Strona · s. 6strona oryginału ↗
Nie wypierajcie się swego. Notatki z doświadczeń codziennej pracy
Слово Просвіти, №40 за 2013 рік
Ołeksij SZEWCZENKO, przewodniczący Sumskiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświty”. Żyjemy w warunkach niespotykanej dotąd pod względem siły wojny informacyjnej, gospodarczej, kadrowej, prawnej, religijnej i innych nieogłoszonych wojen przeciwko Ukrainie. W tym samym czasie samo państwo ukraińskie prawie nie wspiera sprawy ukraińskiej. Dlatego na patriotyczne organizacje społeczne spada odpowiedzialność za ukraińską Ukrainę. W tej sytuacji skuteczność naszej pracy w dużej mierze będzie determinować celowość naszych ograniczonych zasobów ludzkich i finansowych. Widzę potrzebę wzmocnienia następujących kierunków działalności: 1. Aktywniejsze wykorzystywanie konsolidujących możliwości „Proświty” poprzez tworzenie i działalność: — ukraińskich centrów kulturalno-informacyjnych; — ukraińskich wspólnot, które łączyłyby wszystkie proukraińskie formalne i nieformalne środowiska w miejscowościach; — jak dowodzi nasze doświadczenie, łączenie wysiłków jest możliwe tylko na podstawie Rad przedstawicieli ukraińskich organizacji patriotycznych i środowisk. 2. Poważnej uwagi wymaga poszukiwanie i strukturyzacja działalności ludzi, którzy zgadzają się wspierać ukraińskie interesy narodowe. Niestety, tylko niektórzy obywatele sami wykazują ukraińską aktywność. Wszystkich innych trzeba znaleźć i przyuczyć do zorganizowanej działalności. Chętni do działania się znajdą. Najłatwiej to poszukiwanie prowadzić, realizując różne ukraińskie projekty. Dla przykładu. W imieniu Komitetu ds. organizacji obchodów 200-lecia od dnia urodzin T. H. Szewczenki obdzwaniamy kierowników maksymalnej liczby organizacji, przedsiębiorstw i instytucji i proponujemy im stworzenie grup wsparcia dla tego, co ukraińskie. Robimy to, powołując się na zainicjowaną przez nas Ogólnoukraińską akcję — „Nie wypierajcie się swego”, której celem jest wsparcie ukraińskiej kultury i ukraińskiego producenta. Tych, którzy reagują, strukturyzujemy w środowiska według miejsca nauki, zamieszkania czy pracy. Skuteczne środowiska według zainteresowań: lekarze, inżynierowie, artyści itd. Chodzi o specjalistów, którzy zgodzili się zorganizowanie wspierać ukraińskie wydarzenia. 3. System powiadamiania o państwowotwórczych i kulturologicznych wydarzeniach ukraińskich. System łączy przedstawicieli proukraińskich organizacji społecznych i młodzieżowych, związków zawodowych, partii politycznych, związków twórczych, środowisk proświatowych i środowisk nieformalnych. Do udziału w ukraińskich wydarzeniach zapraszamy wszystkich. 4. Wszystkie wymienione struktury łączą się w Radę przedstawicieli ukraińskich organizacji patriotycznych i środowisk. Rady nie wybierają kierownika, ale wyznaczają współkoordynatorów, którzy kierują ich działalnością. Kierownikiem w tej czy innej sytuacji jest przedstawiciel środowiska, który zaproponował przeprowadzenie akcji, projektu czy przedsięwzięcia. Udział biorą tylko chętni. Za pomocą właśnie takiego mechanizmu wypracowuje się inercja wspólnych działań i łączenia zasobów, co z czasem może przerodzić się w tradycję wspólnych działań, której Ukraińcy obecnie nie mają. 5. Największym naszym problemem są finanse. Z powodu ich braku nie działają tysiące wspaniałych ukraińskich projektów i organizacji. „Proświcie” niezbędne jest stworzenie grupy, która będzie pracować nad kwestiami finansowymi. Ta grupa może zebrać i rozpowszechnić doświadczenie rozwiązywania tego problemu, historyczne i współczesne. Wydać to doświadczenie specjalną broszurą, gdzie zostaną przytoczone przykłady i mechanizmy. O niektórych z nich przypomnimy: — organizacja zbierania składek. Na przykład przypomnienie o składkach przez system powiadamiania zwiększa ich zbiór kilkukrotnie. Istnieje mechanizm przekazywania składek na wniosek, na przykład z emerytury itd.; — doświadczenie poszukiwania środków charytatywnych. Dobroczyńców najlepiej szukać pod konkretne projekty; — praca ze środkami budżetowymi. Za pomocą broszury o doświadczeniach ludzi, którzy ten mechanizm umiejętnie wykorzystują, każdy kierownik dowie się, jak sporządzać i prowadzić projekty, kiedy je składać, jak je bronić, na co zwrócić szczególną uwagę itd. Mogą być typowe projekty, które będą pasować do każdego obwodu. Nawet jeśli wszystkie środki władza podzieliła wcześniej między swoich, jak to się praktykuje, na przykład w Sumach — mimo wszystko trzeba przygotowywać i składać projekty zarówno do władz lokalnych, jak i do różnorodnych funduszy; — sposoby zarabiania pieniędzy: organizacja przedsiębiorstw, tworzenie kas wzajemnej pomocy i spółdzielni kredytowych, lokowanie depozytów. Całe takie i podobne doświadczenie trzeba znaleźć, uogólnić i wydać w broszurach; — nie płacąc ludziom, wyczerpujemy i tym samym niszczymy ostatnich entuzjastów. Tych, którym stanowiska potrzebne są do autopromocji, nie bierzemy pod uwagę; — poszukiwanie innych dróg pozyskiwania środków. 6. Problem kadrowy. Zazwyczaj kierownicy organizacji nie przygotowują sobie godnego następcy. W Sumach jest tak samo. W dużej mierze to pytanie pomogłoby rozwiązać wynagrodzenie dla kierowników organizacji obwodowych, rejonowych i miejskich. Z jednej strony brak wynagrodzenia i wsparcia finansowego to dobrze. Taka sytuacja zmusza do szukania wewnętrznych rezerw. Przyciąga na stanowiska najszlachetniejszych i odpycha tych, którzy pracują tylko dla pieniędzy. Z reguły problem samofinansowania na miejscu rozwiązują, pracując na kilku etatach. Ale obecnie osiągnąć doskonały wynik i zwyciężyć można, tylko oddając sprawie wszystkie swoje siły. W przeciwnym razie działalność kierownika staje się rytualna i niekonkurencyjna. Powstaje problem: jeśli kierownik skupi się na nieopłacanej patriotycznej sprawie, prędzej czy później będzie przestępcą wobec rodziny. Skupi się na zarabianiu pieniędzy dla rodziny — stanie się przestępcą wobec Ukrainy. Przecież nikt, oprócz przedstawicieli organizacji patriotycznych, w państwie obecnie nie dba o wychowanie patriotyzmu. A państwo czy naród bez patriotyzmu nie ma przyszłości. Na utrzymanie lokalu sumskiej „Proświty” co miesiąc trzeba znajdować około 1000 hrywien. Jest to trudne, kiedy wokół nie ma ani jednego ukraińskiego oligarchy, kiedy przedsiębiorstwa znikają prawie codziennie, kiedy przedsiębiorców, którzy tylko wspomną o wsparciu Ukraińskiego centrum kulturalno-informacyjnego, po dwóch-trzech dniach zaczynają sprawdzać organy kontroli. W Sumach, aby znaleźć wśród nieznanych wcześniej przedsiębiorców dla ukraińskiej sprawy 100 hrywien, trzeba obdzwonić 100 osób. Praktyka poszukiwania środków w naszej miejscowości dowiodła, że około 90% środków dobroczyńcy dają na propagandę kultu chrześcijaństwa i tylko około 10% zgadza się dawać na wychowanie miłości do Ukrainy. W 2007 roku, kiedy zaczynaliśmy budować naszą „Świetlicę”, zdołaliśmy wykonać remont tylko za 33 tysiące hrywien. Jednocześnie ustaliliśmy, że na kult chrześcijaństwa dobroczyńcy przeznaczyli około 3 milionów 400 tysięcy hrywien. Na przykład zastępca dyrektora generalnego największego przedsiębiorstwa budowlanego w Sumach ZAT „Sumbud” P. M. Nowycki, który jest skłonny pomagać Ukraińcom, odmówił pomocy, bo przeznaczyli środki na budowę 10 cerkwi. 7. Kwestię wchodzenia do „Proświty” nowych ludzi trzeba zawsze trzymać w polu widzenia. W związku z tym przypomnę znane podejście, które dało pozytywny wynik: „Pracować trzeba z najbardziej energicznymi, najbardziej utalentowanymi i najbardziej wpływowymi”.
8. Problem lokali warto byłoby rozpocząć od takiego pytania: jeśli nie macie gdzie mieszkać, na co przeznaczycie środki — na cerkiew, pomnik czy mieszkanie? Jak wiadomo, my przeznaczamy na cerkwie i pomniki. Obwodowe, miejskie i rejonowe „Proświty” straciły dziesiątki lokali z powodu niezdolności do finansowania opłat komunalnych. Organizacja bez lokalu jest niczym. Co do wykorzystania pomieszczeń placówek oświatowych, jak radził jeden z wysokich rangą kierowników naszego towarzystwa. Do placówek oświatowych prośwician i przedstawicieli innych patriotycznych organizacji u nas obecnie nie wpuszczają. Ukraińskie ośrodki trzeba tworzyć w podziemiu, liczenie na pomoc placówek oświaty jest nierealne. Jeden wyjątek, co prawda, istnieje. Od 5 lat z rzędu tradycyjnie nagradzamy w którejś ze szkół zwycięzców konkursu literacko-artystycznego „Jestem dumny z tego, że jestem Ukraińcem z urodzenia”. To, że wsparliśmy około 400 młodych literatów i artystów, drukując ich utwory w zbiorach literacko-artystycznych „Cudo, cudo kalinowe!”, zostało jednak wzięte pod uwagę. 9. Praca z młodzieżą powinna być pierwszym zadaniem każdej „Proświty”. Do tej sprawy również należy zorganizować grupę analityczną, która będzie zbierać doświadczenia z pracy i rozpowszechniać je. 10. Zbieranie i rozpowszechnianie doświadczeń oraz wzorców różnych form pracy. Oto niektóre formy pracy, które wykorzystujemy i które dobrze się sprawdziły. Jest to Ukraińskie centrum kulturalno-informacyjne „Świtłycia”, Rada przedstawicieli ukraińskich organizacji patriotycznych i ośrodków, System powiadamiania o ukraińskich wydarzeniach państwowych i kulturoznawczych. Ukraińscy krajoznawcy naszego ośrodka „Ridnyj kraj” opracowali gruntowną koncepcję z poważną argumentacją na rzecz przemianowania w Sumach ponad 100 ulic. Co miesiąc w sali wystawowej „Ukrainika” Sumskiego miejskiego ukraińskiego centrum kulturalno-informacyjnego „Świtłycia” w lokalu towarzystwa „Proświta” odbywają się wystawy artystów, w których twórczości obecna jest ukraińska tematyka, koloryt lub symbolika, aktywnie pracował projekt „Ridni dżereła” — ośrodek popularyzacji najlepszych ukraińskich utworów literackich i muzycznych rodaków. Swego czasu wyraźnie zaznaczyła swoją obecność „Ukraińska rodzina” — zgromadzenie ukraińskich rodzin, które pragnęły wychować dzieci na patriotyczne i samowystarczalne. Ośrodek „Pieśń dla duszy” jednoczy chętnych do śpiewu. Z najlepszych głosów utworzono zespół, który będzie popularyzował ukraińską pieśń bojową. W każdy piątek w „Świtłyci” zbiera się „Ukraiński klub filmowy”. W ukrainizacji informacyjnej przestrzeni komputerowej pomaga ośrodek „Ukraiński komputer”. Jednym z jego głównych zadań jest organizacja skoordynowanego odpierania szowinistów, którzy w lokalnych sieciach komputerowych walczą przeciwko Ukrainie. Ukraińska skarbnica informacyjna jest źródłem ważnych faktów w wojnie informacyjnej. Dla utalentowanych dzieci działa literacko-artystyczne studio dziecięce „Cudo kalinowe”. 11. Wydawnictwo. Znaleźć środki na stworzenie prawdziwego ukraińskiego radia FM, które będzie brzmiało wszędzie. Zrealizować to można na bazie wysoce profesjonalnego zespołu dziennikarskiego „Słowa Proświty”. Jeśli to ukraińskie radio i równolegle gazeta będą w połowie elitarne, a w połowie dla ludu, to sukces nie każe na siebie czekać. Na razie należy wydawać tylko literaturę ukrainoznawczą: heroikę, ludoznawstwo, historię; utwory uniwersalne na prezenty i nagrody dla zwycięzców konkursów, w rodzaju „Kobziarza” i słowników. Należy przygotować i wydać historie „Proświt” każdego obwodu. Opowiedzieć o wszystkich wybitnych ukraińskich bohaterach przeszłości i teraźniejszości, zwłaszcza o tych, których przywłaszczyli sobie sąsiedzi. Przy ograniczonych możliwościach finansowych celowo jest szeroko wykorzystywać małe formy wydawnicze: broszury, ulotki, kalendarze, mapy. W szczególności wydawać broszury na tematy praktyczne. Na przykład: „Z doświadczenia jak sądzić się o język ukraiński”, „O ukraińskim i światowym ustawodawstwie językowym”, „Jak przygotowywać projekty do finansowania przez władze i fundusze”, „Jak dochodzić odzewu na wnioski”, „O biurokratycznych zawiłościach pracy z władzą”, „Jak chronić językowo-kulturowe prawa Ukraińca w placówkach handlowych”, „Wykaz funduszy i organizacji, gdzie można składać projekty kulturoznawcze”. Takie i inne broszury powinny być prawnie uzasadnione i służyć jako instrukcje do działania. Istnieje pilna potrzeba zebrania i wydania materiałów o doświadczeniach i formach pracy organizacji proświciańskich, historycznych i współczesnych, gdyż w każdym obwodzie są ciekawe osiągnięcia. Można przeprowadzić ankietę w sprawie priorytetów wydawniczych właśnie z praktycznego punktu widzenia. Takie same uwagi dotyczą płyt komputerowych. Nawiasem mówiąc, dobre doświadczenie w wydawaniu małych form ma Lwowska fundacja charytatywna „Ukraina-Ruś”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
