Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

WARTO WIEDZIEĆ

Слово Просвіти, №40 за 2008 рік

Głębiny Morza Czarnego skrywają starożytne statki, miasta i tajemnice potopu. Dno morskie w pobliżu wybrzeża Krymu jest znane podwodnym archeologom z tego, że przez wieki żeglugi zatonęło tu mnóstwo antycznych i średniowiecznych żaglowców; statki z czasów wojny krymskiej, samoloty, łodzie podwodne i jednostki wojskowe z okresu II wojny światowej. Sensacyjnym znaleziskiem stało się podwodne miasto pod Tarchankutem. Naukowcy uważają, że odnaleziony polis to kolejne potwierdzenie teorii słynnego oceanologa Roberta Ballarda, że Morze Czarne powstało po potopie, a część Krymu została zmyta przez wody Oceanu Światowego. Amerykanie zaznaczyli, że choć byli w wielu morzach i oceanach, to dotąd nie widzieli takiej ilości rarytasów na niewielkiej powierzchni, jak przy wybrzeżu Krymu. „Znaleźliśmy wiele nowego i ciekawego w wodach Morza Czarnego, więc mamy nadzieję, że będziemy mieli możliwość powracać tutaj jeszcze nie jeden rok”. (Jednak nie raz zawstydzały badaczy przykre skutki naszej technogennej działalności ostatnich dziesięcioleci. Na przykład bardzo zdziwiła wszystkich akwanautów domowa lodówka, znaleziona aż 100 metrów od brzegu. Jak trafiła tak daleko od wybrzeża, nie potrafią zrozumieć nawet uczeni). Dla Ukrainy ta ekspedycja jest szczególnie ważna, ponieważ zgodnie z dekretem Prezydenta, miejsce zatonięcia statku sanitarnego „Armenia” zostanie ogłoszone podwodnym memoriałem, wszak na pokładzie statku znajdowały się tysiące naszych rodaków — zauważył naczelnik Departamentu Dziedzictwa Podwodnego Instytutu Archeologii NAN Ukrainy Serhij Woronow. W archiwach zaznaczono pięć punktów, gdzie mogły znajdować się szczątki „Armenii”, ale wszystkie okazały się niewiarygodne. Lecz miejsce zatonięcia statku z pewnością wykażą nowe poszukiwania. Temu mają przysłużyć się także wnioski krajowego statku hydrograficznego „Poczajiw”, dokonane za pomocą kompleksu geologograficznego „Poszuk”. Obiekty, które już znaleziono, to osiągnięcie w dziedzinie archeologii. Najcenniejsze artefakty zapoczątkowują ogromną kolekcję Muzeum Historii Morskiej, które tworzone jest w Sewastopolu. Muzeum stanie się bazowym dla rekonstrukcji i restauracji wydobytych z dna morskiego unikalnych przedmiotów. ZUCHWALEJĄ PATROSZYCIELE DNA Trzeba śpieszyć się z poszukiwaniami podwodnych skarbów, zauważa Serhij Woronow, bo czarni akwalungowcy niszczą naszą historię. Obecnie szczególnie aktywnie grabią oni zabytki, które przypadły nam w spadku po wielowiekowej historii cywilizacji. Na przykład, częściami rozkradają angielski żaglowiec z czasów wojny krymskiej „Agnes Blakey”, wyciągają z ładowni przedmioty codziennego użytku, a nawet produkty żywnościowe. Wiemy, że ktoś wydobył ze statku starodawny sedes i sprzedał. Ze statku „Lenin” zdążyli ukraść dzwon okrętowy, sekstant, ster… W każdy weekend antykwaryczne rynki Kijowa, Sewastopola i innych miast zapełniają się trofeami z głębin Morza Czarnego: zardzewiałymi kotwicami, sterami, dzwonami, amforami… Wszystko co najcenniejsze wykupują niemal bez targowania się krajowi i zagraniczni kolekcjonerzy wysokiej rangi. Częstsze stają się przypadki sprzedaży różnego uzbrojenia. Czasem na czarnych rynkach można spotkać chętnych do sprzedaży karabinów maszynowych i automatów. Podwodni rabusie nie wstydzą się handlować kordzikami i szablami, choć taki geszeft podlega karze. Wartość każdego takiego znaleziska zależy od tego, z jakiego statku skradziono rzecz i do jakiej epoki historycznej ona należy. Największy popyt i cenę mają przedmioty z XVII—XVIII wieku z brązu i miedzi. Jakikolwiek napis na sterze czy dzwonie automatycznie zwiększa ich wartość o rząd wielkości. Rozpalają się apetyty kolekcjonerów na przedmioty epoki Odrodzenia, które obecnie spoczywają na dnie morskim. Był przypadek, kiedy z zatoki Kałamickiej wyciągnięto nawet… czołgi, które zatonęły razem z niemieckim transportowcem „Santa Fe”. Funkcjonariusze organów ścigania natychmiast je odebrali, a z czasem… byli zmuszeni zwrócić na mocy decyzji sądu: czarni akwalungowcy wydobyli samobieżne działa na pół roku przed tym, jak Ustawa o ochronie dziedzictwa kulturowego weszła w życie. Uważali, że sprzedadzą rarytasową zmechanizowaną broń za miliony, ale chętnych do nabycia zardzewiałych żelastw nie było, bo przewieźć takie znaleziska przez granicę i tak nie można. Jeden z tych czołgów do dziś dogorywa w jednym z podwórek Sewastopola. Pociesza jedynie to, że czarnym przedsiębiorcom póki co nie są dostępne głębokości powyżej stu metrów, wszak właśnie tam w warstwie siarkowodorowej zachowuje się największa ilość wartościowych przedmiotów. SOS Bieda w tym, że współczesną krymską Mekką stają się nie tylko płatne pokazy dla turystów pod kierownictwem instruktorów najefektowniejszych eksponatów z czasów minionych wojen i kataklizmów. Obok zuchwale i niestrudzenie grasują czarni akwalungowcy, nie zważając na to, że pod miękkim dywanem wodorostów leży mnóstwo niebezpiecznych dla życia ładunków wybuchowych — najwięcej z okresu II wojny światowej. Nie zważają na niebezpieczeństwo i zasadę legalnych klubów akwalungowców: „patrz na wszystko — nie dotykaj niczego”. Z wyrzuconą na brzeg po sztormach amunicją w różnych zakątkach wybrzeża mogą operacyjnie poradzić sobie specjaliści Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych. A to, co leży na dnie morskim, raczej nie uda się zneutralizować, mówią ratownicy. Tymczasem członkowie Krymskiej Federacji Nurkowania dawno zauważają znikanie amunicji w różnych miejscach wybrzeża. Najaktywniejsze stało się to tego lata. Na przykład na niemieckim transportowcu „Wołga-Don”, który zatonął niedaleko zachodniego wybrzeża Krymu, „amunicję wyciągają z ładowni całymi skrzyniami, a na miejscu niewybuchów obecnie wykopano doły, a amunicja zniknęła”. Choć o tym od razu informowano Departament Ochrony Dziedzictwa Podwodnego, SBU, to nieznani nielegałowie kontynuują kryminalną pracę do dziś. Niepokoi też to, że liczba nielegałów nieustannie rośnie. Według obliczeń aktywistów oficjalnych centrów nurkowych, jest ich już około 80%. Właśnie tylu nieznanych akwalungowców, którzy zbierają się nie tylko po to, by podziwiać zatopione statki, omija inspekcję nadzoru archeologicznego przy Departamencie Ochrony Dziedzictwa Podwodnego i nie przechodzi obowiązkowej rejestracji zanurzeń. A do niej przecież dołącza się instruktaż o tym, jak należy postępować z przedmiotami, które stanowią wartość archeologiczną i historyczną. Tego zawsze pilnuje pod wodą przewodnik nurkowy. Lecz „dzikusy z płetwami” korzystają z płatnej pomocy nieprzebierających w środkach krymczan, chętnych do szybkiego wzbogacenia się na przemycie antyków czy materiałów wybuchowych. Patroszyciele zatopionych statków działają we wszystkich regionach Krymu, a skutki takich „wycieczek” świadczą: interesuje ich dziedzictwo archeologiczne i amunicja. Trzeba natychmiast stawiać niezawodną zaporę współczesnym piratom, wszak na oczach znika to, co przeleżało na dnie wiekami. Jeśli bezkontrolowane zanurzanie do podwodnych obiektów dopuścimy dalej, to staniemy przed zagrożeniem zniknięcia przedmiotów starożytności na niewielkich głębokościach na całym wybrzeżu Krymu, które może stać się nieciekawe nie tylko dla naszych, ale i zagranicznych turystów. Prawa, które pozwalają karać kryminalnych miłośników szybkiego zarobku na podwodnych skarbach, na Ukrainie są. Trzeba, żeby wreszcie zaczęły działać.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn