Strona · s. 14strona oryginału ↗
Worek z pieniędzmi
Слово Просвіти, №38 за 2017 рік
Ołeksandr i Serhij Charukowie oraz Wołodymyr Taran
Kateryna HALYNSKA
Ale wybiegłam nieco w przód… Zatem współpraca grupy artystycznej „Arttrjum” (Wołodymyr Taran, Ołeksandr i Serhij Charukowie) z Narodowym Bankiem Ukrainy zaczęła się jeszcze w 1995 roku, kiedy zespołowi zaproponowano pracę nad szkicami monet „100-lecie Igrzysk Olimpijskich ery nowożytnej” oraz „Pierwszy udział w letnich Igrzyskach Olimpijskich”. Monety te zostały wybite w 1996 roku w Mennicy Polskiej: Ukraina własnej jeszcze nie miała. W tamtym czasie wszyscy członkowie grupy pracowali w Fabryce Banknotów NBU jako główni specjaliści ds. projektowania i wytwarzania banknotów. W ciągu ponad 20-letniego okresu twórczego artyści ci stworzyli tysiące szkiców monet okolicznościowych i kolekcjonerskich, około 250 wybito w różnych metalach. Jest to znacząca część ogólnej liczby monet (740), które zostały zaprezentowane przez Narodowy Bank Ukrainy do dziś. – Zrobiła na mnie wrażenie seria monet poświęcona 200. rocznicy urodzin Szewczenki. Proszę skomentować realizację – zwracam się do Wołodymyra Tarana. – My, oczywiście, nie mogliśmy nie odpowiedzieć na tę pamiętną datę. Tak pojawiła się duża moneta o masie 500 g ze srebra próby 999 o średnicy 85 mm, o nominale 50 hrywien. Rewers monety podzielono na pół: u góry powierzchnia lustrzana, na dole – reliefowa, dekoracyjna. Jest to symbol dramatycznego losu poety. Po okręgu przedstawiono serię autoportretów Szewczenki: ilustrują one różne okresy życia artysty. Dla rewersu wybraliśmy wersy z poezji „Los”: „…MY NIE LŻYLIŚMY Z TOBĄ,/ MY PO PROSTU SZLIŚMY; U NAS NIE MA/ ZIARNA NIEPRAWDY ZA SOBĄ”. W centrum kompozycji awersu – koło z wersów poezji „Muza”: „...W NOCY, I W DZIEŃ, I WIECZOREM, I RANO WITAJ ZE MNĄ I UCZ, UCZ NIEŁŻYWYMI USTAMI POWIEDZIEĆ PRAWDĘ”. Na tle ręcznika – stylizowane alegoryczne uosobienie talentu artysty, jego dwie muzy: Poezji i Sztuk Pięknych. Serhij CHARUK dodaje: – Dla rewersu monety z miedzioniklu o średnicy 35 mm o nominale 5 hrywien użyliśmy reliefowego portretu Szewczenki według motywów jego autoportretu z 1841 roku. U góry napis: „SWOJĄ UKRAINĘ KOCHAJCIE…” Po prawej i lewej stronie – ornament roślinny. Przypomina on stylizowany wyszywany ręcznik, którym tradycyjnie ozdabiano portrety Kobziarza. Właśnie za udane rozwiązanie artystyczne moneta „200. rocznica urodzin T. H. Szewczenki” (50 hrywien) została laureatem konkursu NBU „Najlepsza moneta roku” za 2014 rok. Artyści wielokrotnie zostawali laureatami konkursu NBU na najlepszą monetę. W szczególności – za monetę „Droga Mleczna” (za 2007 r.), „Zymneński Świętogórski Monaster Zaśnięcia Matki Bożej” (za 2010 r.), „1000-lecie założenia Soboru Sofijskiego” (za 2011 r.), „Ukraińska pieśń liryczna” (za 2012 r.), „Ukraińska wyszywanka” (za 2013 r.), „200. rocznica urodzin T. H. Szewczenki” (za 2014 r.), „Kijowski książę Włodzimierz Wielki” (za 2015 r.), „Szczedryk” (za 2016 r.). – Proszę opowiedzieć – zwracam się do Ołeksandra Charuka – o tej monecie dokładniej. – Motyw rewersu podzielono na dwie części stylizowaną linią muzyczną ze „Szczedryka”: u góry portret Mykoły Łeontowycza z batutą dyrygencką w prawej ręce. Na lewej ręce kompozytora – jaskółka. Po lewej stronie od portretu na tle koncentrycznych kół, Zdarza się, że pytają ich: gdzie można się wyuczyć, żeby „rysować” pieniądze. Cała trójka w takim momencie uśmiecha się. Przede wszystkim trzeba być profesjonalnymi artystami-grafikami. Sami oni nie myśleli, nie przypuszczali, że będą ich naprawdę uczyć „rysować” banknoty – aż w Szwajcarii. Było to w dalekim 1994 roku, kiedy Wołodymyr Taran, Ołeksandr i Serhij Charukowie (bracia bliźniacy) pracowali w Mennicy Banknotowej Narodowego Banku Ukrainy. Skierowano ich na naukę do wyspecjalizowanej, bodaj jedynej na świecie firmy „DE LA RUE GIORI S.A.”, gdzie artyści uczą się tworzyć design banknotów. Przeszli tam profesjonalne szkolenie. I „swoje” banknoty rzeczywiście stworzyli: to robocze szkice nowego szeregu banknotowego oraz „żywe”, które wciąż znajdują się w obiegu, 20-hrywniowy banknot z portretem I. Franki i wizerunkiem Lwowskiego Teatru Operowego oraz 5-hrywniowy banknot z Bohdanem Chmielnickim. A z czasem artyści ci zaczęli specjalizować się w designie monet, które wypuszcza do obiegu NBU. I obecnie są pewni: tworzyć szkice monet trzeba rzeczywiście uczyć się specjalnie. Niezbędne jest odpowiednie wyrobienie ręki – dla wyrazistości i dokładności linii, lakoniczności obrazu oraz jego symbolicznego wypełnienia. Niezbędne jest także umiejętność przemyślanego i wyobrażonego wizerunku przeniesienia najpierw w kompozycję graficzną, a potem – zobaczenia go w reliefie, małej plastyce. I to nie wszystko. Istnieje odpowiednia rada ekspercka przy NBU, która może przyjąć lub odrzucić szkic, który jeszcze musi przejść nie jeden etap zatwierdzenia. Ołeksandr Charuk: – Zdarza się, że członkowie Komisji Eksperckiej NBU pytają, dlaczego na szkicu jest taki czy inny symbol lub obraz. Oczywiście, artyści przemyśliwują „obrazek”, który musi być i lakoniczny, i treściwy, i stylistycznie spójny, jeśli chodzi o serię. Ale wizerunek może „wypłynąć” intuicyjnie. Za każdym zamysłem ukryte jest całe poprzednie doświadczenie artystyczne, znajomość historii, umiejętność znalezienia jej obrazowego oddźwięku ze współczesnością.
co symbolizuje brzmienie muzyki, — wstawka z sześciennego tlenku cyrkonu. Na dole „Kolęda dzwonków”: na tle kolorowych holograficznych kół przedstawiono dzwoneczki. Holograficzne refleksy zdają się modelować melodię „Szczedryka”, tworząc iluzję brzmienia kolędy. Na awersie monety — grupa kolędników. Wołodymyr Taran dodaje: — Szkoda, że nie udało się wydrukować jeszcze opakowania dla monety z melodią „Szczedryka”. Za to prezentacyjna pocztówka z kodem QR rzeczywiście ujrzała światło dzienne. Pod linkiem można słuchać różnych wariacji wykonania znanej szczedriwki. Na świecie podobne rzeczy istnieją, ale prezentacja monety w taki sposób odbyła się po raz pierwszy w Ukrainie. W ten sposób przypomnieliśmy całemu światu, kto jest autorem popularnej świątecznej melodii. W USA, gdzie szeroko znany jest nasz „Szczedryk”, mało kto wie, że „Kolęda dzwonków” to opracowanie ukraińskiej pieśni ludowej. — Państwa moneta mogłaby przyczynić się do popularyzacji kultury Ukrainy za granicą. Wiem, że wasze trio wielokrotnie wygrywało konkurs w Japonii… — Tak, w 2004 roku za monetę „PRZYRODA UKRAINY” wygraliśmy Grand Prix Międzynarodowego Konkursu Projektowania Monet, który przeprowadza Mennica Japonii — opowiada Serhij Charuk. — Odbieraliśmy nagrodę w Japonii w 2005 roku, na fali uniesienia po Pomarańczowym Majdanie. Dalej wielokrotnie otrzymywaliśmy wysokie wyróżnienia Mennicy Japonii za inne monety. — Wspomnieliście o Pomarańczowej rewolucji. I Rewolucja godności, o ile wiem, też godnie, wybaczcie tautologię, została odzwierciedlona przez wasze trio. Bracia Charukowie uzupełniają się nawzajem: — Tak, to trzy monety w zestawie: EUROMAJDAN, REWOLUCJA GODNOŚCI, NIEBIAŃSKA SETKA. Pierwsza moneta symbolizuje żywioł „wiatr”: wolną przestrzeń, dążenie do zmian. W centrum awersu — kompozycja z ludzkich twarzy, fragment licznego zgromadzenia-wiecu, które często odbywały się na placach miast i miasteczek Ukrainy w pierwszej fazie rewolucyjnych wydarzeń 2014—2015 lat. Ten motyw obramowany jest lustrzaną ramką w kształcie kwadratu: symbolizuje władzę, wszechmoc, prawdę i sprawiedliwość. W polu ramki — cytat z piątego artykułu Konstytucji Ukrainy: „Nosicielem suwerenności i jedynym źródłem władzy w Ukrainie jest naród”. Główna kompozycja umieszczona jest na tle powiewającej flagi. W centrum rewersu — dłoń zaciśnięta w pięść, trzymająca flagę Ukrainy. W dolnej części — brzeg rękawa wyszywanki. Tłem służy flaga Unii Europejskiej. Kompozycja symbolizuje dążenie Ukrainy do europejskich wartości i standardów życia. „REWOLUCJA GODNOŚCI” — druga moneta serii. Symbolizuje ona ogień: katharsis, boską oczyszczającą siłę. Dominantą awersu jest obraz młodego bojownika o godność i sprawiedliwość, którego przedstawiono na tle dzwonu — symbolu trwogi i wezwania do obrony. Tłem całej kompozycji są języki płomieni. Kompozycja rewersu — siłowe starcie na Majdanie. Motyw ma formę krzyża kozackiego, co symbolizuje ciągłość historii, ideę sukcesji po państwie kozackim. Moneta „NIEBIAŃSKA SETKA” — to żywioł ziemi: właśnie z niej wszystko, co żywe, powstaje i do ziemi powraca, aby odrodzić się na nowo. Motyw awersu akcentuje świece za niewinnie zabitymi, których płomień zamienia się w dusze Niebiańskiej setki… Świętowaliśmy już także 26. rocznicę naszej Niepodległości. Na 25-lecie tej daty NBU wypuścił kolekcję monet, których projekt również wykonali artyści Wołodymyr Taran i bracia Charukowie. W tej serii wyróżniają się monety poświęcone źródłom ukraińskiej państwowości: RUS KIJOWSKA, KRÓLESTWO HALICKIE, PAŃSTWO KOZACKIE. Artyści podkreślają: ciekawym i niezwykłym w kolekcji jest to, że przy umieszczeniu monet w określonej kolejności, jak to zrobiono w opakowaniu pamiątkowym, trzy monety
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
