Strona · s. 9strona oryginału ↗
Memuary wybitnych Ukraińców, którzy otrzymali drugie życie
Слово Просвіти, №39 за 2021 рік
Maryna MARCZENKO, m. Kijów
180 odrestaurowanych przedmiotów związanych z życiem i twórczością ponad 50 wybitnych Ukraińców jest prezentowanych na wystawie „Duchowa wielkość: pamiątki wybitnych Ukraińców. Renowacja naukowa”, która trwa w Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki. Nad realizacją tego szeroko zakrojonego projektu pracowali specjaliści Narodowego Naukowo-Badawczego Centrum Restauracji Ukrainy oraz jego oddziałów we Lwowie, Odessie i Charkowie. Przyłączyło się 40 muzeów, rezerwatów, galerii Ukrainy i innych instytucji kultury. Projekt zrealizowano przy wsparciu Ukraińskiego Funduszu Kultury.
W ekspozycji przedstawiono odrestaurowane osobiste rzeczy wybitnych Ukraińców, którzy w ciągu XVIII–XX wieku odegrali decydującą rolę w historii i kulturze Ukrainy: Iwan Mazepa, Piotr Kałnyszewski, Iwan Skoropadski, Piotr Mohyła, Taras Szewczenko, Iwan Kotlarewski, Lesia Ukrainka i wielu innych. Pokazano również obrazy malarskie i graficzne artystów, dokumenty, fotografie, dożywotnie wydania autorów, zapisy nutowe, meble, książki z osobistych bibliotek, odzież, przedmioty codziennego użytku.
Jednym z wyjątkowych eksponatów jest znany portret poety Wasyla Żukowskiego, dzieło Karla Brułłowa, który odegrał ważną rolę w życiu Tarasa Szewczenki i pomógł mu uzyskać wyzwolenie z poddaństwa. W czasie Drugiej wojny światowej portret bardzo ucierpiał. Latem 1941 roku muzeum Szewczenki przygotowywało do ewakuacji najcenniejsze eksponaty, wśród których znajdował się również ten portret. Przedmioty muzealne zostały zdemontowane, zapakowane i wysłane na brzeg Dniepru. Przez dwa tygodnie eksponaty pozostawały pod gołym niebem. W marcu 1942 roku komisja muzealników i restauratorów, dokonawszy przeglądu stanu zachowania ewakuowanych zabytków, stwierdziła, że portret Wasyla Żukowskiego ucierpiał chyba najbardziej z powodu silnego przemoczenia płótna. W 1948 roku, zaraz po powrocie eksponatów do Kijowa, portret przekazano do Centrum Restauracji. Tam systematycznie rozpoczęto wieloletnią pracę nad ratowaniem oryginału obrazu Karla Brułłowa. Ostatnie badanie dzieła wykazało, że dzięki talentowi i profesjonalizmowi kilku pokoleń artystów-restauratorów obraz znajduje się w nienagannym stanie zachowania.
Na wystawie można zobaczyć także inne pamiątkowe przedmioty związane z postacią Kobzarza: szkatułkę, podarowaną mu przez Karla Brułłowa, pierścień Mychajły Łazarewskiego, w którym przechowywany jest kosmyk z wąsa Tarasa Grigoriewicza, „Portret Tarasa Szewczenki” Ilji Riepina – prezent dla Dmytra Jawornickiego, a nawet koszulę, w której poeta odbywał służbę wojskową. Swoją historię, jak każdy eksponat wystawy, ma też srebrny wieniec, podarowany Mychajłu Hruszewskiemu przez Naukowe Towarzystwo im. Tarasa Szewczenki w 1926 roku z okazji 60. rocznicy urodzin uczonego. Ten jubileuszowy dar po raz pierwszy został wystawiony na wystawie „WUAN na współczesnym etapie”, która otwarta została latem 1932 roku w Muzeum Ukraińskich Działaczy Nauki i Sztuki.
Badając zbiory archiwalne, specjaliści Historyczno-Memorialnego Muzeum Mychajła Hruszewskiego od dawna natrafiali na ślad srebrnego wieńca, który ginął w dokumentach z początku lat 30., lecz nie wiedzieli dokładnie, gdzie jest przechowywany. Dlatego byli mile zaskoczeni, gdy po raz pierwszy zobaczyli odrestaurowany zabytek na wystawie.
Uwagę zwiedzających przyciąga wspaniałe gabinetowe biurko z czerwonego dębu Symona Petlury, przy którym pracował podczas pobytu rządu Dyrektoriatu w Winnicy. Podczas renowacji w Kijowie eksponat znajdował się ponad dwa lata. Najtrudniejsze w pracy było zdjęcie kilku warstw farby z blatu, a także ponowne odtworzenie dwóch nóg stołu w kształcie lwów. Tę ogromną pracę wykonał Ołeksandr Zakusyło, artysta-restaurator Narodowego Naukowo-Badawczego Centrum Ukrainy.
Kolejnym ciekawym eksponatem jest ikona „Św. Mikołaja Cudotwórcy” z ikonostasu soboru Bogojawleńskiego, wzniesionego na zlecenie i za własne środki Iwana Mazepy, którą nazywa się „mazepińską”. Według specjalistów ikona dobrze się zachowała, ale straciła swoją autentyczność – w XIX wieku została ponownie namalowana, choć przez profesjonalnych artystów. Postanowiono przywrócić zabytkowi pierwotny wygląd. W tym celu potrzebne były ogromne wysiłki restauratora, który pracował wyłącznie nad tym dziełem przez cztery lata, abyśmy mogli zobaczyć wizerunek świętego Mikołaja takim, jakim został stworzony w XVIII wieku.
Wśród znaczących eksponatów wystawy jest także „Ewangelia” ostatniego hetmana Ukrainy P. Kal-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
