Strona · s. 13strona oryginału ↗
“Wszędzie płacz, i jęk, i łkanie, Nieśmiałe wołania, słabe, Na los próżne narzekania I czoła, schylone w żałobie. Nad dawną niedolą Ukrainy Żałujemy-tęsknimy w każdej chwili, Z płaczem czekamy tej godziny, Kiedy spadną kajdany z nas. Te łzy rozdrażnią rany, Zagoić się im nie dadzą, Zardzewieją od łez kajdany, Same zaś nigdy nie spadną! Po co daremne smutki? Wstecz nie ma dla nas powrotu! Bierzmy się lepiej do roboty, Zmagajmy się o nowe życie!”.8
Слово Просвіти, №39 за 2021 рік
jej zdaniem, niszczyły w człowieku najlepsze ludzkie cechy. Ostatnie lata życia Łesi Ukrainki minęły na podróżach i leczeniu za granicą (w Egipcie i na Kaukazie). Na początku lipca 1913 r. z powodu zaostrzenia choroby nerek Łesia Ukrainka zmarła w Surami (Gruzja) w wieku 42 lat. Na pogrzebie było obecnych trzech księży. Pochowano Łesię Ukrainkę na Cmentarzu Bajkowym w Kijowie. Grób Łesi Ukrainki jest pomnikiem narodowym. ————————————— 1. Cechą charakterystyczną twórczości Szewczenki jest odmowa używania oficjalnych (ogólnych) terminów geograficznych i etnograficznych „Rosja” i „Rosjanie”. Zamiast tego używa negatywnych leksemów „Moskowia” i „moskale”. Dla Szewczenki Moskwa nie była po prostu centrum sąsiedniego państwa, zawsze istniała jako centrum zła wobec Ukrainy, jest tym, co „męczy duszę”, „obcą ziemią”, „dalekim krajem”, „drugą stroną morza”, ponieważ dalekosiężność Moskwy od Ukrainy to charakterystyka egzystencjalna, a nie przestrzenna. Etnonim „moskal” jest używany przez Szewczenkę w jednym rzędzie z wrogami Ukrainy… Podobny negatywny stosunek ma Szewczenko do Petersburga. W jego poezjach nie ma ani jednej wzmianki o stolicy imperium pod jej oficjalnym mianem, dla Szewczenki Petersburg – to „gród na bagnie”, wzniesiony przez Piotra „na szlachetnych kościach kozackich” („Sen”). Moskwa, moskale, moskiewski duch zagrażają rozwojowi życia na Ukrainie, deformują ukraińską duchowość i niszczą ukraińską tożsamość narodową. [Cyt. za: Historia filozofii. Słownik / Pod red. W.I. Jarosowcia. – K.: Znannia Ukrajiny, 2006. – S. 1175]. w którym w tamtym czasie przebywał Aleksander II, zabraniał wwozić na terytorium Imperium Rosyjskiego z zagranicy książki napisane w języku ukraińskim, wydawać w języku ukraińskim oryginalne utwory i tłumaczyć z języków obcych jakiekolwiek teksty, w tym także nuty; drukować książki w języku ukraińskim; wystawiać przedstawienia teatralne i urządzać koncerty w języku ukraińskim oraz z ukraińskim repertuarem; nauczać w języku ukraińskim w szkole podstawowej… W 1878 r. na kongresie literackim w Paryżu M. Drahomanow ostro potępił ukaz emski, występując w obronie języka i kultury ukraińskiej. 4. Filozofia pozytywizmu — założona przez A. Comte’a („Kurs filozofii pozytywnej”, 1842 r.) koncepcja, zgodnie z którą prawdziwa wiedza o świecie jest wynikiem konkretnych nauk, oczyszczonych z humanistycznych (metafizycznych) interpretacji, które, w jego przekonaniu, są bezpodstawne i nieprawdziwe. 5. Fizykalista — przedstawiciel stanowiska filozoficznego, zgodnie z którym każdy byt jest przedłużeniem właściwości fizycznych, czyli cały świat tworzą tylko obiekty fizyczne. Fizykalizm nazywa się jeszcze szczególnym materializmem, który rozwinął się z nauk fizycznych, dlatego operuje nie tylko czysto filozoficznym pojęciem materii, ale także fizycznymi pojęciami „siła”, „energia”, „przestrzeń”, „czas” itd. 6. Dokładniej o życiu i dorobku twórczym S. Podolynskiego zob.: „Podolynskyj S. A. Wybrane utwory / Opracowanie: L. Ja. Kornijczuk. – K.: KNEU, 2000. – 328 s.; z il. 7. Cyt. za: Podolynskyj S. A. Wybrane utwory / Oprac.: L. Ja. Kornijczuk. – K.: KNEU, 2000. – S. 14. 8. Łesia Ukrainka. Wszystkie utwory w jednym tomie / Przedm. M. Łytwynecia. – K. Irpień: WTF „Perun”, 2008. – S. 21.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
