Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Pierwszy Hołodomor w Ukrainie zorganizowany przez komunistyczny reżim Rosji w latach 1921–1923 (W 100. rocznicę upamiętnienia ofiar tragedii)

Слово Просвіти, №38 за 2021 рік

Petro CZERNEHA, doktor nauk historycznych. Zakończenie. Pocz. w nr 36–37 z 2021 r. Komunistyczny reżim, nie zważając na suszę w południowych guberniach i głodowanie ludności, postanowił wszelkimi sposobami ograbić i wywieźć z Ukrainy, zwłaszcza w celu sprzedaży krajom Europy Zachodniej, maksimum zboża. Postanowieniem Rady Pracy i Obrony RFSRR z 12 sierpnia 1921 r. określono wykaz nadzwyczajnych środków w celu ściągnięcia podatku żywnościowego, czyli powrotu do dyktatury żywnościowej, i skierowano na Ukrainę dodatkowe oddziały wojskowe, oddziały żywnościowe w składzie 8 tys. robotników na czele z komisarzami [4, s. 24]. Oddziały Armii Czerwonej miały zapewnić wykonanie przez chłopów podatku żywnościowego, „stosując najbardziej zdecydowane środki o charakterze przymusowym” [10, s. 32]. Dokonywały one oblężenia wsi i gospodarstw chłopów, którzy stawiali opór okupacyjnej polityce władz. Ich wojskowe trybunały rewolucyjne wspólnie z trybunałami żywnościowymi armii pracy i oddziałów żywnościowych, karnymi oddziałami WczK Rosji i milicji żywnościowej, lekceważąc elementarne, ogólnie przyjęte normy moralności i prawa, terrorem i represjami zmuszały chłopów do płacenia podatku żywnościowego nie tylko zbożem, ale także mięsem zwierząt domowych, warzywami, słomą, pieniędzmi. W razie oporu masowo stosowano wobec nich odpowiedzialność zbiorową, branie zakładników, wyznaczanie odpowiedzialnych – dziesięciozagrodników spośród mieszkańców wsi, gminy, którzy za cenę własnego życia mieli odpowiadać za wykonanie przez chłopów narzuconych przez reżim powinności i za przychylność wobec niego. Okupacyjna władza rosyjska, nie zważając na masową śmiertelność w południowych guberniach, odebrała chłopom Ukrainy 60 mln pudów chleba, podczas gdy podatek żywnościowy chłopów RFSRR wynosił jedynie 96 mln pudów. Nie mniej niż 13,5 mln pudów ukraińskiego zboża zostało sprzedanych obcym państwom, podczas gdy deficyt chleba w nieurodzajnych guberniach wynosił ponad 20 mln pudów [33, s. 186]. Grabieżcza polityka rosyjskich bolszewików spowodowała głód także na Podolu (Chmielnicczyzna, Winnicczyzna), Połtawszczyźnie, Kijowszczyźnie oraz w innych guberniach. Okupanci zabronili głodującym kupna zboża w urodzajnych północnych i centralnych guberniach Ukrainy. Wojska Armii Czerwonej, milicja, oddziały specjalnego przeznaczenia, drużyny żywnościowe i uzbrojone komitety biedoty wiejskiej, przepuszczając puste wozy z południowych guberni, konfiskowały załadowane zbożem i innymi produktami żywnościowymi wozy z innych guberni Ukrainy. Handel chlebem był zabroniony także na jarmarkach aż do wykonania podatku żywnościowego [37, s. 409-410]. Nieuznanie głodu na Ukrainie przez Radę Komisarzy Ludowych RFSRR i zakaz udzielania międzynarodowej pomocy głodującym spowodowały masową śmiertelność ludności na południu Ukrainy, a z czasem także w innych guberniach. Przedstawiciel Międzynarodowej Organizacji Pomocy Głodującym w sowieckiej Rosji kapitan V. Quisling donosił w telegramie z 22 lutego 1922 r. jej kierownikowi doktorowi F. Nansenowi, że w południowych guberniach głoduje 8 mln ludzi, z nich codziennie z głodu umiera 10 tys. [8, s. 124; 11, s. 371-373]. Według stanu na 1 marca na Ukrainie i Krymie, według jego danych, głodowali: w guberni zaporoskiej – 78% ludności, mikołajowskiej – 50%, katerynosławskiej – 40%, donieckiej – 22%, odeskiej – 18%. W Odessie codziennie umierało od 2 do 3 tys. ludzi. W wymienionych guberniach śmiercią głodową zmarły co najmniej 3 mln ludzi, ponad połowa z nich to dzieci. Na ziemiach małej ojczyzny Nestora Machny – Zaporożu – głodowało 1100 tys. ludzi z 1288 tys. ludności, a reżim odebrał im 600 tys. pudów chleba i wysłał do Powołża [8, s. 85-87, 97, 99]. Na Zaporożu, donosił Quisling, ziemia jest spalona i ogołocona z drzew i roślin. Chłopi zjedli wszystkie psy, koty, wrony, nawet zdechłe bydło i skórę z uprzęży. Jedzą słomę z dachów chat, własne dzieci, zwłoki zmarłych. W chatach leżą szkielety zmarłych i tych, którzy czekają na śmierć, nie mając nadziei na ratunek. Stosy trupów leżą, bo nie ma komu ich pochować. Wśród nich jest wiele dzieci, wszystkie nagie, wyschnięte. Na Chersońszczyźnie chowano je w głębokich dołach, trzymając za nogę i wrzucając jeden po drugim. Takich pogrzebów „...nie ma nigdzie na całym świecie, poza komunistyczną federacją”. Nawet w niemieckich wsiach liczba głodujących sięgała 90%, zdarzały się przypadki ludożerstwa. Rosyjscy okupanci do wiosny 1922 r. ograbili i wywieźli z guberni zaporoskiej 3385 tys. pudów żywności. Właśnie tam panował najstraszniejszy głód [11, s. 371-373, 411-415]. Straszliwe położenie mieszkańców Odessy i chłopów guberni opisał w raporcie dla kongresu członek delegacji włoskich komunistów Lucetti: „Widziałem, jak czerwonoarmiści wyrywali z rąk dzieci ofiarowaną przez nas żywność i zjadali na naszych oczach, ...dzieci, które walczyły z psami o kawałek mięsa lub innego pożywienia, małe dziewczynki, które oddawały się marynarzom na portowej ulicy – nie za pieniądze, a za kawałek chleba, masę trupów w kostnicach, które tygodniami czekają na pochówek. Nasza delegacja, przeszedłszy 30 km w głąb kraju, po powrocie, wszyscy rwali sobie włosy z głowy: widzieli upieczone na ogniu i przygotowane do jedzenia trupy” [11, s. 419]. Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych USRR Ch. Rakowski w 1922 r. w notatce służbowej do Lenina również przytacza dane statystyczne, które ujawniają zbrodniczą dyktaturę żywnościową bolszewickiego reżimu na Ukrainie, a także wskazują na to, że głód w południowych guberniach nie jest skutkiem nieurodzaju, a „przejawem zbrodniczego niedbalstwa” wobec potrzeb ludności [42, s. 22-23]. Tyran natomiast wzmaga walkę przeciwko narodowi ukraińskiemu, nie uznaje głodu i żąda w liście do członków biura politycznego KC RKP(b) z 19 marca 1922 r.: „Właśnie teraz i tylko teraz, kiedy w głodnych miejscowościach jedzą ludzi i na drogach walają się setki, jeśli nie tysiące trupów, możemy (a dlatego musimy) przeprowadzić konfiskatę wartości cerkiewnych z najbardziej wściekłą i bezlitosną energią i nie zatrzymując się przed stłumieniem jakiegokolwiek oporu, ... bo żaden inny moment, oprócz desperackiego głodu, nie da nam...” możliwości stłumienia oporu duchowieństwa, reakcyjnego mieszczaństwa i zwłaszcza ukraińskiego chłopstwa [31, s. 516]. Karne oddziały WczK Rosji i GPU USRR przy udziale wojsk Armii Czerwonej do sierpnia ukradły w ławrach, cerkwiach i klasztorach Ukrainy 3 pudy 3 funty i 75 zołotników złota, ponad 3105 pudów srebra, 125 rub. w złocie i 8615 rub. w srebrze, 858 diamentów o wadze 1469 karatów, inne drogocenne kamienie i kosztowne metale. Majątek cerkiewny o wartości 834 tys. rub. w złocie został zabrany przez moskiewską władzę. Rosyjski komunistyczny reżim zamęczył w obozach koncentracyjnych i rozstrzelał 34 biskupów i ponad 24 tys. księży na Ukrainie [17, s. 112]. Prowadził masowe antychrześcijańskie kampanie publicznego wyśmiewania cerkwi prawosławnej i wiary, palił ikony, ikonostasy, przeprowadzał rewizje i zabierał ludności atrybuty religii [13, s. 133, 136]. Zagrabiony majątek cerkwi, jak i 19 mln rub. w złocie, wysłanych przez KC RKP(b) w ciągu 1922 r. komunistycznym partiom ponad 30 państw dla przygotowania światowej rewolucji proletariackiej, m.in. USA, krajom Europy, Indiom, Chinom, Korei, Japonii, nie zostały wykorzystane do udzielenia pomocy głodującym w Rosji i na Ukrainie. Wodzowie rewolucji, którzy mieli w amerykańskich i europejskich bankach astronomiczne sumy „oszczędności”, m.in. Lenin – 75 mln franków szwajcarskich, Hanecki – 60 mln, Trocki, Zinowjew, Dzierżyński – po 80 mln, a Urycki – 85 mln dolarów [6, s. 126-128], także nie wydali ani jednego centa, aby uratować ich od śmierci głodowej. Bolszewicki rząd Rosji ograbił i wywiózł z ogarniętej głodem Ukrainy ponad 101 mln pudów produktów rolnych. Ponad 30 mln pudów zostało zarekwirowanych dla głodującej ludności Powołża [11, s. 234-238, 401-405]. Jednocześnie reżim nadal zaprzeczał istnieniu strasznego Hołodomoru na Ukrainie, zorganizowanego przez masowy terror i rabunek chłopów. Generalny delegat Ukraińskiego Czerwonego Krzyża w Europie Zachodniej doktor I. Chołodnyj informował, że na początku 1922 r. na Ukrainie spośród 11 200 tys. dzieci było ponad 750 tys. sierot i półsierot. Na jej terytorium szalały epidemie czerwonki, tyfusu, cholery, ospy, a śmiertelność niemowląt sięgała 70% [11, s. 234-238]. Niewiele dzieci stawało się ofiarami ludożerców, w szczególności członków rodzin. Ludzkim mięsem handlowano na jarmarkach, co przyznawali przywódcy USRR. W 5 południowo-wschodnich guberniach z głodu wymarło 50% głodującej ludności [16, s. 51-73]. Moskiewski rząd natomiast nie dopuszczał międzynarodowej pomocy dla głodujących na Ukrainie i wzmacniał rabunek oraz terror w ukraińskich wsiach. Lenin pod koniec kwietnia 1922 r. nakazał zastępcy przewodniczącego WCK-GPU I. Unszlichtowi potajemnie, bez śledztwa i sądu, zniszczyć wszystkich, którzy nie akceptują władzy bolszewików: “Jawność trybunałów rewolucyjnych – nie zawsze; skład ich wzmocnić „Waszymi” ludźmi, wzmocnić uwagę KC na to”. Przed sądem dyktator stawia zadanie “…nie usuwać terroru, a uzasadniać i zalegalizować go zasadniczo jasno, bez fałszu i bez upiększeń… i jak najszerzej…” jako jeden z głównych środków walki o władzę [31, s. 180]. W lipcu 1922 r. na Międzynarodowym zjeździe komitetów i komisji pomocy głodującym, wbrew sprzeciwowi delegacji RFSRR, szeroka światowa opinia publiczna wreszcie dowiedziała się o strasznym głodzie na Ukrainie. W sierpniu zagraniczne organizacje charytatywne, w szczególności misja F. Nansena, która jednoczyła pod egidą Międzynarodowego Czerwonego Krzyża 15 religijnych towarzystw dobroczynnych i komitetów Czerwonego Krzyża; Amerykańska Administracja Pomocy oraz inne, pokonując opór rosyjskiego rządu, zapewniły żywność 1,8 mln ludzi na Ukrainie. Dokonały one decydującego wkładu w ratowanie głodujących w okresie od marca 1922 do sierpnia 1923 roku [7, s. 71-72]. Natomiast rosyjscy bolszewicy zamiast pomocy żywnościowej w latach 1921–1923 wysłali na Ukrainę z głodnych guberni Rosji 80 tys. dzieci, a 439 tys. głodujących z Powołża opuściło swoje osiedla i znalazło schronienie na ukraińskiej ziemi [10, s. 205; 7, s. 30]. W 1923 r. głód na Ukrainie wciąż szalał, a Rada Komisarzy Ludowych Rosji przyjęła decyzję o jednolitym podatku rolnym. Stalin poddał ostrej krytyce działalność rządu Ch. Rakowskiego w zapewnieniu dostaw zboża do Rosji i na eksport, a także w prowadzeniu polityki narodowej. Ukrainizacja była połączona z prześladowaniami i represjami wobec ukraińskiej inteligencji oraz organizacji społecznych. Moskiewska władza w październiku, zacierając ślady zorganizowanego przez siebie Hołodomoru, nakazała Wszechukraińskiemu Centralnemu Komitetowi Wykonawczemu przemianować i usunąć z ewidencji administracyjnej najbardziej wymarłe i spalone wsie oraz miasteczka. Dla przeciwstawienia się, a później zniszczenia nowo powstałej w 1921 r. Autokefalicznej Ukraińskiej Cerkwi, stworzono Ukraińską (rosyjską w USRR – P. Cz.) Cerkiew Synodalną na czele z metropolitą Pimonem. Hołodomor 1921–1923 lat na Ukrainie, zorganizowany przez rosyjski rząd bolszewicki na czele z tyranem Leninem, stał się jednym z decydujących środków likwidacji Ukraińskiej Republiki Ludowej, narzucenia komunistycznego reżimu i doprowadził do śmierci głodowej od 3 do 5 mln Ukraińców. Historykom, opinii publicznej i ukraińskiej władzy pozostaje jeszcze ustalić nie tylko prawdziwą liczbę ofiar tragedii, ale także organizatorów Hołodomoru, doprowadzić do pociągnięcia do odpowiedzialności współczesnej Federacji Rosyjskiej jako następcy prawnego RFSRR i ZSRR. Wiodące miejsce w walce komunistycznego reżimu Rosji z ukraińskim ruchem narodowowyzwoleńczym i organizacji Hołodomoru zajmowali Rosjanie, a także Żydzi. Ci ostatni, jak twierdził rosyjski filozof G. Fiedotow, doznali tysiącletniego ucisku ze strony imperium, dlatego ich “nienawiść do carskiej i prawosławnej Rosji nałożyła wyraźne i ciemne piętno na moralne oblicze rosyjskiego rewolucjonisty” [44, s. 96]. Jednocześnie nie tylko nienawiść do caratu była przyczyną okrutnej polityki bolszewików na czele z Leninem w walce o władzę. Do takiego wniosku doszedł kijowianin, syn generała carskiej armii, filozof M. Bierdiajew: “Skłaniam się ku myśli, że nawet aktywny udział Żydów w rosyjskim komunizmie jest bardzo charakterystyczny dla Rosji i dla narodu rosyjskiego. Rosyjski mesjanizm jest pokrewny żydowskiemu mesjanizmowi” [3, s. 94]. Takie same naukowo uzasadnione wnioski wysnuli także inni wybitni uczeni, w szczególności W. Aksjuczic.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn