Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

JĘZYK JEST JEDEN

Слово Просвіти, №40 за 2008 рік

Wasyl HEY, pisarz, m. Łuck. “Bogdanie, naszą żoną jest wolność. Zgwałcona przez moskala, urodzi niewolnika”. Według świadectw historyków, właśnie takie prorocze słowa wypowiedział Iwan Bohun do swojego towarzysza broni Bohdana Chmielnickiego, gdy ten jechał do Perejasławia, aby dokonać przyłączenia Ukrainy do Rosji. Rok po roku, w nadziei i oczekiwaniu, walce i rozczarowaniu piszemy kronikę najnowszej historii Ukrainy, a gorzkie słowa wybitnego bojownika o wolność ojczystej ziemi pozostają aktualne do dziś. Dzisiejszy niewolnik to pigmej-pisarczyk z piórem z czarnego bzu i atramentu, który idzie “do ataku” na olbrzyma ducha Szewczenkę, to “rosyjskojęzyczny” mer ukraińskiego miasta, który wbrew Konstytucji inicjuje podjęcie decyzji, mającej na celu to, aby język byłego kolonizatora i obecnie pochłaniał język rdzennej ludności państwa, to wreszcie wielki lub drobny przedsiębiorca, który nazwę swojej firmy pisze i rejestruje nie wiadomo jak, byle nie po ukraińsku. Dlaczego, pytasz siebie i swój czas, u nas aż tak często przeważa nie własna, a obca “mądrość”? (“Gdybyście uczyli się tak, jak trzeba, to i mądrość by była własna” — T. Szewczenko). Przyczyna — mentalność małorusa, janczara? Tak. Ale gdzież odpowiednia polityka państwa, które z woli narodu ogłosiło się niepodległym? Gdzie ochrona ojczystej przestrzeni informacyjnej? Dlaczego, wreszcie, nie wykonują normy ustawy o państwowości języka ukraińskiego? Tego wszystkiego dzisiaj jeszcze nie ma i w konsekwencji mamy językowy separatyzm, realne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego kraju. A w tym samym czasie mamy u nas wspaniałe wzorce głębokiego, nie po prostu patriotycznego, a naukowo uzasadnionego zrozumienia roli ojczystego języka w budowaniu państwa, kształtowaniu intelektualnej i duchowej osobowości, rozwoju kultury. Oto traktat Iwana Ohijenki (metropolity Ilariona) “Nauka o obowiązkach wobec języka ojczystego. Katechizm języka ojczystego dla nauczycieli, pracowników pióra, duchowieństwa, adwokatów, uczniów i szerokiego społeczeństwa”. Traktat naświetla problem w różnych aspektach — historycznym, społeczno-politycznym, moralnym, obyczajowym. Pracę Ohijenki napisano 11—13 lipca 1935 roku. W przedmowie do niej autor jasno i zrozumiale, bez specyficznych terminów naukowych mówi o znaczeniu języka jako ważnego czynnika tworzenia narodu, podnoszenia poziomu świadomości, duchowości i kultury narodu. A na końcu zauważa, że traktat, lub, według jego własnego określenia, kurs “nie jest przywiązany koniecznie do jakiegoś osobnego języka czy do jakiegoś osobnego narodu — może przydać się każdemu narodowi, zwłaszcza zaś niepaństwowemu, który pragnie stać się państwowym”. Ale zrozumiałe jest, że jako patriota i syn swojego narodu, Iwan Ohijenko myślał przede wszystkim o języku ukraińskim. Rozwijając jego niezaprzeczalną myśl o tym, że i “język ojczysty — najważniejsza podstawa, na niej wyrasta duchowo i kulturowo każdy naród” i, zważając na obecną sytuację językową na Ukrainie, trzeba powiedzieć także o psychologicznym, psychogennym czynniku języka. Naukowcy twierdzą, że człowieka, który utracił ojczysty język przodków, nie można uważać za pełnowartościowego, ponieważ w myśleniu i komunikacji korzysta on jedynie, że tak powiem, ze “świadomości wyższej”, a jego podświadomość jest stłumiona, zahamowana. Czyli mamy do czynienia z językowym mutantem. A

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn