Strona · s. 15strona oryginału ↗
NIEŚMIERTELNY ROMANS
Слово Просвіти, №39 за 2008 рік
W oczach pojawiły się łzy. Szedł z parku powoli. Wkrótce ukończył studia na uniwersytecie. Ktoś z przyjaciół podarował mu zbiór wierszy „Księga pieśni” wielkiego niemieckiego poety Heinricha Heinego. Z tej książki przetłumaczył na język ojczysty wiersz „Kiedy rozstają się dwoje”. Był on współbrzmiący z jego duszą. Przetłumaczył go pod sosną-lirą. W Kijowie Maksym Sławinśkyj poznał Łesię Ukrainkę. Wypowiedziała się ona pochlebnie o przekładzie utworu lirycznego, co uskrzydliło młodego literata. Razem z Łesią Ukrainką przetłumaczył „Księgę pieśni”, która ukazała się drukiem we Lwowie w 1892 roku. Przekłady podpisano: „Maksym Sławinśkyj” — autor przyjął pseudonim od nazwy osady Stawyszcze. Wiersz ze zbioru „Księga pieśni” w przekładzie Maksyma Antonowycza bardzo spodobał się ukraińskiemu kompozytorowi Mykole Łysence. Napisał on do niego cudowną, poruszającą melodię. Romans stał się popularny wśród ludu — nieśmiertelny, gdyż subtelnie oddano w nim głębokie uczucia, pełne smutku. Wersy pieśni dotykają najdelikatniejszych strun serca. Romans „Kiedy rozstają się dwoje” wykonywało wielu utalentowanych artystów. Szczególnie jasno i oryginalnie — sławni ukraińscy śpiewacy Iwan Kozłowśkyj oraz Iwan Patorżynśkyj. Jednak w czasach radzieckich nigdy nie wymieniano imienia utalentowanego tłumacza i oryginalnego poety Maksyma Sławinśkiego, dzięki któremu narodził się romans. Jego utwory i przekłady drukowano w antologiach „Wik” (1901), „Akordy” (1904), „Ukraińska muza” (1908), a także w ówczesnych czasopismach „Zoria”, „Żytie i Słowo”, „Doswitni wohni”. Przez pewien czas Maksym Sławinśkyj pracował w wydawnictwach „Nasze żyttia”, „Towarysz”. Swój los Maksym Sławinśkyj związał z walką wyzwoleńczą o niepodległość. W 1919 roku został przewodniczącym misji dyplomatycznej Ukraińskiej Republiki Ludowej w Pradze. Pozostał w Czechach, zarabiał pracą pedagogiczną, dziennikarstwem, przekładami, ale kontrwywiad wojskowy byłego Związku Radzieckiego aresztował Maksyma Antonowycza Sławinśkiego. Wywieziono go na Syberię, gdzie w obozie koncentracyjnym przedwcześnie urwało się życie utalentowanego pisarza, oświeceniowca, pedagoga, patrioty. W latach niepodległości Ukrainy zwrócono nam przemilczane imię poety, a także jego utwory. Przykro, że książki Maksyma Sławinśkiego wyszły tylko raz i w zbyt małym nakładzie. KIEDY ROZSTAJĄ SIĘ DWOJE Słowa Heinricha Heinego, przekład Maksyma Sławinśkiego Muzyka Mykoły Łysenki Kiedy rozstają się dwoje, Za ręce biorą się oni I płaczą, i ciężko wzdychają, Bez liku wzdychają, smutni. Z tobą my we dwoje nie wzdychali, Nigdy nie płakaliśmy my: Ten żal, owe ciężkie westchnienia Przyszły do nas z czasem same. Są na świecie skarby pradawne, które leżą w ziemi. I tylko przypadek zwraca je ludzkości. A są żywe, które otulają duszę czarem, natchną życiodajną siłą. Do takich skarbów należy ukraińska pieśń ludowa. Pragnąłem odszukać twórców najulubieńszych w ludzie pieśni i przywrócić ich imiona. Tak, w 2003 roku w stołecznym wydawnictwie „Krynycia” ujrzała światło dzienne moja książka o twórcach ukraińskich pieśni, które stały się ludowymi. Z książki „Jedna na cały świat” korzystają wykładowcy, studenci, uczniowie i nauczyciele wiedzy o Ukrainie, muzyki, literatury ukraińskiej. Od nich otrzymałem wiele listów z prośbą o kontynuowanie opowieści o twórcach ukraińskich pieśni, które stały się ludowymi. Przygotowałem do druku drugi tom tej książki. Proponuję fragmenty z niej czytelnikom gazety „Słowo Proświty”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
