Strona · s. 8strona oryginału ↗
MIĘDZYNARODOWE FORUM KSIĄŻKI PO LWOWSKU
Слово Просвіти, №38 за 2008 рік
Lwów! Słyszycie dudnienie dzwonów świątynnych? One błogosławią Forum!”. Właśnie Roman Wiktiuk przygotował uroczystą ceremonię otwarcia 15. (czymże nie jubileusz?!) Forum we Lwowskim Narodowym Teatrze Opery i Baletu. Tradycyjnie rozpoczęto Forum ogłoszeniem najlepszej książki, co zbiegło się z głośnym ogłoszeniem zwycięzcy — Grand Prix konkursu „Książka Roku 2008” zdobył „Hamlet, książę duński” Williama Szekspira w przekładzie Jurija Andruchowycza (wydawnictwo „A-BA-BA-HA-LA-MA-HA”). Oprócz oryginalnego autorskiego przekładu, ozdobą wydania stały się ilustracje Władysława Jerki. Prawda, czarno-białe i nie tak wyraziste, jak w powieści o Harrym Potterze, jednak bezsprzecznie mistrzowsko wykonane. Przetłumaczyć i wydać nieśmiertelnego klasyka Iwan Małkowycz i Jurij Andruchowycz postanowili kilka lat temu na jednym z poprzednich forów. Zdaniem Małkowycza, „Hamlet” — to właśnie to dzieło, które każde pokolenie powinno przetłumaczyć na swój język. Przekład Andruchowycza stał się pierwszym przekładem Szekspira na ukraiński w trzecim tysiącleciu. A sam pisarz przypuścił, że do następnego Forum, być może, i „Romea i Julię” przetłumaczy. Na Forum klasyczne cudo we współautorstwie Andruchowycz — Jerko — Małkowycz można było nabyć jedynie za 40 hrywien. Możemy jedynie zgadywać, czy utrzyma się cena na „Książkę Roku 2008” w księgarniach. MILICJA — Z KSIĄŻKAMI Na szczęście, w tym roku Forum ominął gorzki los wizyty Prezydenta Wiktora Juszczenki. Oczywiście, dobrze, że głowa państwa interesuje się, co czytają Ukraińcy dzisiaj, jednak perspektywa blokowania dostępu do jarmarku książki odwiedzającym wcale nie inspirowała ani sprzedawców, ani kupujących. Być może, ugiąwszy się pod licznymi prośbami, Wiktor Juszczenko sam nie przyjechał, delegując ministra spraw wewnętrznych Jurija Łucenkę. Minister przybył na jarmark książki z ważną misją — zakupić dla swoich „orłów”-milicjantów biblioteczki. On, być może, sam zatęsknił za literaturą, bo bardzo już przypadło mu do gustu lwowskie „Wydawnictwo Starego Lwa”, które wydaje książki dla dzieci. Łucenko podarował wydawnictwu komputer i zakupił tysiąc książek dla sierocińców Ługańszczyzny. MULTIMEDIALNA ISTOTA LITERATURY Trzeci międzynarodowy festiwal literacki w ramach Forum wydawców książek zademonstrował multimedialne tendencje w prezentacji. Klasyczne prezentacje, gdzie autor odczytuje fragmenty własnego dzieła, młodym literatom wydają się „staroświeckimi”. Choć, bezsprzecznie, one istnieją i często bywają dość ciekawe. Czytanie-tandem: Iren Rozdobudko i Katherine Pancol (Francja). Praktykę czytania wierszy pod muzykę ukraińscy poeci wykorzystują dawno, a oto w ostatnim czasie niektórzy zaczęli stosować wideopoezję. Tak, Kateryna Babkina, Ołeh Kocarew, Ihor-Bohdan Horobczuk zademonstrowali krótkometrażowe wideo, nakręcone z deklamacją wierszy w autorskim wykonaniu pod akompaniament muzyczny. Ukraiński widz także miał możliwość porównać to z rosyjskim projektem „Wideopoezja” z udziałem Jeleny Fanajłowej, Andrieja Rodionowa oraz gruzińskim wideoartem „Obserwatorium” Dawida-Defi Gogibedaszwilego. Ulubioną formą, za pomocą której ukraiński współczesny poeta może donieść swoje dzieło do słuchacza, stał się happening — poezja w działaniu. Miłośnicy współczesnej literatury mieli możliwość usłyszeć „Poezję z wieży Ratuszowej”, stać się świadkami „Północnego lotu z Wysokiego Zamku” lub „Nocy poezji i muzyki non-stop”, a także razem z poetami pod muzykę zbudować miasto z tekstów autora. Żeby poezji nie było za dużo, rozcieńczano ją prozą, dokładniej, prozą dyskusyjną. Na „okrągłych stołach” poruszano aktualne dla teraźniejszości pytania: „Literatura w epoce mass mediów”, „Ukraina, Rosja: granice literackie i terytorialne”, „Czym jest Europa?”, „Rola kobiety w szybko płynącym czasie i przestrzeni”. Dyskusje, nawet nie znajdując jednoznacznej odpowiedzi na jakieś pytanie, aktualizowały problem, zmuszały do refleksji nad nim. Miłośnicy literatury także mieli możliwość porozmawiać z znanymi na Ukrainie pisarzami i poetami, w szczególności Tatianą Tołstą i Władimirem Sorokinem (Rosja), Katherine Pancol (Francja), Tanią Dürkes (Niemcy), Josefem Winklerem (Austria). Komuś z czytelników takie spotkania otworzyły nowe nazwiska w literaturze światowej, a wydawców, zapewne, skłoniły do zastanowienia się nad przekładami ich dzieł na ukraiński. Ukraińscy pisarze byli dostępni dla miłośników nie tylko na prezentacjach i sesjach autografów, ale i w trybie online — w czat-konferencjach. Oprócz literatury, Forum zaproponowało także kilka wystaw artystycznych, w szczególności wystawę ilustracji książkowej litewskich artystów Algirdasa Steponavičiusa i Birutė Žilytė, a także art-projekt Złaty Ponirowskiej „Wszystkie baletnice trafiają do piekła”, gdzie literaturę połączono z rzeźbą kinetyczną. W chłodne wieczory można było usłyszeć kompozycje jazzowe w wykonaniu litewskich i austriackich jazzmanów. PRZYSZŁOŚĆ KSIĄŻKI DRUKOWANEJ Pomimo różnorodnego asortymentu i wysokiej jakości poligraficznej produkcji książkowej, odczuwalnie wzrosły ceny książek. Tak, średnia cena wynosiła około 40 hrywien. Natomiast większą uwagę poświęcano reklamie audiobooków i urządzeń do czytania książek elektronicznych. Jednak, aby przekonać ukraińskiego czytelnika o zaletach takiego rodzaju czytania, potrzebny jest czas i długotrwała kampania reklamowa. Zdaniem braci Kapranowych — właścicieli wydawnictwa „Zielony pies” — wykorzystanie książek audio i elektronicznych to najnowsza tendencja, aby przyciągnąć ludzi do książki w każdy sposób, odciągnąć ich od telewizora i odtwarzacza MP3. „Wydaje nam się — komentuje sytuację Witalij Kapranow — że książka elektroniczna to przede wszystkim czytanie informacyjne, gdyż jest ona znacznie wygodniejsza do sortowania i selekcji niż papierowa. Książka drukowana to czytanie emocjonalne. Większość ludzi wyrosła na książkach papierowych. Zresztą czytać poezję z komputera… W swoim czasie, kiedy pojawiło się kino, myślano, że teatr zginie. Ale teatr żyje i kino żyje. Dlatego dzisiaj znajdzie się miejsce i dla elektronicznej, i dla papierowej książki”. Takiego samego zdania trzyma się pisarz Andrij Kurkow: „Książka papierowa i tak pozostanie. Nie sądzę, żebyśmy w przyszłości czytali tylko drogie egzemplarze bibliofilskie. Nawet z punktu widzenia zdrowia — od komputera szybciej męczą się oczy. Technologie multimedialne w czytaniu — to demonstracja możliwości wysokich technologii, które promują zainteresowani. Moda na książki elektroniczne będzie, ale nie stanie się wszechogarniająca” — przekonany jest pisarz. Zatem 15. Międzynarodowe Forum Wydawców zakończyło się. Na pamiątkę pozostało mnóstwo tematów poruszonych w dyskusjach, nowe nazwiska literatów i cała lista książek do czytania. Mamy nadzieję, że do przyszłego roku choć kilka książek uda się kupić i przeczytać po ukraińsku. A tym, którzy nigdy nie byli na Forum książki we Lwowie, przyjacielska rada: odwiedźcie — nie pożałujecie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
