Strona · s. 11strona oryginału ↗
POSTACIE
Слово Просвіти, №40 за 2008 рік
Mimo wszystko, co musiała przeżyć, pisarka wierzyła w lepsze życie, uważała, że człowiek dojdzie do harmonii postępu technicznego i natury. Tą wiarą przesiąknięte są sztuka „Bohaterka umiera w pierwszym akcie” oraz powieść fantastycznonaukowa „Rok 2245”. Pisarka wierzyła, że Ukraina odrodzi się duchowo, że przyjeżdżać będą do niej leczyć duszę, a jej natura będzie uczyć ludzi miłości i wyganiać zło z serc. Marzyła, że człowiek stanie się wolny, zdrowy, ze „spokojnym duchem”, a praca będzie „dla radości, dla rozkoszy tworzenia”. Czasami zdarza się, że ostatnia książka autora ukazuje się światu już po jego śmierci, jakby potwierdzając tym przedłużenie duchowego życia pisarza. Właśnie tak stało się z powieścią Ludmyły Kowalenko „Cicha woda” (1973). Centralną postacią jest w niej wybitny ukraiński uczony-historyk, założyciel Towarzystwa „Stara Hromada”, które zjednoczyło młode siły i stało się generatorem narodowego odrodzenia. W słowie „Od autora” Ludmyła Kowalenko pisze, że zwróciła się do tego tematu, gdyż zawsze interesowało ją pytanie „o owe wybuchy świadomości narodowej, które nieustannie trwają na Ukrainie — kozaczyzna, Kotlarewski, Szewczenko i bractwicy, Antonowycz i Stara Hromada i tak aż do 1917 r.”. W powieści L. Kowalenko obrazuje proces uświadamiania sobie przez młode pokolenie bycia Ukraińcami pod koniec lat 50. XIX w., dojrzewanie ich przekonań, pragnienie dowiedzenia się więcej o swoim narodzie, grupowanie się świadomego kijowskiego studentstwa wokół Władcy, jak nazywali przyjaciele Wołodymyra Antonowycza, oraz początek walki o utwierdzenie Ukrainy. 13 czerwca 1969 roku zakończyła się ziemska cierpiętnicza droga Ludmyły Kowalenko daleko od Ukrainy, w stanie New Jersey. Na ukraińskim cmentarzu w Bound Brook leżą dwie granitowe płyty (matka przewiozła urnę z prochami córki). W napisie na płycie Łesi — wysokie, pozbawione ziemskiego bólu uczucie: „Bądźże ty na wieki błogosławione, co przyszło, rozkwitło, odeszło”. Na płycie Ludmyły Kowalenko z optymizmem stwierdza się: „Naszemu rodowi nie ma końca”. Jako testament. I właśnie dlatego, że kozackiemu rodowi nie ma końca, imię pisarki Ludmyły Kowalenko nie zagubiło się na drogach światowego ukraiństwa. Jej siostrzeniec, kijowianin Wołodymyr Kowalenko, wybitny uczony-cybernatyk, akademik, ojciec ukraińskiego lasera, w naukowych amerykańskich podróżach, nie zdążywszy przez system sowiecki spotkać się z ciocią, odnalazł jej ślady w USA, przywiózł podarowane przez tamtejszych Ukraińców książki Ludmyły Kowalenko oraz publikacje o niej. Tak stał się możliwy powrót jej imienia do Ojczyzny. Świętem powrotu z niebytu stał się w 1996 roku wieczór literacki, który z inicjatywy autora tych słów zorganizował profesor Fedir Pohrebennyk w cyklu „Wybitne kobiety Ukrainy” w Domu Nauczyciela. Na nim po raz pierwszy w nowoczesnej Ukrainie wybrzmiało imię utalentowanej pisarki Ludmyły Kowalenko, powiedziano słowo o niej, aktorzy czytali jej utwory. Wierzymy, że w tym 110. roku od dnia urodzin żurawka już ostatecznie doleci do ukochanej Ojczyzny, utwory pisarki ujrzą światło dzienne na Ukrainie, twórczość stanie się znana ukraińskiemu ogółowi, a nasza literatura wzbogaci się o jeszcze jedno sławne imię. 21 października o 17.00 w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy odbędzie się wieczór pamięci Ludmyły Kowalenko z okazji 110. rocznicy urodzin pod adresem: ul. Bohdana Chmielnickiego 11.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
