Strona · s. 13strona oryginału ↗
Wołodymyr Koszuba: „Ukraiński widz stał się bardziej wymagający”
Слово Просвіти, №38 за 2017 рік
Wołodymyr Koszuba ukończył Konserwatorium Kijowskie jako pianista (klasa profesor T. Krawczenko) oraz jako organista (klasa zasłużonego działacza sztuki Ukrainy, profesora A. Kotlarewskiego). Po ukończeniu konserwatorium artysta pracował w stołecznym teatrze im. I. Franki oraz Filharmonii Kijowskiej. Od 1981 roku jest solistą-organistą Republikańskiego Domu Muzyki Organowej i Kameralnej Ukrainy. W 1999 roku Amerykański Instytut Biograficzny (ABI) przy Kongresie USA wpisał imię Wołodymyra Koszuby do światowego katalogu muzyków nowego tysiąclecia. Działalność twórczą artysta od 1983 roku łączy z nauczaniem w klasie organów w Kijowskiej Specjalistycznej Szkole Muzycznej im. M. W. Łysenki. W 2007 roku przyznano mu tytuł artysty ludowego Ukrainy. W tym samym roku wybrano go na prezesa Ogólnoukraińskiego Stowarzyszenia Organistów i Mistrzów Organowych. Dzisiaj Wołodymyr Wiktorowycz jest gościem „Słowa Proświty”.
— Czy uważa Pan siebie za szczęśliwego człowieka? — Pod względem twórczym jestem bardzo szczęśliwym człowiekiem. Ukończyłem Konserwatorium Kijowskie (obecnie Narodowa Akademia Muzyczna Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego), jestem pianistą. Z przydziału pracowałem w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. Iwana Franki. Poznałem ludowych artystów ZSRR i Ukrainy: A. Haszynskiego, W. Dalskiego, P. Kumanczenko, Nonnę Koperżyńską, Polinę Niatko i wielu innych. Jeszcze gdy studiowałem w Konserwatorium Kijowskim, przez kilka miesięcy uczęszczałem na kurs organowy u profesora A. Kotlarewskiego. Zafascynowałem się tym instrumentem. W 1974 roku mój kolega i uczeń z klasy w Szkole Muzycznej im. M. W. Łysenki, Ołeksandr Osadczyj, zaproponował mi występy na organach elektrycznych w składzie orkiestry kameralnej Kijowskiej Filharmonii Państwowej. Ten zespół współpracował z wybitnymi artystami XX wieku — Dmytrem Hnatiukiem, Jurijem Hulajewem, Kostiantynem Ohniewem, Anatolijem Sołowjanenką, Jurijem Bahatikowem, Dianą Petrynenko, Mykołą Kondratiukiem i innymi. Występowaliśmy na wiodących scenach koncertowych byłego Związku Radzieckiego. Podczas tych podróży bardzo wiele dla siebie wyniosłem jako muzyk. Wszystko to przydało się w dalszej praktyce koncertowej. Miałem wielkie marzenie, by kontynuować profesjonalną naukę gry na organach. Choć wtedy nikt nie mógł pomyśleć, że za kilka lat w Kijowie pojawi się wspaniały Dom Muzyki Organowej i Kameralnej. Organy wykładano jako fakultet na wydziale fortepianu Konserwatorium Kijowskiego. Ukończyłem już konserwatorium jako pianista i jako wyjątek minister kultury USRR Serhij Bezklubenko pozwolił mi przystąpić do egzaminów wstępnych. Po raz drugi wstąpiłem do konserwatorium, które ukończyłem po czterech latach w klasie organów u profesora Arsenija Kotlarewskiego. 5 sierpnia 1981 roku wraz z wybitną śpiewaczką Ołhą Basystiuk zostałem zatrudniony jako solista-organista w nowo otwartym Domu Muzyki Organowej i Kameralnej. I już 37. rok niezmiennie występuję na tej wspaniałej scenie. — Czy łączy Pan pracę na stołecznej scenie z występami gościnnymi? — W ZSRR istniał ściśle przemyślany system działalności koncertowo-estradowej. Istniała dość surowa selekcja pod względem profesjonalizmu muzyków. Dopiero po trzech i pół roku od momentu, gdy zostałem solistą-organistą, Ministerstwo Kultury Ukrainy zatwierdziło dla mnie prawo do koncertu solowego w jednym oddziale w Kijowie oraz podczas występów gościnnych, a po kolejnych dwóch latach — do dawania koncertów w dwóch oddziałach. Obecnie ten wymóg został zniwelowany i wielu muzyków różnych gatunków bez odpowiedniego wykształcenia może występować z koncertami na Ukrainie. Miałem kontakty twórcze z wieloma filharmoniami byłego ZSRR. W ciągu roku dawałem sto i więcej koncertów w różnych zakątkach kraju. Były miesiące, kiedy ich liczba dochodziła do dwudziestu. Zagraniczne wyjazdy w tamtych czasach były nieliczne. Pierwszy wyjazd twórczy odbył się w 1985 roku do Krakowa (miasta partnerskiego naszej stolicy), gdzie właśnie trwały dni kultury Kijowa. Jako solista-organista występowałem w Bułgarii, Czechosłowacji, na Węgrzech, w NRD. W 1989 roku zaproszono mnie na prestiżowy festiwal organistów ZSRR i USA do RFN w mieście Akwizgran. Po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości rozpoczęła się aktywna działalność koncertowa za granicą. O ile w Rosji, Mołdawii i na Białorusi przez te lata byłem tylko kilka razy, o tyle otworzyły się szerokie możliwości występów w krajach Europy Zachodniej i Ameryki. Na zawsze pozostanie w pamięci rok 1994. Wtedy dałem 12 koncertów w USA, stamtąd przeniosłem się do Brazylii, potem Urugwaju i zakończyłem swoje występy w Argentynie. W mieście Montevideo (Urugwaj) witali mnie w wyszywankach przedstawiciele ukraińskiej diaspory. Byłem pierwszym ukraińskim organistą, który tu zawitał. Wcześniej zdążyli tu dotrzeć jedynie Narodowy Zasłużony Akademicki Ukraiński Chór Ludowy im. H. Weriowki oraz Narodowy Zespół Tańca Ukrainy im. P. Wirskiego. Jeszcze więcej przedstawicieli ukraińskiej diaspory witało mnie w São Paulo (Brazylia). Zaimponowało mi, jak pielęgnują ukraińskie tradycje ludowe przedstawiciele diaspory w Argentynie. W mieście La Plata poznałem miejscowego milionera Szeparowycza, którego ojciec był aktywnym działaczem UPA. W 1945 roku wyemigrował do Argentyny. Swego czasu pracował w USA w firmie Sikorskiego, gdyż był znakomitym inżynierem, a potem wrócił do Argentyny. Przez cztery dni mojego pobytu u tego człowieka zapoznałem się z wieloma unikalnymi wydawnictwami poświęconymi UPA. Dla mnie stało się to prawdziwym odkryciem, gdyż u nas ten temat był wtedy zakazany. Byłem również w Kanadzie. Moje koncerty organizuje i prowadzi profesjonalna Amerykańska Gildia Organistów (AGO). — Czy zajmuje się Pan również działalnością społeczną? — 10 lat temu wybrano mnie na prezesa stowarzyszenia organistów i budowniczych organów Narodowego Wszechukraińskiego Związku Muzycznego. W naszym Związku nie ma zbyt wielu organistów, ale wszyscy oni są wykonawcami na bardzo wysokim poziomie twórczym. Prowadzimy różnorodne festiwale, ale z powodu niedostatecznego finansowania w ostatnim czasie mamy pewne trudności. Przez wiele lat aktywnie współpracowaliśmy z przewodniczącym Narodowego Wszechukraińskiego Związku Muzycznego Anatolijem Awdijewskim. Obecnie Związkowi przewodzi charyzmatyczny człowiek — Jewhen Sawczuk. Nasza współpraca trwa. — Jest Pan już czwartą dekadę jednym z wiodących solistów-organistów Ukrainy. Czy zmienił się w tym czasie widz? — W pierwszych latach ludzie odwiedzali nas, by po prostu popatrzeć i posłuchać organów. Teraz publiczność jest dość wybredna, świadoma. Dobrze znają każdego muzyka. Wszyscy wykonawcy mają swoje grono wielbicieli. Ale teraz patrzą nie tylko na nazwisko artysty, lecz także na to, co będzie wykonywał. Nie można już żyć stale z jednym repertuarem (5-6 programów). I to zmusza do poważnego traktowania aktualizacji programów. Mam dość dużą bibliotekę. Zawsze przywoziłem z wyjazdów koncertowych dużo literatury nutowej. W minionym sezonie koncertowym miałem kilka nowych programów koncertowych. Po raz pierwszy na Ukrainie wykonałem program „Marsze i tokaty”. Wśród nich marsz z opery Verdiego „Aida”, „Marsz lalek” Czajkowskiego, „Marsz marionetek” Saint-Saënsa. Inny program, zatytułowany „Muzyka romantyzmu”, składał się z 17 nowych utworów. 5 października tego roku przygotowuję jeszcze jeden program, poświęcony muzyce epoki romantyzmu. Ciekawe programy zrobiliśmy razem z Kateryną Bażenową (fortepian). Nawiasem mówiąc, niedawno pani Katerynie przyznano tytuł zasłużonej artystki Ukrainy. Był to już nasz drugi wspólny projekt. Wykonywaliśmy utwory amerykańskich kompozytorów XIX—XX wieku, „Sonatę Księżycową” Beethovena, fragmenty z 2
— Tak, to pytanie istnieje. Ale jest ono stopniowo rozwiązywane. W minionym sezonie koncertowym były wielkie problemy z dachem. Jednak dzięki Ministerstwu Kultury Ukrainy wydzielono środki na jego remont. Obecnie wydzielono fundusze na renowację zewnętrznej części budynku. Częściowo prace te zostały już przeprowadzone. Chce się wierzyć, że nasz budynek zostanie doprowadzony do porządku. — Co Pan powie o współczesnym stanie kultury ukraińskiej? — Mamy popkulturę i profesjonalną kulturę klasyczną. Niestety, ta pierwsza zalała eter radiowy i przestrzeń telewizyjną. Być może dlatego, że jest łatwiejsza w odbiorze. Ale wspominam wyjazdy do USA. Tam w transporcie publicznym stale brzmi muzyka klasyczna. Długo marzyłem o czasach, kiedy tak będzie i u nas. Wreszcie moje marzenie zaczęło się spełniać — klasyka zabrzmiała w kijowskim metrze. Mam nadzieję, że ta inicjatywa będzie kontynuowana. Marzę o kanałach telewizyjnych i radiowych poświęconych muzyce klasycznej. Dobrze, że działa kanał telewizyjny „Kultura”, takie audycje zaczęły pojawiać się na innych kanałach. Mamy wspaniałych wykonawców estradowych. Szanuję Tarasa Petrynenkę, z którym razem uczyłem się w Kijowskiej Szkole Muzycznej im. M. Łysenki, staram się uczęszczać na jego koncerty. „Okean Elzy” i ONUKA to konkurencyjne zespoły, podobnie jak wielu innych artystów i grup muzycznych. Pozytywnie odnoszę się do wprowadzenia kwot na produkt w języku ukraińskim w ukraińskim radiu. Pojawia się wielu młodych, interesujących muzyków. Mam nadzieję, że z czasem staną się popularni daleko poza granicami Ukrainy. Aktywnie rozwija się także kino ukraińskie. Jednocześnie nie mogą nie martwić wydarzenia na wschodzie kraju. Na Ukrainie mamy 15 organów koncertowych. Dwa z nich znajdują się w Ługańsku i Doniecku. Wcześniej często bywałem w tych miastach z występami. Mieliśmy wspaniałe relacje twórcze. Ale teraz, ze zrozumiałych przyczyn, nie mogę tam bywać. — Jeszcze na początku naszej rozmowy wspominał Pan o swoich planach twórczych. Co może Pan jeszcze dodać w tej kwestii? — Mam wiele planów i zamierzeń twórczych. Nasz zawód jest taki, że nie można zatrzymywać się na tym, co już zrobione. Swój autorytet twórczy trzeba potwierdzać codzienną, żmudną pracą. Kontynuuję działalność koncertową. Ale występy trudno planować ze względu na napięty grafik w Kijowie. Obecnie mam zaproszenie do wyjazdu do USA. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
