Strona · s. 2strona oryginału ↗
Ostoje ukraińskości
Слово Просвіти, №38 за 2021 рік
Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy Etery wypełnione po brzegi nieczystymi myślami „aresztowiczów”. Stolicę przenieść, Ukrainę przemianować, język ukraiński latynizować. Choć ratuj się modlitwą. „Co z człowieka wychodzi, to człowieka kala. Bo z wnętrza, z ludzkiego serca wychodzą złe myśli, rozpusta, kradzieże, oszustwa, podstęp, bezwstyd”. Pismo Święte przypomina, że nie godzi się rzucać słowami, zamachując się na wewnętrzną wolność, źródła pamięci. Ci, którzy czynią takie zło umyślnie lub z niedouczenia, niezdolni są albo z natury być innymi, albo wolą wiernie służyć za otrzymane „trzydzieści srebrników”. Z nimi nawet nie warto się spierać, przekonywać, próbować czynić ich bardziej uprzejmymi, „uczłowieczać” ideą. Ale życie zawsze potrzebuje ideałów, inaczej człowiek dziczeje, mawiał Bohdan Łepkyj. Często społeczeństwo z takimi „dziczejącymi” musi mieć do czynienia. Wielka bieda, gdy zbyt wielu ich pojawia się wśród rządzących, nauczycieli, „elitarnych” myślicieli, bo to już nie ich kłopot, a narodowy. Wtedy przydaje się biblijna rada: „Strzeżcie się kwasu faryzejskiego, którym jest obłuda!”. A póki ci, „którzy lubią pierwsze ławki w synagogach”, działają otwarcie, zuchwale, nie bojąc się nikogo i niczego, bo przywykli omijać Sąd Boży. Wszystko ma swoją granicę i miarę, tylko głupota i zniszczenie duszy są tego pozbawione. Wtedy zrozumiałe, dlaczego po czarnoustych propozycjach przemianowania Ukrainy na „Zjednoczone Ziemie...”, przejścia na alfabet łaciński, zmiany języka ukraińskiego na „ruski” i innych „winaigretowych” perełek, rozbrzmiewają w ślad za tym jeszcze obraźliwe oceny w rodzaju „staruszkowie-konserwatyści, pikińscy emeryci”, którzy nie odchodzą od „zaściankowości”, nic nie rozumiejąc z politycznego modernizmu. Niczym za parawanem słychać obłudną wersję Moskali, że „żadnego osobnego małoruskiego języka nie było, nie ma i być nie może”, a „narzecze, które jest używane przez prosty lud, to ten sam język rosyjski, tylko zepsuty wpływem Polski”. Nic dziwnego, że to taka nowina. Przecież atak na ukraińskość nigdy nie ustawał i często był obramowany w nieoczekiwane formy, które prezentują obecnie kanapowi analitycy. Społeczeństwo obowiązkowo będzie wiedziało, od „kogo” jest głosowana ta „nowa polityka” dla Ukrainy, ale dokładnie wiadomo, „na czyj młyn lejesz wodę”. Na młyn Moskowii. Ponieważ rezygnując z pisowni cyrylickiej, robi się dla niej ogromną przysługę – „dobrowolne” przekazanie naszego narodowego dziedzictwa kulturowo-historycznego. Moskwy nie było nawet w planach, kiedy Ukraińcy rozpowszechniali cyrylickie pismo we własnym państwie po wprowadzeniu chrześcijaństwa. Pisownia Cyryla i Metodego stała się jednym z najbardziej znaczących argumentów państwotwórczej historii Ukrainy, którą od wieków kradną, fałszują, niszczą moskiewscy ordyńcy. Dlatego logiczne, że wyskoczyli, „jak Filip z konopi”, znawcy ze środowiska „tołoczkowców”, którzy lubią „obciętą” ukraińską historię. Jedyna dla nich rada – nie dotykajcie Dnia historii ukraińskiego piśmiennictwa i języka, który co roku Naród i Państwo obchodzą 9 listopada. „Opanujcie się! Bądźcie ludźmi, / Bo biada wam będzie!”. Każdy, kto rewiduje narodową pisownię, jest niszczycielem ukraińskiej państwowości, ukraińskiego języka, pamięci narodowej, prawdy historycznej, zdradzając Kotlarewskiego, Szewczenkę, Frankę, Łesię Ukrainkę, wielkich narodowych oświecicieli wszystkich czasów. Na długo przed „zdradą perejasławską”, w XIV wieku, ten północnoukraiński język i pisownia stają się oficjalnymi w państwie litewsko-ruskim. W 1619 roku pojawia się cyrylicka pisownia Melecjusza Smotryckiego w ukraińskiej redakcji, a Kijów staje się prawodawcą pisowni dla narodów słowiańskich. Wraz z pojawieniem się „Eneidy” Iwana Kotlarewskiego język ukraiński ostatecznie staje się literackim na bazie starej cyrylicy. W XIX–XX wieku trwała nieprzerwana walka i twórcza praca nad zachowaniem oraz rozwojem pisowni. Znani ukraińscy uczeni, pisarze, pedagodzy (Pawłowski, Kwitka-Osnowjanenko, Hułak-Artemowski, Maksymowycz, Szaszkewycz, Kulisz, Drahomanow, Żelechiwski, Smal-Stocki, Hrinczenko i inni) stworzyli wybitne dorobki literackie i pisowniane, które wyprowadziły język ukraiński na poziom europejski. A hrinczenkiwka, kijowska pisownia z lat 1908–1909, wraz ze znanym „Słownikiem języka ukraińskiego” pod red. B. Hrinczenki, uogólniając prace pisarzy XIX wieku i dziedzictwo narodu ukraińskiego, została przyjęta przez wszystkie ukraińskie redakcje i wydawnictwa. Walka o zachowanie Narodu Ukraińskiego była nieodłączna od walki o Język Ojczysty, którego rdzeniem był ten alfabet, który próbują obecnie nie tylko zastąpić łacinką, ale oddać na wieki w jasyr nomadom-ordyńcom. Aby zrozumieć całe znaczenie dla naszego narodu cyrylickiego piśmiennictwa, warto byłoby „aresztowiczom” zapoznać się z twórczością Iwana Ohijenki (znakomitego tłumacza Biblii na język ukraiński), w szczególności z jego pracą „Historia kultury ukraińskiej”, gdzie szczególne miejsce poświęcono językowi ukraińskiemu. Ohijenko pisze: „Bo skoro nasz język ma swoją długą historię, skoro o tej historii można wykładać cały kurs uniwersytecki, to znaczy, że jest to prawdziwy język, a skoro jest osobny język, to jest i osobny naród”. Zebrał on w jedno główne wartości narodowe: Państwo, Język, Kulturę, Cerkiew, zaznaczając, że „w dawnych czasach Ukraina wytworzyła swoją własną formę pisma. W najstarszych wiekach kijowska ustała była najlepszą formą pisma, ukraińskie pismo było daleko lepsze od pisma moskiewskiego… Po całej Rosji nauczycielami byli prawie sami Ukraińcy i oni położyli swoje znaki na obecne pismo”. W latach 1917–1919 stworzył cyrylicką pisownianą systemę, uchwalono kodeks pisowniany do obowiązkowego użycia na Ukrainie, wydano fundamentalną pracę pod tytułem „Główne zasady ukraińskiej pisowni”, którą w 1920 roku zatwierdziła Wszechukraińska Akademia Nauk. XX wiek stał się okresem trudnych prób dla narodowej pisowni, która odradzała się „skrypnykiwką”, niszczona w 1933 roku i zastępowana politycznie „poprawną” pod kuratelą Kaganowicza i „bojownika” przeciwko ukraińskiemu burżuazyjnemu nacjonalizmowi, znanego kłamcy i bezczelnika (S. Jefremow) Andrija Chwyli (Olintera). Później moskwizowana „bułahiwką” (1945). Pod koniec lat 80. rozpoczął się ruch za powrotem pisowni do swoich źródeł, który trwa do dziś, chociaż w 2019 roku zatwierdzono Ukraińską pisownię w nowej redakcji. Zatem, kiedy obecnie wykluwają się podobne projekty, to czuć niewietrzony odór „chwylów-kaganowiczów”, tych wiecznie żywych „skorpionów na ukraińskie słowo”, którzy gorliwie próbują niszczyć pamięć narodową, tożsamość. Jednak warci uwagi nie są niszczyciele, a budowniczowie. W szczególności stworzony przez profesora W. Czebanyka unikalny dorobek twórczy – dekoracyjna czcionka na bazie oryginalnej cyrylicy, która była rozpowszechniona na Ukrainie do piotrowskiej „grażdanki” 1710 roku. do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician
Za tę pracę otrzymał Nagrodę im. Tarasa Szewczenki (2019). Tutaj każda litera jest przemyślana, wypełniona głębokim symbolizmem i duchem historii narodowej. A w zapisie litery „щ” ( ) widać promienność Herbu Ukrainy. Tak się złożyło, że dotykam czynów moich ziomków z Bukowiny. Sławnego Czebanyka rodem z Kliszkowiec (mała ojczyzna ukraińskiego kosmonauty Leonida Kadeniuka) oraz bezsławnego czarnego poganiacza Chwyli z Ryngacza. Sąsiedzi przez miedzę, a tak uderzająca różnica w moralności, sumieniu, w stosunku do Ukrainy, języka ukraińskiego. A obok znajduje się rodzinne gniazdo Wojownika P. Bołboczana. Oczywiście, mógłby on stać się najsprawiedliwszym sędzią w rozstrzyganiu „z kim jest prawda”, nie pozwalając handlować ukraińskimi wartościami. Dlatego wybiegi z zastąpieniem pisma cyrylickiego muszą być rozpatrywane przez Ukraińców jako bezpośrednie ataki na kod genetyczny ich istnienia. Nie trzeba spekulować europeizmem. Nie cyrylica przeszkadza w integracji z Europą, a nieudolność i niedorozwój „pierwszych szeregów”, zaśmiecenie organów władzy, instytucji naukowych, mediów otwartymi i zakamuflowanymi kolaborantami, zdrajcami, miłośnikami „ruskiego miru”. Przecież dla znajomości języków obcych cyrylica nie stanowi przeszkody. Japończycy czy Chińczycy z powodzeniem władają językami obcymi, nie przechodząc z pisma hieroglificznego na łacinkę, chroniąc swoje wiekowe tradycje kulturowe. Na Ukrainie trzeba nie „paradować” hałaśliwym przeprowadzaniem „roku” języka angielskiego czy niemieckiego, a stworzyć dla edukacji obcojęzycznej odpowiednie warunki, zwiększyć zamówienia państwowe na wydziały filologii obcej, a rozgadaną kwestię „edukacji dorosłych” należy wreszcie zorientować na naukę angielskiego i innych języków „przez całe życie”, zaczynając od przedszkola. Kto przeszkadza?! Bądźmy uczciwi. Jeśli Ukraińców na Ukrainie nadal będą „przywiązywać” do „wielkiego i potężnego”, oficjalnie przekonując, że język moskiewski jest dla nich „narodowym dziedzictwem”, to nie pomoże ani łacinka, ani nawet alfabety buszmenów czy Irokezów. Jedyna droga – systemowa polityka państwowa dekolonizacji i derusyfikacji Ukrainy, ponieważ dekomunizacji jest za mało dla realizacji idei „precz od Moskwy”. Przypomnijmy artykuł M. Drahomanowa „Dziwaczne myśli o ukraińskiej sprawie narodowej”, w którym jeszcze w 1891 roku proponował „czerpać wszystkie światowe wykształcone myśli i uczucia prosto z Europy Zachodniej, a nie przez Petersburg i Moskwę, przez rosyjskie piśmiennictwo”. Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – za pewnym „wsparciem” naszej władzy znalazł się na granicy przerwania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa – to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT „Alfa-Bank”, r/r UA 30 300346 0000026002016994001; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. W zeszłym tygodniu na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Kasjanenko Maria Stepanivna — 200 hrywien. 2. Melnyczenko Wołodymyr Juchymowycz — 1000 hrywien. Apel
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
