Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Małe historie wielkiej biedy

Слово Просвіти, №39 за 2021 рік

Trzy tysiące kilometrów przez Ukrainę, mijając posterunki, pola minowe, mogiły obrońców i ruiny Doniecczyzny, przejechali wołonterzy z Polesia. Seria opowieści „Małe historie wielkiej biedy” autorstwa dziennikarki i wolontariuszki Ludmyły Bosyk z Wołodymyrca, publikowana na łamach „Słowa Proświty”: — Cztery ostatnie czerwcowe doby tego roku stały się dla mnie lakmusem, na którym sprawdziłam swoje postrzeganie rzeczywistości i prawdziwego stanu rzeczy w kwestii pokoju i wojny w Ukrainie. 2897 kilometrów – kółko-marsz-rzut z Wołodymyrca przez Dubrowicę aż na skrajne punkty wschodniej Ukrainy, w trzydziestostopniowym upale, w niesklimatyzowanym, wypchanym po brzegi „humanitarką” busie towarowo-pasażerskim, ale z dobrą ekipą wolontariuszy-fatalistów. Jak więc tam się żyje? Widzianą prawdę przepuszczałam przez siebie jeszcze trzy dni, jak mączkę przesiewaną przez sito. Nie jestem pewna, czy szarlotka-wizja jest nadziewana słodkim, ale to już mniejsza sprawa, smacznego… Ludmyła BOSYK, przewodnicząca Wołodymyrecko-Rejonowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Zdjęcia autorki Poza strefą rozpaczy U kogoś na półkach z książkami wciąż stoją przeczytane powieści wojenne, w których heroiczne Gastelli, komisarze i generałowie, żołnierze i sanitariuszki ratują życie bojowników, często zasłaniając ich sobą przed kulami. Czytając, łza się kręci w oku. I w pamięci zapisuje się fabuła bohaterstwa i wyczynu. To, co przeczytane, przeżywamy wraz z bohaterami – faktycznie żyjemy przeszłością. A los bohaterów mojej opowieści – Jeszcze nie napisana jest książka o współczesności, o najnowszej historii i wojnie obok, o rozpaczy i bólu strat, o losie i fatum, wobec których ludzie są bezsilni. Mówi się, że wojna nie ma kobiecej twarzy. Według mnie jednak wojna ma twarz każdego z nas – obojętną czy zaniepokojoną, w prochu schronu czy w ściśnięciu od ruin, bo wszyscy my, Ukraińcy, żyjemy pod jednym wojennym niebem! „Szara” nie jest szarą strefą. Hałdy Donbasu dla dubrowiczanki Switłany Prawnyk, galicyjskiego księdza Tarasa Bajka, sarneńczyka Wołodymyra Melnyka i jego braci broni z Wołodymyrca – uczestnika działań bojowych Ołeha Mozula i kapelana Mykoły Juracha – służą jako przyciski „alarmu”, włączające tryb uwagi, skupienia, niepokoju i gotowości na niespodzianki frontowej „szarej strefy”. A ona wcale nie jest szara! Kilkudziesięciohektarowe zielono-złote kwadraty słonecznika, jęczmienia, wybornej pszenicy, kukurydzy, obramowane pasami leśnymi. Pasami leśnymi, które w 2014, 2015, 2016, 2017, 2018… i gdzieniegdzie także dotąd stały się granicą życia dla setek ukraińskich obrońców. Wśród tych pasów leśnych do nieba wyrastają potworne hałdy z wieżami-żelastwami kopalń węgla, które nijak nie wpisują się w idyllę przyrody. – Te hałdy miejscowi nazwali „cyckami”, bo są symetryczne i stoją obok siebie. Ale to granica między spokojnym a okupowanym terytorium. Za nimi Donieck. Na nich już pozycje okupacyjnych wojsk. Te hałdy są oddalone od drogi o jakieś dwa kilometry. W każdej chwili może „przylecieć”. W czasie aktywnych działań bojowych zdarzało się, że i my wpadaliśmy pod ostrzał krzyżowy, bo biały „bus” namierzały obie strony. Ale nasi czasem o nas nie wiedzieli. A seperzy walili we wszystko, co się rusza – opowiada kierowca Mykoła Anatolijowicz, kiwając głową w stronę hałd. Mapa śmierci. Drogowskazy tabliczkami niebieskiej barwy informują: Donieck 16, 14, 8... Już i miejscowość widać z drogi. Krasnohoriwka, Awdijiwka, Bachmut, Wołnowacha, Kurachowe, Karliwka, Pokrowsk, Mariupol… Toczymy się szlakiem wojny i śmierci po żyznych, tłustych ziemiach Ukrainy, gdzie przy drogach przyciągają wzrok świeże granitowe czy bazaltowe kamienne pomniki ze spisami poległych Ukraińców w bojach o wyzwolenie swoich terytoriów z rąk najeźdźców-„braci”. Rozumiem, że w tej podróży-loterii można każdej sekundy trafić na „jackpot” fatum, ale współpasażerowie się śmieją – swojej kuli, miny czy pocisku nie usłyszymy. Już tysiąc razy to udowodniono, niestety. „No i macie poczucie humoru”, – mówię w odpowiedzi. – Tu w piętnastym do nas strzelali celnie. Jeeeeszcze jak lecieliśmy tą drogą pod ostrzałem! A ona cała w dziurach! Jak jeszcze nie rozwaliliśmy samochodu – cud jeden! Nasi chłopcy z posterunku dzwonią – to w was biją, to wasz biały bus? „W nas!”, – krzyczę do słuchawki i wrzeszczę jednocześnie ze strachu – opowiada, wpatrując się w donieckie pola przez okno samochodu, jakby w pamięć, Switłana Prawnyk. Wolontariuszuje Switłana od 2014 roku. Zna już wszystkie wejścia i wyjścia, wjazdy i wyjazdy w frontowej strefie. Razem z Mykołą Jurachem opiekują się żołnierzami i dziecięcymi przytułkami religijnymi w Zaliznem i Pokrowsku. O swoim zdrowiu milczy – do dzieci, do chłopców jeździ prawie co miesiąc. Dzieci wojny, rodziny wojny – to nowa, realna terminologia, jeszcze w pełni nieuświadomiona przez nasze syte społeczeństwo, przez nas. Pokrowsk. Do Centrum „Dziecięce Miasteczko” w mieście Pokrowsk wjechali tylko na pół godziny – wyładowali wielkie skrzynie z dziecięcym obuwiem, zabawkami, sukienkami, spinkami-kokardkami oraz paczki z produktami, sokami, konserwami. Maluchy-sieroty w wieku od półtora do dwunastu lat oraz rodziny uchodźców z niemowlętami i przedszkolakami znajdują tu tymczasowe schronienie i spokój. Leonid Łytowczenko, dyrektor przytułku – poważny, ale małomówny i niegadatliwy opiekun dużego gospodarstwa, już wysłał grupę dzieciaków na rehabilitację nad morze do pensjonatu w Nowej Jałcie, który faktycznie własnymi rękami wraz z dobroczyńcami podniósł z porzuconych ruin. Poleskich gości rozpoznają, maluchy garną się do kolan, bo wyżej sięgnąć nie mogą wzrostem. Chłopcy-Poleszucy biorą je na ręce i po ojcowsku bawią się i szczebiocą, wręczając drobne prezenty. A Switłana, jak wychowawczyni w obozie, już zbiera je wokół siebie i urządza przymiarkę butków, bluzeczek i kokardek-kanzashi. Kilka minut, tuzin szczerych uścisków, parę łyków wody i w drogę. Zaliznie. Przytułek od Cerkwi Bożej Ukrainy „Źródło życia”, którym opiekuje się Tetiana Sołowjowa, mieści się w starym budynku przedwojennej szkoły. Dopytuję – „przedwojennej, jakiej wojny?” Odpowiedź Tetiany – „tej”. Wspólnota religijna wynajęła od miasta ten budynek – odrapany i opuszczony, trochę go urządziła i oswoiła. Przychodzą tu miejscowe dzieciaki z babciami i opiekunami. Nie z rodzicami! Rodzice w większości zginęli, zmarli albo „puścili się w bок”. Po gościniec przyszła rodzina – trzy dziewczynki i młoda kobieta Hala. Pytam Halinę. Okazuje się, że młoda kobieta jest ciocią-mamą dziewczynkom. Rodzice przez wojnę stracili pracę i zaczęli brać narkotyki. Dzieci zabrały służby socjalne do miejscowego specjalnego przytułku. Chciała objąć nad siostrzenicami opiekę prawną – służby jej nie pozwoliły. Bo Halina jest bez męża. A jedyny syn jest narkomanem. Więc jej rodzina jest niegodna zaufania i nie ma praw do opieki. Ma natomiast prawo do adopcji. Powiedziano jej wprost – adoptuj wszystkie naraz. I tak została ciocią-mamą trzem siostrzenicom. Opowiada i płacze, bo jak wykarmić wszystkich bez pracy i dochodu? Z poleskich gościńców Tetiana Sołowjowa razem z Poleszukami napakowała rodzinie i jedzenia, i ubrań, i zabawek. Od razu na progu dziewczynki i

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn