Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

ZAŁOŻYCIEL WOŁODYMYR TATOMYR

Слово Просвіти, №39 за 2005 рік

Pod względem prawnym za dzień urodzin „Młodej Proświty” można uznać 2 maja 1924 roku. Wtedy to we Lwowie zatwierdzono ostatni przedwojenny Statut towarzystwa oświatowego „Proświta”, przyjęty na walnym zgromadzeniu członków Proświty 5 marca tego samego roku, który przewidywał tworzenie młodzieżowych oddziałów przy wszystkich bibliotekach i czytelniach. Te młodzieżowe oddziały często nie miały odrębnej nazwy, gdyż były nieodłączną częścią „Proświty”. W poszczególnych miejscowościach nazywano je „Dorist” (Wzrost), a ktoś z członków Proświty wykorzystał ideę młodzieżowych kółek do organizowania komórek „Płastu”, „Łuhu”, „Siczy” oraz innych dziecięco-młodzieżowych towarzystw sportowych. Ale niektóre z nich nosiły nazwę „Młoda Proświta”. Przysięga chorążego P. Petryka na sztandar „Proświty” podczas jubileuszowych obchodów w 1938 r. Przysięgę przyjmuje prezes I. Bryk. Po lewej stoją członkowie wydziału: Z. Pełenskiśkyj, M. Dużyj, W. Hlibowyćkyj i W. Tatomyr. Do „Młodej Proświty” młodzież, która ukończyła 14 lat, przeprowadzała zebrania sprawozdawczo-wyborcze, wyznaczała na następny rok kierownictwo (przewodniczącego i zastępców). Uroczyście rozpoczynał się nowy rok pracy kółek „Młodej Proświty”. Młodzieńcy i dziewczęta w wieku 14—17 lat wraz z innymi towarzystwami i cerkwią brali udział w porządkowaniu cmentarzy, grobów wojennych i Świętych mogił. W czerwcu, lipcu, sierpniu przeprowadzano „wycieczki” do Lwowa, miasta powiatowego, innych miejsc historycznych, a także letnie festyny, zawody chórów, orkiestr, różne konkursy. W lipcu najaktywniej pracowały przedszkole oraz biblioteka dla dzieci i młodzieży. W sierpniu omawiano i zatwierdzano kandydatów z „Młodej Proświty” na różne kursy szkoleniowe oraz do „Gospodarczo-Ogrodniczej Szkoły „Proświty” w Myłowaniu (placówka edukacyjno-wypoczynkowa dla dzieci z ubogich rodzin)”. Na początku października trwała szczególnie aktywna praca dotycząca przyciągania do „Proświty” nowych członków, zwłaszcza kobiet i młodzieży. W październiku przewodniczących czytelni, bibliotekarzy, kierowników chórów, kółek teatralnych, przewodników „Młodej Proświty” wysyłano na kursy zawodowe do Lwowa. W czytelniach „Proświty” działały różne kółka i sekcje zgodnie z tygodniowym rozkładem zajęć na każdy wieczór — od godziny 17:00 do 22:00. W większości wiejskich czytelni, które miały jeden pokój na zebrania, wyglądał on następująco: Poniedziałek. Nauka analfabetów, kółko samokształceniowe, głośne czytanie z „pogadanką” (dyskusją) dla wszystkich członków. Wtorek. Praca w bibliotekach, posiedzenie oddziału czytelni, próba kółka teatralnego. Środa. Nauka analfabetów, wykład oświatowy (prelekcja przewodnika kółka lub instruktora). Pierwsze kółko o takiej nazwie powstało jeszcze wcześniej — w 1922 roku. Założył je 20-letni student Tajnego Uniwersytetu Ukraińskiego we Lwowie, członek Proświty ze Stryjszczyzny Wołodymyr Tatomyr. Zwykły fakt historyczny. Ale okazuje się, że całe życie tego nieprzeciętnego człowieka — inżyniera, pisarza, pedagoga — było naznaczone sformułowaniem „Młoda Proświta”. Zakładając „Młodą Proświtę” we Lwowie, student W. Tatomyr swoją pracą poświadczył skuteczność i konieczność wychowania młodzieży w „Prośvicie” oraz zdołał przekonać dorosłych towarzyszy do rozszerzenia tej pracy na inne ośrodki. Ta idea została podchwycona przez nowo wybranego prezesa towarzystwa doktora Iwana Bryka. Zostawszy po kilku latach inspektorem „Proświty”, W. Tatomyr zdołał zwiększyć liczbę członków towarzystwa dzięki „Młodym Proświtom” ponad dwukrotnie. Na wychowanie młodzieży w latach 1932—1938 skierowano główne siły członków Proświty. W towarzystwie z młodzieżą pracowało wielu utalentowanych naukowców, muzyków, literatów. Właśnie w tych latach ujrzały światło dzienne „Pieśń Proświty”, „Dziesięć przykazań „Młodej Proświty”. Dorobkiem lat 30. XX wieku stało się także hasło-pozdrowienie młodych członków Proświty: „Dla szczęścia Ukrainy — żyjemy każdego dnia!”. Oto roczny kalendarz „Młodej Proświty” lat 30. XX wieku: W kwietniu odnawiano szyldy czytelni Proświty, uroczyście kończono różne zimowe kursy szkoleniowe, „Młoda Proświta” podsumowywała rok. Także w tym miesiącu przeprowadzano wielkanocne przedstawienia teatralne, koncerty, korowody. Maj był miesiącem kobiecym i młodzieżowym. Świętowano Dzień Matki, Dzień Wiosny, Dzień Młodzieży. W czerwcu prowadzono pracę agitacyjną, aby włączyć do „Młodej

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn