Strona · s. 9strona oryginału ↗
OSTATNIE SCHRONIENIE KOBZARZA
Слово Просвіти, №38 за 2007 рік
Nie sposób nie zauważyć dobrze przemyślanego cytowania poezji Szewczenki, starannie przetłumaczonych na język rosyjski. Po pierwsze, Bodianski dość wyczerpująco przytoczył wersy, które w uderzający sposób oddają poetycką wizję Perebendii, który według oceny Iwana Franki został żywcem wyjęty przez Szewczenkę z realnego ukraińskiego życia. Po drugie, autor publikacji zapoznał czytelników ze słynnym początkiem „Hajdamaków”, w którym poeta rozważał wieczne prawdy filozoficzne. W ten sposób Bodianski umiejętnie i ze znawstwem przedstawił moskwianom twórczość Szewczenki, a trzydziestoletni ukraiński Kobzar stanął przed wykształconą moskiewską publicznością w całym pięknie rozkwitłego talentu, w aureoli narodowego poety i myśliciela. Nie sposób nie wspomnieć, że redaktorem-wydawcą „Moskowskich wiedomostiej” był wówczas Jewhen Korsz (1810—1897), z którym Taras Szewczenko poznał się w Moskwie w 1858 roku. Od 1862 roku przez trzy dziesięciolecia Jewhen Korsz pracował w bibliotece Muzeum Rumiancewskiego w Moskwie. Mychajło Hruszewski, który po raz pierwszy odwiedził Rumiancewkę na początku 1892 roku, zastał go tam. Jewhen Korsz to ojciec Fedora Korsza — znanego rosyjskiego filologa, tłumacza, akademika Petersburskiej Akademii Nauk, autora 6 Chodzi o pieśń historyczną o straceniu przez hajdamaków w 1741 roku pułkownika Sawy Czałego, który brał udział w ruchu hajdamackim, a potem go zdradził. 7 Mowa o żartobliwej pieśni „Oj letila horłycia czeres sad…” lub o pieśni „Oj diwczyna-horłycia do kozaka hornet’sia…” 8 W tych poetyckich wersach zawarta jest informacja, którą należy „odszyfrować”. „Hryć” — to pieśń ludowa „Oj ne chody, Hryciu, ta j na weczornyci...”, którą przypisuje się Marusi Czuraj. Często wspomina ją w swoich poezjach Szewczenko. „Wesnianka” — wiosenna pieśń obrzędowa. „Serbyn” — znanych jest kilka pieśni ludowych o serbinie. Dwie z nich zamieszczono w zbiorze Mychajła Maksymowycza „Ukrainskije narodnyje piesni” (1834): „Oj serbyne, serbyne, pokyń serbowaty…” i „Oj serbyne, serbynoczku, swataj mene, diwczynoczku…”. „Szynkarka” — znana w wielu wariantach pieśń o szynkarce, którą kozacy (lub czarnomorce, zaporożcy, cudzoziemcy) namówili, by pojechała z nimi, a potem zabili. „Pro Lazaria…” — żałobna pieśń lirników na ewangeliczny temat o głodnym starcu Łazarzu i bogaczu. „Jak Sicz rujnowały” — chodzi o pieśni historyczne o zniszczeniu Siczy Zaporoskiej. U Szewczenki: Khto ż wykohaw, tonku, hnučku W stepu pohybaty? . . . . . . . . . . Otak taja czornobrywa Plakała, spiewała… I na dywo sered pola Topoleju stała. Iwan Franko w rozprawie „Topola T. Szewczenka” zaznaczał, że w tej balladzie poeta „połączył w jedno dwa osobne motywy baśniowe: o tym, jak dziewczyna za pomocą czarów wywołuje nieobecnego ukochanego, i o tym, jak dziewczyna zmienia się w topolę”. 9 Wasyl Żukowski brał czynny udział w uwolnieniu Szewczenki z poddaństwa. Właśnie jego portret namalował Karl Briułłow i dzięki Żukowskiemu portret został rozlosowany w loterii, a za uzyskane pieniądze w kwietniu 1838 roku poetę wykupiono z poddaństwa. 10 Przypomnę, co między innymi pisał poeta w wierszu „Dumy moji, dumy moji…” (1840 rok), do którego zwrócono uwagę moskwian: Dumy moji, dumy moji, Kwity moji, dity! Wyrostaw was, dohladaw was — De ż meni was dity?.. W Ukrainu idit’, dity! Nasz fotoreporter Ołeksandr Łytwynenko odwiedził Petersburg, muzeum-mieszkanie Tarasa Szewczenki. Na fotografiach fragmenty ekspozycji w dwóch pokojach
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
