Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

MY ZNAMY PRAWDĘ O LUDOBÓJSTWIE (odpowiedź ukraińskiego dziennikarza rosyjskim historykom)

Слово Просвіти, №39 за 2008 рік

Aleksander KRAMARENKO Mam nadzieję, że wielu widziało, jak w tłumie rozpaczliwie krzyczy prawdziwy złodziej, który zrozumiał, że lada moment zostanie zdemaskowany. I nie tylko krzyczy, ale wręcz w popłochu ucieka od człowieka, którego oczernił. Rzecz jednak w tym, że czyni to zupełnie nie po to, by zatrzymać tego człowieka, lecz po to, by zyskawszy czas, zbić z tropu obecnych i uciec przed pościgiem i odpowiedzialnością za popełnioną zbrodnię. Coś podobnego, niestety, obserwujemy w polemice rosyjskich historyków ze Stanisławem Kulczyckim w sprawie Hołodomoru na łamach gazety „Dień” (z 16 kwietnia i 3 czerwca tego roku). I robi się niezręcznie na myśl, że tak poważna gazeta udostępnia swoje łamy szowinistycznym bredniom prokremlowskich uczonych. Ale nie będziemy o smutnym. I pensyjski profesor Wiktor Kondraszin, i jego kolega z MGU Michaił Dmitrijew jednym głosem wyrażają żal z powodu tego, że wszyscy ich ukraińscy przeciwnicy poszli za swoimi prorządowymi politykami, uznając Hołodomor za ludobójstwo. Ale czy rzeczywiście tak jest? Każdy, kto choćby pobieżnie zna współczesną rosyjską i ukraińską historiografię, powie, że nie. Bo na Ukrainie dziś jest taki znany historyk jak Petro Tołoczko, który publicznie nie uznaje ludobójstwa własnego narodu. A kto jest u was, panowie Kondraszin i Michaił Dmitrijew, kto na najwyższym poziomie naukowym uznałby je? Tak, jest Jurij Afanasjew — mężny i uczciwy uczony i człowiek. Ale nawet on, niestety, w waszej „demokratycznej Rosji” dziś odważa się jedynie na wymowne milczenie. Zatem jak by nie kręcić, wychodzi jednomyślne „aprobata” stanowiska Kremla, panowie historycy, właśnie u was… I Kondraszin, i Dmitrijew po raz kolejny demonstrują jednomyślność, budzącą podejrzenia z punktu widzenia samodzielnych uczonych, twierdząc, że nie ma ani jednego bolszewickiego dokumentu, który by poświadczał ludobójstwo Ukraińców, dlatego też nie można go uznać za ludobójstwo. Wynika z tego, że obaj w takim razie nie uznają także żydowskiego Holokaustu, ponieważ nie ma ani jednego faszystowskiego dokumentu, który by poświadczał potrzebę eksterminacji Żydów ze względu na cechę etniczną. Otóż polemizować z tymi rosyjskimi humanistami każdemu przyzwoitemu człowiekowi, przyznam, jest nawet niezręcznie. Pozwolę sobie jednak wyjaśnić tym uczonym, że każdy zbrodniczy reżim, podobnie jak zwykli przestępcy, myśli o skutkach swoich czynów i jakoś nie zostawia autografów na miejscach zbrodni. Teraz zwróćmy uwagę na poszczególne fragmenty publikacji Michaiła Dmitrijewa w „Dniu”, by następnie w pełni skupić się na polemice z głównym specjalistą Rosji od obalania faktu bolszewickiego ludobójstwa Ukraińców w latach 1932—1933, Wiktorem Kondraszinem. Jestem przekonany, że pan Dmitrijew jako organizator przyszłych moskiewskich dyskusji w sprawie Hołodomoru publicznie obiecał na łamach „Dnia” zapraszać ukraińskich dziennikarzy, autora tego materiału nie zaprosi. Choć nie znam ani jednego ukraińskiego dziennikarza, który miałby tyle publikacji na temat Hołodomoru w ukraińskiej prasie (w tym także w „Dniu”), ile mam ich ja. A jednak nie zaprosi. I nawet gdyby chciał to zrobić, to ludzie o „surowym, uczciwym spojrzeniu” na tym samym MGU (gdzie zresztą swego czasu sam studiowałem) poradzą mu, by tego nie robił, a on jako prawdziwy Rosjanin nie zwlekając zgodzi się z nimi. Pan Dmitrijew proponuje ukraińskim uczonym-historykom prowadzić publiczną dyskusję z ich rosyjskimi kolegami na łamach „Dnia” i na ukraińskich kanałach telewizyjnych. Choć w tym przypadku wypadałoby mu, oczywiście, bardziej etycznie zaproponować taką dyskusję na łamach na przykład „Izwiestij” czy „Komsomolskiej Prawdy”, a także na kanale ORT. Jednak sądzę, że wychowany profesor świadomie tego nie robi i zamiast zapraszać gości z Ukrainy sam „со товарищи” wprasza się do nas w gości. Jak Pan myśli, dlaczego? Waha się Pan? Zainicjowanie tego rodzaju polemiki w całkowicie „demokratycznych” rosyjskich mediach (a to nieuchronnie doprowadzi do fermentu w umysłach Rosjan) jest dziś po prostu niebezpieczne, dlatego M. Dmitriew tego nie robi — choćby po to, by po tym pozostać profesorem MGU. Czy nie tak, panie Dmitriew? Oto wreszcie dotarłem także do „niezbitych” kwintesencji dotyczących Hołodomoru-negacjonizmu i samego Wiktora Kondraszyna. Dziwne, ale dla tego wybitnego rosyjskiego historyka autorytetami na świecie w dziedzinie badań nad Hołodomorem są wcale nie Stéphane Courtois, Norman Davies, Robert Conquest czy James Mace, lecz mało znana Amerykanka D. Penner, która nie uznaje Hołodomoru za ludobójstwo Ukraińców. Z góry przepraszam tę szanowną panią za to, że być może jej dziadek lub pradziadek w komisarskiej skórzanej kurtce ten sam „wymyślony” przez ukraińskich nacjonalistów Hołodomor właśnie organizował. Być może się mylę. Jednak poważni badacze Hołodomoru w latach 1932—1933, mam nadzieję, rozumieją, że prawdopodobieństwo mojego błędu w tym przypadku nie jest aż tak wielkie. Dziwi także temat naukowego referatu Wiktora Kondraszyna, z którym objechał cały świat: głód w latach 1932—1933 w Powołżu i w ZSRR. Cóż tu można powiedzieć: albo Powołże w tym czasie nie wchodziło w skład imperium, albo głód tam był, według Kondraszyna, większy niż u nas… Ale najważniejsze nie w tym, lecz w tym, że zdaniem szanownego profesora temat głodu nie powinien dzielić Ukraińców i Rosjan (a dlaczego nie Białorusinów?), lecz ich łączyć. I potrzebna do tego jest tylko drobnostka — abyśmy my, Ukraińcy, wyrzekli się rzekomo wymyślonego własnego ludobójstwa i znów razem na wieki z „starszym bratem”. Po co? Bliższe mi są rady uznanego na świecie socjologa Francisa Fukuyamy oraz świętej pamięci papieża Jana Pawła II, którzy proponują nam zjednoczenie się właśnie na podstawie pamięci o naszym Hołodomorze-ludobójstwie i, zjednoczywszy się, stać się wreszcie w pełni Europejczykami. Z punktu widzenia zdrowego rozsądku niezrozumiały jest wniosek penzeńskiego profesora, że podczas jakiejkolwiek industrializacji zwyczajnie i całkowicie uzasadnione jest, iż w większym stopniu cierpiały bez wszelkiego ludobójstwa właśnie zbożowe regiony imperium — należy rozumieć przede wszystkim Ukrainę i Kubań. Przypuśćmy, że rządowi bolszewików, który nie życzył śmierci swoim obywatelom, przede wszystkim potrzebny był chleb na eksport. Dlaczego zatem od Ukraińców trzeba było zabierać cały chleb aż do ostatniego ziarna, a Rosjanom pozostawiać minimalne zapasy? Czyżby tylko dlatego, że Ukraińców na początku chleba było więcej? Dziwna logika. Trzeba stwierdzić, że profesor Kondraszyn, który tak zawzięcie i wszechstronnie do- Teodozjusz Humeniuk. „Nasi święci” ...wodzi na łamach „Dnia”, że Hołodomor w żadnym wypadku nie może być ludobójstwem, po prostu nie zna on semantyki tego słowa. Według jego przekonania ludobójstwo to dążenie do całkowitego zniszczenia tej czy innej narodowości. A tymczasem zgodnie z postanowieniami artykułu 2 odpowiedniej Konwencji ONZ ludobójstwo to umyślne zniszczenie jedynie części grupy etnicznej lub innej grupy społecznej. Na szczęście ludzkość w tym przypadku nie kieruje się przekonaniami naszego wielkiego znawcy pojęcia ludobójstwo z Penzy. Profesor Kulczycki już tłumaczył mu różnice między bolszewickim ludobójstwem Ukraińców a faszystowskim ludobójstwem Żydów. Najwidoczniej jego kolega Kondraszyn tego tak i nie przyswoił. Dlatego spróbuję wyjaśnić to jeszcze raz, jak mówią, na palcach. Otóż faszyści zabijali Żydów tylko za to, że są Żydami. Rzecz jasna zadaniem maksimum było ich całkowite unicestwienie. Komuniści zaś zniszczyli Ukraińców nie dlatego, że są Ukraińcami, lecz dlatego, że ukraiński chłop bardzo różnił się mentalnością od rosyjskiego i wcale nie chciał wstąpić do kołchozu. Oczywiste jest, że bolszewicy musieli przewychować ukraińskiego chłopa głodową śmiercią jego dzieci i rodziców, braci i sióstr, a co najważniejsze — przedśmiertnymi głodowymi mękami i oczekiwaniem nieuchronnej śmierci jego samego. I rzeczywiście przewychowali. Natomiast przewychowywanie w ten sposób ukraińskich robotników, urzędników i wojskowych nie było komunistom potrzebne. W tym świetle staje się zrozumiała także ta pomoc żywnościowa, którą otrzymała na wpół wymarła ukraińska wieś, o której pisze w swoim artykule Wiktor Kondraszyn. Zaczęła napływać na Ukrainę dopiero od czerwca 1933 roku, kiedy komuniści w ukraińskiej wsi już osiągnęli swój cel. A dlaczego tej pomocy nie udzielono na czas — na początku 1933 roku (przecież w obu wariantach byłby to ten sam ukraiński chleb z urodzaju 1932 roku), pan Kondraszyn skromnie przemilcza (uważając, że Ukraińcy mogli się żywić normowanym ziarnem siewnym z Centrum). O tym on nigdy nie powie, bo to to samo, co przyznać fakt ludobójstwa. A to już dla jego imperialnej świadomości jest wywrotą. Słyszałem opowiadania dziesiątków moich starszych rodaków (które, nota bene, są udokumentowane), w których twierdzą, że bolszewiccy pachołkowie zabierali w domach ich rodziców wszystko, co nadawało się do jedzenia. Jeśli dla pana Kondraszyna jest to „nieprzekonujące”, to zgódźcie się, że to już jego osobisty problem natury etycznej. Wszyscy, którzy przeżyli Hołodomor, jednogłośnie stwierdzają: kilka kilometrów od ich wsi, we wsiach rosyjskich głodu nie było. I wraz z rodzicami chodzili tam, by wymieniać na swoje ręczniki i wyszywane koszule produkty spożywcze. Teraz spróbuję odpowiedzieć także na pytanie profesora Kondraszyna, dlaczego i w Rosji w... 1932–1933 lata ludzie umierali wtedy, gdy komuniści nie zabierali im wszystkiego, co nadawało się do jedzenia. Po pierwsze, według spisu powszechnego z 1926 roku Ukraińcy stanowili 75 % ludności rosyjskiej Kubania. Było ich też ponad połowa w Północnokaukaskim Kraju w ogóle. I to właśnie ten rosyjski region, gdzie straty ludzkie od Hołodomoru były najbardziej znaczne. Po drugie, miałem możliwość rozmawiać ze świadkami głodu 1932–1933 w rosyjskich wsiach obwodu ługańskiego, położonych w rejonie Staniczno-Ługańskim. Tak, umierali tam wtedy przede wszystkim marginalni elementy ich społeczności — pijacy, sieroty, nierobi itp. Umierali dlatego, że ich sąsiedzi po prostu przestali dawać im jałmużnę. Jednak wszystkie te ofiary pochowano zgodnie z tradycją chrześcijańską na cmentarzach, a nie dziesiątkami i setkami we wspólnych mogiłach, jak w ukraińskich wsiach, i ich liczba jest nieporównywalnie mniejsza. Powiem więcej: zbierając informacje od mieszkańców rejonu Staniczno-Ługańskiego w obwodzie ługańskim, odnotowywano przypadki, gdy tu w 1933 roku uciekali przed głodową śmiercią Ukraińcy z rejonów tarasiwskiego i millerowskiego (gdzie były całe enklawy ukraińskich wsi) w obwodzie rostowskim Rosji i znajdowali tu ratunek. Zatem Hołodomor był także na Donie, ale również głównie dla Ukraińców. Profesor Kondraszin, podobnie jak jego kolega Dmitrijew, powinien wiedzieć, że liczba ofiar Hołodomoru w ukraińskich wsiach wielokrotnie przewyższa liczbę ofiar II wojny światowej. Wyraźnie i wymownie świadczą o tym listy poległych. Znając te fakty, każdy przyzwoity człowiek, nieodmówiący współczucia cudzemu nieszczęściu, nie może nazywać jednej tragedii wielkimi ofiarami narodu radzieckiego w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej, a drugiej — jedynie trudnościami i wypaczeniami kolektywizacji. Czy wy, należący do naukowej elity Rosji, nie odczuwacie otwartego cynizmu w takim podejściu do historii Ukrainy? A może dla was takiej historii po prostu nie ma? We swoich wnioskach Wiktor Kondraszin twierdzi, że głodu nikt wcześniej nie planował. Być może, ale Hołodomor w Ukrainie planowano najstaranniej. Tak, już w 1931 roku komuniści skonfiskowali ukraińskim chłopom wszystkie legalnie zarejestrowane strzelby myśliwskie. Tak, na wszelki wypadek, aby ojcowie rodzin zachowywali się uległie, gdy za rok lub dwa poinstruowani przez komisarzy miejscowi aktywiści zabiorą im całe zboże i inne zapasy żywności, skazując ich rodziny na najstraszliwszą ze wszystkich śmierci — śmierć głodową. Wtedy też komuniści starannie zebrali wszystkich ukraińskich kobzarzy rzekomo na zjazd w Charkowie, gdzie ich potem rozstrzelano lub wtrącono za kraty na długi okres. Zrobiono to dlatego, że w przeciwieństwie do prasy komunistycznej, która posłusznie milczała o Hołodomorze przez dziesięciolecia, na kobzarzy bolszewicy nie mieli wpływu. Ci zapewne utrwaliliby i przekazali przyszłym pokoleniom prawdę o ludobójstwie. Doktorowi nauk historycznych Kondraszinowi, który bada temat głodu 1932–1933 w ZSRR, powinny być dobrze znane te fakty. Ten „bezstronny” uczony albo nie uważa ich za istotne, albo świadomie milczy. Chciałem powiedzieć Wiktorowi Kondraszinowi i Michaiłowi Dmitrijewowi, że w latach naszej niepodległości w Ukrainie z niebytu powstaje inteligencja narodowa, która wyznaje wartości europejskie, a zupełnie nie euroazjatyckie, czego wy bardzo byście chcieli. Nas, delikatnie mówiąc, nie pociąga ZSRR. Przywykliśmy już do tego, by nie szczycić się swoim największym na świecie terytorium i najsilniejszą armią. A nie dlatego, że tak nie lubimy Rosji i Rosjan, lecz dlatego, że wasze priorytety mentalne są dla nas dziś po prostu śmieszne. Dlatego wy, intelektualiści, powinniście rozumieć, że wspólna historia między nami może istnieć tylko wtedy, gdy znów uda wam się uczynić Ukrainę swoją guberną. Ale nawet wtedy, zapewniam was, pozostaniemy wewnętrznie wolnymi ludźmi, a wasze imperium będzie miało z nami wielkie problemy.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn