Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Do portretu Iwana Juszczuka

Слово Просвіти, №39 за 2018 рік

To, co nam pisane, — od Boga! Z Iwanem Juszczukiem jesteśmy blisko jeszcze od 1953 r. — byliśmy na jednym roku filologii ukraińskiej Uniwersytetu Lwowskiego. Po roku dziennikarstwo oddzielono, ale nadal niektóre kursy czytano wspólnie. Jakoś tak wyszło, że byliśmy przyjaźnie nastawieni, sympatyzowaliśmy ze sobą. Potem długo się nie widzieliśmy. Teraz znów się odzywamy — czasem listownie, ale bardziej przez Internet. Dzielimy się książkami. W szczególności rok temu Iwan odpowiedział w gazecie “Słowo Proświty” pochlebną recenzją na moją książkę małych nowel i przypowieści “U Boga za pazuchą” — to z czasów powojennych na Ukrainie Zachodniej, kiedy jeszcze trwała ofiarna walka o Ukraińską Państwowość, — a co z dziećmi, co ze szkołą? Bliski Iwanowi temat, bo sam przeżył te niełatwe czasy… Na jubileusz mam dla Iwana prezent, który przypomni mu Lwów — książkę “Koliwo”. To opowieści o pisarzach, artystach, kompozytorach, aktorach, których już nie ma wśród nas. Witam cię, mój dobry przyjacielu Iwanie, tym oto wierszem. Próba tworzenia Mojemu przyjacielowi ze studenckich lat, znanemu językoznawcy Iwanowi Juszczukowi Co niesława — nad polami dym, Sława — ponad światem pozłota: Przybiłem się do grupy — iść za Nim, Bo taka do dziwu ochota! I już ta tajemna prawota Wygrywa pod wiatrem, niby grzywa, I już do słońca wylata Wiara w możliwe i niemożliwe. I już sieje ponad granicę Niebem darowana sposobność: On powiedział — a ja przekażę: To, co wam pisane, — od Boga! Ja mówię krzywemu: “Wstań i idź!” Ja mówię ślepemu: “Wstań, ty widzący!” Na weselu czerpię wody Ze źródła, — a to wino w czaszy! Dziwnie — bo rozchmurzyła się ciemność, Rodzinna chata przyodziała się w zieleń: Ja przecież jeszcze niewierny, jak Tomasz, Ja jeszcze nie ominę trzech zaparć. Ja tylko przyzwyczajam się do gry W wysokie, jak niebieskie bramy, Lecz już z Bożych ust: “Twórz!” Słowo, mowę — własnymi ustami! Ja proszę: “To Boża prawota, To Twoje prawa i tablice!” Lecz już z gardła wyrasta Krzyk czy pieśń, dumni i zuchwali. Dziwnie — tylko strachu nie ma, Sławnie jak — Ty wierzysz we mnie!.. I już ja zaprzęgam się do jarzma — Na całe życie moje utrudzone! I dusza jaśnieje, zaiste, I moja gwiazda przez chmury miga — Niby ja życzę sam sobie: Bądź szczęśliwy! — hasło nieosiągalne… Mykoła PETRENKO, m. Lwów Światowy rekord Iwana Juszczuka Ledwie usłyszawszy, zaprotestował: — To niemożliwe! — Może po prostu nikt nie próbował, — spokojnie odpowiedziałem. Pomysł był piękny i w tym samym stopniu bezczelny. Nie wiem, czy jest mniej pewny fundament dla poważnej sprawy. Warto było Iwanowi Pyłypowyczowi powiedzieć swoje “nie” bardziej kategorycznie, a moja piaskowa chatka rozsypałaby się. Szedł rok 1990. W kraju budziło się zainteresowanie językiem ukraińskim. Goście, którzy ciągnęli w nasze strony, starannie wymawiali ukraińskie słowa. My wdzięcznie uśmiechaliśmy się, ale rodzimego języka robiło się żal. Oto i wymyślono wydać podręcznik. W formie wkładki w “Odnokłasnyku”. — Na ośmiu stronach czasopisma? — opierał się profesor. Ja zaś rozumiałem: jeśli nie zrobi Juszczuk — nie zrobi nikt. “Język ukraiński dla początkujących” wyszedł w październikowym wydaniu. Prawie czterotysięcznym nakładem. Najkrótszy na świecie podręcznik językowy. Co prawda, księga Guinnessa rekord Iwana Juszczuka przegapiła. Jednak — to jej problemy. Serhij CZYRKOW подвижник (Działacz) Tacy ludzie, jak Iwan Juszczuk, u nas są dosłownie na wagę złota. Po pierwsze, pierwszorzędny znawca języka, niezaprzeczalny autorytet we wszystkich kwestiach językowych. Utalentowany pedagog, który zachęcił do nauki naszego słowa, zainteresował rodzimomową wielu młodych ludzi. A jaka masowa publiczność z głębokim zainteresowaniem (i praktyczną korzyścią) słuchała go, kiedy prowadził autorską audycję, poświęconą językowym tajemnicom, która była na kanale “Kultura” Ukraińskiego radia. Szkoda, że obecnie nie ma tej audycji, — Juszczuk miał szeroką publiczność. I tych lekcji języka państwowego od Juszczuka nie sposób przecenić. Choć jak paradoksalnie, ale sytuacja z ukraińskim właśnie w niepodległej Ukrainie nie przestaje być zagrażająca. Ona nie tylko głęboko nienormalna, ona odznacza się totalnym natarciem rosyjskiego na ukraiński, brutalnym deptaniem wszystkich wartości narodowych. Beznarodowa władza naszego państwa jest absolutnie głucha na wszystkie te kwestie humanitarne, które stanowią podstawę bytu pełnowartościowego narodu. Żaden z wysokopostawionych dostojników nie może gniewnie powtórzyć rozsądnego pytania Churchilla: “To za co my walczymy?!” I to — w czasie tak napiętego naszego przeciwstawienia się “ruskiemu światu”! Postać Iwana Juszczuka dzisiaj wyraźnie widzi się obok takich działaczy rodzimego słowa, jak Iryna Farion, Pawło Hrycenko, Łarysa Masenko, Dmytro Pyłypczuk, Dmytro Pawłyczko, Iwan Juszczuk, Olha Chodacka oraz Wasyl Wasylaszko. Niestety, jest ich mało. I jakoś nie widać młodych energicznych ludzi, którzy tak samo poświęciliby się utwierdzeniu naszego języka, walce o podniesienie jego prestiżu społecznego. Osobny temat do rozmowy o “trudach i dniach” Iwana Juszczuka — jego przekłady, w których wyraźnie widać jego sympatie do literatur bałkańskich. Jestem szczególnie wdzięczny mu za przekład genialnej powieści Mesy Selimovicia “Twierdza”, która, na moje głębokie przekonanie, należy do najlepszych dzieł całej europejskiej literatury drugiej połowy XX wieku. Charakterystyczne, że tłumacz Juszczuk zatrzymał swoją uwagę właśnie na tym utworze, wybierając go do ukraińskojęzycznej interpretacji. Z wielkim zachwytem i zdziwieniem myśli się o tym arcy-skromnym i pracowitym, jak pszczoła, człowieku. I rozumie się, o ile biedniejsi bylibyśmy bez niego. Mychajło SŁABOSZPYCKYJ Zamiast telegramów Pan Iwan był moim wykładowcą na uniwersytecie. Wspaniały człowiek! Niezwykle kompetentny, wrażliwy i utalentowany pedagog! Dużo zdrowia i długich lat życia! Złata BINEWYCZ Zawsze czułem do niego szczerą sympatię, a nawet więcej niż sympatię. Błyskotliwy umysł, gruntowna wiedza, bezinteresowna miłość do Ukrainy, miła, miękka delikatność i oczywista wierność wybranej drodze. Wierzyło się każdemu jego słowu. Jak go nie kochać? Ich, takich ludzi, było i jest obecnie mało. Jak ich brakuje, po prostu dusza się rozrywa. Mykoła KULCZYŃSKYJ Po prostu — dziękuję! Od siebie i od swoich uczniów. Uczymy się z Pańskich książek, Iwanie Pyłypowyczu! Mnoga lata! Switłana KORŻENIWSKA Dobrze pamiętam pana Juszczuka z Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki jeszcze pod koniec “sowka”. Był członkiem Zarządu. Jako członek Rady Głównej, mogłem odwiedzać jego posiedzenia. Zapalczywy, bezkompromisowy, pryncypialny... Z rosy i wody jubilatowi! Wałerij STEPANENKO Tylko jego “Praktykum z języka ukraińskiego” to książka podręczna dla ludzi, którzy naprawdę chcą znać ukraiński. Dla mnie zaszczyt mieć Iwana Pyłypowycza wśród przyjaciół na FB. Olha KARPENKO Zachwycam się Iwanem Pyłypowyczem bardzo dawno... Jeszcze od czasu, kiedy kierowałem wydziałem polityki językowej w Ministerstwie Kultury, i pracowaliśmy w grupie, do której wchodził i Iwan Pyłypowycz, nad Koncepcją polityki językowej państwa. Tyle konstruktywu, głębi, wysokiej fachowości i twardej patriotycznej pozycji wykazał on wtedy, że byłem w zachwycie i zachowuję go przez te wszystkie lata. Cieszę się z naszego dość częstego komunikowania się, spotkań na różnych konferencjach i imprezach: zawsze jego obecność podnosi ich ranking, znaczenie i wagę! Dziękuję Panu, Iwanie Pyłypowyczu! Wasyl NEWOŁOW Znam tę rodzinę od 1969 roku. Pracowałam z żoną Iwana Pyłypowycza, świętej pamięci Olhą Juszczak, w wydawnictwie „Zdorowja”. Przyszłam tam zaraz po ukończeniu uniwersytetu, czyli z wiedzą teoretyczną, ale bez umiejętności praktycznych. Trzeba powiedzieć, że na uniwersytecie nie przechodziliśmy kursu redakcji literackiej. Pani Olha jako starsza koleżanka pomagała mi opanowywać jego arkana. I uczyła nie tylko szanować Słowo, ale i nie zapominać, kim jesteś i skąd pochodzisz. Tworzyła aurę ukraińskości, co było w tamtym czasie oj jak niebezpieczne. W redakcji utworzył się swoisty kolektyw reliktowych redaktorów, chociaż literaturę medyczną wydawano przeważnie po rosyjsku. Zresztą większość pracowników mówiła po rosyjsku. Nie słyszałam od niej ani jednego rosyjskiego słowa. Piękna, mądra, oczytana, spokojna, życzliwa... A do tego — wspaniała matka i żona. Bardzo chwaliła męża: powiadała, że wychowuje syna i córkę. Jednym słowem, prawdziwa Ukrainka. Wcześnie odeszła w zaświaty. Pochowaliśmy ją na Cmentarzu Leśnym. Niech ziemia będzie jej lekką. Wira KULOWA Iwan Pyłypowycz Juszczak — nasz sławny krajan, wołynianin. Biorąc do rąk jego podręczniki, wspominam o tym i pamiętam. I nie tylko ja. Jego książki edukacyjne są zawsze przejrzyste, zrozumiałe, twórczo przemyślane i przekonujące. Zaprawdę: Nauczyciel nauczycieli! Niski ukłon! Daj, Panie, Wiele lat!!! Nina HORYK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn