Strona · s. 11strona oryginału ↗
NOWE ŻYCIE ZAPOMNIANEGO GATUNKU DRUGI KONKURS SŁUCHOWISK RADIOWYCH PODSUMOWUJE WYNIKI
Слово Просвіти, №38 за 2008 рік
— Jakie one są, te słuchowiska radiowe i ich autorzy? — 1 września zakończyliśmy przyjmowanie słuchowisk, choć wciąż jeszcze napływają. Otrzymujemy bardzo wiele telefonów — ktoś nie zdążył na czas wysłać utworu, ktoś martwi się, czy trafił na konkurs, a kogoś interesuje, czy został zwycięzcą. Kiedy wpłynie ostatni utwór do rejestracji, wszystkie nadesłane na konkurs słuchowiska zostaną przekazane ekspertom (ich nazwiska trzymamy w tajemnicy, aby na ludzi nie wywierano nacisków), którzy wybiorą najlepsze, czyli takie, które będą odpowiadać wymogom gatunku. Więc w najbliższym czasie trafią one do członków jury. Mam nadzieję, że w listopadzie wyłonią zwycięzców konkursu. W tym konkursie brali udział przedstawiciele wszystkich regionów Ukrainy — z Kijowa, Doniecka, Równego, Mikołajowa, Czerniowiec, Tarnopola, Zaporoża, Ługańska, Odessy, Czerkas, Winnicy, Melitopola, Krzywego Rogu, Mariupola, Truskawca, Czernihowa — setki autorów. Niektórzy z nich nadesłali po dwie-trzy słuchowiska, a jeden autor — 12! Więc przed naszymi ekspertami poważna praca: wyselekcjonować naprawdę najlepsze utwory, które odpowiadałyby kanonom gatunku, czyli były utworami dla radia, a nie dla sceny, poruszały ważne dla naszego społeczeństwa problemy. Ważne, aby język utworu był doskonały, a słuchowisko — prawdziwie artystycznym dziełem. Kim są autorzy sztuk? O tym dowiemy się, kiedy wyłonimy zwycięzców, ponieważ słuchowiska napływają pod pseudonimami. Podczas głosowania członkowie jury nie będą wiedzieli, kto kryje się za każdym z pseudonimów, dopiero po głosowaniu je ujawnimy. — O czym są sztuki, które napłynęły? — Tematyka jest różnorodna: o miłości i zdradzie, o naszej niełatwej teraźniejszości i przeszłości, o Hołodomorze i II wojnie światowej, o wsi i mieście… Oto kilka tytułów zarejestrowanych słuchowisk: „Feniks słowiańskiego ducha”, „Brzydkie kaczątko i dobry kaczor”, „Hołodomor”, „Kiedy śpiewają słowiki, albo Oligarcha i żebraczka”, „Nie doisz krowy, ona i nie da się wydoić, albo Nocne przemieszczenia”. — Jak stawiała Pani swój pierwszy krok w studiu radiowym, Emmo? — Uczyłam się w szkole w naszych sławnych Żornyszczach. Znalazłam się w Donbasie, gdzie szukałam miejsca nauczyciela. Ale wykładowcą języka ukraińskiego nie udało się zatrudnić. A Petro Todosowycz Bojko, znany spiker Ukraińskiego Radia, zresztą też nasz krajan, wykładał na uniwersytecie czytanie ekspresyjne. To była wielka szkoła. Petro Todosowycz — znany spiker, zasłużony artysta Ukrainy. Wielu wychował. I w radiu republikańskim znalazło się dla mnie miejsce redaktora literackiego w redakcji muzycznej. Przyszłam na miesiąc, a już niedługo czterdzieści lat minie. Na całe życie, jak widzicie. Poczułam, że tutaj audytorium jest znacznie szersze niż klasa. To, co sama wiesz, i przez tych ludzi, z którymi się komunikujesz, też można powiedzieć wiele dobrego. — A po redakcji muzycznej? — Była niewielka przerwa. A potem znowu audycje, reportaże o ludziach, relacje z nowych budów, kopalń, z hal produkcyjnych, z pól… Jeździłam po całej Ukrainie, rozmawiałam z ludźmi. Mnie ta praca zachwyciła. Obecnie nie wyobrażam sobie swojego życia bez radia. Wydaje się, że do ostatniego tchu będę pracować tutaj. Sądząc po telefonach i listach, których napływało bardzo dużo, jest to interesujące również dla ludzi. Piszą: „Wyszukanie po przestrzeniach wszechświata”, „Szalona brygada”, „Mój milionletni język”, „Narada Prezydenta Ukrainy”, „Śmierć stonki ziemniaczanej”, „Ewolucja miłości”. — Czy odkryjemy ciekawe nazwisko dla dramaturgii radiowej? — Bardzo bym chciała, bo to gatunek, w którym jeszcze nie ma klasyków, i dlatego każdy, kto aktywnie rywalizuje w naszym konkursie, ma szansę stać się nie tylko klasykiem, ale i fundatorem współczesnego ukraińskiego słuchowiska. Młoda psycholog z Winnickiego Szpitala Obwodowego Natalia Kołomijec po raz pierwszy spróbowała swoich sił w dramaturgii radiowej i nadesłała do nas kilka utworów. Nie miała żadnej publikacji, żadnej wystawionej sztuki. Ale jedna z nadesłanych na nasz konkurs słuchowisk — „Chrematofobia” — przyniosła jej zwycięstwo. Fabuła jej jest prosta, a temat — biurokracja i łapówkarstwo — aktualny nie tylko na Ukrainie. Urzędnik jednego z państwowych zakładów zachorował na nieznaną chorobę: bolało go serce, ciemniało w oczach, zawroty głowy pojawiały się za każdym razem, gdy trafiały do rąk pieniądze. Nie mógł nawet zapłacić taksówkarzowi. Pewnego razu, kiedy kilku interesantów po kolei dało mu łapówki, nastąpił kryzys, mężczyzna zemdlał i wezwano do niego lekarza. W ten sposób wszyscy dowiedzieli się o nowej chorobie. Ta choroba nie jest wymyślona, choć bardzo rzadka. Psycholog Natalia Kołomijec badała to zjawisko i w rezultacie pojawiło się słuchowisko „Chrematofobia”. Jestem przekonany, że ten utwór wejdzie do złotego funduszu Ukraińskiego Radia. Role w nim wykonują zasłużeni artyści Ukrainy Wasyl Mazur i Petro Panczuk, reżyserem jest narodowa artystka Ukrainy Natalia Sumska, wspaniała aktorka i znakomita organizatorka. Dzięki niej w tych sztukach biorą udział czołowi aktorzy teatru imienia Iwana Franki, a słuchacz radiowy usłyszał głosy aktorskie, które albo nigdy nie brzmiały w Ukraińskim Radiu, albo brzmiały bardzo dawno temu. Mam nadzieję, że Natalce wystarczy sił i natchnienia, by kontynuować niełatwą pracę na niwie dramaturgii radiowej, tym bardziej, że świetnie jej to wychodzi. Jeszcze jednym naszym osiągnięciem stała się praca młodego reżysera i aktora z Żytomierskiego Obwodowego Teatru Muzyczno-Dramatycznego Petra Awramenki. Dla nas odkrył go laureat pierwszego konkursu, pisarz Wołodymyr Danyłenko. Słuchając jego słuchowiska „Besarab, Besarabski rynek i duch Dowżenki”, byliśmy zdumieni tym, że trzech różnorodnych bohaterów w niej błyskotliwie gra jeden aktor — Petro Awramenko. Zrealizował on również wystawienie sztuki. To młody, utalentowany i pełen determinacji artysta. Obecnie jest pełnoprawnym członkiem naszego zespołu twórczego i zajmuje się wystawianiem innych słuchowisk-zwycięzców konkursu. Więc dzięki pierwszemu konkursowi dobrała się drużyna profesjonalistów, którzy stawiają słuchowisko na wysokim poziomie artystycznym. — Kiedy słuchacze Ukraińskiego Radia usłyszą słuchowiska zwycięzców Pierwszego konkursu? — Najpierw wyjaśnię, dlaczego tak długo je przygotowywano i dlaczego do tej pory nie ma ich na antenie Ukraińskiego Radia. Słuchowisko — to wysokiej jakości i drogi produkt, który wytwarzają specjaliści bardzo wysokiego szczebla. Jako przykład można podać zakład wyrobów szklanych,
który wypuszcza dobry produkt — zwykłe szklanki lub butelki, które są wszystkim potrzebne. Na zakład nie narzekają konsumenci, ale okoliczności układają się tak, że pracownicy tego zakładu muszą nauczyć się zupełnie innej pracy — wytwarzać wyszukane kieliszki czy wazony. Niby ludzie są przygotowani i znają swoją pracę, ale nauczyć ich w jeden dzień wytwarzać te kieliszki czy wazony jest niemożliwe. Pracownicy zakładu mogą pojechać do takiego samego przedsiębiorstwa i tam przejąć doświadczenie, a nam nie ma dokąd jechać, więc musimy uczyć się na własnych błędach i osiągnięciach albo na wzorcach zagranicznych słuchowisk radiowych. Żadna uczelnia w Ukrainie nie uczy tworzenia słuchowisk radiowych, oprócz chyba wydziału dziennikarstwa na stołecznym uniwersytecie, gdzie kurs prowadzi radiodramaturg Ilja Chomenko, ale przedmiotu „radiodramaturgia” i tam nie ma. I studenci uczą się podstaw radiodramaturgii jedynie dzięki entuzjazmowi samego Chomenki. Współczesne, profesjonalnie wystawione słuchowisko radiowe to dobry tekst, napisany specjalnie dla radia, wysokiej klasy aktorzy, którzy wiedzą, jak pracować przed mikrofonem. Sztuka aktora przed mikrofonem w studiu radiowym, gdzie może pokazać jedynie własny głos, różni się od sztuki tego samego aktora na scenie, gdzie „pracuje” głosem, twarzą, ciałem, strojem itd. Redaktorzy i reżyserzy muszą być na wysokim poziomie profesjonalnym, aby fachowo podać słuchaczowi radiowemu wysokiej jakości produkt. Niedawno spróbowaliśmy, chyba po raz pierwszy w praktyce Radia Ukraińskiego, zamówić u kompozytorów muzykę specjalnie do tekstu słuchowiska radiowego. Ta oprawa muzyczna okazała się bardzo udana. Nasi dźwiękowcy doskonale władają współczesnymi programami komputerowymi. I oczywiście wszystko to działa sprawnie tylko wtedy, gdy. Zakończono przyjmowanie utworów na Drugi ogólnoukraiński konkurs słuchowisk radiowych „Odrodzimy zapomniany gatunek”, który prowadzi Narodowa Kompania Radiowa Ukrainy. Proponujemy uwadze naszych czytelników rozmowę z prezesem Narodowej Kompanii Radiowej Ukrainy Wiktorem NABRUSKIEM.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
