Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Bij, dzwonie pokoju, bij, chmurę wojny rozbij!

Слово Просвіти, №38 за 2017 рік

Kiedyś z dumą słyszeliśmy: Ługańszczyzna — świt Ukrainy, serce mięknie i dusza śpiewa — oto zza horyzontu wyłoniło się słoneczko, z woli Bożej właśnie u nas, i pójdzie wędrować po całym naszym odnowionym przez Niepodległość państwie. A dzisiaj Ługańszczyzna wcale nie jest świtem. Raczej — zmierzchem, po rosyjsku — „zakat”. Zmierzchem-„zakat” wszystkiego, co postępowe, skierowane w przyszłość, w cywilizowaną Europę. Zatem rację miał niemiecki poeta Blok, patetycznie wykrzykując kiedyś: „Tak, Scytami jesteśmy, tak, Azjatami jesteśmy!”. I wtedy myślę, że Ługańszczyzna to wcale nie świt, a horyzont Ukrainy. A jak to w życiu bywa — im wyżej wspinasz się na szczyt, tym dalej i dalej oddala się horyzont. I teraz tutaj u nas, na wschodzie Ukrainy, na jakąkolwiek górę czy wzgórze byśmy się nie wdrapali — na jakikolwiek umowny szczyt byśmy nie weszli, przekonujesz się: horyzont naszej Ukrainy katastrofalnie się oddala i ona rozmywa się w nim. Okoliczności, w których się znaleźliśmy, są straszne. Państwo jest w niebezpieczeństwie. Przyszła wojna, smutek, łzy, śmierć, uchodźcy, szatańska wakanalia, kłamstwo, zniewaga, duchowy brud… I panują u nas: Obce pieśni, obce kino I obcy bohaterowie. Obcy język, obca wiara. Obce ideały — obca i prawda A w Ługańsku ślepy zaułek, A w ślepym zaułku, oczywiście, głucho. I siedzimy w ślepym zaułku — I nie ma życia w naszym życiu. Dlatego trzeba stale zwracać się do pamięci, do duchowego dorobku minionych lat. Pamięć — to nieskończona księga, w której zapisane jest wszystko. Aby znać dzisiejszy dzień, musimy od czasu do czasu przewracać strony naszej historii… Jeszcze na długo przed erą chrześcijańską przywędrowali tutaj „Scytowie” — Azjaci, popasali się tutaj wraz ze swoimi końmi i owcami, i zniknęli w niebycie. A wraz z nimi odeszli w wieczność Chazarowie i Połowcy, Nogajowie i Alanie, Hunowie i Awarowie… I zostali w stepach ostnicowych sympatyczne świstaki, i naswistały w ten kraj wolnych kozaków zaporoskich, oraczy-siewców z Siewierszczyzny i Polan-szczyzny, górników i hutników ze wszystkich stron ukraińsko-rosyjskich. Budowali zimowiska z pasiekami, słobody z niwami i sadami — ukrainizowali wszędzie mowę swoją i pieśń. Tak pojawiła się Słobożanszczyzna, Słobodzka Ukraina, granicząc z drugą wielką wolnicą — Dońszczyzną. Obie, przynajmniej w planie bytowo-kulturowym, istnieją do dzisiaj. Same siebie jakoś żywią i w miarę możliwości zachowują swoją tożsamość. Chociaż należą teraz do dwóch różnych państw. Na zawsze spowinowaciły się tutaj życiodajne pieśni kozaków zaporoskich i dońskich, tęskne melodie czumaków, słowianoserbskie motywy i połtawskie wyszywanki… Wielonarodowych cech nie da się już oddzielić od historii całej ludzkości, nie tylko Ukrainy, świtowych wzlotów naszych rodaków. A ziemia nasza ługańsko-doniecka na wieki wsławiona jest imionami Wielkich Ukraińców — Borysa Hrinczenki i Mykoły Czerniawskiego, Wołodymyra Sosiury i Wasyla Barki, Mykoły Rudenki i Wasyla Stusa, dwóch jasnookich Iwanów — Switłycznego i Dziuby, Ołeksy Tychego i Nadiji Switłycznej, botanika Kostiantyna Sytnyka oraz fizyka Wiktora Barjachtara… Oni urodzili się i wyrośli na patriotów na odwiecznie ukraińskich czarnoziemach. Dzieła ich świętego nie zmiecie żaden drapieżnik-okupant. My zaś dobrze znamy i kochamy, i nigdy nikomu nie oddamy swoich rodaków — wszechukraińskich pochodni kultury, nauki i duchowości: Mykyty Czerniawskiego, Iwana Nyzowego, Iwana Biłohuba, Jurija Jenenki, Ołeksandra Dudnyka… Oni są naszymi rzecznikami i nauczycielami naszych współczesnych patriotów: Iwana Szerbuła, Hryhorija Połowynka, Wołodymyra Semystiahy, Switłany Tałan, Jurija Kyselowa, Wiry Slipczenko, Neli Butkowej i innych. Wierzymy swoim przewodnikom i podążamy za nimi do wymarzonego celu — Wielkiej Ukrainy! Na naszych barkach i na naszym sumieniu leży wielka odpowiedzialność za ukraińską przyszłość. A jak mówią w ludzie: przed przeszłością schyl kolano, a przed przyszłością zakasaj rękawy. Przeszłość nie zostaje martwym ciężarem, a cudem wraca do nas, głęboko odbijając się w duszy. Bo przyszłość zaczyna się u nas, na słobodzkim wschodzie: Rodaku, nam Los i Najwyższy Wszystkie skarby ziemskie i niebieskie pobłogosławili i uświęcili na życie. Żyjemy, jak żyli nasi przodkowie — w harmonii z Bogiem, czujemy Jego obecność obok, sprawdzamy wszystkie swoje czyny z Bogiem, wierząc, że On jest obok, usłyszy i odpowie na szczere prośby. Pan wszystko widzi, czuwa nad każdym człowiekiem, jego zachowaniem, przychodzi z pomocą, albo go karze i każdemu prędzej czy później odda zasłużone: dobrym — nagrodę, niepokutującym, kłamcom, przestępcom — karę. Ale Pan, jak kochający ojciec, czeka na powrót syna marnotrawnego do rodzinnego domu, przyjmując takiego z przebaczeniem i radością. Wiedząc to, zwracamy się do duchowego dorobku minionych lat. Kilka lat temu w Ługańsku, na poboczu drogi, która prowadzi z centrum miasta do jego południowych obrzeży, w pobliżu przystanku transportowego o czarującej nazwie „Tęcza” wyrósł sobór. Wielki, jakościowo wykończony. Świątynia przyciąga do siebie nie tylko kozacką architekturą, ale i swoim przeznaczeniem. Zbudowali go za środki zarobione i zebrane przez parafian całej Ukrainy, a zainspirował ich do realizacji swojego zamysłu wielki patriota naszego państwa — Świątobliwy Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret. On dobrze zna cenę swojego zamysłu i rolę Kościoła w duchowym wychowaniu wolnego narodu. Kościół w ciągu tysiąca lat swojego istnienia na Ukrainie pełnił rolę centrum chrześcijańskiego życia, kształtującego oblicze narodu ukraińskiego, jego światopogląd, treść i formę duchowej oraz materialnej kultury. Kościół, mimo przeszkód i trudności, dla każdego pokolenia był Domem modlitwy i Słowa Bożego, które wskazywało na zapisane w Piśmie Świętym idealne relacje między ludźmi. On swoich wiernych wychowywał w duchu szacunku i miłości do drugiego człowieka, nie ograniczając wyznaniem czy rasą ogólnoludzkiego przykazania: „Kochaj bliźniego swego, jak siebie samego” — oraz drugiego humanitarnego przykazania: „Nie zabijaj”. Kościół Do Przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana; do Redaktor Naczelnej tygodnika „Słowo Proświty” Lubow Hołoty stała się dla chrześcijanina miejscem pokory przed Wszechmogącym, strachu przed grzechem i sądem Bożym, dawała wyobrażenie o Królestwie Niebieskim, była miejscem łaski, oknem na niebo, darowała przejście od życia do śmierci i od śmierci do życia wiecznego. Świątobliwy Patriarcha Filaret pragnie, aby o tym wszystkim z jednakową świadomością pamiętano na wschodzie i na zachodzie, na południu i na północy naszego wielkiego państwa. Przecież naród u nas jest jeden i wiara u niego jest jedna. Ale przez długi czas pozostawała ona pod wpływem innego patriarchatu, pod wpływem polityki innego państwa, w jedności z którym — nie z własnego, oczywiście, życzenia — znajdowała się Ukraina. Lecz tamto imperium ostatecznie się rozpadło, a nasz kraj w grudniu 1991 roku ogłosił niepodległość i stał się samodzielnym państwem. A samodzielny, niepodległy kraj, zgodnie z logiką, powinien mieć także samodzielną Cerkiew. Tego chce naród ukraiński. Ale wcale tego nie pragną zwolennicy innego ustroju religijnego. Zaczęły się różnorodne insynuacje, różne, nie zawsze prawdziwe interpretacje historii. Doszło do tego, że Ukraina rzekomo nie ma wielkich zasług w II wojnie światowej, że zwycięstwo nad faszyzmem odniesiono by i bez jej udziału. Wszystko to zmusza Świątobliwego Filareta do poświęcenia większej uwagi właśnie duchowemu wychowaniu wiernych, i to właśnie na wschodzie Ukrainy, gdzie „dobrodzieje” z sąsiedniego państwa próbują przede wszystkim rozszerzyć swoje wpływy. Tak powstała idea zbudowania w Ługańsku Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego. Nie w porywie, że tak powiem, duchowego przeciwstawienia, jak niektórzy próbują wyjaśnić ten fakt, lecz w celu prawdziwego wychowania mieszkańców regionu. My, ługańczanie, chcemy być prawosławni i żyć po prawosławnemu drogą samodoskonalenia każdej osobowości, pozytywną energię kierować w potrzebne koryto, na potrzebne sprawy, zaprząc się do wozu codziennych kłopotów i trosk, zacisnąwszy zęby, ciągnąć go bezdrożami współczesności. Doskonale uświadamiamy sobie, że jesteśmy nieodłączną częścią Ukrainy, jak mówił o tym niezapomniany proświcianin, prawosławny chrześcijanin, poeta Iwan Nyzowyj: Święta ziemio, która nas wykarmiłaś W cieple i dobru, w szczerej miłości, Skrawku Ukrainy, kraju Donbasie, Pro-ukraiński w swojej istocie. Jesteśmy dumni z pochodzenia swego I cieszymy się mową ojczystą swoją, I sławimy Ukrainę — wspólny dom, W którym żyjemy prawdą swoją. My strzeżemy, pielęgnujemy sobory naszych dusz, a dusze nasze często tną na żywca, przyklejając nam etykietę nacjonalisty, banderowca, bandyty, niezrozumiałego przedstawiciela prawego sektora, niełaskawego, niekanonicznego. Ten trudny egzamin na męstwo, wytrwałość, cierpliwość, zwycięstwo zdajemy na celująco. Ługańsk-Donieck cały jest ukraiński, z wyjątkiem kilkuset łotrów, którzy nie znoszą Ukrainy. Osobista moja droga do Stwórcy była ciernista. Nigdy nie byłem bezbożnikiem, antyreligijnym, wcześniej nie byłem ateistą — wierzyłem: „Coś” jednak jest, ale od prawdy byłem bardzo daleki. Do prawdziwej wiary Stwórca przywiódł mnie w czasach niepodległej, sobornej Ukrainy. W 1991 roku po raz pierwszy wziąłem do rąk Biblię. I najbardziej poruszyły mnie proroctwa Daniela, które absolutnie dokładnie spełniły się w procesie rozwoju historycznego. Tak, Daniel przewidział upadek Babilonu, powstanie państw medo-perskich i greckich, imperium rzymskiego. Byłem zdumiony i wkrótce przekonałem się, że Biblia to Żywa księga. Jednocześnie przyszło zrozumienie tego, że żywy jest i Bóg. Zatem zmienił się także mój stosunek do Niego. Wcześniej zwracałem się do Boga, jak, niestety, i większość wierzących — nieco uproszczony. Wiele lat temu, pracując jako nauczyciel-filolog, zafascynowałem się twórczością klasyka literatury ukraińskiej Ołesia Honczara. Przypominają się strony jego powieści: „Sztandarowi”, „Człowiek i broń”, „Tronka”, „Cyklon”, „Sobór”, „Twoja zorza” oraz innych utworów, których bohaterowie weszli w moje życie. Po ukończeniu instytutu pedagogicznego przyszedłem do szkoły i po raz pierwszy zobaczyłem w pięknie urządzonym gabinecie literatury ukraińskiej portret Ołesia Terentijowycza, do którego był podobny mój nauczyciel języka ukraińskiego i literatury Weniamin Antonowycz Karpenko. Z czasem został on zastępcą dyrektora szkoły, potem — dyrektorem szkoły, znanej w mieście i obwodzie, gdzie było po jedenaście klas — 9., 10., 11. Absolwentów było ponad 400. Po dwóch latach zostałem zastępcą dyrektora ds. wychowawczych. Z czasem stosunki nauczyciela i ucznia przerodziły się w duchową i serdeczną przyjaźń na dziesięciolecia. Weniamin Antonowycz Karpenko pracował z dziećmi ponad 60 lat. Zasłużony pracownik oświaty Ukrainy, ZSRR, pasjonował się krajoznawstwem historycznym i literackim. Razem napisaliśmy do dziesięciu książek, takich jak „Przewodnik — Kamianyj Brid”, poświęcony historii Kamianego Brodu, a także sławnym postaciom, które rozsławiły historię tego regionu; „Aura tworzenia” — wydanie literacko-publicystyczne o ziemi o szczególnej energetyce — Ługańszczyźnie itd… Wielce Szanowni Pawle Mychajłowiczu i Lubow Wasyliwno! Dziękujemy Wam za to, że tak uważnie śledzicie życie, działalność naszego Soboru Katedralnego Świętej Trójcy w Ługańsku. Mimo nacisków, drwin, upokorzeń, zastraszania, parafianie wytrwali. Wasza gazeta „Słowo Proświty” — to źródło wiedzy, informacji, mądrości, człowieczeństwa, ukraińskości. A Słowo — to Dar Ducha Świętego. Słowo — to potężna siła prawdy, wiary, optymizmu. Niestety, nie tak często można widzieć gazety takiej jakości, hartu, treści, jak Wasza. Czasopismo inspiruje do Boga, do swoich korzeni, do kochania swojej ziemi, dbania o swoją Pomiestną Soborną Cerkiew, nawraca na to, że jesteśmy Ukraińcami, że powinniśmy być jednością, że jesteśmy narodem. Ale istnieją problemy o skali międzypaństwowej. Jesteśmy odcięci od Wielkiej Ukrainy granicami, drutem kolczastym, punktami kontrolnymi, wielkimi kolejkami ludzi, ciągłymi kontrolami rzeczy osobistych, niezasłużonymi zniewagami. Liczymy na dalszą współpracę, Waszą łaskawość, szczerość oraz uwagę dla Nas.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn