Strona · s. 7strona oryginału ↗
JĘZYK JEST JEDEN
Слово Просвіти, №39 за 2008 рік
Mykoła Małyszko. „Świeca” całości, detale nabierają niewiarygodnych rozmiarów. „Całość — podkreślał O. Kundzicz — jest przekładalna nawet w tym przypadku, gdy składa się z elementów nieprzekładalnych”2. Są wśród poetów tłumacze na tyle subtelni i wrażliwi w swojej czuciowości i czułości, że potrzeba najmniejszej zmiany dźwięku lub ruchu pędzla podczas przejścia utworu z języka na język wydaje im się zniekształceniem całościowego zamysłu i oryginalnego systemu znaków artystycznych. Do takich należy u nas A. Sodomora — głęboki analityk, wirtuoz przekładu, którego umiejętność dostrzeżenia i wcielenia w życie istoty poezji radośnie świadczy właśnie na korzyść jej przekładalności. A jednak szczera skromność Proteusza, nieustępliwość w twórczych poszukiwaniach (w sztuce nie ma rzeczy skończonych), dociekliwe niezadowolenie krytyka natchnęły go do napisania takiego sonetu: Jeśli nieprzekładalność to przesąd, To ja — z najbardziej przesądnych na świecie: Z Verlainem zatesknic w unisonie?.. Czy żaglem tak samo zbielić?.. Dla tłumacza to nie kara, lecz prawo: Tej samej fali dwa razy nie spotkać; Co struna — to inny alikwot, W każdej chwili — inny nastrój na strunie tej. A jednak, najbardziej przesądny tłumacz, Jak płynąłem, tak i płynąć będę — między niepowodzeniami, Od słowa drogę mierząc aż do słowa. A żeby nie wpaść w niewolę skrajności — Nad przesądem biję się znowu i znowu, Jeśli nieprzekładalność to przesąd…3 Nie, nie miał racji R. Frost, twierdząc: „Poezja to jest to, co nie poddaje się przekładowi”. Przeciwnie: zdolność poezji do przechodzenia z języka na język — to jej właściwość i istota, bo w poezji wcielone jest pragnienie bycia usłyszanym, i nie tylko u siebie w domu, na chutorze, w powiecie czy w kraju — ona jest sposobem na porozumienie się przez morza i epoki, to wołanie do ludzi i odzew w niej wielorakości uniwersalnego ludzkiego doświadczenia. Miał rację M. Gumilow, kiedy mówił: „Aby pojąć w pełni jakiegokolwiek poetę, trzeba go przeczytać przetłumaczonego na wszystkie języki”4. Ciąg dalszy nastąpi. 1 Moroz L. Do głębin przekładu. — Literaturna Ukrajina. 12 grudnia 1985 roku. 2 Kundzicz O. Problemy twórcze przekładu. — Kijów, 1973, s. 52. 3 Sodomora A. Studia jednego wiersza. — Lwów, 2006, s. 230. 4 Gumilow N. List o poezji rosyjskiej // Apollon, 1914, nr 5, s. 42.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
