. Wszystko działo się pod jego kierownictwem. Kornelij Wołoszyn opowiedział również, że napisał książkę o Chmeliskyj i pracowitych ludziach tego zakątka. Przewodniczący hromady Waszkowce Mykoła Percz nie stał z boku przy tworzeniu kompleksu historycznego. W swoim wystąpieniu zaznaczył, że dzień otwarcia jest ważny, ponieważ tutaj zawsze prowadzono obronę naszego kraju przed koczownikami. Wyraził wielką wdzięczność Kornelijowi Wołoszynowi i wręczył honorowy dyplom oraz nagrodę pieniężną, a także medal „Za zasługi dla hromady”. Również przewodniczący hromady wręczył dyplom uczennicy 4 klasy szkoły w Babynie Asije Ternowej, laureatce Ogólnoukraińskiego konkursu „Kod narodu” w nominacji „Najlepsze na świecie”. W swojej pracy przedstawiła dawne wydarzenia historyczne, które miały miejsce w grodzie Chmeliw. Otwarcie kompleksu było nie tylko ważnym wydarzeniem, było to święto ukraińskiej historii, duchowości, kultury, zwyczajów, tradycji, pieśni, poezji, to święto napełnienia ludzkiej duszy wielką wiarą w zwycięstwo, bo zwyciężaliśmy kiedyś, zwyciężymy i teraz. Ogromne rowy obronne w trzech rzędach zachowały się do dziś. Robią wrażenie: dla zapewnienia obrońcom i ludziom wody wykopano tu studnię o głębokości do 50 metrów. Były, a być może i zachowały się, tajne przejścia podziemne. Zbudowano wiele fortyfikacyjnych budowli obronnych. Karapcziw można powiedzieć, że jest wsią trójjedyną, w skład której wchodzą wsie Babyn i Wały. Robią wszystko razem. Symbolem ukraińskiej pieśni ludowej, ludowych zwyczajów i tradycji jest znany na Wyżniczyźnie i Bukowinie w ogóle zespół folklorystyczny „Babynśki swaszky”. Uczestniczka zespołu Paraska Iwanczeskuł wyrecytowała poezję ludową „Bez wierzby i kaliny nie ma Ukrainy”. Współmieszkańcy wyrażają szczerą wdzięczność i wielki szacunek kierowniczce zespołu Frozynie Wirsti oraz uczestniczkom: Jewhenii Popadiuk, Natalii Opajeć, Oktavii Iwanczuk, Valentynie Sorokan, Parasce Iwanczeskuł. Z biegiem lat „swaszek” jest coraz mniej, dlatego angażują do śpiewu uczniów szkoły, swoje dzieci, wnuki. Razem z nimi śpiewały dzieci: Inna Werenko, Asije Ternowa, Viktor Opajeć i Hanna Watrycz. Mała Ukrainka Hanna Watrycz przeczytała wiersz, a uczniowie szkoły w Karapczowie Jurij Pałamariuk i Veronika Najda wykonali piosenkę „Karapcziwśki sokołjata”. Dobrze wpisał się w to patriotyczne święto występ zespołu folklorystycznego „Czornobrywci” Karapcziwskiego Centrum Kultury Tradycyjnej pod kierownictwem dyrektora centrum Dmytra Zawialcia. Aktywnie włączyli się w organizację i przeprowadzenie święta naczelnik wydziału edukacji, kultury, młodzieży i sportu Wołodymyr Łuczak, p.o. starosty wsi Karapcziw Mychajło Myronko, kierowniczka biblioteki wsi Karapcziw Natalia Kłym oraz nieobojętni współmieszkańcy. Kobiety z Chmeliskyj uporządkowały teren grodziska, a leśniczy-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, członków Proświty

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” – 30617

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn