Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №39 за 2020 рік

16 s. · 33 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Przewodniczący Kijowskiej Miejskiej «Proświty» Kyrylo Stecenko: Plany na najbliższy czas. TARAS KREMIŃ

— Po pierwsze – to odnowa kadrowa. Ale nie tylko zaciąganie młodych ludzi. To zaciąganie aktywnych, kreatywnych osobowości, które są zdolne włączyć się w proces odnowy. W dużej mierze – to wypełnienie testamentu Tarasa Szewczenki: „I na odnowionej ziemi”. Jeśli „Proswita” sama się nie odnowi i nie będzie w awangardzie, to będziemy mieli zagrożenie samolikwidacją. Mam nadzieję, że zdołamy rozwinąć ten proces. Choć teraz znajdujemy się u jego podnóża. Po drugie – rozbudowa strukturalna. Podstawowe ogniwa, organizacje rejonowe i sama centralna Kijowska «Proświta» wymagają dalszego strukturyzowania i przejścia na zasady strategicznego zarządzania oraz menedżmentu projektowego. Dziś bardzo wiele organizacji społecznych zajmuje się zarządzaniem kryzysowym, gdzie najważniejszym zadaniem jest przetrwać. Ale w rzeczywistości przetrwanie to dopiero pierwsza część zadania, a najważniejsze – wyjść na lidera. Po trzecie – kształcenie prosvityan. Działamy według zasady – prosvityanynie, prosvytysia sam. To wzajemna wymiana. Żyjemy w świecie, który szybko się zmienia. Ważne jest nawiązanie dialogu pokoleń. A ja jako wykładowca uniwersytetu od dawna jestem zwolennikiem tego, że student i wykładowca stają się partnerami. Wykładowca uczy studentów, a studenci uczą jeden drugiego i wykładowcę. Ale zarządzanie tym procesem powinien organizować wykładowca. Tak samo jest w „Proświcie”. Jako kierownik Kijowskiej organizacji muszę odpowiadać za to, żeby te procesy były dopracowane. Po czwarte – projekty sieciowe. Koronawirus narzuca pewne korekty na ten kierunek naszej działalności, ale i tak będziemy go rozwijać, włączając do tych projektów społeczeństwo. To nie musi być wyłącznie działania w sieci Internet. To wszystko, co dzieje się w przestrzeni miasta Kijowa z udziałem naszych partnerów. Jednym z takich projektów jest „Kijowski krąg”. Są to różnorodne wykłady, koncerty i dyskusje. Naszymi partnerami w tych projektach były już Narodowe Muzeum Literatury, Narodowe Muzeum Historii Ukrainy, Kijowska Miejska Administracja Państwowa, Muzeum Mykoły Łysenki. Mam nadzieję, że w perspektywie do tej listy dołączą stołeczne uczelnie wyższe i inne instytucje społeczeństwa obywatelskiego. Kolejny projekt to „Kijowskie questy”. Już organizowaliśmy je na terenie Narodowego Muzeum Historii. W przyszłości zamierzamy rozszerzyć je na cały Kijów. W planach mamy projekt „Ukraińska pieśń na ulicach Kijowa”, który będziemy realizować wspólnie z Kijowską Miejską Administracją Państwową, publicznym telewizją i radiem oraz innymi partnerami. Chodzi o zachęcanie utalentowanych muzyków. Ponieważ jednak naszym zadaniem jest utwierdzanie ukraińskich wartości kulturowych, warunkiem zachęty dla tych muzyków staje się akcent na ukraińskiej kulturze i ukraińskim języku. Główna nagroda będzie nosić nazwę „Złoty Perebendia”. Kolejny projekt – „Kijowska straż językowa”. Jednym z jej kierunków będzie kontrola przedsiębiorstw gastronomicznych. To wielka praca, do której będziemy przyciągać wolontariuszy. Wiemy, że mamy wielu ludzi, którzy epizodycznie zarabiają PR-em na problemach językowych. Ale ich często skandaliczna działalność nie wpływa zbyt pozytywnie na klimat językowy, nie zawsze sprzyja porozumieniu i ruchowi naprzód. My zaś nastawieni jesteśmy na systemową i konstruktywną pracę. Są też inne kierunki działalności. Weźmy wychowanie fizyczne i sport – tu pole do pracy jest nieskończone. W armii wiele zrobiono na poziomie formalnym, ale wiele jeszcze trzeba zrobić. Właśnie media, moim zdaniem, odgrywają decydującą rolę w kształtowaniu klimatu językowego w państwie. Ich właściciele to przeważnie oligarchowie i jest to bardzo złe. Nie znam ani jednego oligarchy, który byłby patriotą ukraińskiej kultury. Wszyscy oni, jak widzimy, są rosyjskojęzyczni, orientują się na Moskwę. Dla nich ustawodawstwo chroniące język ukraiński to jednoznaczne zło, z którym chcieliby skończyć. Jedynie dzięki heroicznym wysiłkom ukraińskiej opinii publicznej została przyjęta Ustawa „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego”. Wszyscy musimy stać na straży tej ustawy i dalej iść naprzód. Monitoruję niektóre stacje radiowe o charakterze rozmownym. Istnieje tendencja, że liczba prowadzących rosyjskojęzycznych zaczyna rosnąć. Musimy śledzić, jak zmienia się polityka programowa stacji radiowych w odniesieniu do języka ukraińskiego. Istnieje jeszcze jeden aspekt, który dotyczy normy językowej. W ukraińskiej reklamie jest wiele słów, które kształtują w świadomości masowej ludzi błędne wyobrażenie o tym, czym jest język ukraiński. Aktywnie używa się tu surżyku, a nawet rosyjskich i angielskich słów. Mamy wielu utalentowanych dziennikarzy, jednak oni błędnie odmieniają wyrazy i stawiają akcenty, wymawiają obce słowa na rosyjską modłę. Wszystko to jest przejawami „russkogo mira” w języku ukraińskim. Zatem oczyszczenie ukraińskiego przekazu z „russkogo mira” jest niezwykle odpowiedzialnym zadaniem sektora obywatelskiego. 25 lutego obchodzić będziemy jubileusz Łesi Ukrainki. Już w XIX wieku była ona zwiastunką tej epoki, która dopiero teraz się zaczyna – epoki Wodnika, zmieniającej układ sił w społeczeństwie. Nie istnieje już bezsporne przywództwo mężczyzn. W epoce informacyjnej i kreatywnej nie ma żadnych obiektywnych podstaw, by kobieta była mniej znacząca i ważna. W społeczeństwie informacyjnym siła fizyczna w ogóle nie ma znaczenia, a liczą się inteligencja, moralność, dobra wola i motywacja. Kijowska „Proświta” planuje szereg projektów, które podkreślają rolę Lesi Ukrainki i jej postaci. Zwrócimy uwagę na kreatywne ukraińskie kobiety i na to, co czyni je odnoszącymi sukcesy we współczesnym świecie. Będziemy starać się łączyć święta narodowe i międzynarodowe, które są związane z kobiecością. 14 lutego to święto międzynarodowe, Walentynki, a 15-go – ukraińskie Stretenie. Wielu Ukraińców nie uważa 8 marca za święto, jednak społeczeństwo z przyzwyczajenia nadal je obchodzi. Jednak pod wpływem jubileuszu Lesi Ukrainki Międzynarodowy Dzień Kobiet w przyszłym roku nabierze innego zabarwienia. Nieco inne zabarwienie będzie mieć także 9 marca – w dzień urodzin Tarasa Szewczenki. Wiele innych wydarzeń może zostać przedstawionych przez pryzmat świadomości Lesi Ukrainki. Część projektów poświęcimy ukraińskim kobietom. Na przykład jedna z nich – członkini zarządu kijowskiej „Proświty” Tina Peresunko – jako naukowiec bardzo skutecznie promuje temat „Szczedryka”, który już staje się światową marką Ukrainy. Kolejny projekt poświęcimy ludowej artystce Ukrainy Halinie Jabłońskiej, która w wieku 92 lat prowadzi aktywną działalność społeczną. Mamy zaszczyt wspierać popularyzację jej międzynarodowego projektu „Szewczenko łączy narody”. Wywiad z Kyrylem Stecenką przeczytacie na str. 11 IWAN BORYSOWEC KOSTIANTYN SZUSZKO HALINA PAHUTIAK WALENTYNA KYRYLOWA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Otwarte pismo do premiera Ukrainy

14 września 2020 roku Ukraińskie Centrum Oceny Jakości Edukacji (UCOJE) zaprezentowało inicjatywę wykluczenia dla większości specjalności zdawania obowiązkowego kompleksowego zewnętrznego niezależnego oceniania (ZNO) z języka i literatury ukraińskiej. Zamiast tego proponuje się pozostawienie obowiązkowego ZNO tylko z języka ukraińskiego, a kompleksowy test z języka i literatury ukraińskiej uczynić niezbędnym tylko przy wstępie na specjalności „o podwyższonych wymaganiach wobec wiedzy humanistycznej”. Analogiczna propozycja została zapisana także w projekcie warunków przyjęć do instytucji szkolnictwa wyższego na 2021 rok, opracowanych zgodnie z Ustawą Ukrainy „O szkolnictwie wyższym”. Uważamy, że wyłączenie literatury ukraińskiej jako obowiązkowego komponentu nauczania z testów egzaminacyjnych dla kandydatów na studia to jedno z największych zagrożeń zarówno dla reformy edukacji, jak i ogólnie dla państwowej polityki humanistycznej. Wiadomo, że opanowanie języka ukraińskiego bez studiowania literatury ukraińskiej jest niemożliwe. Co więcej, literatura ukraińska, wysoki poziom jej nauczania i zainteresowania nią uczniów, których kompetencje czytelnicze są wśród priorytetów międzynarodowego programu oceny osiągnięć uczniów PISA, to jedno z skutecznych narzędzi bezpieczeństwa narodowego i obrony w warunkach wojny hybrydowej. Właśnie dlatego dzisiaj niezwykle ważne jest zachowanie kompleksowego ZNO z języka i literatury ukraińskiej przy wstępie na wszystkie specjalności. Nie potrzebujemy takich eksperymentów, które mogą zadać znaczący cios ukraińskiej edukacji i sferze humanistycznej w całości. Żądamy zachowania kompleksowego ZNO z języka i literatury ukraińskiej, natomiast proponujemy opracowanie zadań testowych o kilku poziomach trudności z literatury ukraińskiej dla kandydatów, w zależności od tego, na jakie specjalności będą aplikować: „humanistyczne” czy „techniczne”. Szczerze troszczymy się o to, aby jakość nauczania języka i literatury ukraińskiej, jak i samych zadań testowych, była wystarczająca. Mamy nadzieję, że uda nam się zachować takie ZNO jako świadectwo obowiązku każdego świadomego obywatela Ukrainy. Taras KREMIŃ, pełnomocnik ds. ochrony języka państwowego. W sprawie niedopuszczenia do anulowania kompleksowego ZNO z języka i literatury ukraińskiej dla wszystkich osób ubiegających się o wyższe wykształcenie. Wiktor RADIONOW, językoznawca. Narodowa Komisja ds. Standardów Języka Państwowego na swojej stronie na „Facebooku” zamieściła komunikat o okrągłym stole „Standaryzacja języka ukraińskiego w kontekście polityki genderowej”, który odbył się 9 września. Dobrze oczywiście, że ci działacze wzięli pod uwagę moje wyrzuty i Ukrinform już zaczęli pisać bez cudzysłowów. Jednak dalej — całkowita groza. I. Ludzie z jakiegoś powodu okazali się niezdolni do przyswojenia, że słowo „gender” powinno pisać się przez „g”, a nie przez „ґ”. Co o tym mówią zasady? Ortografia z 1993 r. § 14. „Litera g oddaje w piśmie gardłową szczelinową spółgłoskę zarówno w słowach ukraińskich: hadka, hej, mohutnij, płuh, jak i w obcojęzycznych (w miejscu h, g) starszego pochodzenia: hazeta, henerał, hramota, Jewanhelie; Hehel, Homer, Anhlija, Haaha, a także w niedawnych zapożyczeniach...” § 15. „Litera ґ oddaje w piśmie tylnojęzykową zwartą spółgłoskę zarówno w słowach ukraińskich, jak i w dawno zapożyczonych i zukrainizowanych...” Stepanija SIDLAR, doradca przewodniczącego Wyszhorodzkiej Rejonowej Administracji Państwowej ds. duchowości i oświecenia, przewodnicząca organizacji społecznej „Duchowo-oświatowe centrum „Spadszczyna” ...Rodzime słowo... Nie, wiatr oszczerstw Nie zamknie nam przestraszenie ust, My bez niego tacy sobie — ludzie, A z nim — ukraiński naród. (Wadym Kryszczenko). 5 lat temu z inicjatywy radnego Rady Miejskiej Wyszhorodu, pana Wałerija Wyhowskiego, dla wszystkich chętnych do nauki i poznania języka ukraińskiego działają w m. Wyszhorod bezpłatne kursy języka ukraińskiego i ukrainoznawstwa. W każdą sobotę od 10 do 12 godziny w pomieszczeniu Wyszhorodzkiej Biblioteki Rejonowej nauczycielka z 50-letnim stażem Dora Tymoszewska wytrwale i wykwalifikowanie prowadzi lekcje języka ukraińskiego. W sobotę, 5 września 2020 roku szkoła języka ukraińskiego i ukrainoznawstwa rozpoczęła piąty rok nauki. Ze słowami powitania do społeczności m. Wyszhorod, do uczniów, którzy uczęszczają do szkoły języka ukraińskiego już 4 lata, zwrócił się p.o. przewodniczącego Wyszhorodzkiej Rejonowej Administracji Państwowej pan Ołeksij Danczyn. Zaznaczył on, że właśnie język uosabia naród i wyróżnia go spośród innych narodów, właśnie język utwierdza naród w miłości i jedności, właśnie język jest czynnikiem, który zobowiązuje do zachowania Ukrainy. Sekretarz Rady Miejskiej Wyszhorodu Tetiana Brażnikowa, witając mieszkańców miasta, zaznaczyła, że język ukraiński pod względem melodyjności zajmuje trzecie miejsce wśród języków świata. Wałerij Wyhowski, założyciel szkoły języka ukraińskiego, mecenas, darczyńca, radny Rady Miejskiej Wyszhorodu zaznaczył, że nasza obojętność i aż nadto niewielkie pragnienie uczenia się języka ukraińskiego — to skutek wieloletniego zniewolenia naszej świadomości.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Lapsusy w użyciu słów

Pisownia z 2019 r. § 6. „Litera ґ oddaje w piśmie tylnojęzykową zwartą spółgłoskę: 1. w ukraińskich oraz w dawno zapożyczonych i zukrainizowanych słowach...”. § 122. „1. Dźwięk [g] oraz bliskie mu dźwięki, które oznacza się w piśmie literą g, zazwyczaj oddajemy literą г... 2. Literą ґ oddajemy dźwięk [g] w dawno zapożyczonych nazwach pospolitych...”. Słowo „gender” nie jest dawno zapożyczonym, a niedawno zapożyczonym, zatem — „г”. II. Nie ma żadnej „rządowej pełnomocniczki ds. polityki genderowej”. Jest rządowy pełnomocnik... Zob. uchwałę Gabinetu Ministrów „O Rządowym pełnomocniku ds. polityki genderowej” z 7 czerwca 2017 r. nr 390. III. Te osoby nie czytały nic z tego, co o współzależnych rzeczownikach rodzaju żeńskiego pisali nasi znani językoznawcy. A nie zaszkodziłoby. „Brak odpowiedników rodzaju żeńskiego we wszystkich złożonych nazwach stanowisk, tytułów: główny księgowy, majster zmianowy, młodszy inspektor państwowy, starszy wykładowca, wiodący technolog, przewodnik-tłumacz, statystyk-badacz itp.” (Wołkotrub H. J. Stylistyka języka urzędowego: Podręcznik). Zatem nazywanie rządowego pełnomocnika „rządową pełnomocniczką” — to oznaka co najmniej ignorancji. IV. Czym są „innowacyjne strategie standaryzowania języka”? Jakiś nonsens. Innowacja — to nowość w dziedzinie techniki, technologii, organizacji pracy lub zarządzania. Jak zatem strategia może być innowacyjna? Zbiór słów i tyle. V. „Pozycjonowanie femininatywów na należytym poziomie” — przykład nadmiaru językowego (pleonazmu), ponieważ pozycjonować — to znajdować należyte, odpowiednie miejsce. VI. „Zwyczajowe praktyki nazw zawodów”. Rzeczownik „praktyka” nie ma liczby mnogiej. VII. „Używanie sfeminizowanych nazw zawodów i stanowisk w oficjalnej komunikacji”. Jak może być „używanie nazw w komunikacji (porozumiewaniu się)”? Poprawnie byłoby napisać „używanie nazw podczas (w trakcie) komunikacji”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

PRZECIWANGIELIZM od Iryny Farion. Część 2

Tylko zrównoważona polityka językowa z rodzimą przewagą narodową zapewni jakość wewnątrz kraju i szacunek na zewnątrz: “Rozwiązanie problemu dla nas nie w tym, by bezwarunkowo przyjmować lub odrzucać obce wpływy. Musimy brać pod uwagę potrzebę zapoznawania się z obcymi osiągnięciami. Musimy także bronić się przed niebezpieczeństwem utraty lub zniekształcenia własnego narodowego oblicza. Rozwiązanie polega dla nas na starannej selekcji, która odrzucałaby z obcych wpływów to, co użyteczne, a przede wszystkim na aktywnej postawie wobec tych wpływów” (Daria Wikonska). NUS (Nowa Ukraińska Szkoła) ma własny branding (brand, czas. “wypalać piętno”, “pozostawać w pamięci”, “piętnować, zawstydzać” (ARS, s. 95). Brand “znak towarowy firmy, towaru lub produktu; zespół informacji graficznej, tekstowej i innej, związanej z firmą, produktem lub usługą, włącznie z logotypami, hasłami i tym podobne” (Platforma dla tłumaczeń zapożyczonych słów. Słowotwir. Tryb dostępu: https://slovotvir.org.ua/) – symbolika; branding w tym kontekście to absurdalna forma, ponieważ nie oddaje cechy czasownikowej. Uruchomić comiesięczny digest (digest – 1. “zwięzłe streszczenie, resume”; “zbiór materiałów”; “krótki przegląd”, 2. hist. “Digesta Justyniana, pandekty cesarza Justyniana” (WAUS, e-zasób); “zbiór”, “krótkie streszczenie” (ARS, s. 211). Digest – “1. krótki tematyczny przegląd wiadomości w środkach masowego przekazu; 2. wydawnictwo periodyczne, które przedrukowuje w pełnej lub skróconej formie najciekawsze materiały z innych wydawnictw” [NOwe, s. 59]; “produkt informacyjny (wydawnictwo, artykuł, zestawienie), który zawiera krótkie adnotacje oraz główne założenia artykułów, w których zwięźle przekazano treść najciekawszych publikacji za pewien okres”; digest – przegląd, zestawienie materiałów informacyjnych. Formowanie projektu (draftu) modelu przyszłości edukacji Ukrainy (draft 1. “rysunek techniczny”, “rysunek”; “obraz”; “plan”; 2. “projekt”, “szkic”, “zarys”, “naszkicowanie”; “brudnopis” (dokumentu itp.). 3. fin. “czek”, “tatta”, “przekazowy” “weksel” oraz łącznie dziewięć innych znaczeń (WAUS, e-zasób); “rysunek techniczny”, “plan”, “szkic”, “brudnopis”, “projekt ustawy” (ARS, s. 231–231), draft – projekt, brudnopis, plan. Od redakcji: Prosimy czytelników o dołączanie ze swoimi pytaniami do Iryny Dmytriwny Farion, profesor, doktor nauk filologicznych, stałej autorki “Słowa Proświty”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

«Kim jesteśmy na świecie bez ojczystego słowa?»

czy ojczystego języka, własnej historii, jesteśmy tylko populacją, której można latami obiecywać lepsze życie, a w rzeczywistości ogłupiać tanią pomocą humanitarną i niskiej jakości racjami żywnościowymi. — Gdyby Pan Bóg ukazał cud każdemu z nas i wyleczył z własnej obojętności, i gdybyśmy zrozumieli, że właśnie język ukraiński, ukraiński Kościół, ukraińska historia czynią nas narodem, wtedy władze wszystkich szczebli zmuszone byłyby zapewnić nam godny poziom życia. A póki co, zmuszony jestem powiedzieć, że mamy nie to, co mamy, a to, na co zasługujemy — kończąc, powiedział Wałerij Pawłowycz. Asystent deputowanego Rady Obwodowej w Kijowie Andrija Peszczerina, Artem Omelianenko, zaznaczył, że projekt bezpłatnej nauki języka ukraińskiego i ukrainoznawstwa jest jedynym takim wśród rejonów obwodu kijowskiego, dlatego wspiera go i będzie pomagał w jego pracy. Po wystąpieniach przedstawicieli władz rozpoczęła się część artystyczna. Ludowy zespół „Hutnianskie Kozaki” (kierownik artystyczny Mychajło Olijnyk, wieś Huta Meżyhirska) powitał mieszkańców Wyszogrodu programem muzyczno-wokalnym „Mowo ojczysta, mowo ukraińska!”. Mychajłyk Kozak przeczytał wiersz Eduarda Dracza „Oddajcie język”: Oddajcie język — to nie prośba, a rozkaz, Oddajcie język, naszą pamięć i ostoję! Oddajcie język, i nie kiedyś, a w tej właśnie chwili, Umrze język — i my znikniemy jako naród. Uczennica szkoły nr 1 Tasia Kożemiako przeczytała wiersz Wasyla Symonenki „Ukraino, piję twoje źrenice”: Ukraino, piję twoje źrenice Błękitne i niespokojne, niby świt. Krzeszą z nich czerwone błyskawice Rewolucji, buntów i powstań. Ukraino! Ty dla mnie cud! I niech płynie rok za rokiem, Będę, mamo dumna i piękna, Z ciebie dziwić się na wieki. Dla ciebie perły w duszy sieję, Dla ciebie myślę i tworzę — Niech milczą Ameryki i Rosje, Kiedy ja z tobą rozmawiam! Odejdźcie, wrogowie podstępni! Przyjaciele, poczekajcie na drodze! Mam ja święte synowskie prawo Z matką pobyć w samotności. Wystąpili z przemówieniami i własnymi wierszami lokalni poeci. Mykoła Sobol, „Saga o wiecznym mieście”: ...Kroniki napisze czas, a wiarę pomnoży mrok, Czy wielu słyszało z was, niebiańska brzmi jak surma? Jak myśl naprowadzają wiatry, do zmiany chętne.... Pamięci mojej nie zetrzyj — duch wyszogrodzkiej nocy. Wiktor Kuczeruk, „Ukraińcom”: Namawiali, męczyli, zabijali Nas za to, że dumnymi byli I niewolnikami żałosnymi nie zostali Pod jarzmem imperialnej połi I nigdy nimi nam nie być Na swoim czy innym wieku, Bo przyszliśmy do wolności, jak do istoty słowa niezgłębionego w wersie, Pozostało wiecznie bronić Tego, czemu nie ma poręki,— Żeby mogli potomkowie w szczęściu żyć I nie mieli z wolnością rozłąki. Na zakończenie dla każdego z nas zacytuję słowa znanego pedagoga, dziennikarza, prawnika Kostiantyna Uszynskiego: „Kiedy znika język narodowy — narodu nie ma więcej! Odbierzcie narodowi wszystko — i on wszystko może zwrócić, ale odbierzcie język, i on nigdy więcej nie stworzy go; nową ojczyznę nawet może stworzyć naród, ale języka — nigdy; umarł język w ustach narodu — umarł i naród”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Czy nastąpi powrót do języka?

Dzień dobry, szanowna redakcjo tygodnika „Słowo Proświty”! Do tej pory wciąż nierozwiązany problem językowy na Ukrainie jest jednak powiązany z tymi tragicznymi wydarzeniami o wątpliwych skutkach. Dalsza rusyfikacja Ukraińców przybywających z głębi kraju do metropolii spycha język ukraiński na margines narodu. Nie przesadzam. Mieszkam w całkowicie zrusyfikowanym jeszcze w I połowie XX w. Charkowie od 54 lat. Jako projektant w ramach nadzoru autorskiego nad złożami gazu, przez te lata wielokrotnie objeździłem Lewobrzeżną Ukrainę od obwodu czernihowskiego po Krym i znam mentalność mieszkańców tej części kraju. Przez pół wieku niegdyś tymczasowo „stoliczny” Charków bardzo się zmienił, zarówno na lepsze, jak i na gorsze, ale język charkowian jest niezmienny – surżyk. Wszyscy charkowianie rozumieją język ukraiński, wielu z nich nawet dobrze go zna, ale porozumiewają się nim rzadko („kakaia raznica?”) i to na długo! Wprawdzie po ukraińsku już z odwiedzającymi częściej rozmawiają (głównie młodzież) w placówkach medycznych, centrach usług, księgarniach, bankach, marketach. Czyli potrzebny jest jakiś impuls od władzy w tym kierunku. Wspominając charkowskie majdany (wspieraliśmy je jak mogliśmy ze swoich emerytur, woziliśmy autami każdego ranka produkty (gorące jedzenie), ciepłe obuwie z targu, ale do dziś pamiętam bardzo znanych stołecznych artystów, którzy „uginali się” przed tłumem („bo to przecież rosyjskojęzyczni”), przechodzili na rosyjski. Było smutno. Przez pół wieku od charkowian słyszę te same pytania: „Wy priepodawatieł ukrainskogo jazyka i litieratury?” „Wy niezdiesznij, możiet s bandierowszczyny?”. Albo „U nas w Charkowie goworiat po-russki” (rzadziej). Moja odpowiedź – jestem inżynierem górnictwa i mieszkam w Charkowie od 1965 roku, jak widzicie, swojego języka nie zapomniałem. Ten artykuł został napisany jeszcze rok temu. Jest pewność, że dowiedziawszy się prawdy, młodzi Ukraińcy szybciej postawią swój język na pierwszym miejscu w komunikacji kiedykolwiek i gdziekolwiek na Ukrainie. Reforma szkolna to na długo, bo do szkół Charkowa idą rosyjskojęzyczne dzieci. I być może szybciej w naszych mediach zniknie nieukrywana ironia o „śpiewnym” języku, „skakaniu” z języka na język, czasami wśród artystów, wielu polityków, a zwłaszcza prowadzących programy. Z wyrazami szczerego szacunku Iwan BORYSOWEC, członek korespondent Ukraińskiej Akademii Naftowo-Gazowej, m. Charków. Przez wszystkie lata istnienia niepodległej Ukrainy kwestia używania (jak i przetrwania) języka ukraińskiego była dla władzy „nie na czasie”. Skutki są znane. Ponieważ język jest nieodłączną cechą ukraińskiej wspólnoty (jako etnosu bazowego) i jej historii, to tylko dlatego konieczne jest badanie źródeł naszego języka. A historia naszego etnosu, jak się okazało, liczy kilka tysiącleci. Z biegiem czasu pod wpływem nowych historycznych faktów archeologicznych i ich systemowego przemyślenia przez uczonych różnych kierunków (historyków, archeologów, antropologów, etnografów, geologów, filozofów, psychologów, folklorystów, analityków) obecnie dochodzi się do zdumiewających nowych wniosków. Dlatego niełatwo jest przewartościować już utrwalone poglądy (na historię, język), jeśli te poglądy panowały przez stulecia, wszak w czasach istnienia Imperium Rosyjskiego i radzieckiego prawie wszystkich odkryć archeologicznych, niebadanych w należyty sposób w odniesieniu do Ukrainy, zabraniano badać. To opinia naszych historyków i pamiętają oni, że oficjalna Moskwa od stuleci nie zmieniała swoich poglądów na naszą historię i w przyszłości nie zmieni, ignorując inne wnioski nawet swoich rosyjskich historyków, bo zepsuty wiatrowskaz zawsze stoi na swoim. A prawdę, istotę można przywrócić nawet po stuleciach. To oczywiście niesprawiedliwe, ale niesprawiedliwość znowuż jest powiązana z nieodwracalnością popełnionych przez nas błędnych działań. Obecnie na Ukrainie nie ma jednolitej koncepcji stworzenia prawdziwego podręcznika historii dla całej szkoły oświatowej. Zapomnieli, jak T. Szewczenko wzywał: „A na Moskali nie zważajcie, niech oni piszą po swojemu, a my po swojemu” (przedmowa do „Kobziarza” (niewydanego) 1847 r.), bo nasza „sława nie polegnie, a opowie / Czyja prawda, czyja krzywda / I czyimi jesteśmy dziećmi” / (T. 2, K., 1970, s. 84). Dlaczego więc problem językowy tak długo nie jest rozwiązywany, a nowo wybrany prezydent chce rewidować i tak nieudolną nową ustawę językową? Przyczyn jest wiele. Najsłynniejsi historycy Rosji (M. Karamzin, S. Sołowjow, W. Kluczewski) przy pisaniu swoich historii Imperium Rosyjskiego kierowali się już sformułowaną przez władzę koncepcją tej historii. Jednym z głównych źródeł tej koncepcji (jak uważają ukraińscy historycy) był „Synopsys Kijowski”, wydrukowany w 1674 r. w drukarni Ławry Kijowsko-Pieczerskiej pod autorstwem (możliwym) archimandryty Ławry I. Gizela. W „Synopsysie…”, jako pierwszej książce historii narodu rosyjskiego, połączona jest „kompilacja… faktów historycznych” i różnych źródeł, propagowana jest główna idea o historycznej jedności Rosji Wielkiej i Rosji Małej oraz… „następstwie książąt moskiewskich po książętach kijowskich” (D. Janewski „Projekt Ukraina”, Charków „Folio”, 2014 r., s. 17-19, dalej – D. J.). Innym źródłem historycy uważają „Historię Rosyjską od najdawniejszych czasów” W. Tatiszczewa (1686-1750), utalentowanego działacza epoki Piotra I. W 1739 r. ukończył on pierwszy wariant swojej „Historii…”, mając dostęp do źródeł pierwotnych. Ale za życia autora „Historia…” nie została wydana, rękopisy „zniknęły”. I wydanie tej historii, przechodząc wstępną korektę „historyków” Katarzyny II, wyszło w okresie 1768-1843, czyli drukowano aż 75 lat, w miarę odnajdywania i „poprawek” rękopisów autora. W rezultacie „Historia…” W. Tatiszczewa przedstawiała Ruś Kijowską jako „staroruskie państwo”, z którego drogą wieloletniego jednoczenia „ruskich” ziem powstało państwo rosyjskie. W rzeczywistości zaś ta „Historia Rosyjska…” to „największa (i, sądząc po długotrwałości, — najbardziej udana) mistyfikacja w rosyjskiej historii” (tamże, s. 10). Wspomniane „historie” stały się wyraźnymi drogowskazami dla rosyjskich historyków XIX-XX w. Otóż od tego czasu (XVII w.) został uruchomiony „mechanizm zniszczenia” ukraińskiej historii i języka, który działa do dziś, już prawie 360 lat, i można to prześledzić na podstawie dostępnych źródeł i dorobku zarówno uczonych (prawdziwych „doktorów filozofii”), jak i innych badaczy minionych stuleci oraz współczesności. Ten „mechanizm”, najwyraźniej, zaczął działać jeszcze w 1662 r. Wtedy na rozkaz cara Michała Fiodorowicza, patriarchy Filareta, zebrano i spalono księgi ukraińskiego druku (m.in. „Ewangeliarz pouczający” K. T. Stawrowskiego i „Katechizm” Ł. Zyzaniego) z zakazem kiedykolwiek drukowania takich ksiąg. I przypomina się wszystkim, że w XX w. Trzecia Rzesza swoją zbrodniczą drogę również rozpoczęła od palenia książek i doszła do krematoriów. A później, jeszcze przed Piotrem I, w tym samym duchu zrealizowano szereg ukazów o zakazie druku w języku ukraińskim. Sam Piotr I, najwyraźniej uświadomiwszy sobie brak jednolitej historii Rosji, od 1701 do 1721 r. nakazał wywieźć wszystkie zabytki piśmiennictwa na Ukrainie (kroniki, archiwa, piśmiennictwo klasztorne i cerkiewne), po czym zakazał tutaj drukowania książek w języku ukraińskim, lub jeśli różnią się one od moskiewskich. Później już caryca Katarzyna II, z uwzględnieniem dodatkowych wywózek źródeł pisanych (zwłaszcza na Zawołżu i Syberii) przez 10 lat (1783-1792) przedstawiła światu sfałszowaną historię imperium w pięciu tomach „Zbiór kronik państwa Rosyjskiego…”, sporządzony przez „Kronikarza Ruskiego” (Biliński W. „Kraina Moksel albo Moskwa”, Kijów: 2012, — s. 97-99; dalej W. B.). Ten „zbiór” przedstawiał Rosję jako prawowitą spadkobierczynię Rusi Kijowskiej i nijak inaczej, bo inaczej historię Rosji trzeba by było zaczynać od czasów utworzenia przez Złotą Ordę ułusu, Księstwa Moskiewskiego (1277 r.), czyli Moskwii z księciem Daniłą. Według danych różnych źródeł (na przykład gazety „Dzień”, nr 2, 2016 r., „Ukraiński nacjonalizm”, K. Hałuszko, 2017 r.) Moskwa za wszystkich reżimów zrealizowała ponad dwieście tajnych i jawnych cyrkularzy oraz ukazów dotyczących zniszczenia ukraińskiej tożsamości (historii, języka, obyczajów, kultury). Ta barbarzyńska praktyka nie ustaje do dziś z jednym celem — sprawić, by Ukraińcy walczyli sami ze sobą, aby potem odrzucić nasz kraj w niebyt. I tutaj Moskwa (jako „wieczny wróg”) wiele osiągnęła. Sztuczna asymilacja, około dwudziestu milionów zniszczonych Ukraińców w ciągu pierwszych 20 lat władzy bolszewickiej oraz przesiedlenia na Ukrainę obcych stworzyły taką mieszankę, że to, jak pisał jeszcze O. Dowżenko, „będzie nie Ukraina, a coś takiego, że aż pomyśleć strach”. Teraz rodzi się pytanie o to, jak Ukraińcy walczyli o swoją tożsamość, wykorzystując różnorodne źródła historyczne, zarówno „niepoprawione” na Ukrainie, jak i poza jej granicami. Tutaj warto wspomnieć „Historię scytyjską” A. I. Łyzłowa (1655-1697), napisaną około 1692 r., ale wydaną w małych nakładach w 1776 i 1787 r., już po śmierci autora (1696 r.). Napisana na podstawie prawdziwych źródeł historycznych (rosyjskich i europejskich), historia ta cieszyła się dużym popytem już w rękopisie, zyskała wielki rozgłos, ale rosyjscy historycy jej nie wykorzystywali, bo znana już była instrukcja w postaci „Zbioru kronik” Katarzyny II. A w „Historii scytyjskiej” A. I. Łyzłow dowodzi, że Tatarzy i Mongołowie wykorzystywali podbite narody w swoich dalszych podbojowych wyprawach (w tym Moskwicinów), że „mieszkańcy Moskwii — to osobny, wyodrębniony naród, który nie ma nic wspólnego z Rusią (Kijowem), Litwą, Polakami” (W. B., s. 110). Ale i te wydania z czasem zostały skonfiskowane, poprawione i zniszczone. Trzeba wspomnieć także „Historię Rusów”, której rękopis znaleziono w m. Hryniów na Czernihowszczyźnie. Uważa się, że ta „Historia…”, napisana w drugiej połowie XVIII w., stała się znana w latach 20. XIX w. i rozpowszechniana była w rękopisach, a dopiero w 1846 r. została wydana przez O. Bodiańskiego (profesora Uniwersytetu Moskiewskiego, rodowitego mieszkańca m. Warwa na Czernihowszczyźnie). Autorstwo tej historii przypisuje się także arcybiskupowi Jerzemu Koniskiemu. I nie tak ważne jest autorstwo (to zadanie dla historyków), jak ważne jest to, że jest to pierwsza obszerna historia Ukrainy od najdawniejszych czasów do wojny rosyjsko-tureckiej 1768-1774 r. „z priorytetowym rozpatrzeniem historii kozactwa i hetmanatu.., w koncepcyjnym planie „historia Rusów” broni idei samodzielnego państwowego rozwoju Ukrainy” (D. J., s. 23). Ta historia miała wielki wpływ na wykształconych ludzi swoich czasów (historyków, pisarzy, poetów), którzy wykorzystywali ją w swoich dziełach. W całości na drugą połowę XVIII-XIX w. przypada największy rozkwit prozy pamiętnikarsko-historycznej (kroniki, roczniki), poezji, folkloru, dramaturgii, filozofii, nowelistyki różnych gatunków. Właśnie w tym okresie, wbrew znanym obowiązującym zakazom, język ukraiński, przeszedłszy wielowiekową drogę (jako etapy rozwoju), uformował się ze wszystkimi swoimi barwami i melodyjnością. I te etapy rozwoju widzimy w tomach akademickiego wydania „Biblioteki literatury ukraińskiej” XIV-XX w. (1981-1991), niestety niedokończonego. W tych wydaniach można prześledzić, jak staroukraiński książkowy język literacki (o tym niżej) pierwszych autorów stopniowo przechodzi do współczesnego języka ukraińskiego, który zapoczątkował I. P. Kotlarewski i rozwinął T. G. Szewczenko z jego „ognistą liryczną oraz liryczno-epicką poezją, jakiej literatura światowa jeszcze nie znała” (I. O. Denysiuk, „Ukraińska nowelistyka”. — Kijów; „Naukowa dumka”, 1989, s. 5). Dlatego należy oddać sprawiedliwość wybitnym Ukraińcom (historykom, filologom, pisarzom, lingwistom), którzy bronili historycznej prawdy narodu, jego duchowej kultury, zbierali i wydawali drukiem pieśni ludowe i dumy, słynne „Ewangeliarz peresopnicki” oraz „Biblię” i wiele innych, co doprowadziło do ogólnego stworzenia historii rozwoju narodu i jego kultury oddzielnie od rosyjskiego. Są to takie postacie, jak: M. S. Hruszewski, P. O. Kulisz, M. O. Maksymowycz, O. M. Bodiański, W. I. Hryhorowycz, O. M. Markowycz, D. I. Bahalij, A. L. Metłynski, M. I. Kostomarow (pseudonim Jeremija Hałka), I. Neczuj-Łewycki, O. A. Potebnia, wszystkich nie sposób wymienić. Zatem czytajcie chociaż w Wikipedii. Po 1917 r. i do uzyskania Niepodległości język ukraiński choć nie był zakazany, to był jakiś drugorzędny, bo w ogóle kultura była „zablokowana”, a „w zablokowanej kulturze pisarz podlega deformacjom, czasem nieodwracalnym…”, „u nas co poeta, to poświęcenie…”, „co pisarz, to pod podejrzeniem, czy on przypadkiem nie nacjonalista” (Ł. W. Kostenko, „Literatura wywrotowa, Dzień”, 2013 r., s. 49-51). „Ciągłość etnokulturowego rozwoju na ukraińskich ziemiach etnicznych między Karpatami, Prypecią a Kijowskim Naddnieprzem daje się prześledzić od wczesnego średniowiecza, a mianowicie od końca V w. n.e. Dane archeologii, językoznawstwa, antropologii, źródła pisane przekonująco świadczą… o nieprzerwaności rozwoju w Północno-Zachodniej Ukrainie jednego etnicznego organizmu od Dulibów, Sklawinów i Antów do współczesnych Ukraińców” (Załazniak Ł., „Pochodzenie narodu ukraińskiego. Analiza koncepcji”, Google). Z czasem plemiona „przekształciły się” w proukraińskie plemiona kronikarskie Wołynian, Drewlan, Polan, Białych Chorwatów, Uliczy, Tywerców Północno-Zachodniej Ukrainy… Właśnie ten średniowieczny etnos stworzył państwo Ruś (Kijowską) (tamże). Wspomniana „wczesnośredniowieczna koncepcja pochodzenia Ukraińców była opracowywana przez kilka pokoleń ukraińskich uczonych i na początku XX w. została sformułowana w ogólnych zarysach przez M. Hruszewskiego (1898, 1904 r.)” (tamże). I jeśli za czasów radzieckich badanie ukrainogenezy było po prostu niebezpieczne, to w latach niepodległości tej problematyce poświęcono prace wielu ukraińskich badaczy. Badacze ci są zgodni co do tego, że właśnie w mowie ludowej powstały te specyficzne fonetyczne, gramatyczne i leksykalne cechy, które z czasem stały się charakterystycznymi osobliwościami języka ukraińskiego. „Te osobliwości istniały jeszcze we wszystkich prasłowiańskich dialektach plemion wschodniosłowiańskich (do początku naszej ery), w późnoprasłowiańskiej epoce (I – V w. n.e.) i w dopisemnym okresie formowania języka ukraińskiego (VI – X w. n.e.), czyli w czasie tworzenia Rusi Kijowskiej. Już w Rusi Kijowskiej istniały formy języka mówionego – mowa dialektalna oraz tak zwane wspólne dialekty dla wielu warstw ludności. Równolegle istniały także dwa języki pisano-literackie – starokijowski (staroruski) i cerkiewnosłowiański (zapożyczony od Bułgarów wraz z przyjęciem chrześcijaństwa w 988 r.). Ale najbardziej rozpowszechnioną formą w epoce Rusi Kijowskiej była ustna mowa ludowa” (tamże). Ciąg dalszy nastąpi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

początku lat 50. XX wieku. Zgodnie z ustalonym planem, według stanu na 23.10.1947 r., z zachodnich obwodów Ukrainy wysiedlono 25 299 rodzin, czyli 75 500 osób. Do akcji wysiedleńczej zaangażowano transport konny i samochodowy oraz środki łączności. Deportacja zakończyła się 26 października 1947 r. Z 7 zachodnich obwodów Ukrainy w 44 transportach kolejowych wywieziono 77 tys. 791 osób (26 tys. 332 rodziny), w tym z obwodu rówieńskiego 3820 rodzin, czyli 11 563 osoby. Wśród wysiedlonych było 18 tys. 866 mężczyzn, 35 tys. 441 kobiet, 22 tys. 279 dzieci. Wśród wysiedlonych rodzin przeważali średniorolni chłopi – podstawa tradycyjnej struktury gospodarczej zachodnioukraińskiej wsi. Według stanu na 1 stycznia 1948 r. zostali oni osiedleni w różnych regionach ZSRR: obwód omski – 4 tys. 370 rodzin, Kazachska SRR – 3 tys. 133 rodziny, obwód mołotowski – 2 tys. 991 rodzin, obwód czelabiński – 2 tys. 788 rodzin, obwód irkucki – 1 tys. 924 rodziny, Kraj Krasnojarski – 536 rodzin, obwód czytyński – 453 rodziny. Deportowani pracowali w przemyśle węglowym, przy wyrębie lasów oraz w innych gałęziach gospodarki narodowej, gdzie stosowano ciężką pracę fizyczną. W 1949 r. termin zesłania deportowanych w 1944 r. rodzin dobiegał końca, jednak „biorąc pod uwagę skomplikowaną sytuację w zachodnich obwodach Ukraińskiej SRR”, postanowiono pozostawić ich w miejscach osiedlenia dożywotnio. 6 kwietnia 1950 r. na członków OUN, którzy przebywali na osiedleniu w latach 1944–1949, rozciągnięto działanie Dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 26 listopada 1948 r., zgodnie z którym za ucieczkę z miejsca obowiązkowego i stałego osiedlenia deportowanemu groziło 20 lat ciężkich robót. Każdy ze specosadników otrzymał zawiadomienie, że pozostaje na specosiedleniu dożywotnio. Skutki deportacji Według danych MSW Ukrainy, w latach 1944–1952 z zachodnich obwodów Ukrainy deportowano 65 tys. 906 rodzin (203 tys. 662 osoby), w tym członków rodzin uczestników „bandyckiego podziemia nacjonalistycznego”, „pomagierów band” oraz członków ich rodzin – 182 tys. 543 osoby, „kułaków” z rodzinami – 12 tys. 135 osób, jehowitów, byłych żołnierzy armii Andersa wraz z rodzinami – 8 tys. 984 osoby. Ich miejscem przeznaczenia stały się odległe regiony Uralu i Syberii. Wielu z nich nigdy nie wróciło do domu. Po śmierci J. Stalina masowe deportacje ustały, jednak znoszenie ograniczeń prawnych dla deportowanych trwało do 1956 r. Powojenne deportacje na ziemiach zachodnioukraińskich miały zabarwienie antynarodowe i wyraźnie określony charakter etniczny. Przymusowe wysiedlenia ludności ziem zachodnioukraińskich przyspieszyły kolektywizację, podważyły bazę społeczną ukraińskiego ruchu oporu, zmieniły strukturę etniczną i społeczną regionu. Fragment książki „Poleska golgota”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Tego nie można zapomnieć. Operacja „ZACHÓD” — kolejna próba zniszczenia ukraińskiego etnosu patriotycznego w latach 1939–1955

Iwan SZMYHELŚKYJ, m. Irpień, obwód kijowski. Tajna operacja dotycząca wysiedlenia miejscowych mieszkańców z terytorium Zachodniej Ukrainy miała miejsce pod koniec października 1947 r. i otrzymała kryptonim „Operacja „Zachód”. Zamysł tej operacji należy do zastępcy ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRR generała-lejtnanta S. Ogolcowa oraz ministra bezpieczeństwa państwowego USRR generała-lejtnanta S. Sawczenki, którzy we wspólnym liście z 24 maja 1944 r. do ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRR W. Abakumowa zauważyli: „Wysiedlenie rodzin ounowców i bandytów, jak pokazało doświadczenie, stało się niezwykle skutecznym środkiem walki z ounowskim podziemiem i bandytyzmem, w znacznym stopniu przyczyniło się do demoralizacji podziemia i band, popychało do ujawniania się z czynnym żalem, przeszkadzało ounowskim kierownikom werbować nowych członków OUN.., ograniczało bazę zwolenników, ponieważ miejscowa ludność, wiedząc o takim represyjnym środku, jak wysiedlenie rodzin, odmawiała udzielania „bandytom” pomocy materialnej”. Inicjatywę organów karno-represyjnych zatwierdziło Biuro Polityczne KC WKP(b) odrębną decyzją z 13 sierpnia 1947 r. Reagując na odpowiednie postanowienie partyjne, minister bezpieczeństwa państwowego ZSRR W. Abakumow 22 sierpnia 1947 r. wydał tajny rozkaz nr 00430 „O wysiedleniu rodzin skazanych, zabitych, aktywnych nacjonalistów oraz „bandytów”, przebywających w nielegalnej sytuacji, z terytorium zachodnich obwodów Ukrainy”. Rozkaz przewidywał przydzielenie do dyspozycji bezpieczeństwa państwowego USRR generała-lejtnanta Sawczenki dodatkowej liczby pododdziałów wojsk MBP ZSRR, a nawet zaangażowanie Saratowskiej Szkoły Wojsk MBP. Wszystkie przewidziane rozkazem pododdziały miały przybyć na terytorium Ukrainy nie później niż 5 października 1947 r., wydzielono także 3 tys. żołnierzy z korpusu i dywizji ochrony na transporcie kolejowym i wodnym, którzy mieli być tymczasowo połączeni w kompanie. Zastępca ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRR generał-major Swiniełupow miał zapewnić przerzucenie na tereny Zachodniej Ukrainy 3500 operacyjnych pracowników MBP z różnych regionalnych pododdziałów ZSRR do 15 września. Odpowiednie struktury wojskowe i państwowe przygotowywały niezbędną liczbę transportu samochodowego i kolejowego. Początkowo operację „Zachód” planowano przeprowadzić w okresie od 10 do 20 października 1947 r., maskując działania przygotowawcze. Do rozkazu dołączono instrukcję „O organizacji przeprowadzenia wysiedlenia rodzin aktywnych nacjonalistów i bandytów z zachodnich obwodów Ukrainy”. Wyraźnie zaznaczono w niej, że mają zostać wysiedleni pełnoletni i niepełnoletni członkowie rodzin ukraińskich powstańców oraz ich bliscy krewni, którzy mieszkają wspólnie, szczegółowo wyjaśniono funkcje grupy operacyjnych pracowników MBP, która wraz z przedstawicielami miejscowych organów władzy ma przeprowadzić ten represyjny środek. Jednocześnie z wydaniem rozkazu o przeprowadzeniu operacji „Zachód” minister bezpieczeństwa państwowego ZSRR W. Abakumow wysyła szyfrogram do pierwszego sekretarza KC KP(b)U L. Kaganowicza oraz przewodniczącego Rady Ministrów USRR M. Chruszczowa, w której informuje, że z jego resortu dla koordynacji operacji „Zachód” przybędą: zastępca ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRR A. Blinow, naczelnik Głównego Zarządu Wojsk MBP ZSRR P. Burmaka oraz generał-lejtnant A. Wadis. Przewidywano, że do przeprowadzenia operacji zostanie zaangażowanych 15 750 oficerów i funkcjonariuszy MBP, MSW oraz 30 tysięcy żołnierzy Wojsk Wewnętrznych MBP. Bezpośrednio na terytorium obwodu rówieńskiego dla wspólnych działań z 81. dywizją Wojsk Wewnętrznych MBP (WW MBP) dodatkowo przerzucano 24. pułk strzelecki i 8. pułk zmotoryzowany. Przybyły one 18 września i tymczasowo zostały podporządkowane sztabowi 81. dywizji strzeleckiej WW MBP. Planowano wysiedlić 6000 rodzin. Operację potajemnie przygotowywano przez dwa miesiące. Miejscowi kierownicy KP(b)U oraz funkcjonariusze MBP zaczęli sporządzać listy kandydatów do wysiedlenia, określać liczbę niezbędnego transportu, punkty zborne itp. Na rodzinę każdego uczestnika OUN i UPA zakładano sprawę ewidencyjną. Jej obowiązkowym elementem było postanowienie o założeniu sprawy ewidencyjnej, które rejestrowano w obwodowym Zarządzie MBP. Równolegle z poszukiwaniem i niszczeniem działających grup podziemnych OUN wszyscy pracownicy operacyjni mieli aktywnie pracować nad wykonaniem dyrektywy MBP Ukraińskiej SRR nr 50, która regulowała etapy przygotowawcze operacji „Zachód”: „Poprzez agenturę oraz drogą oficjalną aktywnie wykrywać oraz brać na ewidencję i opracowywać rodziny aktywnych uczestników ounowskiego podziemia oraz uzbrojonych „grup bandyckich”, które mają zostać wysiedlone”. Te rodziny, na które już istniały sprawy ewidencyjne, brano pod nadzór w celu zapobieżenia ich przejściu na nielegalną stopę. Drogą różnych podstępów każdy pracownik operacyjny miał osobiście poznać przypisane mu rodziny do wysiedlenia, oglądając gospodarstwo, a jeśli istniało podejrzenie o przechowywanie broni lub wspieranie ukraińskich powstańców – wówczas przeprowadzić oficjalną rewizję. Robiono to w tym celu, aby odpowiedzialny oficer MBP osobiście znał wszystkich, których miał wysiedlić. Pracę tę należało zakończyć do 1 października 1947 r. 10 października 1947 r. minister spraw wewnętrznych Ukraińskiej SRR otrzymał i zatwierdził wspólny plan operacyjny z MBP Ukraińskiej SRR. Oddzielne narady trwały nadal, w szczególności 16 października we Lwowie zbierali się na instruktaż funkcjonariusze MBP ds. ochrony szlaków kolejowych, a także naczelnicy eszelonów, którzy odpowiadali za przewóz wysiedlonych ze wszystkich 87 stacji kolejowych Zachodniej Ukrainy. 15 października Rówieński Komitet Obwodowy KP(b)U wspólnie z kierownictwem obwodowego Zarządu MBP przeprowadził naradę-instruktaż dla pierwszych sekretarzy komitetów rejonowych oraz naczelników rejonowych oddziałów MBP w kwestii zapewnienia przeprowadzenia operacji „Zachód” na terytorium obwodu rówieńskiego. Następnego dnia komitet wykonawczy rady obwodowej wspólnie z biurem komitetu obwodowego przyjął postanowienie „O porządku wykorzystania ziemi i mienia pozostawionych po wysiedleniu rodzin nacjonalistów i „bandytów””. 17 października odbyła się narada kierownictwa partyjnego obwodu rówieńskiego, którego przedstawiciele byli delegowani do rejonów w celu kontroli i udzielenia pomocy podczas przeprowadzania operacji wysiedlenia oraz organizacji pracy wyjaśniającej wśród miejscowej ludności i ewidencji mienia odebranego wysiedlonym. Na okres przeprowadzania operacji wszystkie oddziały wojskowe i oddziały rejonowe MBP zostały zaopatrzone w łączność radiową. Opracowano również tabelę sygnałów radiowych z oznaczeniami umownymi. Na mapach topograficznych funkcjonariusze MBP nanieśli miejsca punktów zbornych, schematy rozmieszczenia składów paliwa, oddzielnych punktów tankowania dla transportu samochodowego, kierunki ruchu kolumn. Zawczasu wydrukowano blankiety dokumentów „Eszelonowa lista wysiedlonych rodzin”, „Protokół rewizji”, „Akt opisu mienia”. Wyższe kierownictwo partyjne wymagało przestrzegania całkowicie tajnego trybu przygotowania masowego wysiedlenia mieszkańców Zachodniej Ukrainy. Główna masa szeregowych wykonawców dowiedziała się o przeprowadzeniu operacji z początkiem jej realizacji, czyli o godzinie 6 rano 21 października 1947 r., sekretarze komitetów rejonowych partii i naczelnicy oddziałów rejonowych MBP otrzymali informację tylko na 2-3 dni przed tą datą. 21 października 1947 roku do domów wielu Ukraińców – mieszkańców zachodnich obwodów Ukrainy – wtargnęli uzbrojeni radzieccy żołnierze i milicjanci. Jeszcze sennym ludziom pozwolono zabrać niektóre rzeczy, potem swoje ofiary przedstawiciele władz ciężarówkami dowozili do punktu zbornego, a już stamtąd dla nich była jedna droga – do wagonów pociągów, które wywoziły ich na Syberię. Tak dla tysięcy ludzi w jednej chwili skończyło się zwykłe życie. Rozpoczęła się deportacja dziesiątek tysięcy Ukraińców, których oskarżano o związki z nacjonalistycznym podziemiem. W ciągu zaledwie jednej doby wysiedlono 26 644 rodziny, łącznie 76 192 osoby: 18 866 mężczyzn, 35 152 kobiety i 22 174 dzieci. Na wiele lat ich nowym domem stały się albo obozy GUŁAG-u, albo specjalne osiedla w Kazachstanie, Kraju Krasnojarskim, obwodach irkuckim, mołotowskim, omskim, czelabińskim, czytyńskim, magadańskim, Jakuckiej ASRR RFSRR. Wysiedlonych osiedlano w różnych miejscach. Kogoś wysłano do pracy w kopalniach węgla, kogoś – do rolnictwa. Ktoś żył w barakach, a dla kogoś nowym domem stało się więzienie. Bywało tak, że niektóre rodziny były rozdzielone po różnych obozach. Pracownicy operacyjni MBP obwodu rówieńskiego odnotowywali fakty nieposłuszeństwa i negatywną reakcję ludności, która obserwowała tak wielkoskalowe bezprawie wobec swoich współmieszkańców. Mieli fakty otwartego współczucia dla wysiedlonych i udzielania im pomocy – ukrywanie przed wysiedleniem, blokowanie samochodów z załadowanymi na nie rodzinami powstańców, ukrywano małe dzieci, aby uchronić je przed wysiedleniem, w niektórych rejonach kobiety towarzyszyły wysiedlanym płaczem i lamentem. Zdarzały się przypadki, kiedy poszczególne osoby żądały, aby ładowano je razem z wysiedlonymi lub rozstrzelano na miejscu. W jednej ze wsi rejonu zdołbunowskiego Petro Dżus podczas wywózki powiedział: „Nie przestraszycie mnie Syberią! Nie będzie mnie – będą drudzy. Wszystkich nie wywieziecie, nie rozstrzelacie, bo naród ukraiński jest wielki! I Ukraina będzie jednak Samodzielna. Wy zaś jak padlina będziecie gnić po rowach i bagnach!”. Za te śmiałe słowa tego obywatela konwojenci skatowali do nieprzytomności, wrzucili na wóz i zawieźli na kolej. Opuszczając dom, starzy ludzie mówili na pożegnanie: “Woźcie dokąd chcecie. Bierzcie wszystko, co nabyliście przez całe swoje życie, bo przywykliście żyć cudzym dobrem i pracą. Ale zadławicie się jeszcze tym wszystkim”. W wyniku przeprowadzenia operacji “Zachód” z terytorium obwodu rówieńskiego wysiedlono 3829 rodzin w składzie 11563 osób, choć plan przewidywał wysiedlenie 3810 rodzin w składzie 13165 osób. Podczas przeprowadzania operacji 338 rodzin uniknęło tego strasznego losu, 44 rodziny zostały wykreślone z list z powodów operacyjnych, ponieważ były to rodziny działających ukraińskich powstańców, oraz 8 rodzin miało chorych na choroby zakaźne. Radzieckie organy partyjne dokonały nawet pewnej statystycznej analizy wiekowej i ekonomicznej wysiedlonych w wyniku operacji “Zachód”. Ogółem z Rówieńszczyzny wysłano 2103 rodziny uczestników ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego, którzy już zginęli, 1215 rodzin skazanych uczestników OUN i UPA, 511 rodzin tych, którzy dalej kontynuowali zbrojną walkę. Główną masę wśród wysiedlonych z Rówieńszczyzny stanowiły kobiety (5096 lub 44% ogólnej liczby) oraz dzieci do 15 lat (3823 osoby – 33% ogólnej liczby). Mężczyzn wysiedlono tylko 2644 lub zaledwie 23% ogólnej liczby. Czyli środki represyjne objęły 77% kobiet i dzieci, a mężczyzn było mniej nawet niż jedna czwarta część wszystkich wysiedlonych w wyniku operacji “Zachód”. Z danych statystycznych organów karnych wynika, że operacja “Zachód” dotyczyła w 99% ludności wiejskiej, a z miast i miasteczek wysłano zaledwie 1% rodzin uczestników ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego. W kolejnych meldunkach mowa była o przypadkach maruderstwa, w których brali udział funkcjonariusze MGB i MSW oraz wojskowi wojsk wewnętrznych MGB. W szczególności pełnomocnik rejonowego oddziału MGB w Rokitnie siłą odebrał człowiekowi beczkę z mięsem, którą pozwolono zabrać w daleką drogę. Wielu wykonawców próbowało uzyskać własne korzyści, przeprowadzając konfiskatę mienia deportowanych i ukrywając je przed ewidencją. Ogółem w obwodzie rówieńskim odnotowano 70 przypadków maruderstwa. Uczestnicy podziemia nie zdołali zorganizować żadnego poważnego przeciwdziałania podczas tej zakrojonej na szeroką skalę operacji. Było to związane z kilkoma czynnikami: 1) przygotowanie operacji było starannie ukrywane przez radzieckie organy karne; 2) operacja przebiegała dość szybko i w niektórych miejscowościach trwała zaledwie 3-4 godziny; 3) podziemie na Wołyniu nie miało już możliwości działania jakimiś większymi oddziałami przeciwko wojskom wewnętrznym MGB, ponieważ ostatnie oddziały UPA zostały rozformowane lub rozbite w walkach w 1946 r. Choć masowe wysiedlenie ludności ukraińskiej z terytorium Ukrainy Zachodniej boleśnie uderzyło w ukraiński ruch wyzwoleńczy, podważyło do pewnego stopnia jego bazę materialną, jednak aktywna faza walki z radzieckim reżimem totalitarnym trwała jeszcze do

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ukraińskie gazety – na rosyjskim papierze

Petro ANTONENKO Dokładnie tak. Nasze ukraińskie gazety, które tak zawzięcie i słusznie piętnują agresora Rosję, i dziś drukowane są… na rosyjskim papierze. Typowy obrazek. Czernihów, wydawnictwo obwodowe „Desna”. Tutaj drukuje się niemal wszystkie obwodowe i znaczną część gazet rejonowych, czasopisma – dziesiątki wydań. Właśnie przybyła kolejna partia rosyjskiego papieru gazetowego. Kombinat „Wołga” z Powołża. Kupowano rosyjski papier także z kombinatu w mieście Kondopoga, Karelia. Przez niemal trzy dziesięciolecia Ukraina tak i nie uruchomiła produkcji własnego papieru gazetowego. Chociaż przecież nie wszystkie lasy wycięto do pnia. Nikt nie mówi, żeby „po papierni w każdym obwodzie”, ale można przecież chociaż jedną na cały ogromny kraj z jego tysiącami periodyków, potężnym wydawnictwem książkowym. Swego czasu próbowano uruchomić produkcję papieru gazetowego w mieście Żydaczów w obwodzie lwowskim. Ale z jakiegoś powodu nie udało się opanować tej technologii. Papier był do niczego – szary, szorstki. A tymczasem cena jego była z jakiegoś powodu wyższa niż tego zakupionego w imporcie za granicą, w tej samej Rosji, Polsce, Finlandii. To takie grymasy naszej gospodarki. Zrozumiałe, że przy takiej jakości i cenach wydawcy zrezygnowali z erzac-papieru i znów przeszli na import, a najbardziej – z Rosji. I w ogóle, jeśli ktoś uważa, że z początkiem wojny z Rosją 6 lat temu zaprzestaliśmy czy niemal zaprzestaliśmy handlu z agresorem, to bardzo się myli. Rosja nadal jest jednym z głównych partnerów handlowych Ukrainy – zarówno pod względem naszego eksportu tam, jak i importu stamtąd. Z pierwszych pozycji nieco ją wyparto, ale wciąż jest na czołowych miejscach. I niechby jeszcze papier gazetowy, którego z jakiegoś powodu nijak nie wyprodukujemy sami. A tak na półkach naszych sklepów zobaczysz na przykład rosyjską pastę do zębów. Czyżby u nas zabrakło i kredy? Zresztą, nadmierny import z zagranicy, zamiast własnej produkcji, stał się już czymś nienormalnym. Wystarczy zajrzeć do jakiejkolwiek apteki: niedługo zieleń brylantową i jod będziemy sprowadzać z zagranicy, jeśli już nie sprowadzamy. …A do naszych wydawnictw wciąż płyną rolki, ciężarówki, wagony rosyjskiego papieru. Przy akompaniamencie wieloletnich pogaduszek o „wojnie informacyjnej”, „ochronie naszej przestrzeni informacyjnej”. Te rolki rozładowywano akurat w dniu 20. rocznicy zabójstwa Georgija Gongadzego. Smutno-symboliczne… …mieszkali na jednej ulicy starodawnego poleskiego osiedla typu miejskiego. Czasami witali się nawet… Ale jakoś pierwszy raz, po kolejnej porażce miejscowej drużyny piłkarskiej, wymienili dość emocjonalne, choć standardowe, uwagi dotyczące gry ziomków... Zatem – jednak rozgadali się, sąsiedzi. Od tamtej pory niemal każdego wieczoru, kiedy Maksym wracał z redakcji, nijak nie mógł ominąć rudawego, starszego już mężczyzny, który siedział na granitowym bloku obok pomnika żołnierzy-afgańczyków, jakby oczekując na spotkanie z nim... Wypłowiała kurtka, spodnie w kolorze ochronnym i zdeptane trampki nie przyciągały jakiejś szczególnej uwagi, za to papieros migotał pod garbatym nosem weterana i kibica piłkarskiego w jednej osobie na tyle zachęcająco, jakby Maksym już dawno powinien był domyślić się, dlaczego… A co, jeśli biedak rzeczywiście liczy na dziesiątkę?! Wkrótce przecież – Dzień Zwycięstwa. Państwowe święto wszystkich żołnierzy, tym bardziej, że nie tylko płci męskiej… Niespodziewanie Maksymowi przypomniało się, że 7 maja, na dobę przed, że tak powiem, oficjalną datą zakończenia II wojny światowej, starszy porucznik Ołeksij Berest z zaledwie kilkoma bojownikami swojej kompanii zwiadu już zdążył zatknąć czerwony (pułkowy!) sztandar nad Reichstagiem. Najpierwszy! Dlaczego więc o nim do tej pory milczą?! Niestety, mało kto o tym wie jeszcze dlatego, że on – Ukrainiec... A Ukraińców honorować tytułem Bohatera Związku dozwolone było tylko w tym przypadku, kiedy już nijak nie udawało się ich wyczynu przemilczeć… Kiedy o heroizmie jakiegoś tam „chochoła” rozgłos poszedł niemal na wszystkich frontach! Tym bardziej, że w odniesieniu do Beresta, chyba oprócz samego „baci”, w ogóle nikt nic a nic nie wiedział… Opowiedział Maksymowi o wyczynie dowódcy kompanii zwiadowczej Ołeksija Beresta jeszcze przed dwoma laty jego syn, inżynier-mechanik. Po prostu mężczyzna poskarżył się przy okazji, naprawiając dziennikarzowi „Sławutę”, że gdziekolwiek nie zwracał się ze starym frontowym zębem, to jednak gorzej niż komukolwiek… Czyż nie?! Jeśli nie ma możliwości przeżuć już odgryzionego, to jaki wtedy pożytek z mojego życia?! Tylko na futbol chodzić i krzyczeć… Z żalu, że nie mogę pokazać, jak dokładnie podanie oddać albo i strzelić – z rzutu rożnego. Bo czyż nie gorzko mi wspominać, że Wałerij Łobanowski potrafił, a oni rzut rożny aż we trzech rozgrywają?! Zamiast atakować, atakować bramkę… Wstawić sztuczne zęby radzisz? Już radzili, nie ty pierwszy… Ale z tymi bardzo białymi czy pozłacanymi zębami będę sam sobie przypominał ten kamienny pomnik. On przecież nie opowie, co go boli?! A ja, z połamanymi nogami, chociaż komuś się poskarżę… I już mi jakoś ulży… Rozumiesz-sz-sz?! Przecież nie będę mógł, jak w młodości, przelecieć prawym skrzydłem i dośrodkować piłkę… Przeklęta wojna zabrała mi tę radość! A ona przecież była jeszcze dość zaborczą, nie naszą wojną... Rozumiesz-sz-sz?! Więc muszę, przyjacielu, odpokutować grzechy jeszcze i towarzyszy broni, którzy tacy nie wrócili do domu. Nie poszczęściło im na sprawiedliwość! …Maksym pożegnał się z weteranem, jak nigdy przygnębiony… Stadion już po raz drugi rozdarł się grzmotem owacji, wrzaskiem: „gol!”, ale nawet radosne okrzyki nie rozproszyły dziennikarzyny. Z jakiegoś powodu wydawało mu się, że ten pomnik żołnierzy, poległych na dalekich frontach, ciężko stąpa za nim, Maksymem, ślad w ślad, krok w krok... Chociaż, być może, tak ciężko tego wieczoru łomotało tylko jego młode serce. …Panie Boże, gdzież ona, w końcu, ta sprawiedliwość?! Nie zdążyła przebrzmieć jedna wojna, jak za nią toczy się kolejna! Setki czołgów Rosja zgromadziła przy naszych granicach… I to nie po prostu czołgi – nawałnica złości i nienawiści!.. Tak ich, zakamuflowanych, nakręcają już kilka lat… A ty wciąż czekasz na sprawiedliwość… Wciąż jej oczekujesz! Jak ten pomnik nieznanego żołnierza… Tak, tak: jakby dawny pomnik… Ale czekaj, przyjacielu: czyż można szukać sprawiedliwości tylko dla samego siebie?!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

VIKTOR HRABOWSKYJ POMNIK (opowiadanie)

z gazetą, w której udokumentowano bohaterstwo ojca, do jakiejkolwiek rządowej „instancji” nie prosiłby o pomoc w ostatecznym ustaleniu prawdy, obiecywano mu jedynie… „rozpatrzenie sprawy”. Ale poza obietnicami — ani mru-mru! Jakby to była zupełnie nieważna rzecz, albo wcale nie zadanie państwowe, ba, nawet nie ogólnonarodowy problem — znać i pamiętać wyczyny bohaterów?! Wszystkich z imienia i nazwiska! Na jakichkolwiek frontach za wyzwolenie rodzinnej Ukrainy od tego nienasyconego hitlerowskiego przybłędy zwycięzcy by nie walczyli. „To mówisz, że znowu przegrywamy?!” — zapytał jakoś retorycznie, zamiast należnego powitania, Maksym swojego znajomego, który już, zapewne, „dożuwał” ostatniego papierosa — pogniecione pudełko „Prymy” leżało obok kuli. Ale tamten tylko prychnął w odpowiedzi gryzącym dymem! A potem, splunąwszy sobie pod nogi, podniósł na Maksyma nagle rozświetlone błyskiem zaciągnięcia się zrozpaczone, całkiem już wyblakłe oczy. Po wszystkim było widać, że garbonosy wyczekał się na jego uwagę! Dlatego też Maksym jakoś od razu poczuł się jakby w czymś winny… W końcu oni z tym człowiekiem są jednak prawie sąsiadami… „A k-k-kiedy my nie przegrywaliśmy?! – skrzypiący głos niepoprawnego palacza jakby przedłużył trajektorię krótkiego niedopałka, który, zwyczajowo „wystrzelony”, upadł w trawę za jego plecami. — Czyż w Afganie my, właśnie, nie od razu wiedzieliśmy, że przegrywamy?! Ale dokąd miał się podziać nasz żołnierz, jeśli rozkazano iść pod kule?! Tak jeszcze za Rodzinę?! Rozumiesz?!” Maksym tak i przywarł wzrokiem do garbonosego! To on stamtąd?! Właśnie z tego afgańskiego piekła?! Spóźnione pszczoły jakby wtórowały człowiekowi, okupując bujnie rozkwitły bez, — powietrze aż wibrowało od ich zatroskanych rytmów! A podstarzały żołnierz wciąż wylewał i wylewał dawno nabolałe… Wszystko mówił i mówił… Więc Maksym, już nawet nie wiedząc, jak mu teraz być — tak samo milcząco stał i słuchał, oszołomiony usłyszanym… Zmierzchało… I pszczele rulady ucichły tak samo niespodziewanie, jak i rozpoczęły się… Tylko krzyki ze stadionu raz po raz dolatywały tutaj, aż do pomnika… Zatem gra rozpoczęła się bez nich?! A jakże… Jednak weteran już jakby nie zauważał czasu! Jego w końcu, jak to mówią, „przełamało”! Dlatego też przypominał rozbudzony wulkan… Oczywiście, Maksymowi było nieco wiadomo nie tylko o zalutowanych cynkowych trumnach z narkotykami zamiast poległych na obczyźnie, które zasiały ukraińskie cmentarze, ba, i o pojmanych rodakach słyszał, ale jeszcze ani razu nie zdarzyło mu się rozmawiać ze świadkami tamtych tragicznych wydarzeń. A o wielotysięcznych ofiarach jeśli i czytał, to tylko czasami… Z jakiegoś powodu nie nadarzyła się Maksymowi okazja gruntowniej dowiedzieć się o tej stronie historii. Chociaż na ich wydziale akurat „afgańskich sierot” niby nie brakowało… Aż tu nagle żywy świadek! Jeszcze mieszka z nim na jednej ulicy! I nawet, jak na pierwszy rzut oka, niby dość chętnie opowiada o tym, co samemu przyszło przeżyć. Ale ten „pierwszy rzut oka” młodego dziennikarza okazał się błędny. W końcu nie pragnieniem samotnika nagle jakoś „odreagować” stała się żołnierska spowiedź! Bo to było prawdziwym wybuchem uśpionego przez czas wulkanu gorzkiej, zadawnionej rozpaczy — wraz z niepowetowanymi stratami i niemal fantomowym, ale i zbyt już nieznośnym bólem od wszystkiego przeżytego-wycierpianego… …Po kilkugodzinnej bitwie pancernej pod miasteczkiem N., on, kierowca ciężkiego T-74, długo nie mógł opuścić swojego miejsca — całe ciało jakby zdrętwiało! Lecz kiedy w końcu wypełzł „na świat Boży”, od razu trafił jeszcze pod bezlitosny ostrzał rotnego starszyny Gorjajewa: „Co u ciebie na gąsienicach, Makarenko?! No ty dajesz, jefrejtor!!! Czyżbyś po przedszkolu przejechał?!” Znamienne, że najbardziej poruszyło żołnierza, jak później wyznał, nie strzępy zakrwawionych dziecięcych spodenek na gąsienicach, a właśnie ten, zbyt drwiący, śmiech ich starszyny… Mówiąc, czyż może człowiek tak bezczelnie pluć w duszę bliźniego?! Czyż on widział w tych dymach i wybuchach jakąś drogę?! Tylko cel i azymut! Jaką komendę słyszał, od razu ją wykonywał! Nie wahając się!!! W końcu co najważniejsze w każdej bitwie pancernej?! Tylko szybkość reakcji… Jeśli choć na jakąś taktyczną chwilę, (jedyną chwilę!) zawahania się — przepadłeś, żółtodziobie! Żywcem spłoniesz! Rozumiesz-sz-sz?! Czyż rotny starszyna Gorjajew tego nie wie?! Tym bardziej, że nie tylko on całkiem niedawno widział, jak sam starszyna zachwycał się trofejnym papierośnicą! Z jakąś brawurową muzyką… Nie ze sklepu przecież, zapewne, wyniósł go, a u jakiegoś Afgańczyka — żywego czy martwego — odebrał… Oto i cieszył się… Przecież i wszyscy my czyż nie cieszyliśmy się po każdej bitwie?! Że póki żywi, że możemy jeszcze gadać o czym popadnie.., tylko by nie o wojnie... Owszem-owszem: tylko by nie o łajdaczce wojnie! A to tydzień temu poszedłem do stomatologa wyrwać chorego zęba, bo nie dawał zasnąć. No to on, smarkacz, mi jeszcze sąsiedni wyjął, który — powiedział — również był nie do użytku… Ale przecież nie po prostu wyrwał — pół szczęki zaorał! Bo nie poddawał mu się ten ząb… Rozumiesz-sz-sz?! Oto dlatego siedzę i smucę się, że nie będę mógł teraz już prawym bokiem żuć. Bo to choć były nie do użytku zęby, a jednak jakoś pomagały… A kiedy nie ma żadnych?! Bez-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

mądrzy wstawili literę „l” w „skawy”. Wyszło „sklawy”. A to po grecku oznacza „niewolnicy”. Dla wzmocnienia w prawosławnych świątyniach podczas ślubów pod błogosławieństwo chórów śpiewa się „niewolnik Boży i niewolnica Boża”. I zmarli są odprowadzani przez popów jako „niewolnicy Boży”. Nic podobnego nie usłyszy się ani z ust katolickich księży, ani od spowiedników innych wyznań. A w rzymskich i bizantyjskich źródłach pisanych zakorzeniło się Sklaveni z niewolniczym posmakiem. Pewnego razu jeden z wykładowców Narodowego Uniwersytetu Kijowskiego w stopniu doktora nauk poufale wyznał mi, że „słowianie” pochodzą od „niewolników”. Studentom on tego nie powie. Moskiewscy zaś akademicy pod wodzą B. Rybakowa i D. Lichaczowa zamiast Sklaveni wprowadzili do użytku Słowianie. Niby dla uszlachetnienia. Ale czy nie lepiej byłoby spojrzeć w oczy prawdzie i oświecić milionowe masy, co jest czym i gdzie pies pogrzebany. Niedomówieniami, a tym bardziej zatajaniem, ukraińska świadomość nasyciła się w pełni, kiedy zsyłano na zgubę w syberyjską niebyt Wasyla Stusa i jego współmyślicieli. W końcu trzeba przecież obudzić się ze snu rozumu. Zmartwychwstawajmy sami i oświecajmy nasz wielostradalny ród. Rozszerzajmy dla niego horyzonty jaśniejszej przyszłości. Uznany polski historyk Maciej (Matwij po ukraińsku – W. P.) wydał w 1582 r. w Królewcu (Krulewcu według polskiej wymowy – W. P.), który po zajęciu przez krzyżaków stał się Königsbergiem, a po II wojnie światowej – Kaliningradem, główne dzieło swojego życia „Kronikę polską, litewską, żmudzką i wszystkiej Rusi”. Czytajmy: „Roku Bożego 401 powstał Attyla, zwany Biczem Bożym, który wyszedł od rzeki Jugry”. „Ugrowie, albo Jugrowie, którzy są w państwie moskiewskim. I, przeprawiwszy się przez rzekę Wołgę, rozgromili oni Gotów”. Attyla „siłą wziął kraj chorwacki… podbił pod swoją władzę wiele państw, zagarniając je, i jak początkowo prześladował chrześcijaństwo, tak i osiadłszy w tym państwie, w żadnej ze spraw nie zmienił swojego zamiaru, a zaczął jeszcze bardziej prześladować chrześcijan”. Wydawałoby się, dawny zamiar, a czyż nie doskwiera on u zarania XXI w. niepodległemu Państwu Ukraińskiemu? Liczne zjednoczenie koczowników utworzyło się w II-IV wieku n.e. na Przeduralu z tureckojęzycznych Hunów i Ugrów oraz Sarmatów. Masowy ruch tego zbiorowiska na zachód od lat 70. IV w. spowodował tak zwaną Wielką Wędrówkę Ludów. Nie sposób sobie wyobrazić, w jaką bezbrzeżną dzikość i zwierzęce barbarzyństwo zostałaby wpędzona Europa, gdyby w 451 r. na Polach Katalaunijskich we Francji zjednoczone narody europejskie nie zdobyły się na potężny odpór zdobywcom. W swoich wydawnictwach „Przed oczami prawdy” (2015 r.), „Masterclass z imperatorem” (2017), „Wieczna-wieś z wiecznością” (2019), „Słowo o anckim królu Bożu” (2019), „Władca Gromu” (2020) dowodzę i pokazuję, że burzliwe IV-VI stulecia odzwierciedlone są w twórczości ludowo-poetyckiej – wymownej i nieśmiertelnej. Ale tak się stało, że wszystko to w obiegu naukowym dołączono do kolęd i szczedriwek. Być może właśnie to przysłania wzrok. Dotąd nikomu nie przyszło do głowy, gdzie szukać wzmianki o Antach pod wodzą Boża. Nazwanych Antami w cudzoziemskich źródłach pisanych M. Hruszewski uznaje za przodków narodu ukraińskiego. Historyk Gotów Jordanes służył jako sekretarz u jednego z alańskich dowódców wojskowych, który przebywał na służbie we Wschodnim Cesarstwie Rzymskim. To ci Alani, których po rosyjsku nazywa się jasami. Przodkowie Osetyjczyków. W wirze IV-V stuleci kogo tylko nie najmowała do wojska „caryca świata”. Dla Bizancjum starał się i Jordanes. Główne dzieło swojego życia „O pochodzeniu i czynach Gotów” doprowadził do 551 r. W nim kilka skąpych wierszy opieka serca synów ukraińskiego rodu. Król Ostrogotów Winitar „posłał wojsko w granice Antów i kiedy wkroczył tam, w pierwszej bitwie został pokonany, ale dalej działał bardziej zdecydowanie i ukrzyżował króla ich Boża z synami jego i siedemdziesięcioma starszymi dla zastraszenia”. Nie w smak mi, że zdaniem tych czy innych historyków „jaki tam król”? To u innych są bazyleusowie, imperatorzy, carowie, cesarze… A u ukraińskich przodków, nie omieszkał zauważyć i M. Hruszewski, głowa „wielkiego anckiego plemienia czy, raczej, kilku plemion, a obok niego występuje wielka liczba starszych, prawdopodobnie naczelników”. Mnie dotąd nie dawało spokoju nieodstępne pytanie. Jakże mogło się stać, że tak tragiczne wydarzenie zostało starte z pamięci narodu ukraińskiego? Jakimiż my jesteśmy po tym synami rodzimej Matki-Ziemi? Dlaczego poddaliśmy się ciemiężycielom i przeobraziliśmy się w niepamiętających korzeni Iwanów? Na szczęście, otworzyło się. Dusza się raduje. Zmartwychwstaje Boż. Wcale nie bez powodu autor Słowa o wyprawie Igora wyznaje: Czyż nie godziło się nam, bracia, zacząć starymi słowami trudnych opowieści o wyprawie Igora?… Przy okazji zauważam, że w tytule utworu jest „o płku”, a w tekście „o pułku”. Jak dla mnie, jest to świadectwem tego, że autorowi z końca XII w. niełatwo przychodziło pisanie w sołuńskim dialekcie języka bułgarskiego. Przystępniej w tłumaczeniu znanego badacza Słowa o wyprawie Igora B. Jacenki: Czyż nie godziło się nam, bracia, zacząć starymi słowami trudnych opowieści o wyprawie Igora… W wydanej w 2020 r. książce „Słowo o anckim królu Bożu” przekonuję, że genialne „Słowo o wyprawie Igora” jest przeróbką ustno-poetyckiego pierwowzoru. Pierwotne brzmienie wybrzmiało z ust nieznanego autora w piątym wieku nowej ery. A za błogosławieństwem wyimaginowanego Chodyny poleciało w światy na wszystkie przyszłe wieki. W perle tak samo wysokiej artystycznej inspiracji, jak i pradawne kolędy i szczedriwki, jak i w ogóle najlepsze wzorce twórczości ludowo-poetyckiej, przede wszystkim kalendarzowo-obrzędowej, opowiedziano o gorzkim losie anckiego wodza Boża. Nieznany autor Słowa o wyprawie Igora nie miał możliwości, jak o wiele później autor „Historii Rusów”, mówić wprost, otwarcie. A jednak udało mu się donieść wspomnienie o anckim królu Bożu do wszystkich następnych pokoleń. Przełomowa prawda zmartwychwstaje. Przejrzyjmy z nią! Odradzajmy się, dusze sprawiedliwe, z pradawną świadomością! Jeśli zaś dla kogoś jest to nie do przyjęcia, to proszę, wypowiadajcie się. Sprostujcie. Zaprzeczajcie. Nienaruszalnym dla mnie jest to, co najważniejsze. Autor Słowa o wyprawie Igora dziedziczył duchowe osiągnięcia niezliczonych tysiącleci bytu ukraińskiego rodu na tym świecie. I wyraził to genialnie. Lecz jednocześnie istnieją podstawy, by uważać tego wyjątkowo utalentowanego twórcę za zaznajomionego z helleńskimi, rzymskimi i bizantyjskimi ówczesnymi duchownymi

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Zmartwychwstajmy

Wadym PEPA, laureat nagród literacko-artystycznych imienia I. S. Neczuja-Łewyckiego oraz imienia Olesia Honczara. Starożytni greccy mędrcy prorokowali: prawda skazana jest na kręcenie się na rogach byka. Tak było od wieków. Tak jest i teraz, gdy ludzkość na trzeciej od słońca planecie zastanawia się nad tym, jak uratować się przed przeludnieniem i w jaką kosmiczną otchłań się przesiedlić. Na kuli ziemskiej w imię tego wyższe stworzenia odkryły Amerykę. Wytępiły przy pomocy broni palnej i przywiezionych zaraz chorób tubylców. Ale i same zapłaciły za to cenę. „Uszczęśliwiły” Europę chorobami wenerycznymi. Było, minęło. Jednak chwastem nie zarosło. Nawet to najbardziej odległe, pierwotne, nie tylko puka do serc nieobojętnych, ale i pobudza wyobraźnię. Oto to, co jest na widoku. Przed oczami już nie milionów, a miliardów, którzy są w stanie czytać. Otwierajmy Biblię. Pierwsza Księga Rodzaju – „o początku świata i stworzeniu człowieka”: „1. Pan rzekł do Abrama: Wyjdź z twojej ziemi rodzinnej i z domu twego ojca do kraju, który ci ukażę. 2. Uczynię bowiem z ciebie wielki naród, będę ci błogosławił i twoje imię rozsławię: staniesz się błogosławieństwem. 3. Będę błogosławił tym, którzy ciebie błogosławią, a tym, którzy tobie złorzeczą, będę złorzeczył. Przez ciebie będą otrzymywały błogosławieństwo wszystkie ludy ziemi”. W prehistoryczną starożytność pojęcia „naród” uczeni na Ukrainie nie ośmielają się zagłębiać. Ograniczają się do „plemion”. Czy jednak nie byłoby zbliżeniem do prawdy twierdzenie, że ukraiński etnos wraz z pierwszymi słowami swojego języka rodził się w kulturze archeologicznej w Mizinie nad brzegiem rzeki Desny? Począwszy od XXIV do XIV tysiąclecia przed nową erą czyiż przodkowie w osadzie „środkowej epoki górnego paleolitu”, a prościej, „w czasach przedlodowcowych z ostro wyrażonym klimatem kontynentalnym”, polowali na mamuty, renifery, nosorożce, dzikie konie i inną grubą zwierzynę? Taką samą długotrwałą osadę wyższych stworzeń w 1897 r. odkrył na ulicy Kyryliwskiej w Kijowie przybysz z Czech Wikentij Chwojka. Jakże więc stawiać pod znakiem zapytania olśnienie naszego Proroka Tarasa Szewczenki? Jak nie wierzyć genialnemu poecie? Wskazuje on w poemacie „Saul”, napisanym na kilka miesięcy przed ostatnim tchnieniem, czyimi jesteśmy synami i jakich rodziców: W nieprzebudzonych Chinach, W Egipcie ciemnym, u nas I ponad Indusem i Eufratem Swoje jagnięta i cielęta Na polu wolnym wolno pasł Pasterz w swoim raju. Współbrzmiąco mówi też Łesia Ukrainka, nazwana córką Prometeusza: „Ludzie i pokolenia – to tylko ogniwa w łańcuchu wielkim wszechświatowego życia, a ten łańcuch zerwać się nie może”. We wszystkim, co żyje, co dziwi biały świat, „nie może się zerwać”. A wyższe stworzenia rwą „ten łańcuch” na strzępy tak, jak im się podoba. W Ukrainie mniej lub bardziej skutecznym archeologom przekazuje się jakby na własność to, co zbadali. Jaki tam „łańcuch wielki wszechświatowego życia”? Każdy autorytet chętnie przywłaszcza sobie skrawek nieogarnionego. Nie chodzi o to, by prześledzić nieprzerwany rozwój etnosu od dawnych czasów aż po współczesność. Zamiast tego oddziela się to, co było wcześniej, od tego, co nastąpiło później. A jak jest naprawdę? Duchowy dorobek potomków pasterza jagniąt i cieląt na prastarej ukraińskiej ziemi w pełni dziedziczy kultura archeologiczna trypolska. Już dawno należałoby ją nazwać cywilizacją trypolską. Ale na razie nie udaje jej się przecisnąć do grona wcześniej uznanych – sumeryjskiej, akadyjskiej, babilońskiej, hetyckiej, asyryjskiej, urartyjskiej, rzymskiej, abbasydzkiej, seldżuckiej i osmańskiej. Ale mniejsza z tym, bądźmy pewni, że w tym kręgu nie ostatnie miejsce Trypoliu zarezerwowała nie ukraińska elita, a wieczność. I stanie się nieuchronne w najbliższej przyszłości. Kolędy i szczedriwki oraz pieśni dotąd zachowanych obrzędów kalendarzowych na Boże Narodzenie, Wielkanoc, Zielone Świątki, Kupałę, nie mówiąc już o dożynkach odwiecznych rolników, donoszą do współczesności żywe echa rozkwitu kultury trypolskiej. Jednak ich prawdziwa cena do tej pory nie została ustalona. Mitologia starogrecka zadziwia ludzkość wysokimi lotami myśli od młodości ludzkości. W tym samym czasie z duszy i serca ukraińskiego rodu wyrwano pradawną pamięć. Wszystkie tysiąclecia przedhistoryczne po chrzcie kijowian w 988 r. potępiano i nieustannie przeklinano jako „pogańskie”. Od początku niby nic odrażającego. Łacińskie pag – wieś. Pagan – wieśniak. Pagus – tereny poza granicami miasta. I do czego to doprowadziło? Jakże to zwyrodniało? Teraz czyje tylko oczy nie kłuje wywrócone do góry nogami – pogany, poganiec, pogan. Nie powiem o innych językach, a w ukraińskim podobnych przekształceń jest pod dostatkiem, przy czym najczęściej w celu poniżenia. Niezasłużonej hańby dostąpili jedni z pierwszych na świecie rolników, oraczy, georgos – ziemian po grecku. A w mowie potocznej – gryczkosiejów. Oni zaś za niedawnego panowania komunistów – „kołchoźnicze żłoby”. Bezpaszportowcy. Zmuszeni zginać kark, aż pot zalewa oczy, za obłudne „dniówki”, o których poeta O. Twardowski odważył się powiedzieć: „Oznaczone w menu, A w naturze nie ma”. Język ukraińskich przodków rodził się w kulturze archeologicznej mizińskiej. A to gdzieś XXIV-XIV tysiąclecie przed nową erą. Od tamtej pory nigdy nie zamieniał się na jakiś inny, jak wylinki węży każdej wiosny. A nierozerwalnie od swoich nosicieli nieustannie się rozwijał i nigdy nie milknął. Obecnie jest jednym z najbogatszych na świecie. Na międzynarodowych forach uznawany był za drugi pod względem melodyjności po włoskim. „Bizantyjskiej ortodoksji” nie udało się wyeliminować z użycia prastarego języka ukraińskiego rodu. Na niego, zgodnie z dalekosiężnym zamiarem bizantyjskich bazyleusów, czyli cesarzy, napierał dialekt sołuński bułgarskiego, z którego wywodzi się starosłowiański i cerkiewnosłowiański. Dlaczego właśnie stamtąd ta plaga? Odpowiedź ukryta jest w „Historii kościelnej” syryjskiego autora Jana z Efezu, biskupa Azji. Opis wydarzeń z 581 r. n.e. przez szanownego autora podaję z rosyjskiego przekładu w „Wiestniku driewniej istorii”, str. 253: „W trzecim roku po śmierci cesarza Justyna i rządów państwowych Tyberiusza ruszył przeklęty naród Słowian, który przeszedł przez całą Helladę i przez kraj Tesaloniki, i przez prowincje trackie. Zdobył wiele miast i twierdz, spalił, ograbił i podbił kraj, usiadł w nim władczo i bez strachu, jak we własnym, i przez cztery lata, dopóki cesarz był zajęty wojną perską i wysłał wszystkie swoje wojska na Wschód, cały kraj został oddany na pastwę Słowian; ci ostatni zajęli go i rozeszli się po nim na czas, który wyznaczył Bóg. Zagarnęli wszystkie cesarskie tabuny i inne dobra, żyją, siedzą i grabią w rzymskich prowincjach bez trosk i strachu, zabijając i paląc, stali się bogaci, mają złoto i srebro, tabuny koni i dużo broni. Nauczyli się prowadzić wojnę lepiej od Rzymian, a mimo to są ludźmi prostymi, którzy nie śmieli pokazać się z lasów i stepów i nie znali, co to broń, z wyjątkiem dwóch lub trzech oszczepów”. Wtedy też nie mniej znany Gramatyk Eutymiusz utyskiwał, że „cały kraj osłowiańszczył się i obarbarzyńcył”. A jednego ze znamienitych przybyszów, który „szczycił się swoim szlachetnym, żeby nie powiedzieć podłym pochodzeniem”, wielce rozumny Grek hańbił ciętym jambem w brzmieniu greckim: „Przechytra Słowiańska twarz”. Wyższe umysły Cesarstwa Bizantyjskiego, które odszczepiło się od Rzymskiego, wiedziały, jak ujarzmić każdy naród – odciąć mu język, wyrwać z jego duszy i serca ojczysty język. „Słowiańska”, jak i „Słowianie”, – pojęcia z rosyjskich przekładów. Trzeba się nimi posługiwać, bo ukraińskich przekładów jest mało. Znajomość starogreckiego, jak i staroukraińskiego, w Ukrainie wyraźnie kuleje. Koniecznie trzeba zdejmować bielmo z oczu. Gdzieś siedem tysięcy lat temu ukraińscy przodkowie zabrali się do bronowania ziemi i siania żyta, pszenicy i wszelkiego zboża. Widząc to, wszechobecni Hellenowie wprowadzili do źródeł pisanych słowo „skapto”. Albo „skapta”. Samogłoska na końcu – tak zwana „omega”. Jej brzmienie jest dwojakie – „ou”. Dlatego Romulus – jeden z dwóch bliźniaków, założycieli „wiecznego miasta”. I razem z tym – Romania i Rumunia. A ponadto „Ariwedrze, Roma!” śpiewa się u nas jako „Żegnaj, Rzymie!”. Po rosyjsku – „Rim”. W języku angielskim – Rome. W greckim użyciu dawne przybrało prostszą formę – „skavi”. Znaczenie to samo – „kopać”. Czyż nie współbrzmi to z ukraińskim – skopaty horod (przekopać ogród). Dla kogoś może i dziwota, ale współbrzmi też z ukraińskimi wierzeniami ludowymi. Kiedy Adam i Ewa, skuszeni podstępnym Wężem, poddali się grzechowi, Pan wygnał oboje z raju, w ślad nakazując Adamowi: „Będziesz zdobywał chleb powszedni w pocie czoła swego!”. I jeszcze dodał: „Kop, abyś żył”. Z biegiem wieków bardzo wiele

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

osiągnięciami. W nim kipiała potężna pamięć genetyczna. To ona skłoniła go do zamanifestowania wieczności ukraińskiego rodu tak samo, jak uczynił to ponad siedem wieków później Iwan Kotlarewski, „przerabiając” „Eneidę” rzymskiego poety Wergiliusza. Czy są na to jakieś dowody? Rozważmy. Spośród autorów V wieku wyróżnia się Prisk z Panion. W składzie bizantyjskiego poselstwa odwiedzał on legowisko Attyli nad Dunajem. To, co napisał w szczegółowych raportach dla bizantyjskiego cesarza Teodozjusza II (408-450 n.e.), jest wyjątkowo ważne. Choćby to: „...podchodzi do mnie człowiek, którego, sądząc po jego scytyjskim stroju, wziąłem za barbarzyńcę. Przywitał mnie w języku helleńskim, powiedział mi: Chere! (Raduj się, bądź zdrów!). Zdziwiłem się, że Scyta mówi po helleńsku. Scytowie, będąc zbiorowiskiem różnych narodów, ponad własny język, barbarzyński, chętnie używają języka Hunów (Hunowie u Priska – W. P.) albo Gotów, albo też Ausonów przy kontaktach z Rzymianami; ale niełatwo znaleźć między nimi człowieka, który zna język helleński, z wyjątkiem ludzi wziętych w niewolę z Tracji lub z przybrzeżnej Ilirii. Ale takich ludzi, którzy popadli w nieszczęście, łatwo poznać po podartym odzieniu i nieczesanej głowie; a człowiek, z którym rozmawiałem, wydawał się Scytą, który żyje w luksusach, ubrany był bardzo ładnie, a głowa ostrzyżona była w kółko... Wypytywałem go, kim jest, skąd przybył do barbarzyńskiego kraju i dlaczego przedłożył scytyjski sposób życia nad ten, który prowadził wcześniej... Wtedy on, śmiejąc się, powiedział mi, że z pochodzenia jest Grekiem”. „Śmiejąc się”. Czyż nie tak, jak „Przechytra słowiańska maska”. A jeśli nawet z Greków, to cóż z tego? Mykoła Arkas, syn etnicznego Greka, przejmował i przestrzegał zwyczajów matki ze starego kozackiego rodu. Latem – wyszywana koszula i słomkowy kapelusz. Zimą – barania czapka i świta. Założyciel i niezmienny przewodniczący „Proświty” w Mikołajowie. Domowa nauczycielka odnotowała w swoim dzienniku: „Zarówno rodzice, jak i dzieci, zwłaszcza starszy syn, to wielcy patrioci, którzy bardzo kochają swoją Małorosję i silnie nienawidzą Piotra Wielkiego oraz wszystkich, którzy nie cenią i nie kochają Małorosji”. Ze szczerej miłości – „Historia Ukrainy-Rusi” Mykoły Arkasa. Najwyraźniej było komu w V wieku uwiecznić pamięć o „królu Bożu”. Nie jeden, a dwóch pełnoprawnych autorów wzbogaciło ludzkość takim samym arcydziełem, jak indyjskie i irańskie eposy, francuska „Pieśń o Rolandzie”, niemiecka „Pieśń o Nibelungach”, angielski „Beowulf”, gruziński „Rycerz w tygrysiej skórze”, ormiański „Dawid z Sasunu”, hiszpańska „Pieśń o Cydzie”, islandzkie sagi, fińska „Kalevala”, japońska „Opowieść o rodzie Taira”... Otwórzcie oczy, ukraińscy patrioci. Nie przynośmy wstydu naszemu rodowi. Walczcie o jego szczęśliwszą niż dotąd przyszłość. Zważcie, jak niełatwo zmartwychwstać prawdzie, gdy dowodzi ona, że autorzy „Słowa o wyprawie Igora” są ukraińskiego rodu, a do samego utworu nie ma najmniejszego związku zachłanny północny sąsiad. Narzucony przez „bizantyjską ortodoksję” dialekt sołuński, z którego wywodzi się staro-cerkiewnosłowiański, przysłania oczy prawdy. Ale mniejsza z tym, porywy poznania rozwieją nieprzeniknioną mgłę. „Wszystko zginie, tylko prawda pozostanie” – zapowiada ludowa pieśń.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Kolejny zamach na Chortycię

Kostiantyn SUSZKO, autor 11 książek o Chortycy, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, laureat nagrody imienia Iwana Franki, dyrektor generalny Narodowego Rezerwatu „Chortyca” w latach 2005-2007. Przez cały okres swojego istnienia sławna wyspa doświadczyła niszczycielskich ucisków ze strony człowieka w ciągu ostatnich 240 lat, widocznych w historii. Najpierw, po likwidacji Siczy Zaporoskiej, książę Hryhorij Potiomkin, otrzymawszy Chortycę w darze od Katarzyny II, zamierzał połączyć wyspę z oboma brzegami Dniepru mostami, poprowadzić wzdłuż niej trakt pocztowy, założyć w centralnej części ogród i wznieść tam luksusowy pałac w stylu egipskim… W 1790 roku Chortycę skolonizowali menonici ze Wschodnich Prus… W 1921 roku osiedliło się tu „Gospodarstwo Ostrowo-Chortyckie”, bardzo przypominające obóz koncentracyjny… Od 1930 roku na wyspie rozpoczął swoją smutną historię WIESG – Wszechzwiązkowy Instytut Elektryfikacji Gospodarstwa Rolnego ZSRR (WIESG – później osławiony CIMEŻ)… W latach 1983-1990 kierownicy miasta kilkakrotnie zamierzali zmienić status rezerwatu w celu „gospodarczego zagospodarowania” terytorium unikalnej wyspy… W 2002 roku mer Zaporoża O. Polak (generał milicji w stanie spoczynku) aktywnie zabierał się do urbanizacji NIETYKALNEGO sakralnego terytorium z lekką ręką włoskich firm… Te wysiłki nie zdjęły napięcia wokół świętego kawałka lądu, przeciwnie, one to napięcie od czasu do czasu wzmacniały, podobnie jak wszyscy następcy milicyjnego generała w stanie spoczynku aż do dzisiaj… Czym zakończyły się podobne próby-zamachy, powiem dalej, a teraz ogłaszam kolejnego pretendenta do sławy Herostratesa. Jest to, jak powiedziano w zaporoskim tygodniku „Gwozdi”: „poszczególni przedstawiciele Narodowego Parku Przyrodniczego „Wielki Ług” („kantora” w mieście Dniepr), jednym z których jest „były zastępca dyrektora departamentu administracji obwodowej (zaporoskiej, – K.S.) i zastępca dyrektora NPP „Wielki Ług”, członek Rady Naukowej tegoż parku, aktywny lobbysta przyłączenia terytorium Chortycy do „Wielkiego Ługu” Ołeksandr Serhijenko. Motywy przyłączenia (według Serhijenki): NPP „Wielki Ług” ma ZBYT MAŁO ziemi dla swojego rozwoju. Podstawy przyłączenia (według tego samego Serhijenki): Narodowy Rezerwat ma ZBYT DUŻO ziemi, podczas gdy, cytuję Serhijenkę: „Chortyca – to muzeum!” (Czyli, zaledwie Muzeum historii zaporoskiego kozactwa, należy uważać). Smutno… Wiele na ten temat chce się powiedzieć, ale po co? Przecież mamy do czynienia nie z… Nie będę obrażać przedstawicieli innych zawodów i rodzajów zajęć, powiem wprost: mamy do czynienia z byłym EKOLOGIEM! Słowem, dożyliśmy się… I jeśli pan Ołeksandr nie opanował w swoim czasie całego zestawu odpowiedniej wiedzy, zanim objął poprzednie i obecne stanowisko, to już, wygląda na to, nie nabierze. Wobec tego nie będziemy moralizować. Nie będziemy błądzić podstępnymi ścieżkami między różnymi decyzjami, dekretami, postanowieniami, katastrami – tacy jak Serhijenko wynajmą odpowiednio nastawiony duchowo i uczuciowo pluton prawników, którzy udowodnią cokolwiek. Bo wszystkie te decyzje, dekrety, postanowienia, katastry i inne, i inne, stworzone są przez ludzi. Więc wczoraj wydali postanowienie, a dzisiaj je odwołali. Podczas gdy… …Wartość, znaczenie wyspy Chortyca, jej istota określone są przez opatrzność, Najwyższego już w momencie narodzin dnieprowego lądu! Chortycy nie można byłoby dotykać nawet wtedy, gdyby nie miała żadnego statusu rezerwatu, nie byłaby chroniona żadnymi dekretami i katastrami!!! Są takie terytoria w różnych zakątkach kuli ziemskiej. Zajmują stosunkowo niewiele miejsca, ale siła ich jest nieodparta. To – sakralne, święte terytorium. Zaledwie „muzeum”, mówicie, panie Serhijenko? Boże, co za ignorancja! Na Chortycy, na maleńkim kawałku lądu Najwyższy umieścił próbki wszystkich stref krajobrazowych Europy Wschodniej, osiedlił setki gatunków roślin i ptaków, dziesiątki gatunków zwierząt, którym obecnie zostaje coraz mniej miejsca na planecie. Nasi dalecy przodkowie znali prawdziwą wartość i przeznaczenie tej ziemi, więc „NIE ZAGOSPODAROWYWALI” jej. Nie orali tu, nie siali i nie bawili się. Oni zbierali się tu, aby oddać cześć bogom. Od tamtych czasów na wyspie zostały ślady całego systemu sanktuariów – pierwotnych świątyń, a Serhijenko chce „przyłączyć”. Co prawda, na razie nie całą wyspę, a zaledwie 1000 ha z całego terytorium (2359,24 ha) Chortycy. Sakralność – nie wymysł romantyków. Kto, kto, ale ja, – człowiek, który badaniu i OCHRONIE Chortycy oddał pół wieku (więcej, niż żyje na świecie pan Serhijenko) własnego bytu, jestem bardzo daleki zarówno od ukrytego czarodziejstwa, jak i od oczywistej mistyki. Więc posłuchajcie jeszcze profesjonalnego uczonego: „Archeologiczne badania lat 90. XX wieku gruntownie zmieniły istniejące wyobrażenie o Chortycy. Jeśli wcześniej wyspa uważana była za zabytek historyczny, związany głównie z zaporoskim kozactwem, to po badaniach archeologicznych, dzięki którym na Chortycy wykryto i zrekonstruowano szereg sanktuariów epoki brązu, zaczęła być postrzegana jako wyspa sanktuariów, sakralny topos, którego źródła sięgają co najmniej III-II tysiąclecia p.n.e.”. Słowa należą do doktora nauk filozoficznych, starszego wykładowcy katedry filozofii i religioznawstwa uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” Jurija Zawhorodniego. Wobec tego – żadnych obiektów rozrywkowych na Chortycy nie może być (czego, czego, ale tego „dobra” wystarcza na lądzie). Wyspa przeznaczona jest nie do zabawiania, a do uzdrawiania ludzi, poprzez aktywne spacery po całym terytorium, oprócz rozlewisk. To udowodnione. I taki porządek rzeczy na tej ziemi już się zakorzenił. A tu pan Serhijenko z towarzyszami chce go złamać… Dla rozszerzenia terytorium NPP „Wielki Ług”? Dajcie spokój, szanowni! Śmierdzi banalnym rozkradaniem chortyckiej ziemi. Takie już było. Czym się kończyło? Książę G. Potiomkin, pielęgnując tęczowe projekty dotyczące „zagospodarowania” Chortycy, nagle ze wszystkiego rezygnuje, oddaje… najpierw – wyspę skarbowi państwa, a po roku – Bogu własną duszę… W 1916 roku koloniści ze Wschodnich Prus sprzedali wyspę zarządowi miasta Aleksandrowsk (Zaporoże)… Pospiesznie opuściło Chortycę tak zwane „Gospodarstwo Ostrowo-Chortickie”… Autor projektu mostów przez Dniepr inżynier B. Preobrażeński wkrótce po zakończeniu budowy odebrał sobie życie… Zwinęło swoją działalność „CI-MEŻ”… W latach 80. przeszedł przedwcześnie na emeryturę ze względu na stan zdrowia pewien zaporoski mer – bardzo aktywny „zagospodarowywacz” Chortycy… Jego następca, z takich samych „zagospodarowywaczy”, otrzymał 10 lat o zaostrzonym rygorze… Następca przedwcześnie opuścił stanowisko pod naciskiem „kompromatów”… Jeszcze jeden następca „dobrowolnie” ustąpił miejsca swojemu następcy… Zdarzył się i taki, którego działacze społeczni niemal miotłą wymiatali z rady miejskiej, ale on powrócił. Opluto go, a on się wytarł i znów zasiadł na „merowskim” krześle. Gdzie on dzisiaj, nie wiadomo… W listopadzie 1999 roku prezydent Ł. Kuczma kategorycznie odmówił (!) wmurowania kamienia węgielnego pod budowę mostów przez Chortycę. (Jak myślicie, przypadkowo?) W lutym 2003 roku w 55. roku życia nagle zmarł mer (emerytowany generał milicji), który zamierzał zaangażować do „rozwoju rezerwatu” włoskich biznesmenów. W lutym 2004 roku, kiedy wspomniana budowa miała mimo wszystko się rozpocząć, odmówił wmurowania kamienia węgielnego premier W. Janukowycz… Kto następny w kolejce? REZUME: Na każdego, kto zamierza mieć z Chortycy zysk (drogi-sposoby są znane), czeka smutny los. Chortyca ma jeden jedyny status własnościowy: własność narodu ukraińskiego! Kończąc swoją książkę „Niespokojna Chortyca” (2008 rok, 600 stron), powiedziałem: „Naturalne środowisko tej unikalnej wyspy – potężny wskaźnik Życia. W związku z tym tylko jedna ar odnowionego stepu wyspy waży nieporównanie więcej niż „strefy gospodarcze”, armada „kaczek-czółenek”, w sumie z całym mikrorejonem nowej zabudowy, w rodzaju „muzeów”, „twierdz”, „diabelskich młynów”, „kozackich podwórek”, „teatrów” i itp. Nie zagospodarowawszy Chortycy PO-UKRAIŃSKU, my NIGDY nie podniesiemy samej Ukrainy”. Zależność jest tutaj bardzo oczywista: przetrwanie ludzkości – w radykalnej zmianie naszego stosunku do Przyrody. Istnieje bezpośredni związek między cywilizacją, kulturalnością kraju – państwa, a stanem jego środowiska naturalnego. Udowodniono: aby Ziemia nie przyspieszała i nie zwalniała swojego ruchu wokół własnej osi oraz wokół Słońca, 20% jej lądów musi pozostać nienaruszonych. To nie tylko obiekty rezerwatowe, ale po prostu jeszcze „nieucywilizowane” przez człowieka terytoria. Co mamy? W USA takich ziem jest 19%, w Niemczech 21%, nawet wyspiarska Japonia zdołała zachować u siebie nienaruszonymi 18% lądów! A u nas? Ledwie uzbiera się 4%... Prawie wszystko zaorano, zabudowano, zaśmiecono. Więc tak właśnie żyjemy. I nic nie zmieni się u nas na lepsze, dopóki nie zaczniemy uzdrawiać ojczystej ziemi. I Chortyca jest tutaj na pierwszym planie! P. S. „Gwoździe” donoszą, jakoby zwolennicy szalonego „przyłączenia” zebrali już 1000 podpisów „za”… Ale choćby i 1000000 – to nic nie znaczy! Przecież PRAWDA nie jest określana stosunkiem głosów „za” i „przeciw”, ona jest obiektywna, czyli istnieje, niezależnie od czyichkolwiek „ZAMACHÓW”. Dlatego nie robię żadnego hałasu, a po prostu stawiam zręcznych ignorantów do wiadomości. W porę i wielkodusznie ich ostrzegam. …A oni bawią się w „przyłączenia”. Bawcie się, bawcie…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Halyna Pahutiak. Dziesięcioksiąg. Słowo wstępne wydawcy

10 książek — 10 historii: historia pierwsza „Zachód słońca w Urożu” Wszystko zaczęło się jeszcze 20 lat temu, kiedy ukrywała się przede mną dyrektorka jednego z wydawnictw, która sama zaproponowała wydanie u nich książki „Zachód słońca w Urożu”. Wtedy odnalazł mnie Wasyl Habor i otrzymałam wreszcie takiego wydawcę, o jakim marzy każdy autor. Dla którego nie istnieje to, co niemożliwe. Teraz, gdy dziesięcioksiąg zmierza do finału, chcę opowiedzieć historie, które uzupełniają te książki. Zatem, książka pierwsza „Zachód słońca w Urożu”, która nosi piętno ciężkich lat życia na Ukrainie lat 90. — krew i pot wymyślonego świata. Historia pierwsza. Kilka lat temu weszłam do zrujnowanego domu Bandriwskich w Urożu. Spadkobiercy nauczyciela Pyłypa Bandriwskiego porzucili go na pastwę grabieży, nie zabrali nawet rodzinnych fotografii. Wśród śmieci cegieł z rozebranego pieca leżała fotografia w ramce — Karol i Maria Bandriwscy z dwoma dorosłymi synami i córką. Gdzieś lata 20. XX wieku. To o ich domu pisałam w powieści „Zachód słońca w Urożu”. Wyjęłam fotografię z ramki i zabrałam do siebie. Gdzieś po roku we Lwowie spotkała mnie starsza pani z rodu Bandriwskich i opowiedziałam jej o fotografii. Płakała z żalu. Fotografia wreszcie wróciła w dobre ręce. Opowiedziałam o portretach Karola i Marii, które wciąż pozostawały w tym domu, wciśnięte w kąt, i poprosiła, bym zabrała je dla niej z tej ruiny, co też zrobiłam. Wyjęłam z ramek i, schowawszy pod kurtką przed deszczem, poniosłam do domu. Jakże cieszyła się ta pani, gdy otrzymała portrety dziadka i babci! Jest dla mnie wzorem prawdziwej galicyjki — aktywnej w życiu społecznym, szanującej pamięć rodu, ironicznej i ostrej na język, a nie „kury domowej”, jak kiedyś mówiono. Teraz te kury niesłusznie nazywa się „berehyniami”. 10 książek — 10 historii: historia druga „Pan w czarnym kostiumie z błyszczącymi guzikami” Książka gotycka. „Pan w czarnym kostiumie z błyszczącymi guzikami” — posthistoria. Uroż — to moje Macondo, gdzie dzieją się jednakowo piękne i straszne wydarzenia. Wszystkie moje nocne koszmary — stamtąd. Teraz znam Uroż znacznie lepiej, niż kiedy pisałam powieść „Urożska gotyka”, dzięki archiwom, które wtedy były jeszcze niedostępne dla zwykłych śmiertelników. Ale co nieco odgadłam na poziomie intuicyjnym. O samotnym dziwacznym dziedzicu, który wcześnie zmarł. Imię księdza, który był proboszczem Uroża w drugiej połowie XIX w., chociaż wszystkie wydarzenia, oczywiście, są zmyślone. Prawda artystyczna — jest wyższa od zwykłej, jak złoto jest cenniejsze od miedziaków. Niestety, historii o duchach Uroża, w szczególności o Panu w czarnym kostiumie z błyszczącymi guzikami, prawie nie przybyło. Ale ja znalazłam przynajmniej jednego z trzech księży-grzeszników, którzy pojawiają się nocą na cmentarzu koło górnej cerkwi. A podczas ostatniej wizyty dowiedziałam się od krewnej, że Pan w czarnym nie jest przykuty do trzech grusz i winorośli na Granicy, a swobodnie przechadza się sobie po wsi. Cieszę się z jego powodu. Otóż, obok górnej cerkwi był młyn na rzece, a młynarzem był ktoś z Czabanów. Jakoś w żniwa widział sąsiadkę, która wracała z pola, a obok jak cień szedł Pan w czarnym kostiumie z błyszczącymi guzikami. Aby uniknąć spotkania z panem (jakimkolwiek, z piekła czy ze świata realnego), młynarz szybko odsunął się na bok. I dobrze zrobił, bo potem trzeba byłoby wypędzać i z niego, i z kobiety złego ducha. Następnego dnia sąsiadka zainteresowała się, czemu on się przed nią schował, czy nie gniewa się czasem. „Boże uchowaj — odrzekł młynarz. — Szłaś z panem, nie chciałem wam przeszkadzać”. „Z jakim panem? — zdziwiła się kobieta. — Przecież szłam sama z pola krowę doić”. — „Nie bój się, ja twojemu Mychajłowi nic nie powiem. Tego pana ja dobrze widziałem, jak teraz widzę ciebie. W czarnym kostiumie z błyszczącymi guzikami”. I tu pobielał na twarzy, bo zrozumiał, kogo naprawdę widział. Ale ponieważ minął dzień, to szkody mu nie było, bo następnego dnia można spokojnie opowiadać o spotkaniach z umarłymi czy duchami. A tak można umrzeć do trzech dni. Broń Boże, odezwać się do nich — wtedy u człowieka zaczyna się napad epilepsji. 10 książek — 10 historii: historia trzecia „Okrutność istnienia” Książka trzecia, eseistyczna: „Okrutność istnienia”. Postscriptum. Esej został napisany bardzo dawno. Nie mieścił się w żaden format ukraińskiej literatury współczesnej, zresztą, nikomu nie proponowałam, bo to nie powieść, a szokujący opis rzeczywistości. Teraz dobrze odczuwamy wszystkie te kamienie, które sypią się na nas zewsząd, i jakby odkrywamy dla siebie obszary bólu i cierpień. Ci, którzy mówili, że u nas nie ma ani wojny, ani uchodźców, teraz poznali wszystkie okropności exilu. Zło rozlało się niezmywalną plamą po białych płaszczach i kamuflażu. Kolaboracja, szabrownictwo, zdrada, krzywoprzysięstwo — od niego nigdzie nie uciekniesz. Teraz i wy to poznaliście. Ja nie naklejam plastra na ranę, a podaję antyseptyk. Nie wzywam do kochania szumowin, a tym bardziej do ich przebaczania. Proponuję spojrzeć na to wszystko z boku, z lewej, gdzie jest serce. Pisałam tę rzecz pewnego głodnego lata, samotna i wzgardzona, dzieląc się garścią twarogu z bezdomną kotką, która poniosła go zaraz do piwnicy do kociąt. Tylko twórczość powstrzymywała mnie od rozpaczy i zwątpienia w siebie. To był mój jedyny ratunek. Dlatego nie mogę traktować tego procesu bezmyślnie i zarabiać chałturą. W głowie stukał mi młoteczek: tak jest, ale tak nie powinno być. Kiedy wracałam zmarznięta z pracy, widziałam na śniegu martwego psa i myślałam: teraz on nie cierpi, teraz mu dobrze. Chciałam być na jego miejscu. A swoje pozytywne myślenie możecie schować sami wiecie gdzie, dopóki choć jedno Boże stworzenie cierpi. Nie pozytywne myślenie zmienia świat, a krytyczne. Zdrowy rozsądek, jednym słowem. 10 książek — 10 historii: historia czwarta (nie chronologicznie) „Sługa z Dobromila. Zaczarowani muzycy” Książka mistyczna. Kiedy mam niespokojne serce, kiedy staję się bezradna wobec wieloliczego zła, to przypominam sobie Sługę z Dobromila, którego rozpoznałam tylko raz, kiedy jechałam autobusem ze Lwowa, chociaż myślę, że ukazywał się nie raz. To był bardzo ciężki okres mojego życia, może dlatego dał się rozpoznać. Był jeszcze jeden raz, kiedy prezentowaliśmy z Haborem tę powieść w samym Dobromilu i przyszło mało ludzi, bo ktoś puścił plotkę, że napisałam bezbożną książkę. Chociaż mnich z dobromilskiego klasztoru przyszedł mnie wesprzeć, ale przeżyłam silne rozczarowanie ludźmi. Nie wiedziałam, co powiedzieć. Był silny upał, aż nagle na jasnym niebie zagrzmiał grzmot — i polała się ulewa. To był znak. Uśmiechnęłam się i powiedziałam: — To Sługa z Dobromila przyszedł. On — jest tutaj. I tak otrzymałam satysfakcję na wieki. Nikt teraz nie będzie w stanie zaciągnąć mnie do piekła zwątpienia. A „Zaczarowani muzycy...” Realna wizja mojego dziadka Hryhorija Basaraba — Dzikie wesele — znalazła potwierdzenie, i to nie jedno. Wtedy, przed drugą wojną światową, ludzie w naszej wsi widzieli światło i słyszeli muzykę na niebie. A niedawno u Dmytra Kesheli przeczytałam też taki przypadek. Co to miało znaczyć: ostrzeżenie przed strasznym niebezpieczeństwem czy duchy naszego kraju opuszczają nas? Do dziś nie wiem. Z jednej strony chciałabym zostać świadkiem takiego cudu, a z drugiej — to bardzo niedobry znak. R. B. od redakcji: Kto pragnie zamówić książki Hałyny Pahutiak, niech pisze na Facebooku do wydawcy Wasyla Habora w wiadomościach prywatnych. W wydawniczym projekcie „Prywatna kolekcja” agencji literackiej „Piramide” ukazuje się unikalne w swoim zamyśle wydanie: tematyczny dziesięcioksiąg ukraińskiej pisarki-osiemdziesiątnicy, laureatki Nagrody im. Szewczenki Hałyny Pahutiak. Nikomu nie narzucamy, jak to było w czasach radzieckich, konieczności kupowania wszystkich książek wielotomowego wydania, a proponujemy wybrać tę czy inną książkę, która przypadnie do gustu, a jednocześnie stawiamy sobie za cel opublikowanie korpusu prozatorskiego utworów utalentowanej autorki i uczynienie ich dostępnymi dla szerokiego ogółu. Jednak tego projektu nie udałoby nam się zrealizować bez wsparcia NB Arts Foundation i dr. Ihora Byrki (Dr. Ihor Birka, Ontario, Canada), za co serdecznie mu dziękujemy. W naszych trudnych czasach ważne jest przypomnienie czytelnikom o książkach, którymi żyliśmy przez wiele lat i które, w naszym przekonaniu, godnie zajmują WYSOKĄ PÓŁKĘ WSPÓŁCZESNEJ LITERATURY UKRAIŃSKIEJ, a jeszcze ważniejsze jest wspomnienie tych ludzi, którzy bezinteresownie wsparli nasze przedsięwzięcie. Na dzień dzisiejszy ukazało się już osiem książek z zaplanowanych. Oto ich wykaz: Hałyna Pahutiak. Zachód słońca w Urożu. Księga szczytowa: Powieści, opowiadania, nowele oraz opowiadania. Hałyna Pahutiak. Pan w czarnym kostiumie z błyszczącymi guzikami. Księga gotycka: Powieść, romans, esej mitologiczny. Lwów: Hałyna Pahutiak. Niebiańska krawcowa: Księga bezbronności: powieści, opowiadania, eseje. Lwów: LA „Piramide”, 2017. 300 s. Hałyna Pahutiak. Okrucieństwo istnienia: Księga eseistyczna: powieść-esej, eseje, zapiski dziennikowe. Lwów: LA „Piramide”, 2017. 280 s. Hałyna Pahutiak. „Sentymentalne podróże po Galicji” i inne historie: Księga podróży. Lwów: LA „Piramide”, 2018. 304 s. Hałyna Pahutiak. Zaczarowani muzycy. Sługa z Dobromila: Księga mistyczna: powieści. Lwów: LA „Piramide”, 2019. 292 s. Hałyna Pahutiak. Kronika zaginionego miasta. Rozmowy z Przewoźnikiem: Księga poszukiwań: powieść, opowiadania. Lwów: LA „Piramide”, 2019. 292 s. Hałyna Pahutiak. Pisarz Wschodnich Wrót Przytułku. Pisarz Zachodnich Wrót Przytułku. Gorzkie ziemie: Księga egzystencjalna: powieści, Na rok 2021 zaplanowano dwie kolejne książki: Hałyna Pahutiak. Pielgrzymka do krajów Wschodu: Księga wschodnia: powieści, opowiadania, eseje. Lwów: LA „Piramide”, 2021. 300 s. Hałyna Pahutiak. Magnat. Skamieniały statek: Księga historyczna: powieści, eseje. Lwów: LA „Piramide”, 2021. 300 s.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Z wysokości lotu białego ptaka (Wyrij/ Na białym kamieniu/ S. W. Antonyszyn — Czernihów: PAT “PWK “Desna”, 2020, 56 s.”)

Kiedy w sercu zachowana jest miłość, kiedy ma ono po co bić – rodzą się wiersze, które zawsze są jak modlitwa, jak poświęcenie w imię obrony i ratunku tego, co najcenniejsze, co daruje człowiekowi los. A może to być życie najbliższych, albo może zupełnie nieznajomych, lecz drogich do bólu serca ludzi – a może i nieuchwytna pajęczynka, która przyleciała z ostatnim łagodnym wiatrem jesieni... “Błagam: ty trzymaj się, ty – trwaj...” Wiersze Switłany Antonyszyn, tak żarliwe i bezbronne, w harmonii rytmów i rymów zdają się wzmacniać wyłapaną z nieba nad Ukrainą błagalną prośbą: “Nie odlatuj...” nagle, jakby za ostatnią słomkę w tym locie, chwytając się dawnej babcinej pieśni. W przeplocie motywów, które stały się składnikiem ukraińskiej krwi i mąk, które nie dają zasnąć po codziennych wiadomościach, na przełomie jesiennej mądrości i wiecznej, jak wiosna, serdecznej młodości zrodzone są wiersze Switłany Antonyszyn. Pisane, jakby w stromym locie, jakby z głębi wszystkich matczynych łez, aby Bóg strzegł dzieci i darował im szczęśliwe życie – i ze zrozumienia gorzkiego, że tak, być może, nie będzie... Switłana ANTONYSZYN Zaklęcie do ostatniego listka Nie odlatuj. Nie odlatuj. Nie odlatuj. Ty już ostatni na Topoli-Losie. Samotne niebo wyrijem nie kraj. Choć wiatr uparcie kusi na wolność. Wiosna jeszcze daleka, jak raj. ... A ty drżysz na włosku bólu... Nie odlatuj. Nie odlatuj. Nie odlatuj. Najpierwsi już pokryli ziemię krwią. Błagam: ty trzymaj się, ty — trwaj. Topolę-Los gwiazdą wysłowię, Ciebie i ziemię u Pana wybłagam: Niechaj błogosławi zbawiony maj. Listku mój, bociano-złoty, Nie zostawiaj topoli bez nadziei. Ona przecież nikogo zatrzymać nie umie. Więc bezkresne wyrije przebacz. Ostatnie siły w żyłki schowaj. Nie odlatuj... Nie odlatuj... Nie odlatuj... Jesień “do-dur” Znów jesień złoci wszystkie ślady, I nawet te, które prowadzą w przepaść. Listek pyta ptaka: “Ty dokąd?” On milczy, bo kto takiemu uwierzy. Na pół skrzydła obcięto niebiosa. Na całą wojnę zabito wieszcze gwiazdy. I niemo wieczór w gardle dogasa. A ten listek mówi i mówi... To szeleści na wiatrowej strunie, To pod deszczem uśmiechnięty tańczy. On wierzy pączkowi, ptakowi i wiośnie. Wszystko inne dobra jesień zamaluje. “I będzie tak!” Czy będzie? Kto to zna... Eklezjasta buntuje się, łowi wiatr, No, czyli mądrość. Chce się wina, A nie winy za bezgłowie świata. ...Znów jesień złoci wszystkie ślady... Oj, leciały dumne gęsi, oj, leciały... Listopadem w spóźnioną zamieć. Znały prawdę, która była bezlitośnie-zła, Bo nie każdy z nich powróci wiosną. ... Szare skrzydła. Białe dusze. Siwy dzień. Odlatują, a Ziemia — ani drgnie. Zmęczyła się, bo jesień. Bo droga — Ścieliła się od pagórków do Boga. Tyle strat, że już pogodził się smutek, Skamieniał, jak zgaszona świeca. A na kamieniu na tym ktoś głosi: “Spadło pióro z niebios w czerwone rosy!..” “Oj, leciały dumne gęsi, oj, leciały...” Listopadem w krwawą zamieć... Wieczne jezioro “Papa-pa-pa pa-pa-pa-pa”... Leci na oślep fatalna stal. Tańczy młode ziele. I zasłania świat skrzydłem Ofiarny ptak. Bo świat znów na puenty się wzniósł, A ktoś bezbronnie modlił się W niebie, gdzie nie ma krwi. Moje łabędzie, wybaczcie! Spadło pióro z wierzchołków — Teraz was troje... Nad wiecznym jeziorem — mgła, Co zabiera serce w niewolę, Choć dzień, jak śnieżnobiała paczka: Taki przejrzysty i lekki, Z gracją wygięcia ręki — Aż ciszy straszno. Bo gdzieś ona już leci, Ta stal, co zatrzymuje chwilę. I zamiera dziwna sala. Aż nagle oklaski: “Pa-pa. Może przejdzie: ona przecież ślepa” Skrzydła za mało... Leciała biała ptaszyna Leciała bardzo ciężko, Bo starło się skrzydełko I nie przyjmuje gniazdko. ... Przelotne, niedolatania, odlatane, Siwe-siwe — aż mrozem po policzku. Darowały wieczne ręce całemu światu. Olha ŻMUDOWSKA Świat akcentowo uśmiechał się: “Bra-wo!” Ich czekali, obrażali się, już i wyrośli I teraz sami szykują się do lotu: Niekołysane, fatalne dzieci wyriju, Kuliki z dawno porzuconych błot. Tam spotkają się: obcy z jeszcze obcymi. Wszystko minęło... Wszystko mija... Wszystko minie. Tylko zza horyzontu drogami górnymi Cień skrzydła nad zdrętwiałym światem przemknie... ...Leciała biała ptaszyna... Niekanoniczny pejzaż Bociany z ikonnymi obliczami Ścierniskiem, jak skoszonym życiem, Brną, nikim w polu nie zauważone: Tam tylko wiatr, niebo i dziecko, Co, przytulone do skrzydełka anioła, Przerażone studiuje dziwny świat. Taka u niego niewesoła “algebra”: Bociany są, lecz nie ma dokąd lecieć. A ten malarz sam jeszcze nie wie, Jaki żywy obraz napisał. W nocy tworzył, teraz samotnie śniada. Jego czekają Jakub i Ezaw. Nie, nie Biblijni, a sąsiedzi z ulicy — Takie portrety będą — superstyl. Żywe bociany bezdomnie tulą się Do jego złotej samotności. Sakralne ptaki z obliczami ikonnymi: Niekanoniczne, wieszcze, biały-ból, Uwieńczone niewidzialnymi koronami Z nieśmiertelnej palety śmiertelnych pól. Poetka, autorka ośmiu tomików poetyckich i dwóch książek prozatorskich, urodzona we wsi Wierzchnie Duwanne na Ługańszczyźnie, obecnie mieszka i pracuje w mieście Brody na Lwowszczyźnie. Laureatka Ogólnoukraińskiej nagrody literackiej “Błahowist”, nagrody im. Łesi Ukrainki, nagrody im. Kateryny Mandryk-Kujbidy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Premierowi Ukrainy D. A. Szmyhalowi Szanowny Panie Premierze! Do zwrócenia się do Pana zmusiła mnie groźba zniszczenia skweru imienia Walerija Czkałowa w historycznym centrum stolicy (kijowianie od dawna nazywają go „pisarskim”), którego społeczność broni przed nienasyconymi deweloperami już od wielu lat. Konfrontacja zaczęła się jeszcze w 2016 roku, kiedy garstka miejscowych mieszkańców obaliła płot placu budowy, który niespodziewanie wyrósł praktycznie na terenie skweru. Jedynie rozgłos, zdecydowany opór i nastawienie obywateli, by stać do ostatniego w obronie swojej maleńkiej zielonej strefy wypoczynku – jedynej, która pozostała na wiele okolicznych kwartałów – przeszkodziły przez te wszystkie lata wznieść tutaj modny obecnie „kapsułowy” wieżowiec. Budowę, która zagraża skwerowi całkowitym zniszczeniem, wiąże się z deputowanym Rady Kijowskiej z partii „Batkiwszczyna” Denysem Moskalem. W 2015 roku został wybrany w 92. okręgu w rejonie swiatoszyńskim. Zgodnie z deklaracją, zaledwie w ciągu roku swojego deputowania stał się jednym z największych właścicieli ziemskich w Radzie Kijowskiej i jednym z pięciu deputowanych z największą powierzchnią zadeklarowanych nieruchomości. Właśnie tego deputowanego – członka stałej komisji Rady Kijowskiej ds. polityki ekologicznej – media i organizacje pozarządowe wiążą z szeregiem skandalicznych inwestycji, przeciwko którym walczą kijowianie. Dopuścić do tego kategorycznie nie można. I nie tylko dlatego, że skwer im. Czkałowa jest epicentrum życia literacko-kulturalnego Ukrainy od wielu dziesięcioleci. Przecież wokół położone są tak zwane „domy pisarskie”, wśród których znany całemu krajowi ROLIT, gdzie mieszkali W. Sosiura, P. Tyczyna, M. Stelmach, O. Honczar, A. Malyszko, M. Rylski, M. Bażan, J. Zbanacki, znany na całym świecie obrońca praw człowieka, dysydent, Bohater Ukrainy M. Rudenko. Słowem, kwiat ukraińskiego piśmiennictwa. W domu, który wychodzi oknami na skwer, mieszka słynna Lina Kostenko — sumienie narodu. Dlatego te ławeczki, te stare drzewa, które — póki co! — rosną w skwerze, pamiętają klasyków, bo pod ich rozłożystymi koronami w dosłownym sensie tworzyła się literatura ukraińska. Skwer należy zachować nie tylko dlatego, że w 2025 roku będzie świętował swoje stulecie. Oficjalnie współczesny skwer Czkałowski istnieje od 1925 roku, kiedy został ozdobiony fontanną Termena, których w całym mieście dzisiaj pozostały tylko trzy. Chociaż w rzeczywistości skwer pojawił się znacznie wcześniej — został zaprojektowany jako jednolity zespół razem z Kijowskimi Wyższymi Kursami Żeńskimi, zbudowanymi obok pod koniec XIX wieku. Badacze historii Kijowa twierdzą: w skwerze nie rosły nawet dwa takie same drzewa. Uważamy, że celowe byłoby w ramach obchodów jubileuszu jednego z najstarszych skwerów stolicy pomyśleć o stworzeniu tutaj potężnej przestrzeni kulturalno-artystycznej, a skwer przemianować na „Pisarski”. Lecz przede wszystkim skwer należy uchronić przed zniszczeniem, bo, podkreślmy jeszcze raz, — to niemal jedyny zielony skrawek pośród kamiennych dżungli, w które (przy wsparciu obecnego mera i deweloperów pokroju Denysa Moskala) przekształciło się dzisiaj historyczne centrum Kijowa. Takie odrażające persony swoją nielegalną budową (to, co już było prowadzone i ma lada chwila zostać wznowione na miejscu skweru Czkałowskiego, narusza wszystkie państwowe normy urbanistyczne — tylko sucha lista naruszeń zajęłaby osobną stronę) przekształcają stolicę europejskiego państwa w marginalne, prowincjonalne, bezperspektywiczne, nieciekawe ani dla inwestorów, ani dla turystów zadupie. My nie możemy i nie chcemy dopuścić do tego. Bo, w odróżnieniu od Denysa Moskala, kochamy Kijów i będziemy o niego walczyć. Iwan Dziuba, literaturoznawca, dysydent czasów radzieckich, Bohater Ukrainy, akademik NAN Ukrainy Dmytro Pawłyczko, poeta, Bohater Ukrainy Ada Rohowcewa, aktorka teatru i kina, ludowa artystka USRR, ludowa artystka ZSRR, Bohater Ukrainy Jewhen Stankowycz, kompozytor, ludowy artysta USRR, Bohater Ukrainy Mykoła Żułynski, literaturoznawca, dyrektor Instytutu Literatury imienia Tarasa Szewczenki NAN Ukrainy, akademik NAN Ukrainy Ołeksandra Kowal, organizatorka Narodowego Forum Wydawców we Lwowie, dyrektorka Ukraińskiego Instytutu Książki Iwan Małkowycz, poeta, dyrektor wydawnictwa „A-ba-ba-ha-ła-ma-ha”, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Bohdan Beniuk, aktor teatru i kina, ludowy artysta Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Bohdan Horyń, działacz polityczny i społeczny, dysydent czasów radzieckich Jurij Szczerbak, pisarz, dyplomata, profesor, laureat Nagrody Literackiej im. Jurija Janowskiego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Apel

Maryna Zerowa, doktor nauk biologicznych, zasłużona działaczka nauki i techniki Ukrainy, bratanica Mykoły Zerowa. Marija Matios, pisarka, działaczka polityczna, laureatka Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Serhij Trymbacz, krytyk filmowy, scenarzysta, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, laureat Państwowej Nagrody Ukrainy im. Ołeksandra Dowżenki, zastępca przewodniczącego Narodowego Związku Kinematografistów Ukrainy. Roman Bałajan, reżyser filmowy, scenarzysta, laureat Państwowej Nagrody ZSRR, artysta ludowy Ukrainy, członek rzeczywisty Narodowej Akademii Sztuki Ukrainy. Maksym Tymoszenko, rektor Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego, doktor filozofii, profesor, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. Pawło Mowczan, poeta, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Lubow Hołota, poetka, laureatka Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Wołodymyr Jaworiwski, pisarz, działacz społeczno-polityczny, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, członek Rady Nadzorczej Narodowej Publicznej Telewizji i Radia Ukrainy. Wasyl Szklar, pisarz, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Julija Łytwyneć, dyrektor generalna Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy. Marija Łewyćka, główna artystka Narodowej Opery Ukrainy, artysta ludowy Ukrainy. Nela Kukowśka, dyrektor generalna Narodowego Rezerwatu „Sofia Kijowska”, zasłużony pracownik kultury Ukrainy. Matwij Wajsberg, artysta. Mychajło Słaboszpyćkyj, pisarz, wydawca, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Ołena Olijnyk, wiceprezes Narodowego Związku Architektów Ukrainy. Wałentyna Honczar, żona pisarza, Bohatera Ukrainy Ołesia Honczara. Rajisa Rudenko, żona pisarza, Bohatera Ukrainy Mykoły Rudenki. Natalja Sumśka, aktorka teatralna i filmowa, artystka ludowa Ukrainy, laureatka Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Anatolij Chostikojew, aktor teatralny i filmowy, impresario, artysta ludowy Ukraińskiej SRR, pełny kawaler orderu „Za zasługi”. Tamara Jacenko, aktorka, artystka ludowa Ukrainy. Kateryna Stepankowa, aktorka, reżyserka, zasłużona działaczka sztuki Ukrainy. Olha Sumśka, aktorka teatralna i filmowa, artystka ludowa Ukrainy, laureatka Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Łarysa Kadocznykowa, aktorka teatralna i filmowa, artystka ludowa Ukrainy. Hałyna Jabłonśka, aktorka, działaczka społeczna, artystka ludowa Ukraińskiej SRR. Łarysa Kadyrowa, aktorka teatralna i filmowa, artystka ludowa Ukraińskiej SRR. Hałyna Danyłowa, aktorka, zasłużona artystka Ukrainy. Petro Kononenko, uczony ukrainoznawca, doktor nauk filologicznych, profesor. Żanna Bodnaruk, piosenkarka, artystka ludowa Ukrainy. Roman Bezsmertnyj, polityk, dyplomata. Mykoła Tomenko, polityk, działacz społeczny. Jewhen Rybczynśkyj, polityk, poeta. Taras Fedjuk, poeta, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Maryna Hrymycz, pisarka, doktor nauk historycznych. Ihor Ostasz, polityk i dyplomata, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy w Libanie. Natalja Hrabczenko, prezenterka telewizyjna i radiowa, teatroznawczyni. Ołeksandr Położynśkyj, muzyk, laureat nagrody im. Wasyla Stusa. Łesia Woronina, pisarka, tłumaczka, dziennikarka. Mykoła Łukiw, poeta, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. Sydir Kiral, doktor nauk filologicznych, profesor, przewodniczący jury Ogólnoukraińskiego konkursu małej prozy im. Iwana Czendeja. Taras Kononenko, doktor nauk filozoficznych, kierownik katedry, Kijowski Uniwersytet Narodowy im. Tarasa Szewczenki. Jurij Łysenko (Jurko Pozajak), poeta, tłumacz. Pawło Wolwacz, pisarz. Jewhenija Kononenko, pisarka. Serhij Synhajiwśkyj, pisarz, tłumacz. Anetta Antonenko, wydawca. Wołodymyr Samojłenko, wydawca. Wołodymyr Bazylewśkyj, poeta, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Petro Zasenko, poeta, tłumacz, laureat nagrody im. Andrija Malyszki. Rajisa Tałałaj, poetka. Ołena Dziuba-Pohrebniak, kandydatka nauk filologicznych, docentka katedry filologii słowiańskiej, Kijowski Uniwersytet Narodowy im. Tarasa Szewczenki. Ołeksandra Jaworiwśka, dziennikarka, pisarka. Switłana Orliczenko, aktorka, zasłużona artystka Ukrainy. Witalij Borysiuk, aktor teatralny i filmowy, zasłużony artysta Ukrainy. Wiktor Maruszczenko, fotograf, założyciel Szkoły Fotografii Wiktora Maruszczenki. Ołeksij Sklarenko, choreograf. Roman Boczkala, dziennikarz, przewodniczący organizacji społecznej „Stop korupcji”. Hałyna Płaczynda, dziennikarka. Myron Hordijczuk, kandydat nauk historycznych, kierownik Literacko-Memoriałowego Domu-Muzeum T. H. Szewczenki. Iryna Sławinśka, dziennikarka, producentka radia „Kultura” w składzie Narodowej Publicznej Telewizji i Radia Ukrainy. Ludmyła Lachewycz, prowadząca w „UA: Radio Kultura”. Andrij Kokotiucha, pisarz. Do naszych czytelników, prenumeratorów, proświtian. Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” — jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w morzu informacyjnym — za pewnym „wsparciem” naszej władzy znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami — ci, którzy kochają, szanują i cenią ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc tygodnikowi. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Podajemy zatem Państwu nasze dane bankowe: JSC „Alfa-Bank”, rachunek bieżący UA 30 300346 0000026002016994001; odbiorca: Organizacja Społeczna „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby przekazać pełną informację o płatności. W zeszłym tygodniu na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Krawec Tetiana Faustiwna — 300 UAH. 2. Tataryn Wira Iwaniwna — 200 UAH. 3. Drobenko Wałentyn Serhijowycz — 1000 UAH. 4. Chałećka Lubow Serhijiwna — 200 UAH. 5. Zjednoczenie rejonu halickiego miasta Lwowa WUT „Proświta” — 2300 UAH. 6. Perederij Ołeksij Ołeksijowycz — 500 UAH.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Państwa, zwłaszcza w okresie rozwoju postkolonialnego, powinny rozumieć, że ta „kultura tożsamości” nie powinna być komercyjna. Weźmy dla przykładu Czechosłowację początku ubiegłego wieku. Wtedy Praga w 100 procentach mówiła w języku niemieckim, wszędzie panowała niemiecka kultura. Ale tam została wykonana fantastyczna praca. I dzisiaj już nikt nie wątpi, że Czesi i Słowacy są odrębnymi narodami. Przecież położono nacisk na rozwój i propagowanie swojej kultury narodowej oraz języka. „Kultura tożsamości” ma szczególne znaczenie. I zwłaszcza na starcie jej rozpowszechniania jest to w żadnym wypadku nie kultura komercyjna. To jest to miejsce, w które trzeba inwestować dla przyszłości. Trzeci typ – „kultura rozwoju”, która sprzyja rozwojowi każdej konkretnej osobowości i społeczeństwa w ogóle. Ona w żaden sposób nie może być komercyjna. To przedmiot państwowej polityki kulturalnej. Dlaczego jest to potrzebne? Bo gospodarka sama siebie nie rozwija. Rozwija ją człowiek. Zatem, melosem, a mianowicie – ukraińskie melodie ludowe. Na przykład wiadomo, że kompozytor dokonał na kwartet smyczkowy opracowania pieśni „Jechał kozak za Dunaj”, która była bardzo popularna w Europie w XVIII – XIX wiekach. Drugi dział – Czajkowski. Niemal każdy utwór tego kompozytora wyrasta z muzyki ukraińskiej. W szczególności „Rozmyślanie” oraz „Melancholijna serenada” napisane zostały nie bez wpływu ukraińskich dum ludowych. „Walc-scherzo” i „Scherzo” – to jeszcze dwie pieśni, gdzie czuć wpływ innych gatunków muzyki ukraińskiej. Czerpię podwójną przyjemność, gdyż gram genialny utwór i wiem, że w jego korzeniach wykorzystana jest ukraińska muzyka ludowa. Czajkowski o tym specjalnie nigdy nie opowiadał. Ale każdy, kto zna ukraiński folklor i ma doświadczenie w analizie muzycznej, może to łatwo usłyszeć. W 2012 roku zaplanowałem tematyczne serie koncertów na dziesiątki lat do przodu. Są to takie serie jak „Galeria geniuszy skrzypcowych”, „Ekskluzywy”, „Skrzypcowe drzewo rodu”, „Cztery żywioły skrzypiec”, „Repatriacja ukraińskich imion” i inne. Na 2021 rok zaplanowana jest premiera programu „Francjo, graj i tańcz!”. Będzie to trzeci koncert z cyklu „Galeria geniuszy skrzypcowych”. W 2022 roku myślę o zakończeniu mojej pracy kompozytorskiej nad multistylowymi opracowaniami sonat skrzypcowych Bacha. Zamierzam zaprezentować projekt „Drum & Bach” nie tylko na Ukrainie, ale i we Francji, Danii, Niemczech, Austrii, Szwajcarii, USA. To niezwykle ciekawy projekt, odpowiedników którego nie ma na świecie. Moimi partnerami będą Nazar Steć (kontrabas), Heorhij Matwijiw (bandura). Prowadzone są rozmowy z Serhijem Chmelowym (perkusja) oraz zagranicznymi kolegami. Przyznam, robienie takich multistylowych opracowań jest znacznie trudniejsze niż wymyślenie własnego utworu. To znaczy – tworzyć wspólnie z Bachem. Należy wykonać swoją część pracy, która odpowiadałaby zamysłowi Bacha i jednocześnie odzwierciedlałaby paletę gatunkową współczesnego świata muzycznego, gdzie możliwe są najbardziej zdumiewające połączenia, na przykład: boogie-woogie i fuga, sycyliana i walc, adagio oraz ukraińska duma… – Jak wpłynęła na Pana epidemia „Covid-19”? – Muzycy i artyści są przedstawicielami najbardziej poszkodowanych zawodów. Gdybyśmy byli tylko muzykami czy artystami, musielibyśmy zmienić zawód albo zostać żebrakami. Oczywiście można dawać koncerty w Internecie, ale to nie zastąpi żywego kontaktu z ludźmi. Choć, oczywiście, jest to dobry sposób na popularyzację, informowanie, poznawanie. Narzekać nie ma na kogo. Bez nas mogą się obejść. Mogą nam zabronić kontaktować się z publicznością. I nie powiem, że jest to niesprawiedliwe. Przecież zdrowie ludzi – to najdroższa wartość. Dzisiaj, póki jest ciepło, koncerty mogą odbywać się pod gołym niebem. A od października trzeba będzie je przeprowadzać w zamkniętych pomieszczeniach, które wolno wypełniać tylko w jednej trzeciej. W Filharmonii Narodowej to 200 miejsc z 600. Ekonomicznie z takiego koncertu prawie żadnego pożytku. Ale będę grał takie koncerty, bo to podtrzymanie bezpośrednich więzi ze swoimi zwolennikami. Z drugiej strony, postrzegam epidemię z wielką wdzięcznością. Dla pisarzy, kompozytorów, malarzy, wszystkich, którzy tworzą indywidualnie, siedząc w domu, to wspaniała okazja, żeby bardzo dużo zdążyć. Jako kompozytorowi udało mi się stworzyć w tym czasie kilka utworów, które będę prezentował w kolejnych latach. Aktywne życie społeczne i twórcze muzyka i wykonawcy bardzo mocno odciąga od twórczości kompozytorskiej. Zresztą sam charakter pracy kompozytora jest podobny do trybu życia mnicha lub pustelnika. Nikt go nie zna i nie widzi. Covid zmusza wielu ludzi do takiej formy pracy. Jestem przekonany, że kiedy skończy się pandemia, zobaczymy wielką liczbę arcydzieł stworzonych przez artystów, pisarzy, kompozytorów i przedstawicieli innych zawodów twórczych. Zatem w tej biedzie są też pozytywne strony, które bardzo harmonijnie wpisują się w charakter kreatywnej epoki. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Kyryło Stecenko: «Prawdziwy artysta służy Bogu i swojemu narodowi»

— Jakie emocje wywołała u Pana wiadomość, że wreszcie otrzymał Pan tytuł artysty ludowego Ukrainy? — Już nie czekałem, że kiedyś będę ludowym, ponieważ dość dawno otrzymałem tytuł zasłużonego artysty (25 lat temu). Dwa lata temu o tytuł artysty ludowego Ukrainy wnioskowało Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, ale wtedy się nie udało. A teraz stało się to poza moim udziałem i wolą. Tym razem wniosek złożyło Ministerstwo Kultury Ukrainy. Była to miła niespodzianka. Chcę podziękować tym ludziom, którzy pracują w ministerstwie, myślę, że to właśnie oni przypomnieli sobie o mnie. Dziś już nie odbieram tego tytułu ani jako nagrody w czystej postaci, ani jako podsumowania tego, co już zrobiłem i, oczywiście, nie jest to finał mojej drogi, nie jest to powód, by spocząć na laurach. Ale teraz mam więcej motywacji, więcej możliwości. To moje narzędzie społeczne do skutecznego działania na niwie projektów artystycznych. To większe możliwości współpracy z władzami, dyrektorami filharmonii, sal koncertowych, z mediami. Przecież większość dyrektorów przede wszystkim zwraca uwagę na tytuły, które stoją przed nazwiskiem. Oprócz tego sprzyja to mojej pracy pedagogicznej. Mogę już pracować na stanowisku profesora, a to pewna oszczędność czasu. Przecież profesor ma na uniwersytecie mniejsze obciążenie, a więc poświęca mniej czasu na pracę pedagogiczną. A czas dla twórczego człowieka jest znacznie cenniejszy niż pieniądze. Zaoszczędzone godziny mogę poświęcić twórczości. Jeszcze jeden aspekt – motywacja. Postrzegam Ukrainę nie przez pryzmat konkretnej władzy, a jako mój rodzinny kraj. Zauważyła mnie na pewnym etapie mojej działalności (gram na skrzypcach ponad 60 lat). Fakt, że otrzymałem społeczne i oficjalne uznanie, daje mi wewnętrzną energię, którą mogę w przyszłości bardziej efektywnie wykorzystać do realizacji swoich twórczych pomysłów. Jestem dumny, że otrzymałem ten tytuł jako Ukrainiec. Harmonijnie wzmacnia on to, dla czego wychodzę na scenę. Artysta ludowy Ukrainy oznacza «artystę narodu ukraińskiego». I cieszę się, że mu służę. Nie mogę się go wstydzić, a zatem – nie mogę wstydzić się także swojego tytułu. W rzeczywistości jest to wyższe niż po prostu wyróżnienie zawodowe. Prawdziwy artysta w istocie służy Bogu i swojemu narodowi. — A czy w ogóle potrzebne są tytuły zasłużonych i ludowych artystów w niepodległej Ukrainie? — Instytut zasłużonych i ludowych artystów zapoczątkowano w Związku Radzieckim. Był to mechanizm promowania potrzebnych ludzi w potrzebnym kierunku, instytut regulowania zachowań społecznych artystów. Był to system zachęt, aby artyści byli lojalni wobec władzy. W ZSRR ten system działał dość skutecznie. Jeśli już staliśmy się częścią wolnego świata, czy przynajmniej chcemy nią zostać, to powinniśmy zrezygnować ze spadku, który jest mechanizmem miękkiego sterowania artystami, czyniąc ich marionetkami reżimu. Ale jeśli spojrzymy na inne kraje, to zobaczymy, że i tam istnieje wiele specyficznych form zachęcania artystów — różnych państwowych, społecznych i zawodowych tytułów, godności, nagród… Pierwsza taka forma – pieniądze. Zależy ona od siły marki, na ile ten artysta jest skuteczny, na ile znane jest jego nazwisko. To zwiększa liczbę widzów i słuchaczy, którzy chodzą na jego koncerty, kupują jego nagrania. To czysto komercyjny i rynkowy składnik. Jest on skuteczny dla tych artystów, którzy pracują w komercyjnej, masowej kulturze. To – show-biznes. Artysta i jego zespół inwestują pieniądze w mass media, w inne formy popularyzacji i promowania marki. To samo dzieje się w każdym biznesie. Kultura, u której podstaw leżą pieniądze, należy do tak zwanej «kultury konsumpcji». Są jeszcze inne rodzaje kultury. Jednym z nich jest «kultura tożsamości», która podkreśla kulturową niepowtarzalność danego etnosu, unikalność jego sztuki, zwyczajów, wartości, języka. Ta «kultura tożsamości» również może być komercyjna, ale dzieje się to tylko wtedy, gdy przechodzi do kategorii show-biznesu, staje się komercyjnym surogatem z wykorzystaniem zasobów etnograficznych. Gospodarka nie może być skuteczna, jeśli zależy od zacofanych i ograniczonych ludzi, jeśli w społeczeństwie przeważają materialistyczne, konsumpcyjne i egoistyczne ideały. Wszyscy rządzący współczesną Ukrainą są mimowolnymi spadkobiercami imperialnego i totalitarnego systemu. Kremlowscy komuniści rozumieli znaczenie ideologii i wartości duchowych. Ale w swoich koloniach, z których jedną była Ukraina, kultywowali głównie wartości materialne, a prawdziwych i zrozumiałych dla ludzi priorytetów duchowych nie powinno było być. Materialne ideały pozostały w świadomości Ukraińców także w okresie postkolonialnym. Niestety, przywódcy Ukrainy nigdy nie stawiali kultury na pierwszym miejscu. I to jest główny strategiczny błąd, ponieważ «kultura rozwoju» jest ukierunkowana na to, aby każdy obywatel mógł być skuteczny we wszystkich dziedzinach, za które się bierze. Nie bez powodu zachodni analitycy zarzucają Ukrainie, że mamy bardzo niską wydajność pracy, że, jakoby, nie można podnieść ukraińskiej gospodarki i otrzymywać wysokich pensji z takim współczynnikiem wydajności pracy, jaki mamy. Prawda, nie wszystko zależy od skutecznego pracownika, musi być też skuteczne zarządzanie. Ale wróćmy do kultury. Podsumowuję swoje myśli. Zatem w «kulturze konsumpcji», u której podstaw leżą pieniądze, tytuły nie są potrzebne. Przecież tutaj właśnie zysk komercyjny jest głównym bodźcem do twórczości. A oto w «kulturze rozwoju», której zadaniem jest wspieranie rozwoju każdej jednostki i rozwój społeczeństwa, są one naprawdę ważne. Zadanie państwa polega na tym, aby wspierać zarówno «kulturę rozwoju», jak i «kulturę tożsamości». W tym samym kierunku ukraińskiemu państwu powinni pomagać społecznie odpowiedzialni oligarchowie (widzieliście takich?), wielki i średni biznes, a także organizacje społeczne. Niestety, trzeba przyznać, że ukraiński biznes nie zawsze jest samowystarczalny i samodzielny. A państwo dość często jest dla niego potencjalnym rakieterem. Możliwe, mały i średni biznes mógłby zrobić więcej dla kultury, ale często jego najważniejszym zadaniem jest banalne przetrwanie. Wiadomo, że najbogatsi ludzie świata zaczęli inwestować w mecenat i działalność charytatywną połowę swoich majątków. Naszym oligarchom coś takiego nawet się nie śniło. Przecież stali się takimi w pierwszym pokoleniu i bez wątpienia trudno im przyjąć takie abstrakcyjne wartości jak szlachetność, patriotyzm, człowieczeństwo, ofiarność. Smutno patrzeć, że dzisiaj tytuły zasłużonych i ludowych w pierwszej kolejności przyznawane są gwiazdom show-biznesu. Niemoralne jest udzielanie takiego wsparcia projektom i ludziom, którzy osiągnęli swój sukces głównie kosztem różnorodnych machlojek z tymi, którzy są wypłacalni. Dlatego sprawiedliwie byłoby przeprowadzić reformę, która oddzieliłaby „kulturę rozwoju” oraz „kulturę tożsamości” od „kultury konsumpcji”. Na świecie kraje mają różne systemy nagród i uznania, które sprzyjają konsolidacji społeczeństwa, zachęcają artystów i utwierdzają narodowe ideały każdego poszczególnego państwa. Sądzę, że u nas nie można ogólnie znosić wszystkich tytułów i form społecznego zachęcania do twórczości. Sam w sobie instytut honorowych tytułów to ważny sposób współpracy twórczych ludzi, władzy, sektora społecznego oraz środowiska zawodowego. Nasze społeczeństwo nie jest jeszcze wystarczająco ustrukturyzowane, dlatego też nie rozróżnia rodzajów kultur. Najbardziej rozwiniętymi w XXI wieku staną się te kraje, w których stymuluje się właśnie kulturę i kreatywne branże. A ekonomicznie najbardziej udanymi będą państwa, w których najbardziej opłacanymi i wspieranymi przez państwo są ludzie, którzy potrafią tworzyć nową jakość przyszłości, czyli przedstawiciele klasy kreatywnej. — Proszę opowiedzieć o swoich planach twórczych. — Z radością zapraszam wszystkich 14 grudnia do Sali Kolumnowej imienia Mykoły Łysenki w Narodowej Filharmonii Ukrainy, gdzie będę grał program: „Czajkowski i Beethoven – wielkie staranie”. Koncert dedykuję zbiegowi jubileuszy tych wielkich światowych geniuszy. Tak jak w poprzednich latach, w twórczości każdego wykonywanego przeze mnie kompozytora staram się wykrywać i pokazywać widzom ukraińskie źródła muzyczne i wpływy. Tak będzie i tym razem. Usłyszą Państwo ósmą sonatę skrzypcową Beethovena. Jej trzecia część jest niczym innym jak ukraińskim kozaczkiem. Jednym z mecenasów Beethovena był przedstawiciel wielkiego kozackiego rodu Rozumowskich, który pełnił obowiązki ambasadora Imperium Rosyjskiego w Wiedniu. On, między innymi, dostarczał Beethovenowi materiał nutowy z ukraińskim

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Pięta achillesowa Ukraińców – niezgoda, egocentryzm, samobójcza walka

Natalia HUMNYCKA, Lwów Historia wielowiekowego tworzenia państwowości ukraińskiej obfituje zarówno w mnóstwo heroicznych, zwycięskich wydarzeń, jak i w szereg haniebnych porażek, spowodowanych bardzo często brakiem jedności z powodu wąskich egoistycznych interesów w opozycji do państwowych, małostkową zazdrością, akcentowaniem różnic ideologicznych, a nie wartości strategicznych. Właśnie te subiektywne cechy naszego segmentu politycznego i intelektualnego stały się ogólnie głównym fundamentalnym hamulcem na drodze do niepodległości i soborowości Ukrainy. Poza nawiasem pozostawiamy czynnik zewnętrzny, który jest właściwy wszystkim bez wyjątku narodom, które wywalczają prawo do życia zgodnie ze swoimi narodowymi wartościami i tradycjami. Oksana JASIŃSKA, kierowniczka Muzeum Malarstwa Pisankowego (filii Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego) Dwadzieścia lat temu, 23 września 2000 roku, na przełomie dwóch tysiącleci, w roku obchodów 2000-lecia Narodzenia Chrystusa, w centrum Kołomyi uroczyście otwarto nowoczesną, oryginalną budowlę, wzniesioną specjalnie dla jedynego na świecie Muzeum Malarstwa Pisankowego. Muzeum, które jest filią Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego, otwarto w 1987 roku w pomieszczeniu cerkwi Zwiastowania – zabytku architektury końca XVI w. (1587 r.). Pojawienie się muzeum w tamtym czasie miało ogromne znaczenie dla zachowania tego dawnego rodzaju sztuki ludowej i odrodzenia tradycji pisankarskich. Przecież wtedy na Ukrainie, z wyjątkiem lokalnych ośrodków krainy karpackiej, pisanek już nie pisano. W 1990 r. ekspozycję muzeum zdemontowano, a budynek cerkwi przekazano wspólnocie religijnej. Przez kilka lat muzeum mieściło się w nieprzystosowanym dla niego pomieszczeniu. Zatem zaistniała pilna potrzeba nowego, specjalnego budynku dla muzeum, o czym w swoich apelach do urzędników różnego szczebla podkreślała dyrektor generalna Narodowego Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego Jarosława Tkaczuk. Dzięki zrozumieniu i aktywnemu wsparciu ówczesnego przewodniczącego Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Administracji Państwowej Mychajła Wyszywaniuka w Kołomyi wzniesiono oryginalne pomieszczenie w kształcie największej na świecie pisanki, której wysokość sięga ponad 13 metrów. Zaprojektował budynek, u podstaw którego legła idea kołomyjskiego artysty-witrażysty Wołodymyra Błaszczuka, iwano-frankiwski architekt Ihor Szumyn. Koncepcję nowoczesnej ekspozycji Pomimo proroczych wezwań filarów narodu ukraińskiego, w szczególności Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Andreja Szeptyckiego, Josyfa Slipyja, Mychajła Hruszewskiego do jedności, do przezwyciężenia niezgody między sobą, nasi przywódcy kontynuują z niewiarygodną konsekwencją i energią niszczyć i zwalczać siebie nawzajem, a wrogowie korzystają i podrzucają jeszcze różnego prowokacyjnego chrustu w płomień niezgody, otrzymując zwycięskie dywidendy. W tej emocjonalnej gorączce, która wyklucza logiczne i racjonalne myślenie, zdolne widzieć strategiczną perspektywę państwową, nasz establishment polityczny popycha naród na wybór dobrze zamaskowanych wrogów narodu ukraińskiego. Właśnie ten wąskoegoistyczny i wąskopartyjny sposób budowy i utwierdzenia Ukraińskiego niepodległego sobornego państwa skazuje na porażkę, o czym jaskrawo świadczy już prawie 30-letnia najnowsza historia Ukrainy. Szczególnie oczywiste te strategiczne błędy stają się podczas kampanii wyborczych. Bo znów z metodyczną tępą upartością stajemy na te same grabie! Niestety, nasi politycy mają bardzo krótką pamięć na przyczyny porażki i prawie alergię na wnioski analityczne. Dlatego naród głosuje na przebiegłych populistów, dlatego wybiera „janukowyczów” i „zełenskich”, według zasady „Na złość babci odgryzę sobie ucho”. Dzisiejsza kampania wyborcza do lokalnych organów samorządu demonstruje, ku wielkiemu żalowi, już na samych początkach to samo krótkowzroczne ortodoksyjne samozniszczenie na korzyść antyukraińskich sił – nieważne, świadomie czy nieświadomie! Musimy wreszcie zejść z wąskiej ortodoksyjnej ścieżki niezgody na szeroką drogę wzajemnego zrozumienia, wzajemnego wsparcia, wzajemnego zjednoczenia wszystkich proukraińskich sił państwowotwórczych, które są zdolne zbudować wolną Ukrainę, o której marzył nasz Wielki Prorok-Mąż Stanu Taras Szewczenko i o której marzy każdy normalny Ukrainiec dzisiaj. Nie zmarnujmy tego marzenia dla naszych dzieci i prawnuków! Ukraina ponad wszystko!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Cztery lata bez proświanina Bohdana Hołowina

WALENTYNA SEMENIAK Przypominam sobie, jak cztery lata temu, podczas obchodów 90-lecia znanego działacza społecznego, dyrektor Tarnopolskiego Obwodowego Muzeum Krajoznawczego Stepan Kostiuk powiedział: „Gdyby zebrać wszystkich uczniów tego nauczyciela i gdyby wzięli się za ręce, byłby to łańcuch dobroci i serdeczności, który rozciągnąłby się aż hen… do Przemyśla”. 6 września minęło 94 lata od urodzin świętej pamięci Bohdana Hołowina — ukraińskiego pedagoga, historyka, prosvityanina, krajoznawcy, publicysty, zasłużonego pracownika oświaty Ukrainy. Z tej okazji w świetlicy obwodowej Tarnopolskiej „Proświty” zebrali się jego przyjaciele i współmyślący, aby uczcić tego dobrego i ofiarnego prosvitela. Wspomnieniami dzielili się Świetosław Abramiuk, przewodniczący Tarnopolskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, honorowy przewodniczący Zarządu TOO „Proświta” Petro Szymkiw, prosvityanki Jarosława Pawliw, Nadija Huta. Przez całe trudne życie, zwłaszcza w czasach radzieckiej władzy, pan Bohdan nigdy nie opuszczał rąk, nie popadał w rozpacz, zawsze w każdych okolicznościach zajmował twarde obywatelskie stanowisko. A stanowisko było jedno — niezdradliwa i szczera miłość do ojczystej Ukrainy. Świadczą o tym liczne jego twórcze osiągnięcia i dokonania: ponad 450 artykułów, szkiców, recenzji, notatek o ukraińskich pisarzach, naukowcach, duchownych, uczestnikach OUN i UPA, działaczach społeczno-politycznych. Wydał 8 książek (cztery z nich jako redaktor). Ogółem opublikował ponad tysiąc materiałów różnych gatunków, a pierwsza notatka została wydrukowana jeszcze w dalekim 1948 roku w gazecie wojskowej. Był honorowym członkiem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Fundacja Duchowego Zjednoczenia Ukrainy”, założył ognisko szkolnej „Proświty”, przez długi czas kierował obwodową „Proświtą” im. T. Szewczenki. Współpraca z almanachem „Bohosłowja” w Rzymie (Włochy) służyła nagłaśnianiu podziemnej działalności Kościoła greckokatolickiego. Do ostatniego tchnienia, mimo podeszłego wieku, Bohdan Hołowin kontynuował aktywną działalność społeczną: jeździł do rejonowych ognisk prosvitjanskich na konferencje, seminaria. Dzielił się doświadczeniem pracy, a zawsze miał mu coś do powiedzenia. Według słów Stepana Kostiuka, książki o historii represjonowanego duchowieństwa, które napisał pan Bohdan, to twórczy wyczyn. Świetła pamięć światłemu mężowi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Największa pisanka świata – 2200

Muzeum opracowała Jarosława Tkaczuk. Projekty wnętrz wykonali kołomyjscy artyści Wasyl Andruszko i Myrosław Jasiński, jednak z powodu braku środków zostały zrealizowane tylko częściowo. Nowy, oryginalny budynek muzeum powstał w rekordowym terminie – zaledwie w 90 dni. Budowniczowie i pracownicy muzeum pracowali zarówno za dnia, jak i w nocy, aby zdążyć na uroczyste otwarcie nowej siedziby Muzeum Malarstwa Pisanek w ramach X Międzynarodowego Festiwalu Huculskiego. Od tego czasu unikalne muzeum stało się prawdziwą wizytówką miasta i obwodu, które zaczęto nazywać pisankowymi, i zyskało jeszcze większą popularność na Ukrainie i za granicą. Turystów przyciąga przede wszystkim oryginalna budowla muzeum oraz możliwość zapoznania się z różnorodnością oryginalnych miniaturowych dzieł. W ekspozycji zaprezentowano blisko trzy tysiące unikalnych eksponatów: pisanki, malowanki, drapanki, wykonane na jajach kurzych, gęsich, strusich, a nawet przepiórczych. W kolekcji przedstawiono także dekoracyjne jaja, wykonane i ozdobione różnymi technikami. Ogółem zbiór muzealny liczy ponad 12 tysięcy egzemplarzy z całej Ukrainy i ponad trzydziestu krajów świata, w tym Kanady, USA, Polski, Czech, Słowacji, Rumunii, Węgier, Francji, Danii, Szwajcarii, Chin, Indii, Australii, Argentyny, Izraela, Turcji, Indonezji, Pakistanu i Egiptu. Z każdym rokiem zainteresowanie sztuką malarstwa pisankowego rośnie. Co roku ten skarbiec sztuki odwiedza około stu tysięcy turystów z całej Ukrainy i ponad siedemdziesięciu krajów świata. Zaszczytnymi gośćmi muzeum byli prezydenci, ministrowie, przedstawiciele kół dyplomatycznych i organizacji międzynarodowych, dynastii królewskich krajów europejskich, znani działacze, o czym świadczą pisanki z ich autografami, nanoszonymi za pomocą pisaka i roztopionego pszczelego wosku na powierzchnię skorupki. Właściwie tę tradycję zapoczątkowano podczas uroczystego otwarcia tej unikalnej budowli. Muzeum Malarstwa Pisanek ma znaczną geografię współpracy międzynarodowej, dało impuls do zapoczątkowania i organizowania w Kołomyi corocznego Ogólnoukraińskiego Festiwalu Folklorystycznego „Pysanka”, stało się artystycznym ośrodkiem jednoczenia pisankarzy z różnych zakątków Ukrainy i świata. W czasie swojego istnienia muzeum zyskało uznanie wśród znawców sztuki, naukowców, szerokich kręgów artystycznych i społecznych, zwiedzających w różnym wieku, o różnym statusie społecznym i upodobaniach, a także od wielu instytucji kulturalno-artystycznych i turystycznych. W szczególności w 2007 r. Muzeum Malarstwa Pisanek wzięło udział w ogólnoukraińskiej akcji „7 cudów Ukrainy” i otrzymało specjalne wyróżnienie w kategorii „Wybitny zabytek współczesnej Ukrainy”. W 2017 r. najbardziej znana na świecie strona o podróżach „TRIPADVISOR” wyróżniła muzeum „Certyfikatem doskonałości” (Certificate of Excellence) za wysoki rating turystyczny. Wspomniana popularna strona publikuje statystyki z 500 milionów źródeł informacji o światowym ratingu wyspecjalizowanych placówek sfery turystycznej. Pod koniec 2018 roku element „Tradycja huculskiej pisanki” został włączony do Krajowego wykazu elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego Ukrainy, który do rozpatrzenia przez Radę Ekspertów Ministerstwa Kultury Ukrainy przedłożyli Muzeum Malarstwa Pisanek oraz Narodowe Muzeum Sztuki Ludowej Huculszczyzny i Pokucia im. J. Kobryńskiego; muzeum stało się również partnerem projektu „Stworzenie wirtualnego muzeum niematerialnego dziedzictwa kulturowego Ukrainy”. Jednak w ciągu dwudziestoletniej działalności i intensywnej eksploatacji budynku nagromadziło się także wiele problemów, które wymagają pilnego rozwiązania. W zeszłym roku ze środków muzeum opracowano dokumentację projektowo-kosztorysową do zewnętrznego i wewnętrznego remontu kapitalnego oraz urządzenia terenu wokół muzeum. Deputowani Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Administracji Państwowej podczas wyjazdowej sesji, która odbyła się w Kołomyi, po odwiedzeniu Muzeum Malarstwa Pisanek postanowili przewidzieć w budżecie na 2020 rok środki na remont kapitalny muzeum (prawie 7 mln hrywien). Jednak z powodu światowej pandemii środków tych ostatecznie nie przydzielono. Cieszy fakt, że mimo wyzwań czasu, dzięki wsparciu deputowanego Rady Obwodowej Iwano-Frankiwska Bohdana Stanisławskiego, rozpoczęto część prac kapitalnych, od których zależy odnowienie przede wszystkim budynku-pisanki. To dopiero początek remontu kapitalnego. Dlatego mamy nadzieję, że w niedalekiej przyszłości największa na świecie pisanka ponownie powita kołomyjan i gości miasta odnowiona i piękna.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Czy w Kijowie powstanie Dom Muzyki?

Eduard OWCHARENKO – Nasz zespół artystyczny, bez przesady, jest unikalny pod względem składu wykonawców i zespołów artystycznych – zaznaczyła Tetiana Mykołajiwna. – Wystarczy wymienić takie znane nazwiska, jak ludowa artystka Ukrainy, laureatka Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, Bohater Ukrainy Olha Basystiuk, ludowy artysta Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Anatolij Bażenow, ludowy artysta Ukrainy Iwan Kuczer, cała plejada utalentowanych uczniów założyciela ukraińskiej szkoły organowej, zasłużonego działacza sztuki Ukrainy, profesora Arsenija Mykołajowycza Kotlarewskiego: ludowi artyści Ukrainy Wołodymyr Koszuba i Iryna Kalynowska, zasłużeni artyści Walerija Bałachowska, Maksym Sydorenko, Hanna Bubnowa, Iryna Hareczko. To właśnie Arsenij Mykołajowycz Kotlarewski był inicjatorem stworzenia Domu Muzyki Organowej i Kameralnej. Sprawę wielkiego nauczyciela kontynuuje jego uczennica – zasłużona działaczka sztuki Ukrainy Hałyna Bulybenko. Również u nas pracują tak znane zespoły artystyczne, jak Zasłużony Zespół Ukrainy Kwartet imienia Mykoły Łysenki; Zespół Muzyki Klasycznej imienia Borysa Latoszynskiego, który stworzył wybitny dyrygent chóralny Wiktor Ikonnyk, a obecnie jego sprawę kontynuuje jego żona, ludowa artystka Ukrainy Wałentyna Ikonnyk-Zacharczenko wraz z dyrygentami: ludowym artystą Ukrainy Ihorem Andriewskim oraz zasłużonym działaczem sztuki Ukrainy Bohdanem Pliszem; znane zespoły kameralne: „Kijów-brass”, „Kijów” oraz „Ravissant”; utalentowani soliści, zasłużeni artyści Ukrainy: Maryna Lipińska, Iwanna Plisz, Hanna Nuża, Nazarij Pyłatiuk, Andrij Ilkiw, Ihor Iszczak, Ołeh Moroz i wielu innych. Na dzień dzisiejszy skład twórczy Narodowego Domu liczy 120 artystów. – Przez wiele lat mają Państwo niełatwe relacje ze wspólnotą rzymskokatolicką? – Muszę zaświadczyć, że w rzeczywistości żadnego konfliktu w relacjach między Narodowym Domem a rzymskokatolicką parafią św. Mikołaja nie ma. Zawsze z wyrozumiałością odnosiliśmy się do pragnień wiernych, aby budynek kościoła był tylko działającą świątynią, ponieważ w swoim czasie, jeszcze na początku XX wieku, został on zbudowany za środki wiernych kościoła katolickiego, którzy mieszkali na Ukrainie. W swoim czasie zdecydowana większość świątyń została zamknięta, budowla ta znajdowała się w zaniedbanym stanie i dopiero pod koniec 1978 roku Rząd Ukraińskiej SRR podjął decyzję o stworzeniu w tym pomieszczeniu Domu Muzyki Organowej i Kameralnej. Od 1992 roku sytuacja się zmieniła, wierni mogli odprawiać nabożeństwa w budynku kościoła. I choć ich pragnienie stania się jedynymi użytkownikami kościoła jest dla nas zrozumiałe, trzeba wychodzić z założenia, że duży zespół artystyczny musi również istnieć i kontynuować swoją ważną działalność twórczą, która jest skierowana na duchowy rozwój społeczeństwa. Właśnie dlatego po długotrwałych dyskusjach i konsultacjach wszystkie zainteresowane strony doszły do porozumienia i zgody, że jedyną drogą rozwiązania tego problemu stanie się budowa nowego budynku dla Narodowego Domu. Nawiasem mówiąc, będzie to w pełni odpowiadać obowiązującemu ustawodawstwu, a także wskazanemu w Dekrecie Prezydenta Ukrainy z dnia 18.08.2020 nr 329/2020 w sprawie realizacji projektu „Dom Muzyki”. I 16 września br. Gabinet Ministrów Ukrainy przyjął rozporządzenie w sprawie budowy do końca 2023 roku „Domu Muzyki”, który ma stać się, naszym zdaniem, ozdobą stolicy Ukrainy. Nawiasem mówiąc, należy zaznaczyć, że przez wszystkie lata istnienia państwa ukraińskiego w mieście Kijowie nie zbudowano ani jednej sali koncertowej dla akademickiej sztuki muzycznej, ponieważ Narodowa Filharmonia Ukrainy to dawny budynek Zgromadzenia Kupieckiego, a Narodowy Dom Muzyki Organowej i Kameralnej Ukrainy – to kościół św. Mikołaja, który jest zabytkiem architektury o znaczeniu narodowym. – Czy nie istnieje zagrożenie, że Narodowy Dom Muzyki Organowej i Kameralnej Ukrainy pozostanie bez budynku? – To już wielokrotnie omawiano w Ministerstwie Kultury i Polityki Informacyjnej Ukrainy. Spotykaliśmy się z ministrem oraz biskupem diecezji kijowsko-żytomierskiej, więc biorąc pod uwagę, że rząd podjął decyzję o budowie „Domu Muzyki”, mamy nadzieję, że zespół będzie kontynuował działalność na istniejących warunkach w budynku kościoła do czasu budowy nowego kompleksu koncertowego i przeniesienia się do niego. – Jakie mają Państwo plany na sezon? – Tradycyjnie przygotowujemy nowe programy koncertowe. Planujemy w lutym 2021 roku przeprowadzić wielki koncert poświęcony 40-leciu naszego zespołu. Przygotowujemy w ramach corocznego międzynarodowego festiwalu „KIJÓW MUSIC FEST – 2020” koncert pamięci wybitnego ukraińskiego kompozytora Myrosława Skoryka, którego utwory znajdują się w repertuarze praktycznie wszystkich naszych artystów i zespołów artystycznych. Również w tym sezonie koncertowym zaplanowano przeprowadzenie Jedenastego Międzynarodowego Festiwalu Dyrygentów, na który co roku przyjeżdżają artyści z wielu krajów. Nasi wykonawcy przygotowują premierowe wykonania utworów współczesnych ukraińskich kompozytorów oraz pierwsze wykonania w naszej sali utworów zagranicznych autorów. Myślę, że jednym z jasnych wydarzeń tego sezonu stanie się jubileuszowy koncert Olhy Basystiuk i chcę szczególnie zaznaczyć, że w światowej sztuce wokalnej jest to unikalna sytuacja, kiedy śpiewaczka, będąc w podeszłym wieku, prowadzi swoje występy koncertowe, a jej głos brzmi prawie tak, jak 30 lat temu. Dlatego z wielką przyjemnością zapraszam wszystkich wielbicieli talentu Olhy Iwaniwny na jej koncert, który ma się odbyć 26 września tego roku, a także zapraszamy miłośników wysokiej akademickiej sztuki muzycznej na wszystkie nasze koncerty w nowym sezonie. W poprzednim numerze gazety pisaliśmy o otwarciu 40. sezonu koncertowego w Narodowym Domu Muzyki Organowej i Kameralnej Ukrainy. O tym, czym dzisiaj żyje ten zespół, opowiedziała dyrektor generalna Domu, zasłużona pracownica kultury Ukrainy Tetiana Stachurska.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Projekt muzealny z okazji 120-lecia Kateryny Biłokur

Narodowe Muzeum Ukraińskiej Ludowej Sztuki Dekoracyjnej zaprezentowało kulturalno-artystyczny projekt „BIŁOKUR”, przygotowany z okazji 120-lecia urodzin ludowej artystki Ukrainy Kateryny Biłokur. Jego celem jest popularyzacja twórczego dorobku genialnej Ukrainki. ...ni, które przez 30 lat swojego życia zbierał Mykoła Kahariłycki. Pomocne w pracy były także wydania wydawnictwa „Rodowid”, a także pracownicy muzeum, które realizuje projekt „BIŁOKUR” – zaznaczyła autorka. Olesia Awramenko opowiedziała, że nad książką pracowała dziewięć miesięcy, a przygotowywała się do tej pracy całe życie. „W 1971 roku, jeszcze jako dziecko, miałam szczęście wraz z rodzicami odwiedzić wystawę indywidualną Kateryny Biłokur w Państwowym Muzeum Ukraińskiej Sztuki Obrazowej. Długo nie mogłam oderwać się od oglądania obrazów. Zanurzyłam się w nich i wędrowałam w głąb bezmiernej przestrzeni. Z muzeum wychodziłam z poczuciem rozpaczy, że nie mogę zostać dłużej. Ale później otrzymałam niespodziewany prezent – tata przyniósł do domu książkę z malwami na okładce, która nazywała się »Katerina Biłokur«. Co dziwne, nawet nie pytałam o artystkę, o jej życie, wydawało mi się, że i tak wszystko wiem...” – dzieli się wspomnieniami w książce historyczka sztuki. Minęły lata – i obecnie autorka własnego badania o znanej artystce stwierdza: bardzo mało wiadomo o sławnej ukraińskiej artystce, zwłaszcza o pierwszej części jej życia. Tak ułożył się los Kateryny Wasyliwny, że przez czterdzieści lat mieszkała we wsi Bohdanówka, gdzie się urodziła, prawie nigdzie nie wyjeżdżając. O tym odcinku życia wiemy tylko z jej listów i autobiografii. Za to powinniśmy dziękować Mykole Kaharlickiemu, który zebrał epistolarną spuściznę artystki i ją wydał. O kolejnych 20 latach jest więcej świadectw: wspomnienia współczesnych, którzy ją znali i kochali, informacje o udziale w wystawach, same prace”, — podkreśla Olesia Awramenko. Dlatego też po zakończeniu pracy pozostały pytania, na które badaczka nie zdołała znaleźć odpowiedzi. Dotyczy to zwłaszcza obrazów, które nie wróciły po wystawie w Paryżu w 1957 roku. Istnieje wiele wersji na ten temat, ale nikt nie próbował ich odszukać i sprowadzić na Ukrainę. Zdaniem autorki zaginione dzieła mogą znajdować się w kolekcjach prywatnych. To właśnie skłania panią Olesię do kontynuowania pracy badawczej na ten temat. Książka „BIŁOKUR. BILO-KUR” ukazała się w nakładzie 500 egzemplarzy i została bezpłatnie rozesłana do wszystkich bibliotek (dziecięcych i dla dorosłych) miasta Kijowa, muzeów sztuki Ukrainy, szkół rejonu jahotyńskiego obwodu kijowskiego oraz innych placówek kultury i sztuki. Ponadto podczas internetowej prezentacji projektu, w której uczestniczyło około 3 tysięcy osób, 8 uczestników zostało uznanych za zwycięzców konkursu na najlepsze pytanie o życie i twórczość światowej sławy artystki; otrzymali oni książkę „BIŁOKUR. BILOKUR” z autografem autorki. Posiadaczami monograficznego opracowania z animacjami zostali także uczestnicy konkursu „Przyjdź do muzeum, zdobądź książkę!” Jedna z nich, Ludmiła Korolook, opowiedziała, że pochodzi z Wołynia i planuje podzielić się tą publikacją ze szkołą, do której uczęszczała. Jej zdaniem bardzo ważne jest, aby dzieci miały możliwość poznawania życia i twórczości Kateryny Biłokur i wykorzystywały do tego ciekawe, jasne materiały. „Ta książka powinna być w każdej szkole, tak jak Kobzarz Tarasa Szewczenki”, – uważa pani Ludmiła. Warto dodać, że dzięki projektowi animowane obrazy wybitnej artystki można już dziś oglądać nie tylko w książce, ale także w galerii Kateryny Biłokur w Narodowym Muzeum Ukraińskiej Ludowej Sztuki Dekoracyjnej. Zwiedzający muzeum mogą również dowiedzieć się ciekawych szczegółów o życiu i twórczości wielkiej artystki, korzystając z audiowizualnego przewodnika. Projekt zakończy się jubileuszową wystawą „Kateryna Biłokur. Życie w objęciach kwiatów”, która zostanie otwarta w Narodowym Muzeum Ukraińskiej Ludowej Sztuki Dekoracyjnej 5 listopada i opowie nie tylko o losach ukraińskiej artystki, która podbiła świat, ale także o osobistościach, które odegrały szczególną rolę w jej życiu: Oksanie Petrusenko, Pawle Tyczynie, Tarasie Szewczence, Wasylu Nahaju i wielu innych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Walentyna KYRYŁOWA

Geneviève — Geneviève! Od miejsca postoju naszej barki do château Geneviève jest tylko siedem kilometrów przez winnice. Odwiedźmy ją, w końcu nie na darmo wypożyczyliśmy rowery! Błagam! No, chodźmy — jak opętana szłam do ataku na męża i dzieci. — To chodźmy! Nikt przecież nie jest przeciw. Ciekawe, co u niej?.. Geneviève... Właśnie tak niespodziewanie dla siebie zrozumiałam, że nie tylko ja przez pięć lat aktywnego ukraińskiego życia pamiętałam tę kobietę ze środkowej Prowansji. Nie tylko mnie przychodziła na myśl, kiedy całą swoją istotą skanowałam ludzką samotność. ...Wtedy podróżowaliśmy we czwórkę wynajętym samochodem, wracając ze szkoły językowej w Montpellier. Wirtualny drogowskaz, znany jako GPS, po raz kolejny prowadził nas peryferyjnymi drogami do kolejnego miejsca noclegowego B&B. Zmęczeni słońcem, hałaśliwymi świerszczami i rozpaczliwą zmianą trasy przez niezmordowanego nawigatora, bezsilnie ucieszyliśmy się frazą: “Państwa miejsce docelowe — z lewej”. Do wielkiego château w głębi winnicy prowadziła aleja starych platanów. Trujące swym zwodniczym pięknem oleandry szeleściły, mieniły się w świetle szkarłatnego słońca. Geneviève pojawiła się śladem za dwoma dobermanami, które z szczekaniem rzucały się pod koła samochodu. Dumna postawa, piękne, proporcjonalne ciało. Długa szyja podtrzymuje małą głowę z kępką zakręconych na karku włosów. Krótkie powitanie, gwałtowne ruchy, podkreślenie uprzejma wskazówka, gdzie zostawić auto. “Łóżka, ręczniki, łazienka. Śniadanie o ósmej. Prośba, by się nie spóźniać.” Poranne promienie słońca oświetliły pokój nagle, przynajmniej ja nie byłam gotowa otworzyć oczu. Drewniane łóżka z rzeźbionymi wezgłowiami, takie same rzeźbione szafa, komoda i bufet, starodawne gobeliny na ścianach, ciężkie portiery nie dodawały porannej lekkości, raczej wiały zaduchą i muzealnym kurzem. Budzę męża i dzieci, ignorowanie prośby tej damy nie leży w naszym interesie. Śniadanie nakryto w ogrodzie. Łapię się na myśli, że wszystko w tej posiadłości wymaga renowacji, albo przynajmniej wprawnej męskiej ręki. Na serwowanym stoliku — kawiarka, mlecznik, filiżanki, jeszcze ciepłe croissanty przykryte serwetką z tradycyjną koronką i wyhaftowanymi kwiatami lawendy. Przyciszeni, rozumiemy, że gospodyni nie ma, dobermany zamknięte są w kojcu. Geneviève zaparkowała Peugeot, wrzuciła klucze do kieszeni kombinezonu i powiedziała: “On jest jednak idiotą. On jest komunistą i kompletnym idiotą, burmistrz naszej wioski! Codziennie się z nim kłócę”. Nie, nie mówiła tego figlarnie, kokietując. Gdyby na centralnym placu tej średniowiecznej wioski stała szubienica — kobieta wybiłaby taboret spod nóg burmistrza. Przy dziennym świetle oglądam Geneviève w detalach. Jej zwiędłe z wiekiem piękno wciąż pozostało pięknem. Naturalnym, pewnym siebie i trochę zuchwałym. Gęste włosy z niezafarbowaną siwizną, zmęczona latami i makijażem skóra zdradziła mi wiele. — Jest pani baletnicą? — wypaliłam ja. — W przeszłości — odcięła Geneviève. — Teraz wszystko w przeszłości: scena, oklaski, choćby jakiekolwiek uznanie. Pozostała tylko nieobecna obecność i przystosowanie. Miała pani kiedyś poczucie, że przeżywa nie swoje życie, Valentine? — z jakiegoś powodu zwróciła się właśnie do mnie. — Tak, mam je w tej chwili — czy to prawdziwie, czy żeby wpasować się w nastrój Geneviève, odpowiedziałam ja. Valentine… Spodobała mi się transformacja mojego imienia. Nieuchwytna zmiana promykiem przemknęła po pięknej twarzy Geneviève, błysnęła zainteresowaniem i znów zgasła. — Macie całkiem młode winnice, macie własne wino? — wyręczyła pytaniem Mariana, wkładając swoją walizkę do bagażnika auta. Geneviève w jednej chwili się napięła, osłabła i niemal po dziecięcemu podniosła się z plecionej kanapy, lekkim ruchem zapraszając do obejrzenia swojej małej winiarni. Jakby przestraszyła się, że zaraz odjedziemy. — Nie macie nic przeciwko, jeśli psy poczują wolność? Niechby iluzoryczną, ale wolność — dodała cicho, po co podkreślając podtekst powiedzianego. — Adolf! Josie! Idę! Dwa ogromne, lśniące dobermany na wyścigi rzuciły się do mnie. Doświadczona, mocniej zaparłam się nogami o ziemię, żeby ich nieokiełznane emocje nie zwaliły mnie z nóg. — Nie przerażają pani moje psy? Cudowna rasa! Są jeszcze młode, wesołe, trochę głupkowate, jeszcze nie wiedzą, że wyrosną na najstraszniejszych dyktatorów XX wieku. Ja w myślach sprawdziłam swój francuski, wątpiąc, czy poprawnie zrozumiałam powiedziane. — Adolf Hitler i Josie Stalin — uśmiechając się wyjaśniła Geneviève, szarpiąc za ucho Adolfa. Domyśliłam się, że czarny to Adolf, a Josie to rudy. — Tak! Moja ulubiona rasa. Moja jedyna suka była właśnie tej rasy. Spędziła ze mną trzynaście lat życia, mojego życia — po co dodałam ja. — Naprawdę? Miała pani dobermana? Na Ukrainie? A nazywała się? — Sorbonne. — Mój głos się zmienił, przełknęłam ślinę i zamilkłam. — Dziwi mnie, że we Francji obecnie obcinają ogon i uszy tej rasie, niby obrońcy zwierząt wywalczyli odwrotne. — A ja mam głęboko w nosie wszystkich obrońców zwierząt i środowiska. Tacy sami idioci, jak i nasz burmistrz — po porannemu syknęła Geneviève. — Filoksera! Niechby się z nią rozprawił diabeł! — O diable zrozumiałam, a słowa “filoksera” nie znam. — Ja też nie znałam, dopóki ostry zakręt losu nie rzucił mnie do moich rodowych początków, do domu pradziadka. Życiowe zakręty są bardzo niespodziewane, wstrętne i zabójcze. Prawda, Valentine? — Czasami — odpowiedziałam, pragnąc uniknąć dalszej rozmowy i wrócić do domu. — Ja też nie wiedziałam, co to filoksera — podchwyciła Geneviève, — dopóki nie rzuciła się na moją pierwszą winnicę i pochłonęła ją tak szybko, że żaden winny lekarz nie zdążył usłyszeć jej rozpaczliwego “sos”. To, co pani widzi, to już druga próba. Dziadek, na wakacje do którego rzadko przyjeżdżałam ze szkoły choreograficznej przy Grand Opéra, uczył, że na początku i na końcu każdego rzędu musi rosnąć krzew róży. Bo wszelka mszyca najpierw rzuci się na różę, a winogrona jeszcze można uratować. Wszelka mszyca najpierw rzuci się na piękno — na głos i do siebie jednocześnie wymówiła Geneviève, jakby dokonała jakiegoś odkrycia. — Dlatego teraz mam dużo róż. — “Szczęście ludzkie ma dwa równe skrzydła: Róże i winogrona — piękne i pożyteczne”, — zanuciłam końcowe wersy wiersza Rylskiego, które nagle wypłynęły ze zwojów szkolnego programu. — Ja, Valentine, niespodziewanie wróciłam tutaj, tak samo niespodziewanie zostałam samotna. Podkreślam — samotna. Nie w samotności z sobą, a właśnie samotna. Nie wiem, czy w waszym języku odczuwalna jest różnica tych słów, we francuskim jest kolosalna. Pobyt w samotności z sobą zawsze jest przyjemny i pożyteczny. Być w świecie samotnym — to już co innego. Radykalnie co innego. Jestem samotna. Szkoła baletowa, kulisy, podstępna wrogość o kontrakty nie dodały miłości do ludzi. Mnie, przynajmniej, nie dodały. Nie mam ani jednej przyjaciółki, Valentine. — Ja również nie mam ani jednej przyjaciółki, Geneviève. Spokojnie radzę sobie bez przyjaciółek, nie wszyscy potrzebują stereotypowych relacji, to naturalne. Kobieta trochę dziwnie wstrząsnęła ramionami, jakby odpędzając swoją przyjemność z usłyszanego. — Byłoby dobrze, gdybyśmy wracali i ruszyli w drogę — ostrożnie powiedziałam, bojąc się przerwać i urazić. — Czy byłaś w Buenos Aires, Valentin? Znasz tamtejszą Operę? Ten Złoty Salon śni mi się co noc. Tańczyłam na tej scenie przez całe siedem lat! Siedem lat! Jaka mizeria, a jak wiele zarazem, kiedy teraz, tutaj, w odziedziczonym château uświadamiam sobie, że były to bodaj najlepsze lata mojego życia. Maximilian był obok. Jak mógł? Jak mógł tak postąpić ze mną? Tak mnie rozczarował! — Zdradził? Twarz Geneviève nagle zagrała wszystkimi emocjami, dobierając tę właściwą, najbardziej stosowną. Oburzenie! Tak! Tutaj pasowało szczere, wściekłe oburzenie! — Zdradził?! Mnie?! Ależ nie! On umarł! Miał zator, kiedy poleciałam do Francji pochować mamę. Nawet nie wróciłam do Buenos Aires. Nasz baletmistrz przywiózł urnę z prochami mojego Maximiliana oraz wszystkie papiery i świadectwa. Ta urna do dziś stoi w mojej sypialni. — Przykro mi — powiedziałam tylko. — A wiesz, że winorośli nie wolno podlewać, Valentin? Tylko młodą latorośl, dopóki się nie wzmocni, można rzadko podlewać wodą. Dalej musi przenikać głębiej w grunt i wydobywać wilgoć sama. Wtedy i wino będzie pełne. Krzewy, które nie przetrwają suszy, muszą się poddać i zginąć. Nie chciała zanurzać się w swoich wspomnieniach. Ona jest baletnicą. Jej mięśnie są twarde jak nóżki wiejskiego taboretu. Zakładała pointy o dwa rozmiary mniejsze dla stabilności palców z czubkiem nie większym niż dwa centymetry kwadratowe i utrzymywała na tej płaszczyźnie całe 50 kg swojej wagi. Ona jest już dojrzałą latoroślą i całym swoim wyglądem demonstruje, że nie potrzebuje podlewania. Sama przestraszyła się, jak wiele o sobie opowiedziała. Po prostu przypadkowy słuchacz trafił się obok… Taką zapamiętałam Geneviève z naszego spotkania pięć lat temu. Siebie sprzed pięciu lat pamiętam gorzej. …Znowu dotarliśmy do château Geneviève, kiedy słońce było purpurowe i tak samo odbijało się w starych platanach i różnobarwnych krzewach trującego oleandra. Tym razem nie rezerwowaliśmy tu B&B, a wizyta spoconych nieznajomych na rowerach nie była do końca pożądana. Geneviève wyszła za trzema psami. Do Adolfa i Josie dołączył jeszcze niezdarny rottweiler Neron. Neron? Z jakiegoś powodu to imię nie zdziwiło mnie, właśnie skończyłam słuchać audiobooka „Złoty dom” Salmana Rushdiego i postać Nerona Goldena wciąż nade mną krążyła. A jak jeszcze mogła nazwać psa samotna piękna kobieta na granicy francuskiej Prowansji i Langwedocji, która ma już Adolfa Hitlera i Josie Stalina? Przypomniała sobie nas po jakichś dwudziestu minutach, kiedy przekrzykując się, dowodziliśmy faktów z naszej poprzedniej wizyty, unikając szczegółów jej wyznań. Geneviève uważnie spojrzała mi w oczy i wypowiedziała słowo kod „Sorbonne”. To imię drogiego mojemu sercu czworonożnego stworzenia, mojej oddanej dobermanki Sorbonne, zrobiło swoje. Winnice wzmocniły się bez podlewania, korzenie latorośli sięgały gruntowych głębin, skąd czerpały życiodajną siłę. Na podwórzu pojawił się duży magazyn z chłodniami, który pomógł wznieść wiejski mer-komunista i kompletny idiota, wybrany na kolejną kadencję. — Art — zwróciła się Geneviève do Artema. — Chciałabym, żeby mieć syna. Chociaż, nie! Nie chciałabym! Kto zagwarantuje, że wyrósłby na normalną latorośl, bez mszyc, narkotyków i niepewnej przyszłości? Nie chcę żyć w strachu! Chcę po prostu żyć! — Valentin, wiesz, co to jest hallux valgus? — O! Nie jestem baletnicą, ale koślawość palucha stopy jest mi znana. Czytałam o niej — mrugnęłam okiem. — To dobrze, że tylko czytałaś. Art, chodź ze mną do biblioteki. Wrócili szybko. Nieco zdezorientowany Artem trzymał tomik „Pamiętników hrabiego Rocheforta” z ciekawym podtytułem: „Włącznie z najciekawszym z tego, co wydarzyło się za rządów kardynałów Richelieu i Mazarina”. Rok wydania — za życia autora, 1694. Geneviève była twarda i zdecydowana: — Będzie mi miło wiedzieć, że cząstka mojego château powędruje z tobą na Ukrainę. Taką francuszczyzną, jak w tej książce, niestety już mało kto mówi. Szkoda, że wybrałeś uniwersytet w Anglii, a nie we Francji. Może kiedyś odwiedziłbyś starszą Geneviève. — Nie jesteś starsza! Jesteś jedną z najpiękniejszych kobiet i najbardziej charakterystycznych osób, jakie spotkałem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

— Prawie zapomniałam! Do dobrej książki pasuje dobre wino. Długo myślałam nad tytułem. Zostałam przy „Lady G”. Mam nadzieję, że się spodoba. Mój mąż przezornie przełożył podarowany tomik z mojej do swojego plecaka, wiedząc z doświadczenia, że jeśli ktoś z naszej czwórki wpadnie do kanału razem z rowerem, to będę to właśnie ja. Płyniemy w przeciwnym kierunku wynajętą barką kanałem du Midi. Zaprowadzi nas on do zostawionego w Narbonne samochodu. Oddzielnie od reszty, każdy z nas płynie kanałem swojego życia z imiennym biletem w jedną stronę. Każdego z nas będą wzburzać i kołysać jego osobiste fale, i gdyby nie ja, a ktoś inny opowiedział wam o Geneviève, to jej historia byłaby zupełnie inna. Anioł Wczorajszy spacer po Ogrodzie Bernardyńskim i spotkanie z Nią, niewidzialną pajęczynką, utkaną przez noc własną wyobraźnią, połączyły mnie z Dziewczyną, która nieśmiałym ruchem dotknęła ramienia… Samotnie wracałam do domu, pokonując wyznaczone sobie codzienne kilometry, które podczas złagodzonej kwarantanny teraz na zmianę przemierzam wąskimi uliczkami Starego Miasta. Zadbane Ogrody Bernardyńskie wabią mnie o każdej porze, a teraz są szczególnie piękne. Z lekkim opóźnieniem zakwitły tu drzewa owocowe i jabłoń przy jeziorku z hałaśliwymi kaczkami stała się instagramowym tłem dla cudownych zdjęć. Słońce jeszcze nie było bardzo zmęczone, chociaż maskując się za najbliższą chmurą, ostrzegało, że czas ucieka i lepszego momentu na dobre zdjęcie dzisiaj już nie będzie. A jutro według prognoz znowu będzie padać. Piękne dziewczyny zmieniały się jedna po drugiej, pozując z wyćwiczonym przed lustrem wyrazem twarzy. Rodziny tłoczyły się przy jabłonce, starając się nie zasłonić ciałami śnieżnobiałego drzewka i tłumnie zmieścić się w kadrze. Ludziom było miło i radośnie znów poczuć się wspólnotą z prawem do oddychania bez masek, a mnie tak błogo było obserwować tę bezpośredniość i szczęście. Stałam z boku, przygotowując się do zrobienia kolejnego kroku w stronę domu. I nagle ten dotyk… Nie, nie krzyknęłam, nie zmieszałam się, nie dałam po sobie poznać, chociaż nie byłam gotowa zobaczyć tak zniekształconą twarz i okaleczone ciało młodej Dziewczyny. Ręką, drżącą od wewnętrznego napięcia, wyciągała stary Samsung z włączoną w trybie nagrywania kamerą. Wzięłam telefon. Odczekawszy chwilkę, Dziewczę skierowało się do drzewka. Schowała się za bujne gałęzie, z przyswojonym na poziomie dziecięcej podświadomości strachem, by nie szpecić sobą tego naturalnego piękna, wszystkiego w tym nieubłaganym dla niej świecie. Nacisnęłam przycisk raz, potem drugi, potem poprosiłam ją, żeby wyszła do przodu. Za każdym razem robiła krok naprzód, jakby kłaniając się przede mną skrzywionym kręgosłupem z wyrośniętym na nim garbem. Oddałam Dziewczynie telefon i bardzo chciałam powiedzieć jej coś ludzkiego, dobrego, podnoszącego na duchu. Ale ona wdzięcznie zaczęła się krzątać, oddalając się ode mnie, od ludzi i od pięknej jabłoni. Jej skrzywiona sylwetka stawała się przezroczysta, jakby rozpuszczając się w powietrzu i niemo krzyczała: „Co wy, ludzie, normalni, piękni i różni! Nie zauważajcie mnie, zapomnijcie! Jestem zjawą! Nie wciągnę ani odrobiny powietrza, które należy do was, nie zauważajcie mnie, zapomnijcie!”. Przeszedłszy kawałek, gwałtownie się odwróciłam i zobaczyłam Ją. Przeglądała zrobione zdjęcia, jak robimy to wszyscy, i aureola niebiańskiego blasku, zmieszanego z promieniami wieczornego słońca, otuliła całą Jej istotę. Wydawała mi się szczęśliwa. Jej światło rozprzestrzeniało się po Ogrodach Bernardyńskich, podniosło mnie ponad moją codzienność, niezadowolenie z siebie, moją niską realizację i wszystko, co wydawało mi się życiowymi niepowodzeniami… Z wdzięcznością, że spośród wszystkich Ona wybrała właśnie mnie, żwawo kroczyłam do domu. Mojego ramienia dotknął Anioł. Przecież nigdzie nie jest napisane, że wszyscy aniołowie mają idealne proporcje ciała i nienaganne rysy twarzy. Awantura …Trzymamy się ścisłego planu podróży po Meksyku, gdzie zapisano: Dzień 11. Jaskinie Calcehtok. Jaskinie te są prehistoryczne, z bogatą historią i świadectwem tego, że na półwyspie Jukatan ludność Majów ukrywała się przed oszalałymi konkwistadorami, oślepionymi chciwością podboju cudzych ziem i narzucaniem chrześcijaństwa, właśnie tutaj. Wynająwszy samochód w Meridzie, ruszamy wspaniałymi meksykańskimi drogami w wyznaczonym kierunku. Drogi w Meksyku uznawane są za najlepsze w Ameryce Południowej, z wyraźnym oznakowaniem i nocnym oświetleniem. Nam by się takie przydały! Zjechawszy z trasy, zagłębiamy się w dżunglę, mając wątpliwości co do poprawności trasy, ale nawigator nalega, a my podążamy. Droga się kończy… zaczyna się silna tropikalna ulewa. Muszę powiedzieć, że informacje i opinie o tych dalekich od turystycznych jaskiniach znaleźliśmy tylko po hiszpańsku, co utwierdziło nas w przekonaniu, że to dla swoich:) i wtajemniczonych w sekrety Majów. A my właśnie tacy jesteśmy! Jesteśmy podróżnikami, a nie turystami. Rozpoznajemy obrazek ze strony. Oprócz nas, marnego, wyblakłego plakatu, po którym rozpoznajemy obiekt — tylko dżungla i ulewa, która zapowiada się na długą. — Człowiek! — radośnie, jakbyśmy byli przybyszami z innej planety, wykrzykuje Jura. I rzeczywiście. Widzimy najpierw nogi w japonkach, podwinięte dżinsy, rękę z maczetą. — Coś mi nie do śmiechu — szepcze Tania. — Dlaczego on jest z maczetą? — Bo z dżungli — rezolutnie zauważa opanowany Jura. — Wiecie, dużo znaków: ulewa, hiszpańskojęzyczna strona, brak obecności kogokolwiek bez maczety, dżungla, samochód z pieniędzmi i dokumentami. Omińmy ten obiekt — Tania udaje spokojną. Nieuzbrojony Jura wychodzi naprzeciw amigo. Nazwijmy go Indiana Jones:) Mam dość dziwną z punktu widzenia psychologii cechę. Postawione sobie zadania w myślach znikają w przestrzeni szybko i bez śladu, ale warto mi to zapisać — od razu stają się przewodnikiem do działania. Kroczę do celu różnej wagi z jednego powodu — lubię wykreślać po wykonaniu. Tak więc, w moim przewodniku wyraźnie zaznaczono: odwiedzić jaskinie Majów. Nie odwiedzę — nie wykreślę! Czy to pierwsze jaskinie na mojej drodze? Przejdziemy się, posłuchamy — stalaktyty, stalagmity, wejdziemy w głąb, zadrzemy głowy, z zachwytem klaszczemy i wrócimy. — Fajny chłopak! — dodaje nam pewności Jura, przeskakując przez strumienie deszczu, — oczy dobre, prawda, angielskiego w ogóle nie rozumie. — Są trzy warianty wycieczki, proponuję brać średnią trudność, cokolwiek by to znaczyło. Ktoś z nas musi zostać, bo wynajętego samochodu w dżungli Meksyku zostawiać nie warto. Idźcie, cieszcie się! Musicie zmieścić się w półtorej godziny, jeśli nie wrócicie — pójdę szukać. Z Tanią poskakałyśmy za Indianą w głąb dżungli. Gdybyśmy wiedziały… Jaskinia wcale nie jest taka, jak to sobie wyobrażałyśmy. Pionowy uskok, w głąb którego prowadzi metalowa drabina. Podekscytowane, po kolei schodzimy za Indianą. Potem on sprawnie demonstruje nam zejście pionową skałą, mocno trzymając się liny. Przypina na nasze głowy latarki. Prosi, by ściśle stosować się do wskazówek. Zeszłyśmy. Nie widzę, dokąd mogłybyśmy ruszyć dalej, rozczarowana wzruszam ramionami i myślę, czy wydostanę się na górę w ten sam sposób, w jaki zeszłam. Naiwniak! Między dwiema zaokrąglonymi skałami, dziwacznymi stalaktytami okazało się jeszcze jedno przejście. Przecisnąwszy się tam, centymetr po centymetrze wpasowując ciało w otwór, znajdujemy się w następnej jaskini. Indiana wygłasza długi monolog, bierze do rąk kości, opowiada, że to ołtarz dawnych Majów, proponuje Tani potrzymać pękniętą czaszkę i mówi, mówi. Uświadomiwszy sobie nagle, że obie rozumiemy hiszpański, przestraszyłyśmy się… Słuchamy Indiany, niechcący zaglądając mu za plecy — nie, maczety nie ma. Potakujemy potulnie głowami, rozumiejąc wszystko, co mówi: — To mała świątynia. Tutaj Majowie odprawiali magiczne obrzędy, być może składali w ofierze ludzi. W jaskiniach mieszka mistyczny strażnik (imię, wybaczcie, zapomniałam, nazwijmy go Och). Wy również musicie coś zostawić, aby przebłagać Ocha — i on wskaże nam wyjście z jaskiń. Szybko rozmyślam, błagalnie zaglądam w oczy wyimaginowanemu strażnikowi i snuję przypuszczenie, że Indiana nie zna wyjścia i jesteśmy całkowicie zależni od Ocha. Zdejmuję z ręki bransoletkę i kładę na ołtarzu. Indiana już przeciska się do następnej jaskini nogami do przodu. Od samego wyrażenia „nogami do przodu” robi nam się nieswojo, rozmawiamy po ukraińsku, dodając sobie otuchy. Ciało dokładnie powtarza kształt tej kapsuły i jesteśmy w następnej jaskini. Indiana przyświeca latarką w głąb i znów rozumiemy jego hiszpański: — Ten garnek, najwyraźniej, został zrobiony przez Majów tutaj, w jaskiniach. Archeolodzy nie ryzykują wynoszenia go na powierzchnię, aby nie uszkodzić. Archeolodzy! Niesłychanie cieszę się z tego słowa! Tutaj byli archeolodzy! Dziękuję ci, Ochu! Iskrę nadziei na dotarcie do powierzchni gasi Indiana: — Widzicie, garnek jest dość duży, może nie przejść przez szczelinę dalej. Przyświecam głowie Tani — mała, zgrabna główka, a ja kupowałam sobie 60. rozmiar czapki! „Utknę!” — panika na moment przykrywa moją dużą (rozmiarowo) głowę i słyszę słowa mamy: „No, widzieliście coś takiego! U ludzi dzieci jak dzieci, a moja utknęła w jaskiniach Majów!”. Jest nadzieja na Jurę, który został w dżungli, on zorganizuje akcję poszukiwawczą, on nas znajdzie. Mhm, znajdzie, prędzej nauczy sztuczną inteligencję przewidywać frekwencję deputowanych w pracy w Radzie Najwyższej i ustali, czy istnieje życie na Marsie. Nie wsłuchiwałam się w monolog Indiany i ocknęłam się dopiero na pytanie Tani, czy zrozumiałe są dla mnie nasze następne działania. — Teraz trudny i odpowiedzialny moment. Idziemy dokładnie za nim. Kilka metrów czołgamy się na brzuchu. Droga jest kręta. Powiedział, że to przypomina poród, kanały rodne, przechodząc przez które, narodzimy się powtórnie — Tania wypowiada to jakoś uroczyście i patetycznie… Znowu przyświecam na nią. Oczy zdecydowane, z błyskiem szaleństwa i lekkiej egzaltacji. — Taniu, spójrz mi w oczy. Z tobą wszystko w porządku? Panika? Euforia? Niedotlenienie? Jak mogłaś w nieznanym języku zrozumieć o kanałach rodnych i powtórnych narodzinach? — Przecież Indiana wszystko to pokazał mi — odpowiedziała Tania z podejrzaną beztroską. Kilka razy próbowałam sobie wyobrazić, co musiał pokazać Tani Indiana, żeby zrozumiała głębię myśli o powtórnych narodzinach. Bezskutecznie. Tania nurkuje za Indianą, przechodząc drogę swoich powtórnych narodzin, a ja myślę o tym, czym wabi nas ten niedoskonały, pełen sprzeczności i niesprawiedliwości świat z wojnami, religijnymi konfliktami, waśniami i osobistymi dramatami. Dlaczego tak pragnę światła, które z czasem na zawsze zgaśnie i dla mnie? — Valu, dawaj! Ja już się urodziłam! — odzywa się Tania z czarnego mroku. Najważniejsze, żeby nie utknąć, najważniejsze, żeby określić właściwy kąt i zręcznie się obrócić. Czołgam się, czując każdą komórkę i nerw. Czołgam się! Do światła! — Widzę światło! — oszalale wrzeszczy Tania, kiedy ostatni raz podciągam nogi i wypadam z kanału rodnego prosto w kałużę. Jest! Żyję! My jednocześnie z krzykami noworodków rzucamy się do Indiany, obejmując go. Tania przystawia iPhone’a, aby utrwalił cudowny moment naszych powtórnych narodzin. Następne etapy wspinaczki po linie po pionowej ścianie pokonałyśmy na adrenalinie. Ulewa ustała, dżungla z zadowoleniem parowała. Szczęście bez granic! Dławiąc się, opowiadamy wszystko Jurze. — Czas się poznać — mówię, wyciągając rękę do Indiany — Walentyna. — Tania. — Alejandro. Indiana Jones okazał się Saszą! Chłopakiem, który w japonkach pokonuje jaskinie Majów. — Jesteście śmiałkami! Rzadko kto odważa się przejść tę drogę. Przyjeżdżajcie następnym razem na trasę o wyższym stopniu trudności, będzie trwała cztery godziny. W sumie jest tu czterdzieści połączonych ze sobą jaskiń. Potakujemy głowami, obiecując przemyśleć. PODWÓJNA TĘCZA NA CAŁE NIEBO WITAŁA NASZE POWTÓRNE NARODZINY!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Czwarta wysokość Natalii Jurowej

11 września 2020 roku w kwitnącym huculskim miasteczku Wierchowina, w sali wystawowej Regionalnego Muzeum Historyczno-Krajoznawczego Huculszczyzny odbyło się uroczyste otwarcie czwartej wystawy indywidualnej młodej artystki Natalii Jurowej „Miejsca mocy”. Maria POROCH, członkini Klubu Inteligencji im. I. Pełypejka oraz Organizacji Rejonowej „Proświta”, m. Kosów. Ponad trzy tuziny prac malarskich w gatunku pejzażu to różnorodne utwory, wykonane głównie w technikach malarstwa olejnego i akwarelowego na płótnie oraz kartonie. Tego dnia duża sala muzeum historyczno-krajoznawczego nie była zatłoczona, ale odwiedzili ją szczerzy miłośnicy malarstwa, wśród których byli pedagodzy, historycy sztuki, bliscy, przyjaciele, znajomi i koledzy, którzy przyszli, aby pogratulować, wyrazić swój zachwyt twórczością i nacieszyć się płótnami artystki. Wydarzenie artystyczne pobłogosławił ojciec Jurij Stefliuk z cerkwi Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego w osadzie Wierchowina. Wystawę słowem wstępnym otworzył Wołodymyr Ilijczuk — kierownik muzeum. Z gratulacjami wystąpili: Switłana Urszedżuk — zastępczyni przewodniczącego Wierchowińskiej Rejonowej Administracji Państwowej, Oksana Czubaćko — zastępczyni przewodniczącego Wierchowińskiej Rady Osiedlowej, Anton Hryhoruk — pierwszy pedagog-mentor, artysta, malarz i grafik, starszy wykładowca katedry malarstwa artystycznego Kosowskiego Kolegium Zawodowego Sztuki Stosowanej i Dekoracyjnej Lwowskiej Narodowej Akademii Sztuk Pięknych, członek Narodowego Związku Artystów Ukrainy; kierowniczka Kosowskiego Muzeum Sztuki Ludowej i Życia Huculszczyzny Wiktorija Jaremyn; Wałentyna Mołyń — kierowniczka katedry sztuk pięknych, Ludmyła Zuziak — korespondentka gazety rejonowej „Wierchowinśki wisti”, Wałerij Jefimenko — gość z Charkowa. Sama autorka krótko opowiedziała o swoim życiu, a także o uczuciach, które wypełniają duszę artysty podczas tworzenia obrazów. Natalia jest artystką nie tylko z zawodu, ale i z powołania duszy; jeszcze jako studentka wykonywała nie tylko zadania akademickie, ale także aktywnie pracowała twórczo, co przyniosło jej pierwsze sukcesy. Jest laureatką wielu festiwali i konkursów. Za udział w olimpiadach, konkursach, festiwalach i wystawach została nagrodzona dyplomami i wyróżnieniami organizatorów, w tym Ministerstwa Kultury Ukrainy, Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (2015, Opiszne), Dniepropetrowskiej Organizacji Narodowego Związku Artystów Ukrainy (2018), Wentspilskej Ukraińskiej Wspólnoty Kulturalnej „Kobzar” (Łotwa) (2020). Natalia próbuje swoich sił także w grafice książkowej: niektóre bajki z książek pisarki Adeli Hryhoruk opatrzone są ilustracjami N. Jurowej. Ciekawe fabuły porywają ją, budzą twórczą fantazję. Oprócz malarstwa Natalia bardzo kocha fotografię. Zainteresowała się nią w 2011 roku, kiedy po raz pierwszy odwiedziła góry Karpaty, które zachwyciły ją swoim pięknem. Z aparatem fotograficznym można ją zobaczyć na ulicach Kosowa, na szczytach górskich, weselach, wystawach, questach, konkursach i festiwalach. Gatunek pejzażowy jest jednym z jej sposobów poznawania świata, w nim przejawia się swoistość artystycznego talentu młodej malarki. Dlatego Natalia znajduje czas, aby obcować z przyrodą, chłonąć ją do swojego serca. Z nierozłącznym szkicownikiem artystkę można spotkać o świcie i o zmierzchu na brzegach wijącej się Rybnicy. Innym razem — na szczytach gór podczas szkicowania. Obecnie często towarzyszy jej mały synek Ilja, który dodaje Natalii inspiracji. Karpaty podobają jej się o każdej porze roku. Dlatego jej płótna są na swój sposób atrakcyjne i czarujące. Każda praca jest wynikiem wytrwałych poszukiwań twórczych i opanowania autorskiej techniki. „Prace malarskie — pejzaże olejne, utwory tematyczne — są interesujące pod względem kompozycyjnym, kolorystycznym i autorskiej myśli. Nie odtwarzają one zwykłego świata przedmiotów, nie są nudnym naturalistycznym przekazem przyrody. W pracach Natalii widać wybuch emocji, uczuć, intuicja i inspiracja nierozerwalnie połączyły się z umiejętnym wyborem obiektu przedstawienia, nabytą techniką malarską, pierwszymi przykładami jej własnego, autorskiego stylu” — zauważył podczas otwarcia wystawy artysta Anton Hryhoruk. „22 czerwca 2016 roku odbyło się otwarcie pierwszej wystawy indywidualnej Natalii w murach instytutu. Było to poruszające wydarzenie w życiu młodej artystki, swoisty egzamin z dojrzałości zawodowej, który zdała godnie. Wykładowcy i zwiedzający ocenili wysoki poziom zaprezentowanych prac, estetykę ekspozycji, wspaniały nastrój i ład, który ona wprowadza. Praca dyplomowa N. Jurowej — panneau „Bohaterowie nie umierają” (płótno, malarstwo olejne) — to jakby zwrócenie się do Najwyższego, aby chronił i zachował Ukrainę i aby nikt nie zapominał o krwawych wydarzeniach na Majdanie. Pracę autorka podarowała Radzie Rejonowej w Kosowie, gdzie jest eksponowana. Gratulujemy otwarcia wystawy indywidualnej malarstwa „Miejsca mocy” w wierchowińskim muzeum. Cieszę się z Pani sukcesu. Życzę dalszych osiągnięć w twórczości, chcę widzieć Panią jako członkinię Narodowego Związku Artystów Ukrainy i szczerze Pani tego życzę” — powiedziała Wałentyna Mołyń. Natalia Jurowa jest wytrwała, maluje z inspiracją. I to już jej czwarta wystawa. Moim zdaniem, już od pierwszej wystawy, na której również byłam obecna, wykrystalizował się styl, charakter pisma autorki. Artystka jest utalentowana i pracowita, cały czas w poszukiwaniach. Jej prace są interesujące, kolorowe, przyciągają i zachwycają widza. Bądźmy razem! PRENUMERATA—2 0 2 0 Koszt prenumeraty TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA” (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Kod pocztowy — 30617. Strona w katalogu — 77

Redaktor dyżurny Olga ŻMUDOWSKA Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Poligraf”,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Szef redakcji Pawło MOWCZAN Odpowiedzialna za wydanie Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks) na 1 miesiąc 19 hrywien 82 kopiejki na pół roku 107 hrywien 32 kopiejki.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

na rok 209 UAH 94 kop.

Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn