Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

OCHRONIĆ JĘZYK

Слово Просвіти, №40 за 2008 рік

Te niepokoje przywiodły mnie i nas wszystkich tutaj, abyśmy pomyśleli, co mamy robić. Moja linia postępowania jako deputowanego ludowego nie pokrywa się z wieloma poglądami moich kolegów z frakcji, którzy są zaniepokojeni jednym: pomnożeniem własnego majątku. Gdyby zadziałała wysoka zasada polityki kadrowej, to w pierwszym, drugim i trzecim rządzie pracowaliby uczciwi, porządni ludzie, którzy walczą o ukraińską sprawę, o ukraińskie interesy, a nie o własne, grupowe, finansowe, wtedy i mój niepokój nie byłby tak poważny. Jeśli ktoś wyliczył, że jest nas tam trzydziestu czy trzydziestu sześciu „narodowo zaniepokojonych” deputowanych (taki termin wymyślono), to chcę powiedzieć: nie jest nas trzydziestu sześciu deputowanych, jest nas wiele milionów Ukraińców, którzy nie pozwolą znów przerobić nas na Małorosjan. Jest Ukraina, a w niej jesteśmy my — Ukraińcy, którzy wiekami czekali na swoje ojczyste słowo i bronili swojej Ojczyzny. Aleksander Ponomariw i Pawło Mowczan. Aleksander PONOMARIW, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, doktor nauk filologicznych, profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki. — Zacznę od tego, czym zakończył Pawło Mowczan, od USRR. Wtedy nie było ustawy o językach, ale wszyscy urzędnicy państwowi władali językiem ukraińskim. Teraz nawet w tym rządzie, któremu sympatyzowaliśmy, ale któremu coraz mniej sympatyzujemy, są ministrowie, którzy nie władają ukraińskim. Takiego nieporządku nie było nawet w radzieckiej Ukrainie. Tworzy się wrażenie, że nie ma ani Prezydenta, ani Premiera, ani proukraińskich frakcji, bo była koalicja 228 deputowanych, która mogła uchwalać wiele pozytywnych i akceptowalnych dla Ukrainy rzeczy. Zrujnowano ją. Teraz na Ukrainie dzieje się to, co nigdzie indziej się nie dzieje. Na przykład w Doniecku. W rozmowie telefonicznej zastępczyni przewodniczącego Donieckiego zjednoczenia obwodowego „Proświty” Marija Olijnyk powiedziała, że tam niemal uduszono język ukraiński. Rada miejska przyjęła uchwałę o tym, aby był tylko rosyjski, w szkołach coraz bardziej psychologicznie „torturują” nauczycieli języka ukraińskiego. Jeszcze gorzej jest na Krymie: zrywają tablice pamiątkowe poświęcone ukraińskim działaczom i nikt tego nie zauważa. Jeśli milicja czasem kogoś zatrzyma, od razu jedzie pełnomocnik ds. praw człowieka Nina Karpaczowa, która widzi tylko jedną stronę sprawy. Przypomnijcie sobie niedawną awanturę w Odessie pod budynkiem towarzystwa „Proświta”. I wszystkie te antyukraińskie siły działają tak dlatego, że pozwala im na to państwo ukraińskie. Mamy Konstytucję, orzeczenie Sądu Konstytucyjnego z 14 grudnia 1999 roku, ale nikt go nie wykonuje. Zatem gwarant Konstytucji nie wypełnia swoich obowiązków, bo nie śledzi przestrzegania Ustawy Zasadniczej. W Radzie Najwyższej deputowani głosują nie wiadomo za czym i mówią, że nie zrozumieli do końca tej ustawy. Dobrze, że to dopiero pierwsze czytanie, choć Pawło Mowczan ostrzegał przed niebezpieczeństwami, które ono w sobie kryje. „Proświta” nie może zastąpić Prezydenta, Premiera i rządu. O język ukraiński powinno dbać państwo. I dlatego trzeba, aby zjednoczenia „Proświty” w terenie aktywizowały ludzi do zdecydowanych działań. Mamy niby proukraińskiego ministra spraw wewnętrznych. Dlaczego, kiedy dzieją się niegodziwości w terenie, które zasługują na karę państwa, nikt ich nie powstrzymuje? Więc jak długo będziemy w milczeniu płakać i skarżyć się na Moskali? Ani Moskale, ani inni nie zrobiliby nam nic, gdybyśmy sami dbali o siebie. A my nie dbamy. Zatem nasi deputowani Rady Najwyższej powinni bardziej zdecydowanie dawać o sobie znać, działać. Sądzę, że jedyną możliwością teraz jest odnowienie demokratycznej koalicji. Niech tam będzie 228 głosów i niech nie tworzą jednolitych centrów czy innych frakcji, które kończą się na „-ec”, jak powiedziała Julia Tymoszenko. A niech deputowani odnowią koalicję i przyjmują ustawy. Przedterminowe wybory niczego nie zmienią, jedynie o dwa głosy w koalicji może być mniej. Wasyl FOLWAROCZNYJ, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, pisarz, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. — Chcę wyjść od wydarzeń, które miały miejsce dwa lata temu. Pamiętacie, właśnie w tym pomieszczeniu utworzono sztab koordynacyjny „Ochrońmy Ukrainę”. 16 czerwca w Ukraińskim Domu odbyło się Forum demokratycznych sił narodowo-patriotycznych Ogólnoukraińskiej Rady Narodowej: organizacji społecznych, partii o kierunku narodowo-państwowym, które ogłosiły utworzenie tego sztabu. I wtedy przejęliśmy się największym niepokojem o los Ukrainy, czuliśmy, że tracimy niepodległość. Wtedy zjednoczyliśmy się i była nadzieja, że obronimy państwo. Ten entuzjazm, przejęcie się niepokojem wpłynęły na przebieg wydarzeń wyborów zwyczajnych i przedterminowych, że w nich zwyciężyły siły narodowo-patriotyczne, które stworzyły koalicję. Mieliśmy nadzieję, że już po tym nie będzie żadnych odwrotów, że wreszcie jesteśmy nauczeni poprzednimi lekcjami, obietnicami, kompromisami, że dalej ustępować nie ma dokąd. I co widzimy? Dzisiaj niepokój u nas jest jeszcze większy niż wtedy, 16 czerwca 2006 roku. Stoimy przed przepaścią. Widzimy, że kiedy antyukraińskim siłom nie udaje się przez drzwi wejść z ustawą o drugim języku państwowym, to próbują wciągnąć przez okno — przez ustawę o służbie państwowej. To sprawdzian naszych sił. Egzaminują nas w przededniu wyborów prezydenckich, w przededniu szczytu sił demokratycznych w Europie, gdzie nasz proeuropejski wektor poprze świat. To jest wzajemnie powiązane. Zobaczyliśmy, że partie są teraz rozdzielone, rozbite. Ale nie możemy obojętnie obserwować, musimy bić na alarm, dzwonić we wszystkie dzwony i w centrum, i w terenie znów się podnieść. „Proświta” powinna zainicjować akcję „Ochrońmy Ukrainę”. Widzimy, jak każda partia na wyścigi podgarnia wszystko pod siebie, każdy myśli o własnych projektach, a nie o Ukrainie. Tak w tych zawodach możemy naprawdę stracić państwo. Musimy zrobić wszystko, aby zjednoczyć społeczeństwo. Oświadczenie, które wydrukowano w gazecie „Słowo Proświty” po posiedzeniu Zarządu Centralnego „Proświty”, dotrze do adresata. Musimy w terenie podnosić naród tak, jak podnosiliśmy go w dziewięćdziesiątym roku. Te ściany, naładowane państwowotwórczą energią, pomogą obronić Ukrainę. Ołeksander SZOKAŁO, członek Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki, pisarz. — Teraz przed nami bardzo poważne pytanie i jeśli je po prostu przegadamy, to będą złe skutki. Zacznę od sakralnej podstawy. Człowiek komunikuje się ze Stwórcą w języku ojczystym przez serce, bo język ojczysty żyje w sercu. A rozumem komunikuje się ze światem. Teraz trwa zamach właśnie na naszą sakralną istotę — duchową istotę naszego narodowego i indywidualnego życia. Myślę, że problemu języka ukraińskiego na Ukrainie nie ma, każdy komunikuje się ze Stwórcą w języku ojczystym, wszyscy w rodzinach porozumiewają się w języku ojczystym, na ulicach — w jakim chcą. Istnieje problem dojrzałości moralnej naszych ludzi i odpowiednio duchowego oraz intelektualnego poziomu ich rozwoju. I właśnie tutaj wbija się klin w nasze społeczne jestestwo — nie pozwala się zebrać wszystkim naszym siłom duchowym w naszym narodowym sercu, aby cały naród zgodnie ze swoją duchowo-genetyczną istotą, zgodnie ze swoją tradycją, zgodnie z naturą ojczystej ziemi porozumiewał się ze Stwórcą i między sobą w języku ojczystym, tworzył w nim we wszystkich sferach życia społecznego. Inicjowanie zapisu o obowiązkowej znajomości języka rosyjskiego przez urzędników państwowych to prowokacyjne, przestępcze działanie, które wprowadza rozłam w społeczeństwie. Rodzi to waśnie społeczne na poziomie etnicznym i socjalnym. Poprzez służbę państwową będzie działał logokratyczny sposób zarządzania społeczeństwem: pod pozorem „powszechnie zrozumiałego” środka komunikacji zastępuje się sakralną funkcję języka i zmienia się życiowy program człowieka i narodu. Zastępując to, co sakralne, tym, co profesjonalne, a to, co duchowe, tym, co utylitarne, obniża się poziom myślenia. Najbardziej przytłacza duchowo-intelektualny rozwój człowieka imperialna polityka logokratyczna, która deformuje system pojęciowy i wewnętrzny ład języka oraz kształtuje niewolniczą świadomość. Wszystko to czynią wrogie Ukrainie partie polityczne. I z tego trzeba wychodzić, składając pozew sądowy przeciwko inicjatorom wprowadzenia imperialnego języka w suwerennym państwie ukraińskim; właśnie z konstytucyjno-prawnych zasad niepodległego państwa należy zatrzymywać w zarodku antyspołeczne inicjatywy polityczne wrogich Ukrainie grup partyjnych. Organizacje społeczne nie tylko nie powinny milczeć, ale muszą działać. Ponieważ podstawową kwestią życia jest kwestia ochrony języka ojczystego. Wszystko przemija, pokolenia odchodzą, ale ich duchowe doświadczenie, intelektualny dorobek pozostają w języku ojczystym. To jest to, bez czego nie będziemy mogli dalej żyć jako godni ludzie, jako naród. Oto przykład z historii. Był potężny naród — Etruskowie, który nauczył całą Europę wszystkiego: rolnictwa, kultury, a gdzie on się podział? Rozpuścił się w przybyłych Latynach i genetycznie pozostał częściowo w północnych Włochach, ale zmienił się życiowy program. Ponieważ utracił język ojczysty. To niebezpieczeństwo czyha teraz na Ukraińców. Nie ma problemu języka, jest problem pokonania antyukraińskich sił, które w poważny sposób działają na Ukrainie przeciwko wszystkiemu, co ukraińskie, przede wszystkim przeciwko językowi ukraińskiemu, zmieniając życiowy program narodu. Wiktor BARANOW, przewodniczący Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. — W 1999 roku, w przededniu drugich wyborów prezydenckich, wydano książkę Kuczmy. Tam wszystko jest napisane bardzo poprawnie i jeden punkt zwrócił moją uwagę. Nie sądzę, żeby pisał to sam, ale to bardzo słuszne słowa: „Oddamy przestrzeń informacyjną — stracimy państwo”. Cały cynizm polega na tym, że dla odwrócenia niebezpieczeństwa na Ukrainie nie zrobiono nic. I to, co stało się z przestrzenią informacyjną w niepodległej Ukrainie, dzieje się z naszym językiem. Język to ostatni bastion, ostatnia cytadela. Jeśli stracimy język, do czego zmierzamy, wtedy stracimy Ukrainę. Ale nikt nie chce nas słuchać. W poprzednim numerze „Literackiej Ukrainy” na pierwszej stronie opublikowano list otwarty do Prezydenta od Dmytra Pawłyczki, gdzie pisze on, że dwie dziesiątki przedstawicieli ukraińskiej elity zwróciły się do Pana z prośbą o znalezienie porozumienia między dwoma skrzydłami tak zwanej koalicji politycznej. I Prezydent powinien był przyjąć tych ludzi i wysłuchać ich, ale nie zareagował ani na list otwarty, ani na osobistą prośbę Dmytra Wasylowycza oraz innych deputowanych ludowych, Bohaterów Ukrainy. I oto zaistniała sytuacja, która dojrzewała powoli. Kiedy słyszę, jak mówią „elita narodu” (wiecie, kogo tak nazywają), to wszystko w duszy mi się przewraca. Prawdziwej elity narodu dzisiaj nikt nie chce słuchać, nie chce widzieć. Jak sprawić, żebyśmy przywrócili społeczeństwu wiarę poprzez naszą wiarę, poprzez nasze domaganie się tego, by Ukraina była ukraińska? Gotowych recept nie ma, nie jestem politykiem, ale dużo o tym myślę, przejmuję się...

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn