Strona · s. 7strona oryginału ↗
Stwórzmy armię „Proświty”
Слово Просвіти, №39 за 2021 рік
Wira KYTAJHORODSKA, pisarka, przewodnicząca obwodowego oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Mamy oponentów. Jest ich wielu, są różni pod względem wieku, płci, statusu społecznego, wykształcenia i miejsca zamieszkania. I twierdzą oni: „Proświta” na dzień dzisiejszy przeżyła się, to rudyment działalności społecznej, bo wszyscy już wszystko o wszystkim wiedzą. Wszyscy są już oświeceni nowymi technologiami, sieciami społecznościowymi, środkami łączności, cyfryzacją i okrążeniem przestrzeni światowej. Zatem co nowego i ciekawego (zwłaszcza dla młodzieży) może dać stary pociąg, załadowany przestarzałymi książkami i czasopismami, przysypanymi kurzem starymi historiami o naszej historii? Ale gdyby w 2014 roku nasi ochotnicy i wolontariusze, którzy stanęli w obronie granic Ukrainy, zwątpili w sens walki, Putin z Żyrinowskim spacerowaliby we dwójkę zarówno po stołecznym Chreszczatyku, jak i po ulicy Hruszewskiego, a nawet po ulicy Olhy Kobylańskiej w Czerniowcach. A to, że od ponad trzech stuleci musimy bronić się przed bezczelnymi koczownikami, to, że powchodzili oni do wszystkich naszych drzwi siłowych, obronnych, władzy i religijnych – to skutek tego, że oświaty brakowało, było jej za mało, a prośwician w osobach pisarzy, naukowców, artystów, duchownych niszczyli ci sami koczownicy w pierwszej kolejności. Zdrowe i niepokorne geny skłoniły w dalekim 1868 roku do zjednoczenia się właśnie młodzież studencką i oświeconą młodą generację naukowców do moralnego i duchowego czynu. W warunkach cesarskiego i moskalofilskiego oblężenia zjednoczyli się z ambitnym celem – zjednoczyć ukraińskość od Karpat po Kubań. Wykształcić w sobie obywatelski i narodowy pierwiastek. Oto jaki był ich cel. Został on zrealizowany częściowo. I nie szybko. I nie wszędzie. Ale wpływy, ruchy, wysiłki postępowej proświciańskiej elity zyskały ogólnoukraińską skalę i przez cały czas swojego istnienia czyniły konsekwentną, wytrwałą, przekonującą, ukraińską sprawę. W czasach radzieckich „Proświtę” bardzo zręcznie zastąpiono towarzystwem „Znannia”, do którego obok komunistycznych ideologów zapisano uczoną i artystyczną kohortę znanych i wpływowych ludzi. Ale towarzystwo zmuszone było koncentrować się głównie na radzieckich dogmatach, na podmienianiu oświaty, historii i religii. Co mamy dzisiaj? Kiedy jest własne państwo, były własne granice, klejnoty, dobry wkład znów-że postępowej narodowej elity, potężne i wybrane społecznościowe ośrodki (czynniki społeczeństwa obywatelskiego). Wydawałoby się: proświciańskie pole zaorane, ziarno w rolę wsypane, tylko dobrego duchowego deszczu – i wykiełkuje bezkresne pole intelektualnie, moralnie, politycznie gotowej gildii, gwardii, armii ukraińskich patriotów. Ale, parafrazując wielkiego Iwana Frankę, trzeba stwierdzić: za każdym węgłem ukraińskiej chaty czy cerkwi wyglądają moskiewskie gęby, odziane kto w mundury siłowików, kto – wojskowych, kto w sztyblety deputowanych i ministrów, kto – w świętoszkowate sutanny. I w naszej chacie, i w naszej władzy, i w naszej świątyni oni gospodarują, czyli czynią zamęt. Dlaczego tak dzieje się z roku na rok, z stulecia na stulecie? Bo wśród Ukraińców wielu jest powołanych, a mało wybranych – i do władzy, i do dóbr społecznych, i do duchowych źródeł. Mało – za mało oświeconych, tych, którzy znają prawdę i potrafią, pragną, zmuszają się ją wypowiedzieć, dążą do bycia usłyszanymi. Nie wystarcza tej krytycznej kwoty, która mogłaby przeważyć wrogie wobec ukraińskości wpływy.
nastroje, czyny. W swoim czasie ukraińskie rodziny, zamordowane zsyłkami, wielkimi głodami, więzieniami, rozstrzeliwaniami, niekończącymi się prześladowaniami, nie wydały odpowiedniej liczby potomstwa. Po prostu nie urodziły. I oto rezultat: w porywach 25 procent umysłowo, mentalnie, duchowo zwartego społeczeństwa. Zatem mówię wszystkim naszym oponentom: „Proświta” nie przeżyła się, nie przeminęła, nie odeszła w niebyt, nie zdziadziała. Jest ona dzisiaj tak samo aktualna, jak wtedy, w latach 70. XIX wieku: na ostrzach dwóch imperiów, na stosie łasych i zręcznych szowinistów wszystkich czasów i narodów. Kiedyś znany nam wszystkim Kostantyn Tomaszczuk mawiał: „Biada temu narodowi, który zmuszony jest bać się wpływów obcych kultur”. Ale my staliśmy się narodem, który zmuszono bać się obcego bezkulturia, czarnej nawały, wiarołomstwa. Zatem dzisiejsze zobowiązania funkcjonalne „Proświty” to nie tylko obrona języka ukraińskiego, lecz obrona prawdy historycznej o Ukrainie i Ukraińcach, obrona naszego politycznie zmotywowanego Ukraińca i jego sojusznika, obrona interesów ekonomicznych Ukraińców, ukraińskiej przestrzeni edukacyjnej, społeczny ruch wokół każdego okradzionego i oszukanego przez oligarchów i władze, władze oligarchów Ukraińca, obrona każdej kulturowej i genetycznej cząsteczki ukraińskości, miażdżonej przez hordy zdobywców, przybłędów i ignorantów, obrona Ukraińskiego Kościoła i świątyń, zbudowanych mozolami i dziesięciną z marnych, lecz tak szczerze oddanych zasobów naszych ludzi, którzy budowali dom Boży dla Niego samego, dla siebie i dla swoich potomków. Oraz obrona przestrzeni informacyjnych, zapchanych i zastraszonych przez genetycznych modyfikatorów w postaci humorystycznych męskich i żeńskich kwartałów, mydlanych serialowych baniek, rozkręconych i rozreklamowanych magnacików, którzy nie niosą w sobie nic dobrego, mądrego, wiecznego, a jedynie wstrząsają powietrzem. Dla istnienia, przetrwania i trwałości takich projektów oponenci i wrogowie ukraińskości wydają miliony srebrników i te wysiłki niemal się zwracają. Ponieważ naród konsumuje to, co mu oferują. A kiedy w eterze nie ma niczego innego, bo inne (czyli swoje, rodzime) nie ma dostępu ani do scenicznych aren, ani do kamer telewizyjnych, ani do kin, to publiczność połyka to, co jest, a młoda publiczność niczego więcej nawet nie zna. Zatem poza tym, że istnieje już światowa pajęczyna, sieć i zbiorowy rozum potrafi znaleźć cokolwiek i gdziekolwiek, informację w biegu i w locie, to poszukiwanie wciąż musi być przytomnie zmotywowane, oświecone mądrością, filtrem, ogólnoludzkimi wartościami, sumieniem, a nie po prostu instynktami. Tam, gdzie nie ma wykształcenia i oświecenia, działają jedynie podstępne zamiary i czyny. Dlatego proświcianie obecnie muszą być stuosobowi, zjednoczeni, wysłuchani. Muszą być pewni swojej misji zapewniania ekologii ukraińskiego wszechświata we wszystkich jego parametrach i wielkościach. Moi koledzy w okresie bukowińskiej proświciańskiej kadencji zrobili wiele ważnych, zauważalnych rzeczy. Mowa o tym zarówno w jubileuszowej monografii na 150-lecie naszej Proświty, jak i w zbiorach, książkach, artykułach naszych współczesnych, i w wolontariackich wyjazdach na wojnę, i w zwykłych niezauważalnych dniach powszednich, kiedy żyjesz i oddychasz po to, aby nie umarła sprawa twoich współmyślicieli po tamtej stronie i po tej stronie twojego czasu, darowanego przez Boga. Obecnie zapraszam swoich współmyślicieli, przyjaciół, kolegów, wszystkich, w których żyłach płynie ukraińska krew, w których sercu jest państwo Ukraina, do jednoczenia się w proświciańską armię. Aby przeciwstawić się kombinowanej wojnie wewnątrz kraju, aby żadni putiny, kisielowy i pieskowy nie przywłaszczali sobie księcia Włodzimierza Wielkiego i księżnej Olgi, aby nie wymyślali nam jeszcze jednej nazwy państwa i nowych zasad pisowni, aby nie dzielili państwa na części i nie preparowali naszych granic, nie trzymali w więzieniach ochotników ATO, nie chowali portretów bohaterów Majdanu po kątach, aby nie patrzeć im w oczy. Na razie to jeszcze nie wszystko. Będziemy tworzyć dziennik naszej „Proświty” razem, dziękując tym, którzy byli przed nami, i mając nadzieję na tych, którzy przyjdą później.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
