Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Duch autentyczności, czyli nowe życie starej rubryki

Слово Просвіти, №39 за 2012 рік

będziemy pisać o wszystkich politycznych perypetiach, które nie pozwalają władzy spojrzeć szeroko otwartymi oczami na problemy małych miast Ukrainy, na ogólnoukraińską obojętność wobec zapadania się pereł historii i kultury w strefy depresji. Oto jeden tylko fakt: spośród 210 tysięcy cennych zabytków tylko 140 tysięcy wpisano do ogólnopaństwowego rejestru… Mimo wszystko małe miasta zawsze były i nadal są nie tylko oficjalnymi „jednostkami i podmiotami”: to tam rodziły się i były pielęgnowane fundamentalne cechy ukraińskiego życia narodowego, historii, kultury, języka. Tysiące inteligentów w całym naszym kraju żyje i pracuje w tych „jednostkach osadniczych”, robiąc wszystko, co możliwe — i niemożliwe, realizując kierunek swojej pracy w rubryce „Małe miasta Ukrainy”. Jak zawsze wzywamy na pomoc lokalne organizacje miejskie obwodowych zrzeszeń Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki: piszcie do nas, podawajcie adresy, mówcie o tym, co zrobiono, i o tym, co trzeba zrobić. W obecnym numerze „Słowa Proświty” publikujemy pierwszą opowieść o redakcyjnej podróży do Niżyna. Wybraliśmy je nieprzypadkowo: kto choć raz był w tym starożytnym mieście, zgodzi się z naszym wyborem. Kto w Niżynie nie bywał, mamy nadzieję, zainteresuje się tą legendą ukraińskiego urbanistyki, której świątynie tworzą krzyż — ze wschodu na zachód. I, jak twierdzi strażniczka zabytków Niżyńskiego Muzeum Krajoznawczego Lilija Rudenko, „od- Tarasa Szewczenki i Aleksandra Puszkina, Aleksandra Gribojedowa i Wołodymyra Dala? Gogolowski romantyczny realizm także był nam bliski i zadziwiająco przejawiał się w barokowych rysach Soboru Mikołajowskiego oraz w dzisiejszych bazarowych szyldach, bezlitośnie przyczepionych do legendarnych zabudowań minionych stuleci, w ruinach świątyń. Wtedy szczególnie dotkliwie żałowano zniszczonego dzieła niżyńskiego licealisty „Coś o Niżynie, czyli Głupcom prawo nie pisane” i w wyobraźni pojawiały się jego wizje: „Ikony wyniesiono z cerkwi — i cerkiew już nie cerkiew: nietoperze i złe duchy mieszkają w niej…” Jednak nieczysta siła niżyńskiemu desantowi nie zagrażała: towarzyszył nam ojciec Aleksander Morozow, naukowiec i pro-konie, to trzeba było wiele czasu, a stacje pocztowe urządzone są tak, że odległość między nimi wynosi od 16—18 wiorst do 35. Przez cały czas w obiegu było 51 koni. Oprócz podstawowej funkcji — przewozu pasażerów, można było przesyłać i odbierać za pośrednictwem poczty wszelkie rzeczy, w tym listy i duże sumy pieniędzy. Po 1835 roku uruchomiono dyliżanse między Kijowem a Moskwą. Zaprzęgano sześć koni, było miejsce dla woźniców i dla pasażerów. Mogły przewozić 8 pasażerów, ale kosztowało to niemało, a dyliżans kursował raz w tygodniu. W muzeum zachowano materiały z XVII—XVIII wieku. W szczególności historię miłości Mazepy do Motrii Kocziubejiwny, dokumenty, kafle z XVIII wieku, które znaleziono podczas remontu pomieszczenia. Eksponaty z XIX wieku: dokumenty (kopie z petersburskiego archiwum), gazeta „Siewiernaja Pocza” (1813 r.), której w przyszłym roku minie 200 lat. Wśród eksponatów z początku XX wieku — państwowe i osobiste pieczęcie, do których prawo mieli ludzie pochodzenia szlacheckiego. Bardzo ciekawy eksponat — podróżny samowar-czajnik (druga poł. XIX w.). Przy okazji, nowoczesne podgrzewacze wody powstały na podstawie takiego podróżnego samowara. Jeszcze jedna unikatowa rzecz — telefon z początku stulecia. A oto kolekcja znaczków pocztowych, począwszy od pierwszymi 1918 ro-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn