Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

WŁADYSŁAW TROICKI: „DLA MNIE PIENIĄDZE NIE SĄ KRYTERIUM SUKCESU”

Слово Просвіти, №40 за 2010 рік

— Czy spodziewał się Pan, że GOGOLFEST odwiedzi około 250 tysięcy osób, czy prognozy się sprawdziły? — Trudno mi mówić. Ale na otwarciu festiwalu na Majdanie, według różnych szacunków, było od 60 do 100 tysięcy. A przez studio filmowe im. Dowżenki w pierwszym dniu, 5 września, przeszło 50 tysięcy odwiedzających. Zatem to, że ogółem było ponad 100 tysięcy osób — to stuprocentowe. — Pojawiła się informacja, że być może GOGOLFEST-2011 odbędzie się na prywatnym terenie. Czy to prawda? — Był taki pomysł. Obecnie prowadzimy w tej sprawie negocjacje. Drugi wariant — to być może Wystawa Osiągnięć Gospodarki Narodowej (WDNG). A trzeci — najbardziej realne miejsce — studio filmowe im. Dowżenki. — W tym roku „DachaBracha” zdobyła Grand Prix nagrody im. Kuriochina. Kiedy tworzył Pan grupę, na co Pan liczył? Jaki cel stawiał Pan przed sobą? — Od samego początku tworzyliśmy wspaniały projekt muzyczny. Byłem pewien, że to jakościowy projekt i takim się stał. — Czy wpływa Pan na wybór repertuaru, warstwę twórczą „DachyBrachy”? — Bez wątpienia wpływam, chociaż ostatnio pracują oni coraz bardziej samodzielnie. — Czy dzieli Pan dla siebie sztukę na elitarną i masową? Ta sama „DachaBracha” jest popularna, ale jednocześnie niełatwa. A jeśli niełatwa, to czy w związku z tym elitarna? — Rozróżniam sztukę złą i dobrą. Bo jest muzyka, którą trudno nazwać sztuką niespecjalistom, a to, co naprawdę dobre, jest po prostu dobre. — A co z teatrem? Według jakich kryteriów można zrozumieć, czy teatr jest dobry? — Nie ma żadnych kryteriów. To tak samo jak odróżnić dobre kino od złego. Ale z kinem, oczywiście, jest prościej. Ponieważ możliwości zobaczenia dobrego filmu jest więcej niż zobaczenia dobrego teatru. Ale jest kino komercyjne, które nie ma nic wspólnego ze sztuką, ale jest profesjonalnie zrobione. Jest też teatr, który zajmuje się profesjonalną komercją. A jest teatr inny. — I jak zrozumieć, gdzie jest teatr prawdziwy? — Poczuć! Jeśli porusza twoje uczucia, budzi intelekt, duszę — to dobry teatr. Jeśli nie budzi niczego — zły. Swoją drogą, do nas, w odróżnieniu od wielu innych teatrów, chodzi młodzież. Bo z reguły przedstawienia teatralne w większym stopniu ogląda starszy widz. To raczej burżuazyjna rozrywka. Dlatego nasze publiczności się nie przecinają. Nie mówię, że to źle. Podobamy się jednemu widzowi, innym podoba się teatr im. Łesi Ukrainki lub teatr im. Franki. Tam panie wyprowadzają same siebie lub swoich mężów. Wspaniale, święta sprawa, ale zrozumiałe jest, że taki teatr nie wpływa na współczesną świadomość. Mnie osobiście interesuje teatr, który może współczesnym językiem rozmawiać ze współczesną świadomością. Teatr, który nie kokietuje publiczności, a prowadzi dialog na równych prawach, nie moralizując. Jednocześnie teatr musi stawiać bardzo ostre i straszne pytania. — Pana teatr nie bawi. — To pewne. Rozumiecie, teatr to nie rozrywka. To zbyt poważna sztuka. Poważniejsza od kina. Ponieważ to żywy kontakt. Bardzo dawna sztuka, zbyt archaiczna i mistyczna, by po prostu bawić. W niej koncentruje się jakaś idea narodu. To, że ten kraj istnieje. Państwo, które nie ma jasno sformułowanej współczesnej kultury, to po prostu zbiorowisko ludzi na ograniczonym terytorium. I u nas sytuacja jest bardzo smutna. Ukraina i Ukraińcy — to w większości ludzie, którzy nie chcą żyć w swoim kraju. Marzą o wyjeździe, jeśli nie z kraju, to z miejsca, w którym żyją: ze swojej wsi do centrum rejonowego, z centrum rejonowego do centrum obwodowego, stamtąd — do Kijowa. Z Kijowa do Moskwy, Berlina, Londynu. I to niezależnie od sytuacji materialnej, statusu społecznego. Biedni i bogaci ludzie wszyscy o tym marzą. — Jak Pan uważa, dlaczego tak jest? — Ponieważ nie ma wiary. Kijów znajduje się na przełomie dwóch cywilizacji, z absolutnie różnymi wektorami świadomości. Z jednej strony jest cywilizacja europejska, zbudowana na światopoglądzie postprotestancko-katolickim, z jego humanistycznymi wartościami, gdzie najważniejsza jest jednostka, a państwo jest drugorzędne. Z drugiej — Rosja, Chiny, Japonia z ich podejściem: państwo to wszystko, jednostka to nic. U nas nie ma szacunku ani do jednostki, ani do państwa. I nie ma nawet niczego cementującego. W zachodniej Ukrainie „cementuje” religijność, która dodaje poczucia własnego narodu. A kiedy przechodzimy za Dniepr, tutaj już nie wiadomo, kim jesteś. Patriarchat Moskiewski, Kijowski… Religijność słabnie, a zastąpić jej nie ma czym. Dlatego jedyne, co może zjednoczyć kraj, jakkolwiek banalnie to brzmi, to innowacje kulturowe. Dla mnie GOGOLFEST to jeden z takich projektów jednoczących. Ponieważ nie jest konfrontacyjny w stosunku do świata zewnętrznego, jednoczy Ukrainę, nie ma w nim konfliktu. Mamy pozycję apolityczną, ale państwowotwórczą. I co najważniejsze — jakość festiwalu pozwala młodym ludziom być dumnymi z ukraińskiego produktu. To również bardzo ważny aspekt samoidentyfikacji — „Wyprodukowano na Ukrainie”. Można oczywiście mówić, że wódka jest wyprodukowana na Ukrainie, że najfajniejsze piwo jest wyprodukowane na Ukrainie, ale to bardzo wątpliwa duma. A rzeczy kulturowe — to coś bezwarunkowego. Sukces daje impuls. — Czy sukces i twórczość mogą istnieć razem? — Zależy, co uznać za sukces. Jeśli mówimy o pieniądzach, to dla mnie to z pewnością nie jest kryterium sukcesu. Większość naszych ludzi, Ukraińców, którzy mają pieniądze, to dla mnie, wręcz przeciwnie, symbol braku sukcesu. To, jak żyją, o czym mówią, o czym myślą, jakie mają relacje z dziećmi, jak traktują ich ludzie — to raczej ucieleśnienie tego, jak nie chciałbym żyć. Dla siebie zdefiniowałem kryterium sukcesu: to jest to, co możesz dać. Albo podarować. Im więcej możesz podarować, tym bardziej jesteś człowiekiem sukcesu. Podarować nie pieniądze, a wiedzę, talent, uwagę, miłość, przyjaźń. To jest to, co jest bezpłatne. Ale tutaj też trzeba umieć dawać, mieć co dawać, znaleźć ludzi, którym jest to potrzebne. I co najważniejsze — nie czekać, aż powiedzą ci „dziękuję”. Ponieważ to nie jest transakcja. Oto ja dałem, a teraz powiedzcie, jaki jestem wielki. — A jednak większość naprawdę ciekawych twórczych ludzi, prawdopodobnie, nie uważa się za ludzi sukcesu. — Zwątpienie — to realny problem Ukrainy. „Dlaczego nic nie robię? Bo nie jestem nikomu potrzebny!”. Ale to znowuż samousprawiedliwienie, spekulacja. Wszystkie te rozmowy są od złego, bo to obojętność wobec własnego losu i losu swojego kraju. Jednocześnie definiuję dla siebie GOGOLFEST jako historię równoległej Ukrainy, która znajduje się poza przestrzenią medialną. Biorą tam udział ci ludzie, których nie ma w TV, w czasopismach i gazetach. Przy tym, że oni, tak naprawdę, są nadzieją Ukrainy. To ta młodzież, która może tworzyć nowe. — Żeby było komu dawać, i tak potrzebna jest jakaś popularność… — My szczególnie reklamą GOGOLFESTu się nie zajmujemy, nie robimy jakiegoś PR-u, mimo to odwiedzających zawsze jest dużo? — Dużo. — Zatem nasze szczere przesłania otrzymały odzew. To samo będzie z każdą inną prawdziwą sprawą. Oczywiście, nie od razu… Ale, rzecz jasna, trzeba umieć obstawać przy swoim, umieć stać. Rozumie się, że mnie osobiście byłoby o wiele prościej zajmować się własną egoistyczną historią. Mam wiele propozycji i zaproszeń z zagranicy. Bez wątpienia, w chwilach zwątpienia, które też mi się zdarzają — wszak nie jestem nieskazitelnym wojownikiem o przejrzystych oczach — myślę o tym. Mimo wszystko organizacja festiwalu takiego poziomu bez środków państwowych, na kredyt — to niesamowite napięcie sił duchowych, moralnych, finansowych. Dlatego bywa, że pomyślisz — lepiej zajmować się osobistą karierą. Wystawić samemu sobie spektakl, który będzie jednoznacznie pożądany, w którym będzie angaż na całym świecie. Włożyć pieniądze w tę samą „DakhaBrakha”, w nowy teatr, żeby nie gnieździć się w tym pomieszczeniu… Ale przecież mam syna, który rośnie i który musi widzieć w tym kraju przykłady nie egoistycznego, a normalnego altruistycznego zachowania. Nie tylko siebie wycisnąć, odebrać… — Właśnie tego teraz uczą wszędzie. — Teraz tak: ukradł i wymienił. Ale mnie to nie interesuje. Ponieważ rozumiem: wszystkich pieniędzy i tak nie zarobisz. Nie będziesz przecież cały czas żreć łyżkami czarnego kawioru. Możesz kupić sobie 5-10-20-30 samochodów, zbudować garaż i przesiadać się z „bentleya” do „rolls-royce’a”, ale mnie to przypomina zachowanie jakiegoś rozpieszczonego chłopca, któremu nadarowano zabawek, a on nie wie, co z nimi robić. I taka świadomość jest u ludzi, którzy zbierają jachty-samochody. Świadomość ośmioletniego dziecka. Dojrzała świadomość — to kiedy człowiek rozumie, albo chociaż pyta siebie, po co przyszedł na ten świat. No nie po to przecież, żeby zżreć 50-100 ostryg i pić wino po 300 euro za butelkę! — Czuje się Pan samotnikiem czy widzi Pan sojuszników? Są tacy ludzie w polu Pana widzenia? — Wiecie, są. Ale, po pierwsze, tych ludzi nie jest tak wielu. Po drugie, nie ma ogniwa komunikacyjnego. Bo nie można używać tylko Internetu — on dewaluuje relacje międzyludzkie. Nie ma formatu do tego, żeby transmitować poważne myśli. TV, gazety, czasopisma — to nie format. Zatem nie ma dialogu. A w Kijowie jeszcze nie ma stałego miejsca, gdzie tacy ludzie mogą się spotkać. I to jest problem braku urbanistycznej kultury miejskiej. Ponieważ w tym samym Lwowie takie miejsca istnieją. Na GOGOLFESTcie udawało nam się stworzyć środowisko, kiedy rozumiałeś, że tutaj zebrali się ludzie jednej krwi. I w tym był plus właśnie studia filmowego Dowżenki, tam było więcej przestrzeni komunikacyjnej, którą w „Mystetśkomu Arsenałi” trudniej było zorganizować. — Czy to prawda, że planuje Pan otworzyć nowe centrum sztuki w Kijowie? — Chcę to zrobić i będę starał się to zrobić, jeśli wszystko będzie dobrze. Ale to marzenie. O marzeniu lepiej nie mówić. Bo czy wyjdzie — nie wiem, ponieważ to drogi projekt. Koszt takiego centrum to do 20-30 milionów dolarów. Oczywiście, państwo powinno w jakiś sposób wesprzeć ten projekt. Bo państwo, które nie daje nadziei swoim młodym i nie wdraża programów kulturalnych, które są związane z ich formowaniem, — to… Nie tylko przecież futbol! — Czasem wydaje się, że tylko… — Futbol — to wspaniale. Ale na futbolu nie zbudujesz kraju! Nie bywa tak. Musi przyjść zrozumienie, że po to, aby było państwo, trzeba robić coś, za co nie będzie wstydu przed swoją młodzieżą. Robić to, co można pokazać na zewnątrz, żeby w jakiś sposób zaprezentować kraj na świecie. — W jaki sposób można kształtować u ludzi smak? — No, znowuż, podaję przykład GOGOLFESTu. Tam szły najtrudniejsze koncerty muzyki akademickiej. Bardzo dobra oferta. I młodzi ludzie, którzy nigdy, pod żadnym pozorem nie mogliby trafić do filharmonii, siedzieli i słuchali. Tam były pełne sale. Stworzyliśmy strefę modną i aktualną, i młodzież poczuła swoją przynależność nie po prostu do towarzystwa, a do czegoś prawdziwego. Takie rzeczy dają impuls, by odrzucić cynizm, otworzyć swoją duszę, oczy, intelekt i zacząć rozróżniać repertuar współczesnej muzyki akademickiej itp. Po takich wydarzeniach u ludzi wyłania się jakiś obraz świata. Bo, jeśli oglądać nasz telewizor, — obrazu świata nie ma. Jest zbiorowisko wyrodków i nie rozumiesz, dlaczego powinieneś słuchać tego, o czym ci ludzie mówią. To, no, nijak nie dotyczy ciebie. Czy może normalny człowiek przejmować się tym, kto zajmuje się gazem, albo kto jest głównym w Oblenergo? To wyłącznie profesjonalne rzeczy. A świat jest znacznie bogatszy i ciekawszy niż ten, który nam narzucają! Rozmawiała Łesia KOWERZNEWA Z znanym reżyserem, założycielem centrum sztuki współczesnej „DACH” oraz grupy „DakhaBrakha”, prezydentem Międzynarodowego festiwalu GOGOLFEST Władem Troickim rozmawialiśmy o rzeczach prostych i skomplikowanych jednocześnie. O teatrze, samoidentyfikacji, profesjonalizmie, sukcesie. A także o tym, czego brakuje Ukrainie, żeby być pełnowartościowym państwem.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn