Strona · s. 15strona oryginału ↗
DWA PLAKATY Z WYSTAW
Слово Просвіти, №39 за 2007 рік
Ludmiła DECHTIAROWA Tysiące wielbicieli malarstwa Maksymiliana Wołoszyna docierało do sal Kijowskiego Muzeum Sztuki Rosyjskiej i tam medytowało przed akwarelową baśnią Wschodniego Krymu. Jego osobliwość często podkreśla się epitetem „pozaziemski”. Artysta wyrysowywał magię ascetycznego piękna krainy wbrew latom bratobójczej rewolucji, która rozpoczęła się w 1917 roku, późniejszej ruiny i chronicznego głodu. Pozostawił wielki cykl wierszowany o tamtym strasznym czasie. Stał czełowiek odin drugomu djawoł, Krow — spajkoj dusz; bor’ba za żyzn’ — zakonom; I dołgom — miest’, No my nie pokoriłis’… W siebie samych ukryli nasze sołnce, Na dnie tiemnic my wynosiłi siłu Nieodołimuju lubwi… Energia niepokonanej miłości weszła w przedstawienie glinianych i wulkanicznych miniaturowych gór Koktebelu, a subtelne wyczucie harmonii znalazło proporcje między nimi a formatem rysunku. Obecnie akwarele Wołoszyna to uznana na świecie estetyczna marka krymskiego krajobrazu. Sam artysta wysoko cenił gorącą aprobatę widzów „ziemskich” profesji. Podkreślali oni oczywistość związku głębinowej tektoniki z powierzchniowym odbiciem. Jeszcze jak! — właśnie tym artysta żył: Ja pokłoniajus’ wam, kristałły, Morskie zwiezdy i cwety, Rastien’ja, rakowiny, skały (Okamieniełyje mieczty Biezmołwno griezjaszcziej prirody). Do wystawy, która odbyła się przy wsparciu Ambasady Federacji Rosyjskiej, przygotowano zestawy wysokiej jakości reprodukcji. Fani Wołoszyna polowali jeszcze na rarytas, plakat wystawowy: bure „marsjańskie” wzgórza otoczyły srebrzystą zatokę Koktebelu. Wieńczy je zeusopodobne kanoniczne przedstawienie głowy Maksa — tak nazywali artystę liczni przyjaciele i koktebelscy goście. Takim samym przedstawił go rzeźbiarz E. Witting w popiersiu, które ustawiono w Paryżu na bulwarze Exelmans. Przykro i wstyd, że w Kijowie, mieście, w którym urodził się Wołoszyn, nie ma ani jednego znaku pamięci o tym fakcie. Dom, w którym ujrzał Boży Świat, nie zachował się, ale przecież nigdzie nie zniknęła Łukianówka. Współcześni majętni „esteci” czczą pamięć artysty w typowy dla nich sposób. Szczelnie zabudowują koktebelowską przestrzeń chronioną daczami z europejskim klozetem (chociaż w Koktebelu, nawiasem mówiąc, do tej pory nie ma kolektora kanalizacyjnego). Erozji wrażliwego krajobrazu sprzyjają wszelkiego rodzaju festiwale rockowe i jazzowe w towarzystwie ekologicznie niekontrolowanych miasteczek namiotowych. Jeśli tak będzie dalej, będziemy oglądać piękno Wschodniego Krymu tylko na plakatach wystawowych. * * * Z początkiem nowego roku szkolnego zbiegło się otwarcie wystawy ukraińskiego malarstwa ze zbiorów Narodowego Związku Artystów Ukrainy. Jest tu na czym uczyć się studentom i uczniom artystycznych placówek oświatowych. Zaprezentowano dzieła wielu wybitnych mistrzów pędzla z 60 lat Radzieckiej Ukrainy (lata 30.—90. ubiegłego wieku). Obecnie tego, co najlepsze z tej plejady, nie da się już zobaczyć na Ukrainie. Kryzys gospodarczy pierwszych lat Niepodległości zmusił autorów do oddawania za bezcen wysokiej klasy płócien komukolwiek i gdziekolwiek. Dyrekcja wystaw NZAU gromadziła swój skarb przez 40 lat i ten jubileusz świętuje ekspozycją ponad 250 płócien. Już tylko one świadczą, że potrzebne jest stale działające muzeum. Ponadto, zdaniem przewodniczącego NZAU pana W. Czepełyka, są one „…dobrą okazją, by przemyśleć na nowo artystyczny dorobek minionych dziesięcioleci, uświadomić sobie ciągłość procesu twórczego na Ukrainie”. Jeśli ruszymy dalej od ostatnich akwarel Wołoszyna (1930 r.), to widzimy szczery zachwyt naturalnym pięknem naszego kraju. Weźmy chociaż bliższe nam lata 70.—80.: wiosenna delikatność „Brzozowego perkalu” W. Synhajiwskiego, potęga luksusowego piękna krymskiego „Południowego brzegu” W. Cwitkowej, tajemnica „Cienistego ogrodu” T. Jabłońskiej. Nienaganne oddanie połączenia stanu ludzkiej duszy ze stanem duszy przyrody: „Spotkanie z ciszą” W. Żurakowskiego i wiele innych. A jeśli dodać świat zwierząt, to mamy porywające pokrewieństwo ich w „Grze” S. Panycza. Tutaj wzmacnia wpływ oryginalność pokazania wzajemnej przyjaźni między człowiekiem a jego psem. W naszych dniach pragnie tego wiele rodzin i samotnych ludzi. Niemożliwe jest pominięcie dzieła szczególnego, zauważonego od momentu jego powstania (1975 r.). Porusza ono bardzo głęboko nawet współczesną młodzież i dzieci, które nie mają pojęcia o okropnościach II wojny światowej i zwycięstwie nad faszyzmem. Mowa o monumentalnym płótnie W. Hurina „Kwiaty dla was, zwycięzcy”. Wielkie podziękowania dla organizatorów wystawy, że znów je widzimy i możemy przeżyć niezapomniany, bolesny i szczęśliwy 9 maja 1945 r. Obraz na wszystkie czasy i kraje, wezwanie do życia bez zabijania sobie podobnych… Na koniec o wspomnianym przez W. Czepełyka przemyśleniu minionych dziesięcioleci. Pewną intrygą, nawet prowokacją jest wystawowy plakat reklamowy. Wyniesiono na niego pracę J. Szejnisa „Dobry nastrój”: młoda, tęga i w dobrym nastroju, piękna kołchoźnica. Jej gospodarska pracowita ręka leży na grzbiecie jednego z utuczonych i zadbanych baranów, które są wokół niej. Prawdopodobnie hodowlanych. Ale ich świetnie wyrysowane głowy dobrego nastroju nie demonstrują — wręcz przeciwnie. Dlaczego właśnie to dzieło? — pytamy Konstantyna Sołonina, głównego kustosza funduszu NZAU, jednego z organizatorów wystawy. Okazuje się, że przyczyną jest typowość obrazu dla ostatnich przedwojennych i powojennych lat z ich oficjalnymi pokazami osiągnięć w rolnictwie. Rzeczywiście, pierwsze wrażenie jest właśnie takie. Ale przecież data powstania tego dzieła to 1984 r., kiedy już otwarcie mówiono o odwrotnej stronie paradnego medalu. Artysta Jurij Szejnis to człowiek o ostrym wzroku, umyśle i nie mniej ostrym pędzlu. Więc może mówi on o nieprzemijającej baraniej uległości wobec przewodnika (czy przewodniczki), nawet jeśli prowadzą na rzeź?.. Prawdziwą odpowiedź zna tylko artysta. Nadija ONYSZCZENKO, m. Niżyn
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
