Strona · s. 6strona oryginału ↗
Dla Boga i narodu
Слово Просвіти, №39 за 2018 рік
Olha BOJCZUK Duchowieństwo: historia we wspomnieniach Pawło Wytwycki był trzecim z ośmiu synów Stepana i Sofii Wytwyckich. Rodzina była wykształcona i wzorowa, o niezłomnych przekonaniach i wartościach. W domu pod obrazami leżały obok siebie Biblia i Kobziarz. W zimowe wieczory rodzina zbierała się na czytanie, modlitwę i treściwe rozmowy. Po zburzeniu szkoły Pawło uczył się prywatnie u wytwyckiego nauczyciela Mychajła Wołkowieckiego, który oprócz wszystkiego był przewodniczącym czytelni „Proświty”. Uzyskawszy dobrą wiedzę, Pawło wstąpił najpierw do gimnazjum, gdzie prawdopodobnie został członkiem młodzieżowego związku OUN, a następnie kontynuował naukę w lwowskim i stanisławowskim seminarium duchownym. 17 czerwca 1935 roku Pawło Wytwycki został wyświęcony przez biskupa na księdza, przyjął celibat i odprawił swoją pierwszą liturgię w rodzinnej wiejskiej cerkwi. Stepan Jankowski, pierwszy przewodniczący Doliniańskiego Rejonowego Oddziału „Proświty”: „Miałem cztery lata, kiedy ks. Pawło odprawiał swoją pierwszą Mszę Świętą w Wytwicy. Po nabożeństwie wszystkim obecnym parafianom rozdał obrazki Matki Bożej. Mama przechowywała go, a potem oddała mi, dorosłemu, i przypomniała, że to cenny prezent od księdza. I zachowałem ten obrazek do dziś. Rodzina Wytwyckich jest wyjątkowa. To nie tylko członkowie OUN, ale coś świętego w sensie wartości. Z Wytwicy wyszło wielu wielkich ludzi. Jesteśmy dłużnikami tych ludzi, którzy tworzyli kulturę. A to więcej niż patriotyzm. Musimy przywrócić sławę wytwyckiej inteligencji, wspominając historię, pamięć i ludzi”. Myrosław Janysziwski, dyrektor liceum fizyczno-matematycznego, członek zarządu obwodowej „Proświty”: „Rodzina Janysziwskich przyjaźniła się z rodziną Wytwyckich. U Janysziwskich było 6 chłopców i 2 córki, a u Wytwyckich — 8 synów. To była rodzina o szczególnej kulturze wewnętrznej. Idealne, przepełnione miłością relacje między małżonkami, między rodzicami a dziećmi. Wykształcona rodzina, która chyba jako jedyna we wsi prenumerowała gazety. Obie rodziny działały w „Proświcie”. Brały udział w pracy kulturalnej i wydarzeniach. Pierwszą literaturę teologiczną Pawło Wytwycki brał od sąsiadów Janysziwskich, wśród których byli diacy. Rodziny organizowały czytania biblijne i to w niemałym stopniu wpłynęło na wybór kapłaństwa przez Pawła. Pod wpływem rodziny Wytwyckich również rodzina Janysziwskich włączyła się w walkę narodowowyzwoleńczą. Syn Stepan też wstąpił do seminarium duchownego, ale nie zdążył przyjąć święceń, bo poszedł do UPA”. „Proświta”: historia w wychowaniu Rodzice hartowali synów w duchu narodowo-patriotycznym, doskonale rozumiejąc całe niebezpieczeństwo dla ich i własnej przyszłości. Styl życia, wychowanie rodzinne i mentorstwo ukształtowały osobowość Pawła tak bardzo, że innym być nie mógł i nie chciał. Proboszcz Wytwicy ks. Mykoła Derłycia, którego kapłaństwo ostatecznie wpłynęło na wybór Pawła, był inicjatorem założenia we wsi czytelni „Proświty”. Mychajło Wołkowiecki, nauczyciel, erudyta i mentor wiejskiej młodzieży, który wytrwale wychowywał uczniów na świadomych narodowo i niezłomnych w ideałach, był przewodniczącym czytelni. W tamtym czasie ks. Pawło był proboszczem we wsi Żabie (Wierchowina) i z okazji rozpoczęcia walki odprawił Mszę Świętą w swojej parafii, a jego ojciec zdawał relację z ostatnich wydarzeń na zebraniu wieśniaków w Wytwicy. Od tego momentu rozpoczęły się aresztowania i represje wobec osób związanych z OUN. Ksiądz Witold Lewycki: „Pawło Wytwycki złożył siebie w ofierze Bogu i narodowi. Jego ofiara zmusza nas do myślenia o walce ze złem. Tak jak ten lis, to zwierzę stało się wskazówką, Bożym znakiem, aby przywrócić prawdę i sprawiedliwość, tak Jego modlitwa jest wskazówką, jak modlić się ofiarnie dla pokoju na całym świecie”. W niedzielę 12 lutego 1941 roku do domu ks. Pawła przyszli gestapowcy. Ksiądz wyciągnął ręce do kajdanek i więcej do wsi nie wrócił… „Proświta”: projekcja w teraźniejszość 77 długich lat historia wsi i „Proświty” zaplątywała się w ciasny węzeł z powodu braku informacji i świadectw, z powodu strachu przed prawdą i braku prawdy. Dorastało pokolenie, które musiało nieustannie przeżywać perypetie historii współczesności i przy tym spośród nagromadzonego dobytku wybierać rzetelną, potwierdzoną przez rodziców i dziadków zastraszoną prawdę. 15 lutego 2018 roku szkoła we wsi Wytwica zebrała społeczność wsi oraz działaczy „Proświty” z obwodu, aby wspomnieć, uczcić pamięć i przywrócić to, co utracone. Przewodnicząca doliniańskiej rejonowej „Proświty” Kateryna Tusyk oraz przewodniczący wytwyckiego oddziału „Proświty” Stepan Szturmak zorganizowali wieczór wspomnień o sławnym rodaku i całej szanowanej wielkiej rodzinie Wytwyckich. Wiejska „Proświta” odzyskała swój status centrum społeczno-kulturalnego życia teraz już Wytwyckiej Zjednoczonej Wspólnoty Terytorialnej. Ksiądz, władze, nauczyciele, młodzież, aktywna społeczność połączyli siły we wspólnych dążeniach i celach. W zeszłym roku w listopadzie delegacja na czele z proboszczem cerkwi ks. Petrem Słupejką wyruszyła do Czortkowa, gdzie odbyło się ponowne pochowanie szczątków ks. Pawła Wytwyckiego na czortkowskim cmentarzu. Starsza miejscowa mieszkanka Kateryna Bandra, która od niedawna podjęła się pisania historii wsi w formie prozy artystycznej i wspomnień, również była uczestniczką delegacji i wzięła z grobu Księdza grudkę ziemi, przywożąc ze sobą odnowioną pamięć o bliskim dla wsi człowieku. Nauczycielka języka ukraińskiego Stepaniya Ławrowycz z okazji swojego udziału w ponownym pochówku napisała głęboką poezję, w której opowiedziała całą historię strasznej straty i nie mniej strasznego znaleziska. A ksiądz Petro ma zamiar poruszyć kwestię przeniesienia szczątków rodaka w rodzinne strony, co podkreślił na wieczorze pamięci w szkole. Przypomniał również obecnym o ofiarności Pawła Wytwyckiego, o męczeństwie i poświęceniu. Prawdopodobnie kiedyś ksiądz Pawło zostanie zaliczony do grona męczenników, gdyż ukrywanie przez niego Żydów przed nazistami nie może pozostać niespłacone ani przez ludzi, ani przez Pana. Pawło Wytwycki i Omelan Sobol. Żabie, 1938 r. Mykoła Szykor, przewodniczący Wytwyckiej Zjednoczonej Wspólnoty Terytorialnej: „Rodzina Wytwyckich to przykład pełnej poświęcenia miłości do ludzi i do Ojczyzny. Miłość do Ukrainy to działanie, codzienna praca na zasadach społecznych. Ich syn Pawło to męczennik, bo ukrywał Żydów i szedł na pewną śmierć. Zadbam o to, aby centrum wsi (plac lub ulica) zostało nazwane na cześć rodziny Wytwyckich”. Mychajło Siczka, p.o. przewodniczącego obwodowej „Proświty”, pochodzący ze wsi Wytwica: „Wytwica to miejsce siły, narodzin i kształtowania się wielkich rodzin. I bardzo symboliczne jest to, że „Proświtę” tworzyli i wznosili tacy ludzie jak ks. Pawło, który po dziesięcioleciach przywraca znaczenie”
Ojciec Pawło Wytwycki-Wasyłkowycz. 1938 r. Zdjęcie z archiwum A. Chrapczuk miejsce pracy oświatowej dla zjednoczenia wspólnoty i wspólnej pracy na rzecz Ukrainy oraz swojej wsi. Nam pozostaje brać przykład i naśladować podobne cele. Stać się ludźmi, na których będą równać nasi następcy”. I rzeczywiście chodzi o to, że Wytwycia to jedno z niewielu miejsc zdolnych zrodzić duchowo bogatych i silnych ludzi. Miejsce, gdzie na zawsze zakorzenia się pamięć pokoleń, przekazywane są z rodu w ród duchowe i moralne nieskalane wartości. A rody te są rozgałęzione i na nowo zakorzenione. Bo Wytwycia to wierzbowa gałązka, gałąź uświęconego drzewa rodzinnego. To jedna z wsi, która nie podupada i nie wyradza się. Tutaj wracają, zostają i kontynuują dzieła swoich ojców. Cieszy, że Wytwycki oddział „Proświty” odrodził się. Cichą codzienną pracą, a potem pięknym podsumowaniem, jak choćby niedawny wieczór pamięci, aktywni ludzie wspierają to, co obecnie jest warte uwagi i utwierdzenia. Właśnie „Proświta” ze swoimi niezmiennymi ideałami, ale nowymi wyzwaniami i sposobami działania, powinna znów zgromadzić wokół siebie inicjatywnych, mądrych patriotów oraz inteligencję. Przewodniczący oddziału, nauczyciel historii Stepan Szturmak, jest dumny z tego, że istnieje perspektywa w pracy i rozwoju. Pojawiły się opracowania i projekty, pojawił się zespół. Zarząd kultury Wytwyckiej Zjednoczonej Wspólnoty Terytorialnej na czele z Witalijem Kułpą, który jest ponadto kierownikiem organizacji społecznej „Słoneczna Sicz”, jest gotowy współpracować i wspierać wszystkie warte uwagi inicjatywy. Obwodowa „Proświta” zawsze chętnie wspiera pracę aktywnych oddziałów i udziela pomocy w rozwiązywaniu problematycznych kwestii na poziomie obwodu w ramach swoich kompetencji i możliwości. Wieczór pamięci poświęcony ks. Pawłowi Wytwyckiemu stał się kolejnym podsumowaniem historyczno-oświatowej pracy całej wspólnoty. Naprawdę warto, by byli dumni z historii, ludzi i atrakcyjnych możliwości. A „Proświta” stanie się mocnym fundamentem dla wszystkich, którzy płoną chęcią pokazania następcom prawdziwej historii wsi i Ukrainy, swoich ludzi, którzy tworzyli tę historię, i wszystkich, z których obecnie możemy być dumni i których możemy naśladować. ———————— *Hubka I. Drogą walki \ Iwan Hubka. — Lwów: PTWF „Afisza”, 2008. — Cz. VI. — 880 s. Przyjezdny do Jahilnyci myśliwy Hryhorij Opacki przypadkowo natrafił na lisią norę. W ułamku sekundy lis już wyślizgiwał się z chwytnych rąk. Lis opierał się, prężył ogonem, drapał łapami ziemię… Na trawę wraz z grudkami ziemi upadła ludzka kość… W październiku 2017 roku lwowscy ekspedytorzy odkryli pochówek 60 osób. Byli to więźniowie czortkowskiego więzienia, ofiary nazistów, rozstrzelani za udział w narodowowyzwoleńczej walce. Rozpoznano ze wszystkich tylko jednego, który upadł do dołu jako ostatni, przedtem wyspowiadawszy współtowarzyszy pod murami więzienia. Ojca rozpoznano po modlitewniku, podpisanym „P. Wytwycki”, a w nim — miniaturowy tryzub i dwa medaliony: z wizerunkiem Hoszowskiej Bogurodzicy i napisem „Członek bractwa”. Od lewej do prawej: Ołena Kysilewska-Kolankowska, Stefania Łahoła, ks. Pawło Wytwycki, 1939 r.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
