Strona · s. 4strona oryginału ↗
Szansa — nasza!
Слово Просвіти, №39 за 2012 рік
WYBORY: DZIENNIK OBSERWACJI
Wołodymyr KAŁASZNYK, profesor Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia W. N. Karazina
Właśnie tym palindromem zwracam się do wszystkich ukraińskich obywateli, którym nie jest obojętny los ich państwa i którzy są zainteresowani jego przyszłością jako demokratycznego europejskiego społeczeństwa (zarówno do lewicowców, jak i centrystów, i prawicowców, wszak wyrażenia palindromiczne czyta się jednakowo zarówno z lewej, jak i z prawej strony): zjednoczmy swoje głosy w ten gromki, którym „ryczy ryczący”, zlejmy się swoją wolą z porohami Dniepru i karpackimi beskidami, stańmy wszyscy jak jeden murem na drodze lawinowego, regionalnego wprowadzania po szulersku uchwalonej przez parlamentarną większość ustawy językowej według projektu Kiwałowa-Kolesniczenki, skorzystajmy z być może ostatniej, ale opatrznościowo naszej, ratunkowej szansy. Nie wierzmy słodkim zapewnieniom „regionalów” i ich satelitów o swobodnym rozwoju języków mniejszości przy obowiązywaniu prowokacyjnej ustawy oraz w to, że jedynym językiem państwowym pozostanie wtedy ukraiński. Jeśli dzisiaj, kiedy nawet posłuszny władzy Sąd Konstytucyjny uznaje jedynie język ukraiński za państwowy, a kierownik frakcji partii władzy i wielu innych deputowanych najwyższego organu ustawodawczego Ukrainy nie posługuje się nim w działalności parlamentarnej, kiedy na najwyższym stanowisku władzy wykonawczej znajduje się człowiek, który (wbrew wymaganiom stawianym urzędnikowi państwowemu) w ogóle nie włada językiem państwa i kaleczy go swoimi eksperymentami językowymi, kiedy nawet gwarant Konstytucji o sprawach państwowych coraz częściej opowiada w regionalnym języku rosyjskim, to nietrudno przewidzieć, czego należy oczekiwać dalej — bez wątpienia kolejnego kroku, czyli ogłoszenia języka jednej z mniejszości, choćby największej, drugim językiem państwowym lub przynajmniej, z terminologiczną zasłoną, oficjalnym. Jeśli chodzi o ukraińsko-rosyjską dwujęzyczność, to przechodziliśmy już ten etap w czasach radzieckich, które pozostawiły Ukrainie w spadku złowrogie cienie rusyfikacji i narodowego odstępstwa. W monografii „Język ukraiński w pierwszej połowie XX wieku (1900—1941): Stan i status” najwybitniejszy filolog ubiegłego stulecia Jurij Szewelow pisał: „Dobrze wiadomo, że dwujęzyczność zawsze dąży do przejścia w jednojęzyczność i, teoretycznie, w każdym indywidualnym przypadku może skłonić się ku któremukolwiek z języków. Na Ukrainie istniało niebezpieczeństwo, że dwujęzyczność przerośnie w nieukraińską jednojęzyczność…”. Czyż nie na taki końcowy rezultat liczą powierzchowni czytelnicy Europejskiej karty języków mniejszości, pseudoobrońcy tych języków? Nie ma wątpliwości co do takiego właśnie wyrachowania dalekich i bliskich wrogów ukraińskiej niepodległości, widzialnych i niewidzialnych antypaństwowych dyrygentów obecnego parlamentarnego zamętu. W każdym razie zarówno wasale różnego kalibru, jak i krymski kum niedawnego wysokiego rangą gościa z pożądanej przez nich metropolii mieli czym pocieszyć tego ostatniego i choćby w jakikolwiek sposób podegrać jego imperialnym ambicjom. Te skutki denacjonalizacji i spowodowanego przez nią odstępstwa, które zaczęła przezwyciężać niepodległa Ukraina, obecna władza stara się nie tylko zachować, ale i uzupełnić, uczynić normą. Ci nieszczęśni sternicy nie zastanawiają się nad prawdziwymi przyczynami dzisiejszych problemów zarówno w gospodarce, jak i w sferze duchowej oraz w moralności społeczeństwa. A jeszcze pod koniec XIX w. wychowanek Uniwersytetu Charkowskiego, sławny językoznawca Ołeksandr Potebnia, dał wyczerpującą charakterystykę tego, co pociąga za sobą asymilacja jednego narodu przez drugi, w tym także poprzez zależność językową. Przytoczę w języku oryginału, bardziej akceptowalnym dla dzisiejszych przywódców, cytat z jego pracy, wyróżnionej wysoką nagrodą akademicką: „W ogóle denacjonalizacja sprowadza się do złego wychowania (wyróżnienie autora. — W. K.), do choroby moralnej: do niepełnego korzystania z dostępnych środków percepcji, przyswajania, oddziaływania, do osłabienia energii myśli; do obrzydliwości spustoszenia na miejscu wypartych, ale niczym nie zastąpionych form świadomości; do osłabienia więzi dorastających pokoleń z dorosłymi, zastępowanej jedynie słabą więzią z obcymi; do dezorganizacji społeczeństwa, niemoralności, zdziczenia”. W ocenie uczonego-myśliciela denacjonalizowanego społeczeństwa zbyt przejrzyście przegląda się obecna sytuacja na Ukrainie i bez stopniowego jej naprawienia państwo Ukraina może nie przetrwać. Pochopna, prawnie niezbilansowana ustawa o zasadach państwowej polityki językowej, fałszywie deklarując państwowość języka ukraińskiego i swobodny rozwój języków mniejszości narodowych, w rzeczywistości jest zdolna doprowadzić do babilońskiego pomieszania języków na Ukrainie i utraty naszej państwowości. Bez języka nie bywa ani narodów, ani ich państw — to aksjomat historycznego rozwoju ziemskiej cywilizacji. Na jeden z głównych problemów ukraińskiego społeczeństwa prawie 80 lat temu wskazał Iwan Ohijenko, ostrzegając przed rozproszeniem, roz-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
