Strona · s. 12strona oryginału ↗
OBROŃCA PRAWOSŁAWIA 20 WRZEŚNIA — DZIEŃ ŚWIĘTEGO MĘCZENNIKA MAKAREGO
Слово Просвіти, №38 за 2008 рік
„choćby cała wojna stanęła przeciwko mnie, i wtedy będę ufał Jemu” (Ps 26, 1, 3). Pewnego razu klasztor otoczyli Tatarzy i przez pewien czas mnisi nie mogli wyjść ani po wodę, ani po chleb. Znalazłszy się w sytuacji bez wyjścia, święty Makary postanowił walczyć z wrogiem bronią duchową. W świątyni odprawiono nabożeństwo do Matki Bożej, a cała brać z chorągwiami i ikonami wyszła za bramy klasztorne. Tatarzy natychmiast uciekli spod klasztoru, gdyż wydawało im się, że idzie na nich ogromne wojsko. Błogosławionemu Makaremu proponowano przejście na unię, lecz on stanowczo odrzucił te propozycje: „Pokażcie wiarę w czynach swoich. Czyż to chrześcijańskie sprawy, kiedy zabijacie ludzi i niszczycie zakłady, które wychowują w chrześcijańskiej pobożności?”. Ale Tatarzy zniszczyli klasztor, mnisi się rozbiegli. Święty Makary, powiadomiwszy o nieszczęściu wysokoprzewielebnego Łazarza, poszedł szukać schronienia w Ławrze Kijowsko-Pieczerskiej, gdzie pozostawał prawie dwa lata. Władyka Łazarz po ojcowsku troszczył się o swojego podopiecznego, nawet hetmanowi Ukrainy Doroszeńce przesłał swoją prośbę: „...jego miłość ojciec archimandryta owrucki nie jest w stanie spokojnie żyć w swojej archimandrii, zrujnowanej przez hordy i Lachów, pozbawiony owczarni, która została wybita, wyruszył na pokłon do świętych miejsc kijowskich... Błagajcie, Wasza Wielmożności, łaskawie przyjąć go...”. Jednak tak gorliwy obrońca prawosławia potrzebny był nie tylko w Kijowie. Dlatego w 1672 roku metropolita kijowski Józef (Nielubowicz-Tukalski) mianował go archimandrytą monasteru Zaśnięcia Matki Bożej w Kaniowie. Klasztor, który istniał od XIII wieku, utrzymywał ścisłe związki z kozactwem zaporoskim, tutaj pochowano kozackiego atamana Iwana Pidkowę. Sobór Zaśnięcia Matki Bożej wzniósł książę Wsiewołod Olgowicz jeszcze w 1144 roku.
W klasztornej wspólnocie u świętego Makarego znalazł schronienie także hetman Jurij Chmielnicki, w tamtym czasie już mnich Gedeon. Jeszcze za życia Pan pobłogosławił Makarego czynić cuda i spełniać proroctwa, i wydarzyło się to właśnie w Kaniowie. Pewnego razu przyszedł do niego ślepy. Święty powiedział mu: „Wierz i módl się do Tego, który dał wzrok ślepemu, idź na Wigilię Objawienia Pańskiego i módl się”. Wigilię odprawiał sam przełożony, modląc się także za ślepego. Lecz gdy wypowiedział słowa „dziwne dzieła Twoje, Panie”, ślepy poczuł, jak przez oczy przeszedł mu ostry promień światła i przejrzał. W podzięce za tak wielką łaskę Pana przejrzały człowiek zbudował w Kaniowie świątynię ku czci Objawienia Pańskiego. Inny cud sprawił święty Makary, kiedy przyszła do niego kobieta prosić za swojego syna, który prowadził się lekkomyślnie. Zajął się leczeniem modlitwą chorego na duszy młodzieńca: to przychodził do niego, to zapraszał do siebie. Chłopak nie rozumiał, dlaczego zmuszają go tak długo się modlić, i był bardzo niezadowolony. Święty odpowiadał mu: „Długie modlitwy odprawiają mnisi zgodnie ze ślubami i to ciebie nie dotyczy. A oto co dotyczy ciebie: pozostawanie bez modlitwy to to samo, co skazać duszę na śmierć głodową. Czytaj jedną modlitwę „Ojcze nasz”, a w niej znajdziesz wszystko — i świat poznania Boga, i lekcje dla życia, i pociechę, i siłę Ducha. Mówić uważnie tę modlitwę, myślę, nie jest ciężko”. Wypowiedziawszy modlitwę, młodzieniec zapragnął powtórzyć ją drugi i trzeci raz. Tak mu się spodobała, że powtarzał ją nieustannie, dobrze pracował, był uważny wobec siebie, więc stał się pociechą dla matki. Pewnego razu zdarzył się przypadek z sędzią, który stale brał łapówki od biednych i skrzywdzonych. Święty Makary sam zaczął przesyłać mu pieniądze i dodawał notatki ze słowami: „Oddaję ostatnie, więcej nie mam, pożałuj siebie i mnie”. Z czasem sędzia zrozumiał, jakie zło czyni, i wszystko nieprawnie nabyte oddał cerkwiom. Po radę i pomoc do świętego Makarego szli wszyscy mieszkańcy Kaniowa: starzy i młodzi, zdrowi i chorzy, ubodzy i bogaci, bo dla wszystkich był on i ojcem, i doradcą, i dobroczyńcą. Mając dar proroctwa, na kilka lat przed śmiercią ujrzał wizję: gęste chmury spowiły jego wspólnotę i mgła zawisła nad całą Ukrainą. „Niedobre znamię — mówił Makary, widocznie będzie wielka boleść dla nas”. Wkrótce mieszkańcy Kaniowa doświadczyli strasznego głodu i popadli w rozpacz. Święty rozdał cały swój majątek, aby uratować ich od śmierci, karmił i udzielał schronienia w klasztorze. Kaniowski monaster Zaśnięcia Matki Bożej i jego przełożonego często odwiedzał hetman Prawobrzeżnej Ukrainy Petro Doroszenko. Właśnie dzięki radom świętego Makarego hetman zrzekł się poddaństwa Turcji. Święty Makary przewidywał, że Kaniów zostanie zniszczony, a wspólnota upadnie. Wiedział on także o swojej męczeńskiej śmierci. W 1675 roku na ziemie kaniowskie wtargnęli Polacy, miasto spalili, wielu mieszkańców wybili, inni ukryli się w klasztorze. Ale to był dopiero początek nieszczęścia. W 1678 roku sułtan wysłał liczne wojsko Turków i Tatarów na Ukrainę na pomoc Jurijowi Chmielnickiemu. Do sławnego kozackiego miasta Kaniowa podeszli 4 września i zajęli je, niszcząc ludność, która nie zdążyła ukryć się w klasztorze. Lecz gdy pod naporem wroga padły bramy klasztorne, lud rzucił się do soboru Zaśnięcia Matki Bożej. Jedynie archimandryta Makary z kamienną twarzą stał z krzyżem i błagał, by nie zabijać ludzi i nie bezcześcić świątyni Bożej. Tatarzy pochwycili go, odebrali krzyż i zdeptali. Samego Makarego torturowali, a on cierpiał i modlił się, prosił Pana, by „umocnił” go. Basurmani żądali oddania klasztornego złota i innych kosztowności, ale usłyszeli w odpowiedzi: „Moje złoto jest w niebiosach, a nie na ziemi”. Odcięli mu głowę i zostawili na placu. Stało się to 7 września 1678 roku. W nocy kaniowianie zabrali ciało świętego męczennika do świątyni, a następnego dnia wrogowie podpalili świątynię. W pożarze zginęło wszystko i wszyscy, pozostało nietknięte ciało archimandryty: w odzieniu, z krzyżem na piersiach. Pochowali go w świątyni pod ołtarzem. Po 10 latach podczas przebudowy świątyni ciało wykopano. Nietknięte relikwie sprzyjały wielu uzdrowieniom. Aby zachować relikwie, przeniesiono je do Perejasławia, do pułkowej cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego. W 1713 roku były już w Perejasławskim monasterze św. Michała, a po jego likwidacji w 1786 roku przechowuje się je w cerkwi Perejasławskiego monasteru Wniebowstąpienia Pańskiego. Dzisiaj święte relikwie świętego męczennika Makarego spoczywają w soborze św. Michała w Czerkasach. Pamięć przeniesienia relikwii świętego obchodzi się 26 maja.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
