Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

CUDOTWÓRCA WSZYSTKIEJ RUSI 29 WRZEŚNIA — ŚWIĘTY CYPRIAN, METROPOLITA KIJOWSKI

Слово Просвіти, №39 за 2008 рік

Borys SAMBOR, sekretarz Bractwa Świętego Zwiastowania przy cerkwi Pokrowskiej, m. Kijów Działalność arcykapłańska błogosławionego Cypriana, metropolity kijowskiego i całej Rusi, przypada na koniec XIV—początek XV wieku. Cyprian urodził się w Bułgarii, w mieście Tyrnowo i należał do szlachetnego rodu Cambłaków. Zdobywszy wysokiej jakości wykształcenie i doskonale opanowawszy język grecki, jeszcze jako młodzieniec wyruszył na Atos i tam przyjął postrzyżyny zakonne. Surowym życiem zakonnym w klasztorze Chilandarskim zdobył szeroką popularność. Dowiadujemy się o tym z Listu patriarchy bułgarskiego Eutymiusza, do którego z wieloma pytaniami często zwracał się młody mnich. Wkrótce czernoryziec Cyprian zwrócił na siebie uwagę wykształceniem i znajomością świętych ksiąg nawet patriarchy konstantynopolitańskiego Filoteusza. Patriarcha zbliżył do siebie Cypriana i szybko uznał go za swoją zaufaną osobę. Cyprian po raz pierwszy przyjechał na Ruś w 1373 roku jako poseł patriarchy ekumenicznego. Przyczyną tej podróży były skargi zachodnioruskich książąt, przede wszystkim litewskiego Olgierda, na metropolitę Aleksego, który zarządzał wówczas metropolią z Moskwy. Poseł patriarchy, pomieszkawszy na Ukrainie, zdołał na pewien czas pogodzić książąt z metropolitą. W 1376 roku patriarcha Filoteusz wyświęcił Cypriana na metropolitę kijowskiego i litewskiego. Jednocześnie Konstantynopol, pragnąc zachować integralność kijowskiej katedry metropolitalnej, zdecydował, że po śmierci Aleksego Moskwa zostanie podporządkowana jedynemu metropolicie Cyprianowi. Lecz w Moskwie nie chcieli metropolity, którego zaproponował litewski książę. Życie Cypriana nie było łatwe. Święty Aleksy chciał przekazać metropolię czcigodnemu ihumenowi Sergiuszowi z Radoneża, lecz nie zdołał. Wielki książę moskiewski Dymitr Iwanowicz przygotowywał na katedrę kapłana z podmoskiewskiej wsi Kołomiejskoje, Mitiaja. Książę uczynił go swoim spowiednikiem, przekonał do przyjęcia stanu zakonnego i pomógł zostać archimandrytą klasztoru Spaskiego. Lecz ani biskupi, ani inne duchowieństwo nie podzielali poglądów księcia Dymitra, gdyż Mitiaj nie posiadał ani zakonnej pokory, ani prawdziwej miłości do owczarni. Jeszcze jako archimandryta zakładał szaty świętyńskie i biały kłobuk, brał do ręki arcykapłańską laskę, a z czasem całkiem porzucił klasztor i zamieszkał w domu metropolitalnym, co zabraniała reguła zakonna. Zrozumiawszy zamiary księcia, początkowo zamierzał, zgodnie z ustalonymi zasadami, jechać do Konstantynopola po święcenia, a później zrozumiał, że takie zachowanie w Moskwie wywoła potępienie w Konstantynopolu. Wtedy Mitiaj zaczął skłaniać księcia do tego, aby jego własni biskupi wyświęcili go w Moskwie. Wśród biskupów był ten, który wystąpił przeciwko takiemu wyświęceniu — Dionizy, biskup suzdalski, rodem z Ukrainy. Wychowanek ławry Kijowsko-Pieczerskiej, zawsze był gorliwym obrońcą praw cerkiewnych. Wtedy biskup Dionizy ogłosił swoje zamiary wyjazdu do Konstantynopola i opowiedzenia o wszystkim patriarsze. Ale Mitiaj postanowił przedstawić własną wersję tego, co się stało, patriarsze konstantynopolitańskiemu. W lipcu 1379 roku z wielkim orszakiem w składzie delegacji trzech archimandrytów wyjechał z Moskwy. Żegnał go sam wielki książę moskiewski Dymitr Doński, dał Mitiajowi kilka czystych książęcych arkuszy papieru z pieczęcią. Ale na przystani Carogrodu Mitiaj nagle zmarł. Jego towarzysze nie chcieli wracać do Moskwy i postanowili przedstawić patriarsze ekumenicznemu do zatwierdzenia na katedrę metropolitalną archimandrytę perejasławskiego Pimena. Tutaj przydał się czysty książęcy blankiet. Z listem od wielkiego księcia moskiewskiego wyruszył do patriarchy Pimen. Metropolita Cyprian po dwuletnim pobycie w Kijowie już od pewnego czasu mieszkał w Konstantynopolu, szukając wstawiennictwa u patriarchy. Patriarchą ekumenicznym w tym czasie nie był już protektor Cypriana Filoteusz, lecz Nil, który wcześniej miał stosunki z metropolią ruską. Biskup suzdalski Dionizy również zdążył zrealizować swoje zamiary i przebywał w Konstantynopolu. I mimo wszystko, choć podstępem, Pimen osiągnął cel. Książę Dymitr przyjął tę wiadomość jako przykrość dla siebie i natychmiast rozkazał wtrącić Pimena do więzienia, najpierw w Czuchłomie, a potem w Twierze. Przybywszy do Kijowa, metropolita Cyprian otrzymał wielkoksiążęce zaproszenie Dymitra Dońskiego do Moskwy. 23 maja 1381 roku za miastem powitał go sam wielki książę moskiewski z ludem. Był to czas, kiedy Moskwa uroczyście świętowała zwycięstwo na Kulikowym Polu, które znacznie wyniosło ją ponad inne miasta. Tak błogosławiony Cyprian zaczął pełnić posługę arcykapłańską na katedrze kijowskiej w Moskwie. Wtedy doprecyzował i przerobił wcześniej ułożony żywot metropolity Piotra, rodowitego wołynianina, który jako pierwszy opuścił Kijów i ostatecznie przeniósł się z katedrą metropolitalną najpierw do Włodzimierza nad Klaźmą, a potem do Moskwy. Tam na świętego Cypriana czekały nowe próby. W 1382 roku nie brał udziału w obronie Moskwy. To stało się przyczyną niezadowolenia Dymitra Dońskiego z metropolity Cypriana. Tochtamysz spustoszył Moskwę. Patriarcha ekumeniczny dowiedział się o uwięzieniu Pimena. Przesłał list do wielkiego księcia, namawiając go do przyjęcia Pimena jako arcykapłana jego ziemi. Książę nie zwlekał z ponownym wyrażeniem Cyprianowi swojego niezadowolenia, więc Cyprian zmuszony był wrócić do Kijowa. Cyprian z drogi pisał do przyjaciela, ihumena klasztoru Sierpuchowskiego Atanazego, o księciu: “Niech Pan Bóg pozwoli mu ponownie poznać prawdę… Bóg znajdzie pochlebcę i kłamliwego człowieka”. Kijów przywitał swojego świętego życzliwie. Na ziemiach ukraińskich i białoruskich jego zarządzenia przyjmowano z prawdziwą miłością, nawet król traktował go życzliwie. W Moskwie w metropolii było niespokojnie. W 1387 roku patriarcha ekumeniczny zaprosił Cypriana do Konstantynopola. Po drodze święty wstąpił do swojej ojczyzny — do Bułgarii, do miasta Tyrnowo, gdzie z honorami powitał go lud na czele z patriarchą bułgarskim Eutymiuszem. Szanując literaturę duchową, zdążył wywieźć wiele ksiąg, chroniąc je przed nieuchronnym zniszczeniem. Przebywając pewien czas w Konstantynopolu, wraz ze swoim duchowym przyjacielem ihumenem Atanazym przepisywał księgi duchowe. Imperator Bizancjum nie raz wysyłał go z poleceniami na ziemie słowiańskie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn