Strona · s. 8strona oryginału ↗
Z NOTATNIKA PISARZA
Слово Просвіти, №39 за 2008 рік
Wasyl Folwaroczny (urodzony 30 stycznia 1941 roku we wsi Napadiwka w rejonie łanowieckim obwodu tarnopolskiego) — poeta, prozaik, dramaturg, działacz społeczny. Członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy (1969), Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy (1973), zasłużony działacz sztuki Ukrainy (2001). Odznaczony orderami „Za zasługi” III stopnia, Równy Apostołom Cyryla i Metodego (oba — 2006), honorowymi odznakami „Znak Honoru” (1986), „Budowniczy Ukrainy” (2001). Laureat nagrody Wszechzwiązkowego konkursu na najlepszą sztukę (1977), literacko-artystycznej nagrody im. S. Worobkiewicza (2000). Studiował na Uniwersytecie Czerniowieckim (od 1958), ukończył Uniwersytet Lwowski (1963). Pracował jako nauczyciel, dziennikarz w redakcjach gazet Bukowiny i Żytomierszczyzny, kierownik części literackiej Żytomierskiego Obwodowego Teatru Muzyczno-Dramatycznego. W Czerniowcach — jako zastępca naczelnika obwodowego zarządu kultury, zastępca przewodniczącego obwodowego komitetu wykonawczego (1990), zastępca przewodniczącego obwodowej administracji państwowej (1991—1993), zastępca dyrektora Centrum Badań Naukowych Bukowinoznawstwa przy Uniwersytecie Czerniowieckim (1993—1997). Od 1974 roku — sekretarz, w latach 1976—1990 — sekretarz odpowiedzialny organizacji czerniowieckiej NZPU. Przewodniczący obwodowej organizacji Kongresu Ukraińskiej Inteligencji (1997—2001). Od października 2003 roku — pierwszy zastępca przewodniczącego organizacji kijowskiej, od 2003 roku — przewodniczący zrzeszenia dramaturgów NZPU. W latach 2002—2006 — dyrektor Domu Pisarzy NZPU. Obecnie — zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Autor zbiorów poezji „Niepokój” (1966), „Rosną synowie” (1967), „Świt” (1968), „Lekcje wierności” (1976), „Nurt” (1982), „Rodowód” (1992), „Poezje” (2000), „Słonecznik na balkonie” (2005); powieści dokumentalnych „Słońce w ziarnie” (1972), „Lecznicza woda” (1976), „Ziemia prawnuków Żyżyjana” (1980) i innych; powieści „Skaz”, „Zerwane struny” (obie — 2004), „Czarny bumer” (2006); sztuk „Złożona gama” (1968), „Drugie kwitnienie” (1969), „Egzamin dojrzałości” („Żywa woda”, 1974), „Nie przespać rosy” (1976), „Woda z ojcowskiej studni”, „Majowa muzyka” (1979), „I przyjdzie dzień”, „Świetlica dla przyszłości”, „Dziecięce zabawy” (wszystkie — 1988), „Bohdan” (2003), „Petlura”, „Dopóki morze przelecę” (obie — 2005), „Pułapka” (2006), zbiorów sztuk „Przesolony miód”, „Pokusa” (oba — 2000) i innych, które wystawiano w wielu teatrach na Ukrainie i za granicą.
Wasyl FOLWAROCZNY
Ani świece, które stawiał Petlura w cerkwi, żeby nie doszło do rozłamu w partii, ani gorące przemówienia Porsza i Wynnyczenki, ani wystąpienia jego, Petlury, oraz Ponajtenki nie zdołały przekonać oponentów, że trzeba kontynuować walkę według ukraińskiego programu, a nie być echem w cudzym wielogłosowym chórze Rosjan. Nic nie pomogło. Partia się rozpadła, podzieliła nie na dwie, jak początkowo przewidywano, a na trzy grupy. Zwolennicy połączenia z rosyjską partią mienszewicką, przeważnie tak zwani zagranicznicy, opuścili konferencję, odmówili sojuszu z niepodległościowcami. Wystąpili przeciwko podziałowi wspólnego majątku partyjnego, chcieli zostawić wszystko sobie, przywłaszczyć kasę partyjną, archiwum, bibliotekę, skład literatury. I niczym nie ustąpić innym. Niepodległościowcy upoważnili Symona Petlurę do wynegocjowania sprawiedliwego parytetowego podziału. Kiedy jednak z rozmów nic nie wyszło, Petlura postanowił działać w inny sposób — zdecydowanie, z użyciem siły. Porozumiał się z kilkoma członkami partii spośród miejscowych Galicjan i pewnego wieczoru, tuż przed świętem Jordanu, kilku chłopaków podjechało wynajętymi saniami pod budynek partii, wyłamało zamek, wyniosło sejf z kasą, kosze z dokumentami archiwalnymi oraz najcenniejsze książki, wywieźli wszystko i ukryli w bezpiecznym miejscu.
— Kto nie pragnie sprawiedliwego podziału, traci wszystko! — oświadczył Symon prosto w oczy Tkaczence, dobrze znanemu mu jeszcze z Kubania, gdy ten zaczął podejrzewać, że ekspropriacja majątku partyjnego to sprawka nie kogo innego, jak jego, Petlury.
Po konferencji i rozłamie od kierownictwa odeszło wielu znanych liderów. Na pierwszy plan wyszli głównie młodzi, jeszcze wczoraj mało znani partyjniacy, którzy śmiało dali się poznać na konferencji jako rozsądni, oczytani politycy, prawda, że po młodzieńczemu nieco awanturniczy i porywczy. Symon Petlura i Wołodymyr Wynnyczenko stali się prawą ręką kierownika partii Mychajła Porsza, liderami wśród zagranicy i zdobyli szacunek Galicjan. Niedługo po wyjeździe Porsza na zjazd rosyjskich socjaldemokratów, a Antonowycza do Charkowa, którzy redagowali wydawnictwa partyjne „Praca” i „Wieśniak”, ich obowiązki redaktorskie przejął Petlura. Nie tylko utrzymał zdobyte pozycje, ale doprowadził do zwiększenia nakładu wydawnictw, poszerzył grono autorów. Sprzyjała temu komunikatywność młodego rewolucjonisty, umiejętność dogadywania się z ludźmi, wsłuchiwania się w cudze argumenty. Polubili go galicyjscy liberałowie, zaczęli częściej pisywać do redagowanych przez niego wydawnictw i proponowali Petlurze publikowanie w ich pismach: w „Literacko-Naukowym Biuletynie”, redagowanym przez Frankę, oraz w „Zapiskach Towarzystwa Naukowego imienia Szewczenki”, którymi opiekował się Hruszewski.
SYMON PETLURA
SPĘTANE KONIE
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
