Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

PREZENT OSIPA BODIANSKIEGO Z OKAZJI 30-LECIA TARASA SZEWCZENKI

Слово Просвіти, №38 за 2007 рік

We wrześniu mija 130 lat od śmierci Osipa Maksymowicza Bodiańskiego, ukraińskiego i rosyjskiego uczonego slawisty, historyka, filologa, pisarza, tłumacza, publikatora dokumentów historycznych, profesora Uniwersytetu Moskiewskiego, przyjaciela Tarasa Szewczenki. W listopadzie przyszłego roku przypada 2007-letni jubileusz jego urodzin. Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie zainicjowało nowy projekt „Osip Bodiański”, w ramach którego przewidziano składanie kwiatów na grobie uczonego w klasztorze Nowodziewiczym, nabożeństwa modlitewne, zaproszenie do Centrum rodaków Bodiańskiego z miasta Warwa w obwodzie czernihowskim, „okrągły stół” z udziałem ukraińskich i rosyjskich naukowców, wystawy poświęcone działalności uczonego i pracom o nim, prezentacje nowych dokumentów archiwalnych, spotkanie w Centrum ze slawistami Uniwersytetu Moskiewskiego, publikacje o Bodiańskim w prasie ukraińskiej i rosyjskiej. Osią tej pracy jest naświetlenie i propagowanie przyjaźni Bodiańskiego z Szewczenką, ich spotkań w Moskwie. Centrum Kultury wyda drukiem monografię „Taras Szewczenko i Osip Bodiański”. W trakcie jej przygotowywania odnaleziono nieznane materiały o poparciu, jakiego Bodiański udzielał ukraińskiemu geniuszowi. Jeden z nich publikujemy dziś. ...w rodzaju biednej Lizy z powieści Karamzina. Oto spis treści tej poetyckiej książki: I. CZYHYRYŃSKI KOBZARZ. 1. Dumy moje, dumy moje. Z winietą przedstawiającą pisarza w swoim gabinecie, pogrążonego w głębokiej kontemplacji. 2. Perebendia. (Torbanista). 3. Topola. 4. Dumka. 5. Do Osnowianenki. Znanego dawnego ukraińskiego pisarza G.F. Kwitki. 6. Iwan Pidkowa. (Ataman). 7. Tarasowa noc. (Krwawa noc). 8. Katyryna. II. HAJDAMAKI. Małorosyjscy dawni wolni kozacy, dokonujący najazdów. 1. W. I. Hrehorowyczowi, poświęcenie. 13. W nim Autor wspomina minione wieki w następujący sposób, małoruskimi wierszami: Wszystko idzie, wszystko przemija i nie ma końca, Dokąd się to podziało? Skąd się wzięło? I głupiec, i mądry niczego nie wie. Żyje… umiera… Jedno zakwitło, A drugie zwiędło, zwiędło na zawsze… A liście pożółkłe wiatry rozniosły. A słoneczko wstanie, jak wstawało pierwej, I zorze czerwone, jak pierwej płynęły, Popłyną i potem, i ty, bieloliczny, Po niebieskim niebie wyjdziesz na przechadzkę, Wyjdziesz popatrzeć w jarek, w studnię I na morze bezkresne, i będziesz świecić, Jak nad Babilonem, nad jego ogrodami I nad tym, co będzie z naszymi synami; Ty wieczny bez końca!.. i tak dalej. 2. Wstęp. 3. Hałajda. 4. Konfederaci. 5. Tytar (starosta cerkiewny). 6. Święto w Czehryniu. Uroczystość w mieście Czehryń, gub. kijowska. 7. Trzecie pianie kogutów (trzecie pianie kogutów po północy). 8. Czerwona uczta (krwawa uczta). 9. Hupałiwszczyzna (rzeź). 10. Staroświecki budynek. Stary zamek Bohdana. 11. Lebedyń. Klasztor żeński w pobliżu Czehrynia. 12. Honta w Umaniu. (Honta, przywódca hajdamaków w mieście Uman, gub. kijowska). 13. Epilog (zakończenie). 14. Przypiski (objaśnienia). 15. Przedmowa (posłowie). Cena w okładce z dwiema winietami17, przedstawiającymi widok Dniepru i pole dawno minionych bitew, wynosi najskromniej, na papierze welinowym, PIĘĆ RUBLI Z ASYGNATAMI, wraz z wysyłką do wszystkich miast Rosji; po wydaniu zaś z druku nie będzie się jej obniżać dla spoza miasta, a zamawiający spoza miasta będą musieli dopłacić za przesyłkę pocztową osobno. Dlatego ci, którzy pragną otrzymać, z wyprzedzeniem zechcą adresować swoje zamówienia na wyżej podany adres do księgarni LISIENKOWA w Petersburgu, skąd otrzymają je po wydrukowaniu pierwszą pocztą”. Oto przed nami obszerna publikacja o poetyckim zbiorze Szewczenki „Czyhyrynski Kobzar, Hajdamaki”, a nawet szerzej — o twórczości Tarasa Hryhorowycza w ogóle; jak powiedzielibyśmy dziś, moskiewska akcja PR-owa na cześć młodego ukraińskiego geniusza. Kto mógł to wtedy zrobić tak pewnie i przekonująco? Nie wątpię, że był to Osyp Bodiański, który doskonale znał twórczość Szewczenki i wszystkie związane z nią narodowe niuanse. Odkrycie tego artykułu jest tym cenniejsze, że dotąd w bibliografii drukowanych prac Bodiańskiego rok 1844 nie był reprezentowany żadną jego publikacją. Osyp Maksymowycz Bodiański urodził się w 1808 roku w miasteczku Warwa w powiecie łochwickim guberni połtawskiej, w rodzinie kapłana. Ukończył Połtawskie Seminarium Duchowne, w 1831 roku wstąpił na Uniwersytet Moskiewski, który ukończył w 1834 roku, pracował jako nauczyciel w moskiewskim gimnazjum. W 1835 roku ukazał się zbiór wierszy „Małoruskie bajki ukraińskie”, który autor zadedykował „matce mojej rodzonej, staruszce mamusi, ukochanej, drogiej Ukrainie”. W 1837 roku Bodiański obronił na Uniwersytecie Moskiewskim pracę magisterską o poezji ludowej Słowian, w której stwierdzał, że pieśniarstwo narodu tworzy „najprawdziwszy obraz jego życia” i podkreślał, że „pieśń — to dziennik Ukraińca”. Tego samego roku praca ukazała się w świecie jako osobne wydanie, a Bodiański stał się pierwszym w Rosji magistrem filologii słowiańskiej. Od 1837 do 1842 roku studiował za granicą język, historię, literaturę i folklor ludów słowiańskich, a po powrocie na Uniwersytet Moskiewski został zatwierdzony na stanowisku profesora nadzwyczajnego, objął katedrę slawistyki na wydziale historyczno-filologicznym. Bodiański popularyzował utwory Szewczenki wśród ludów słowiańskich, m.in. tłumacząc na język rosyjski pracę znanego czeskiego i słowackiego slawisty P.-J. Szafarzyka „Słowiańskie starożytności ludowe” (rok 1843); profesor uzupełnił autora i wśród pisarzy ukraińskich wymienił nazwisko Szewczenki, którego nie było w oryginale. Tę książkę przedstawiono carowi Mikołajowi I i przed przyjazdem Szewczenki do Moskwy Bodiańskiemu „ogłoszono Najwyższe błogosławieństwo jego Cesarskiej Mości”18. O tym, że poeta znał „Słowiański народopis” Szafarzyka w tłumaczeniu Bodiańskiego, świadczy zapis tego ostatniego na arkuszu ze spisem osób, którym zostało wysłane

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn